लेखसंग्रह

गरज ही नवीन कल्पक नाविन्याची [innovation] पण जननी असते.

Category:

 

आपल्याला सर्वांनाच हे माहित आहे की गरज ही शोधाची जननी असते. मला अशा अनेक प्रसंगांना सामोरे जावे लागले की जेथे मला पटले की गरज ही नाविन्यपूर्ण कल्पक विचारांची सुद्धा जननी असते. ही कथा अशाच एका कल्पक विचाराची आहे.

  June 28, 2026


युवा-विश्व

प्रिय लतादीदी

Category:

 

शब्दांच्या पलीकडे जायचे असेल तर सूर तुम्हाला सहज नेतात. काही माणसें विचारात असतात, काही माणसें रक्तात असतात, काही माणसे श्वासात असतात. लता रसिकांच्या नसानसात आहे. आमच्या रसिकांच्या दृष्टीने लता मंगेशकर म्हणजे मैलाचा दगड. संगीतातलं एक परिमाण आणि परिणाम. एकेका पिढीचं दैवत माणसेंच असतात. एका पिढीचे तुम्ही दैवत आहात. काही गोष्टीला पर्याय नसतो त्यापैकी तुम्ही आहात.तुमचा काळजाला भिडणारा,हेलावून सोडणारा, अंतर्मुख करणारा, डोळ्यातून अश्रू वाहायला लावणारा आवाज, हीच तुमची शक्‍ती आहे. तुम्ही व्याख्येत न मावणारी स्वरसम्राज्ञी आहात..तुम्ही काहीजणांचे दैवत आजात. तुम्हीअनेकांच्या भिंतीवरील फोटो प्रेम आहात. मनाच्या चौकटीतील एक सुंदर चित्र आहात .एकच गीत अनेक जण गातात, पण हसवायचे, रडवण्याचे सामर्थ्य काही जणांमध्ये असतं, त्यापैकी एक तुम्ही. तुम्ही असे चुंबक आहे,जिथे सर्व विशेषणे आपोआप चिकटतात. गाणं अजरामर करणं तुमच्याडून शिकायला हवं. ये मेरे वतन के लोगो ऐकल्यावर डोळ्यात पाणी येते. पंडित नेहरूंच्या डोळ्यात व आमच्या डोळ्यात पाणी आणलत.

  June 28, 2026


युवा-विश्व

आहे मनोहर तरी गमते उदास

Category:

 

चांगल्या सवयी, चांगले विचार, चांगले संस्कार, चांगलं वळण हे विद्यार्थ्यांचं पुढील आयुष्य मनोहर करतं. केवळ भौतिक बाबतीत मनोहर नको, तर मानसिकतेतही मनोहर हवं. नाती जपणं ही मनोहरी अवस्था आहे. नाती दुरावली की मन उदास होतं. आपली मुलं परदेशात पैसा कमविण्यासाठी जातात हे मनोहर चित्र असलं तरीही पालकांना आपल्यापासून मुलं दुरावल्याची जाणीव उदास करते.

  June 28, 2026


साहित्य - ललित

अभिषेक

Category:

 

राम कथेवर आधारलेल्या भासांचा दोन नाटकांपैकी एक वैशिष्ट्यपूर्ण नाटक म्हणजे अभिषेक. किष्किंधे मध्ये श्रीराम सुग्रीव भेटीपासून श्रीरामांच्या राज्याभिषेकापर्यंतचा कथाभाग या नाटकात साकारलेला आहे. रावणाने सीतेचे हरण केल्यानंतर तिला शोधत भगवान राम सुग्रीवा पर्यंत पोहोचले आहेत. त्यांची मैत्री झाल्यानंतर त्याआधारे सुग्रीव वालीला आव्हान देतो. या दोघांच्या युद्धात श्रीराम वालीला मारतात.

  June 28, 2026


अर्थ पूर्ण हास्य
विनोदी लेखन

अर्थ पूर्ण हास्य

Category:

 

अर्थशास्त्र, करआकारणी, आर्थिक व्यवहार, बँकिंग हे आपल्या दैनंदिन आयुष्यातले अविभाज्य आणि अतिशय महत्त्वाचे घटक असले तरी ते बऱ्याच जणांना नकोसे, कटकटीचे, कंटाळवाणे वाटतात. पण काही प्रतिभावान वल्ली अश्या रुक्ष विषयांबाबतीतही असे काही चटपटीत लिहून, बोलून जातात की ते ऐकल्यावर, वाचल्यावर आपल्या चेहऱ्यावर आपसूक स्मितहास्य फुलते. अश्याच काही प्रसिद्ध, अप्रसिद्ध किंवा अनामिक व्यक्तींच्या खुमासदार, चटकदार ‘अर्थ’पूर्ण वकतव्यांचा फराळ जो आपल्या चेहऱ्यावर हास्य फुलवेल

  June 27, 2026


युवा-विश्व

गोष्ट छोटीशी डोंगराएवढी

Category:

 

‘डोंगर पोखरून उंदीर काढला’ ही म्हण आपल्याला माहित आहे पण ‘डोंगर पोखरून रस्ता काढला’ हे वास्तव आहे. काल्पनिक गोष्ट जेव्हा वास्तवात उतरते तेव्हा ती यशोगाथा बनते. कल्पना करवत नाही अशा अनेक गोष्टींमध्ये अनेकांनी यश मिळवले आहे. गहलोर हे बिहारच्या डोंगराळ प्रदेशातील एक छोटेसे गाव आहे. या गावातील एक मजूर दशरथ माझी. दशरथ आणि त्याची पत्नी फाल्गुनीदेवी मोलमजुरी करून उदरनिर्वाह करत होते.एके दिवशी फाल्गुनी देवीचा अपघात झाला आणि त्या गंभीर जखमी झाल्या. गहलोर गावात दवाखाना किंवा छोटा दवाखाना नव्हता.त्यामुळे दशरथला जवळच्या मोठ्या शहरात वजीरगंज येथे उपचारासाठी जावे लागले. डोंगराळ भागामुळे या दोन गावांमधील मोठा डोंगर पार करण्यासाठी मागे-पुढे जावे लागत होते आणि हे अंतर सुमारे ७० किमी होते.दशरथ आपल्या जखमी पत्नीसह हे ७० किमी अंतर कापण्याआधीच पत्नीने या जगाचा निरोप घेतला.आपल्या जोडीदाराच्या जाण्याने दशरथला खूप दुःख झाले होते पण आता दु:खी होण्याऐवजी दशरथने एक महत्त्वाचा निर्णय घेतला.त्याचे गाव आणि शहर यांच्यामधला हा मोठा डोंगर कापून त्यात बोगदा तयार केल्यास गावातील लोकांना शहरात पोहोचणे आणि विशेषत: आजारपणात वेळेवर उपचार मिळणे सोपे होईल.ही कल्पना त्यांनी गावकऱ्यांना सांगितली. त्यावर गावातील लोक हसू लागलें.दशरथने मनोमन ठरवले की, गावातील लोकांनी मला साथ दिली नाही तर मला एकट्याने या डोंगरावरून रस्ता बनवावा लागेल. एवढेच नाही तर हातोडा आणि छिन्नीच्या मदतीने तो डोंगरावर पोहोचला.दशरथाचा संयम सुटला आहे हे लोकांनी मान्य केले. या छोट्या छिन्नीने तो एवढा मोठा डोंगर कधी कापू शकेल?दशरथाने आपली शेळी आणि लहान घर विकले आणि त्यातून मिळणारे पैसे डोंगरात खोदण्यासाठी वापरल्या जाणाऱ्या छोट्या वस्तू विकत घेण्यासाठी वापरले. गावकरी त्याला वेडा म्हणायचे.दशरथाने डोंगराच्या पायथ्याशी एक छोटीशी झोपडी बांधली आणि तिथे राहू लागला.लोकांना खरंच वाटलं की दशरथ आता वेडा झालाय पण हा माणूस दुसऱ्याचं न ऐकता आपल्या कामात व्यस्त होता. दिवस, महिने आणि वर्षे गेली पण दशरथाचे कार्य कोणीही थांबवू शकले .दशरथ मांझी यांनी 1960 मध्ये सुरू केलेला प्रवास 1982 मध्ये पूर्ण झाला.

  June 27, 2026