शिक्षणाचे आयाम व ‘६८ टक्क्यांमधे नसलेले’ लोक

ID: 93829

(‘डिफरन्टली एबल्ड’ व्यक्ती) लेखक : सुभाष स. नाईक मार्गदर्शन : डॉ. स्नेहलता नाईक अन्नदानम् परमदानम् विद्यादानम् मत:परम अन्नेन क्षणिकातृप्तिर् यावज्जीवच विद्यया ।। अन्नदान हे श्रेष्ठ दान आहे, पण विद्यादान हे श्रेष्ठतम आहे. अन्नाने क्षणभरासाठी तृप्ती [...]

Category: लेखसंग्रह वैचारिक लेखन

Tags: 27-M-Vaicharik-A C-सुभाष नाईक oldsite

(PID -93829)

pd - June 23, 2016

md - March 27, 2026

Status - publish

शिक्षणाचे मानसशास्त्र – प्रश्नोपचाराचा उपद्व्याप = प्रश्नोपद्व्याप

ID: 116056

To लिही, or not to लिही! That is the प्रश्न! 'प्रश्न' या विषयावर लिहिण्यासारखे काही आहे का - प्रश्नांवरचा हा प्रश्न वाटतो तितका सोपा नाही. आणि म्हणूनच हा प्रश्नोपद्व्याप! सुरवात प्रश्नोत्तरानेच करू. प्रश्न विचारणारा मी डॉ. जेकिल आणि उत्तर देणार मीच मिस्टर हाईड. [...]

Category: लेखसंग्रह

Tags: C-31-M-A c-oldsite C-राजा वळसंगकर oldsite

(PID -116056)

pd - December 1, 2020

md - April 1, 2026

Status - publish

शिक्षणाचे मानसशास्त्र : असावा सुंदर चॉकलेटचा बंगला….

ID: 116066

शैक्षणिक साहित्यात "गोष्ट" हा एक महत्वाचा घटक आहे. चांगली गोष्ट लक्ष वेधत, विचार प्रवृत्त करते, शिकवते आणि लक्षात राहते. शिक्षणात त्याचा प्रयोग कसा करावा? इयत्ता 4-6 साठी एव्हीडेन्स बेस्ड रिझनिंग, चिकित्सक विचार (Critical Thinking) शिकवण्यासाठी एक प्रायोगिक लेसन प्लॅन. [...]

Category: लेखसंग्रह

Tags: C-31-M-A c-oldsite C-राजा वळसंगकर oldsite

(PID -116066)

pd - February 28, 2021

md - April 1, 2026

Status - publish

शिक्षणाचे मानसशास्त्र : परीक्षार्थी शिक्षण – जमेची बाजू

ID: 116062

चीनच्या सुई घराण्याच्या राजवटीने सातव्या शतकात जगातली पहिली सरकारी राजपत्रित (गॅझेटेड) अधिकारी पासून कारकुना पर्यंतच्या भरतीसाठी सार्वजनिक परीक्षा आयोजित केली (आजची IAS, MPSC, UPSC परीक्षा). पाश्चिमात्य देशात एकोणिसाव्या शतकात इंग्लंडमधे शालांत परीक्षा पद्धत राबवली गेली आणि ओघाने भारतातही आली. इतिहास मनोरंजक तर आहेच पण आजही अशाच पद्धतीने राष्ट्र / राज्य प्रशासकीय यंत्रणेची निवड प्रक्रिया अशीच आहे. [...]

Category: लेखसंग्रह

Tags: C-31-M-A c-oldsite C-राजा वळसंगकर oldsite

(PID -116062)

pd - January 10, 2021

md - April 1, 2026

Status - publish

शिक्षणाचे मानसशास्त्र : परीक्षेसाठी शिकणे का शिकण्याचे परीक्षण

ID: 116060

लेखाचे उद्दिष्ट टिचिंग टू द टेस्ट (परीक्षार्थी शिक्षण) पद्धतीचे दुष्परिणाम दाखवत एव्हीडन्स ऑफ लर्निंगकडे जाण्याचा आहे. अजून एव्हीडन्स ऑफ लर्निंग पद्धत प्रायोगिक अवस्थेत आहे म्हणून इथे फक्त निर्देश आहे. सर्टिफिकेट असणे आणि प्रत्यक्ष ज्ञान असणे फरक समजला पाहिजे हा अव्यक्त हेतू. [...]

Category: लेखसंग्रह

Tags: C-31-M-A c-oldsite C-राजा वळसंगकर oldsite

(PID -116060)

pd - December 20, 2020

md - April 1, 2026

Status - publish

शिक्षणाचे मानसशास्त्र: SMART Objectives = सामोसा विका!

ID: 116058

माझी गाडी SMART Objectives वर कशी आली? वेळ चांगला जावा म्हणून नवीन शैक्षणिक धोरण चक्क पूर्ण वाचले (कोरोना काळात …!). त्यातल्या एका परिच्छेदाने लक्ष वेधले. The purpose of the education system is to develop good [...]

Category: लेखसंग्रह

Tags: C-31-M-A c-oldsite C-राजा वळसंगकर oldsite

(PID -116058)

pd - December 6, 2020

md - April 1, 2026

Status - publish

शिक्षणाचे वास्तव आणि शिक्षकाचे मत

ID: 62763

युनिसेफ साठी शिक्षण सल्लागार म्हणून काम करत होतो. त्यावेळी दोन जिल्ह्यातील तीन हजार प्राथमिक शाळांच्या शिक्षकांचे प्रशिक्षण असे काम माझ्याकडे होते. त्याचवेळी महाराष्ट्रातील इतर जिल्ह्यातल्या मास्टर टिचर्सना प्रशिक्षण व भारतातील अन्य प्रयोगशील शाळांना/शिक्षकांना भेटी देऊन [...]

Category: साहित्य - ललित

Tags: 25-M-05 C-राजीव तांबे oldsite

(PID -62763)

pd - July 6, 2015

md - March 25, 2026

Status - publish

शिक्षणाच्या आयचा घो..!!

ID: 52003

दि. ३० मेला १२वी एचएससी बोर्डाचा निकाल लागला. त्या अगोदर काही दिवस आयसीएसई बोर्डाचा निर्णय आला व त्याही अगोदर काही दिवस सीबीएसई बोर्डाचा रिझल्ट लागला. एकाच १२वीचे तिन तिन वेगळे रिझल्ट तिन वेगवेगळ्या दिवशी लागले. [...]

Category: लेखसंग्रह

Tags: 02-M-01 C-नितीन अनंत साळुंखे  उर्फ गणेश oldsite

(PID -52003)

pd - June 1, 2017

md - March 25, 2026

Status - publish

शिक्षणाच्या बाजारीकरणावर शिक्कामोर्तब ?

अँड. हरिदास बाबुराव उंबरकर 

ID: 115807

शिक्षण क्षेत्रात खासगीकरणाचा शिरकाव झाल्यानंतर काही मोजक्या शिक्षण संस्थांनी व्रतस्थाप्रमाणे विद्यादानाचे पावित्र्य सांभाळले. मात्र बहुतांश शिक्षण संस्था म्हणजे पदव्या मिळवून देणाऱ्या 'फॅक्टऱ्या' बनल्या. के.जी. ते पी.जी. चे रेट फिक्‍स करून एकादं प्रोडक्ट विकावं तसं त्यांनी शिक्षण विकायला सुरवात केली. याचे दुष्परिणाम म्हणजे, पाण्यासारखा पैसा ओतून पदव्या मिळवाव्या लागत असल्याने पदवी घेऊन फक्त पैसे कमविण्याचाच विचार बहुतांश विद्यार्थी करतात. त्यामुळे, शाळा म्हणजे ज्ञानाचे भांडार असलेले मंदिर असते. विद्या हे दान आहे, ती काही विकण्यासाठी ठेवलेली वस्तू नाही, असा युक्तिवाद केला जात असला तरी, शिक्षणाचा बाजार भरवला गेलाय, हे वास्तव आहे. [...]

Category: लेखसंग्रह

Tags: C-31-M-A c-oldsite C-ॲ‍ड. हरिदास बाबुराव उंबरकर oldsite

(PID -115807)

pd - November 26, 2018

md - April 1, 2026

Status - publish

शिक्षणाच्या संगणकीकरणाला पर्याय नाही!

ID: 92568

सरकारी शाळा भंगार आहेत म्हणूनच यांच्या शाळा दर्जेदार आहेत. उद्या सगळ्याच शाळा दर्जेदार झाल्या, तर दर्जेदार हे विशेषण आपोआपच गळून पडेल. तेच या लोकांना नको आहे. त्यांना उच्चस्तरीय शिक्षणात, उच्चपदस्थ नोकऱ्यांमध्ये आणि राजकारणातील उच्चस्तरीय पदांमध्ये स्पर्धा नको आहे. ही सगळी क्षेत्रे सामान्य लोकांच्या आवाक्यापलीकडे ठेवण्याचा या लोकांचा अट्टहास आहे आणि म्हणूनच देशातील ऐंशी टक्के विद्यार्थ्यांना आज कालबाह्य ठरलेल्या मेकॅलेच्या शिक्षण पद्धतीत भरडले जात आहे.
[...]

Category: लेखसंग्रह वैचारिक लेखन

Tags: 27-M-prahar C-प्रकाश पोहरे oldsite

(PID -92568)

pd - January 1, 2012

md - March 27, 2026

Status - publish

शिक्षणातील टर्निंग पॉइंट

ID: 122642

अनेक मुलां-मुलींना शिक्षण सोडून पोटासाठी बालमजुरी, घरकाम, फुटकळ कामांकडे वळावे लागले. पर्यायाने ग्रामीण व शहरी भागातील विद्यार्थी मोठ्या प्रमाणावर शिक्षणाच्या प्रवाहाबाहेर फेकले गेले. कडक निर्बंधांमुळे लग्नाचा खर्च कमी झाल्याने टाळेबंदीच्या काळात शाळकरी मुलींची लग्ने लावण्यात [...]

Category: अवर्गिकृत

Tags: C-02-A-CTBD c-oldsite C-अनघा प्रकाशन

(PID -122642)

pd - January 1, 2022

md - April 1, 2026

Status - publish

शिक्षा कशाची?

ID: 92922

प्रकाशन दिनांक :- 09/05/2004

हिंदू संस्कृतीत पुनर्जन्माच्या सिद्धांताला मान्यता आहे. या जन्मातील बऱ्यावाईट कर्मानुसार मनुष्याला पुढील जन्म प्राप्त होत असतो. मागील जन्मात केलेली पापं फेडायची आणि शक्य झाल्यास काही पुण्य संचय करून पुढील जन्मातील जीवन अधिक सुखदायक व्हावे याची तरतूद करायची, असा ढोबळ हिशोब या सिद्धांतामागे आहे.
[...]

Category: लेखसंग्रह वैचारिक लेखन

Tags: 27-M-prahar C-प्रकाश पोहरे oldsite

(PID -92922)

pd - May 9, 2004

md - March 27, 2026

Status - publish

शिक्षा पद्धती – एक दृष्टीक्षेप

ID: 114635

आधुनिक शिक्षा शास्त्रज्ञांना एक महत्वाचा प्रश्न सतावीत असतो की, जुन्या काळच्या शिक्षा नवीन गुन्हेगारांनादेखील चालू ठेवणे योग्य ठरेल का? त्यात आवश्यक बदल करता येतील का? बदल कोणत्या प्रकारच्या गुन्हेगारांना करता येईल? गुन्हेगारांना समाजाच्या मुख्य प्रवाहात कशा प्रकारे सामील करावे आणि त्यांचा गुन्हेगारीचा डाग नाहीसा करून ते समाजाचे चांगले घटक कसे बनतील? [...]

Category: लेखसंग्रह

Tags: C-31-M-A c-oldsite C-मराठीसृष्टी टिम oldsite

(PID -114635)

pd - January 3, 2012

md - April 1, 2026

Status - publish

शिक्षा पद्धती – एक दृष्टीक्षेप

ID: 94177

आधुनिक शिक्षा शास्त्रज्ञांना एक महत्वाचा प्रश्न सतावीत असतो की, जुन्या काळच्या शिक्षा नवीन गुन्हेगारांनादेखील चालू ठेवणे योग्य ठरेल का? त्यात आवश्यक बदल करता येतील का? बदल कोणत्या प्रकारच्या गुन्हेगारांना करता येईल? गुन्हेगारांना समाजाच्या मुख्य प्रवाहात कशा प्रकारे सामील करावे आणि त्यांचा गुन्हेगारीचा डाग नाहीसा करून ते समाजाचे चांगले घटक कसे बनतील? [...]

Category: लेखसंग्रह वैचारिक लेखन

Tags: 27-M-Vaicharik-A C-मराठीसृष्टी टिम oldsite

(PID -94177)

pd - October 24, 2018

md - March 27, 2026

Status - publish

शिक्षा! – ‘माझ्या नेटक्या गोष्टी’ तुन – २

ID: 22812

मुळात, कोणताच माणूस 'गुन्हेगार' म्हणून जन्मत नाही. परस्थिती त्याला घडवत असते, असं म्हणतात. खूप पूर्वी 'जेल रहित राज्य!' हि कल्पना माझ्या वाचनात आली होती. कदाचित त्याची मूळ या कथेत असावीत. [...]

Category: कथा साहित्य - ललित

Tags: C-सुरेश कुलकर्णी oldsite

(PID -22812)

pd - December 2, 2020

md - April 7, 2026

Status - publish

शिक्षित अडाणी

ID: 93979

युनिव्हर्सिटी कॅम्पसच्या बाहेर एक भाजी विक्रेता फुटपाथवर जवळपास पंचवीस प्रकारच्या भाज्या विकायला बसतो. भाजी घेणाऱ्यांची तोबा गर्दी असते, साधारण वाडीकडे जाणारे सर्व लोक यांच्याकडूनच भाजी घेतात, याचे प्रमुख कारण भाजी बाजारभावापेक्षा स्वस्त असते. सर्व दुचाकी [...]

Category: लेखसंग्रह वैचारिक लेखन

Tags: 27-M-Vaicharik-A C-विजय लिमये oldsite

(PID -93979)

pd - March 17, 2017

md - March 27, 2026

Status - publish

शिक्षित आणि सुशिक्षित

ID: 64514

मनात आलं .. हे आपले पद आणि पदव्या मिरवणारे शिकलेले असतील , सावरलेले नव्हेत. इतरांना सावरून घेणे ज्यांना जमते त्यांना सावरलेले म्हणावं. हे प्रचंड शिक्षित असतील पण सुशिक्षित निश्चितच नव्हेत. [...]

Category: साहित्य - ललित

Tags: 25-M-05 C-अजित देशमुख oldsite

(PID -64514)

pd - June 14, 2022

md - March 25, 2026

Status - publish

शिक्षेच्या ‘तीव्रते’ सोबत ‘हमी’ही वाढवायला हवी!

अँड. हरिदास बाबुराव उंबरकर 

ID: 122644

निर्भया, कोपर्डी, कठुवा, उन्नाव, सुरत ही फक्त प्रातिनिधिक उदाहरणे आहेत. अशा अनेक घटना सातत्याने देशभर घडत असतात. यातील बहुतांश प्रकरणामधील आरोपींना गुन्हेगारी पार्श्वभूमी असते. म्हणजेच त्यांनी आधी देखील छोटेमोठे गुन्हे केले होते परंतु त्यांना तेव्हाच कठोर शिक्षा होऊन अद्दल घडली नाही. आणि म्हणून ते शिरजोर होत गेले. अश्या छोट्याछोट्या गुन्ह्यांसाठी सुद्धा जेव्हा कठोर शिक्षेची हमी निर्माण होईल, तेव्हा गुन्हेगारीला आळा बसणं सोपं होईल.अर्थात ही प्रक्रिया सोपी नाही. परंतु बलात्कार थांबवायचे असतील तर..."व्यवस्थापरिवर्तन"साठी मेहनत तर घ्यावीच लागेल..!!! [...]

Category: अवर्गिकृत

Tags: C-02-A-CTBD c-oldsite C-ॲ‍ड. हरिदास बाबुराव उंबरकर

(PID -122644)

pd - April 24, 2018

md - April 1, 2026

Status - publish

शिक्षेच्या वेगवेगळ्या पद्धती

ID: 94179

समाज कल्याणाकरता प्रत्येक देशामध्ये आरोपीला शिक्षा दिली आहे. परंतु बदलत्या परिस्थितीत शिक्षा शास्त्रज्ञांचे विचार पण सुधारित झाले आहेत. प्राचीन काळातील शिक्षा आधुनिक नवीन विचाराचा परिणाम होऊनदेखील मुख्यत: पुढील प्रकारच्या शिक्षा मान्य झाल्या आहेत. [...]

Category: लेखसंग्रह वैचारिक लेखन

Tags: 27-M-Vaicharik-A C-मराठीसृष्टी टिम oldsite

(PID -94179)

pd - October 25, 2018

md - March 27, 2026

Status - publish

शिखंडी राज्यकर्ते!

ID: 92920

विदर्भातील कापूस पट्ट्यात सध्या शेतकऱ्यांच्या आत्महत्यांचा उद्रेक सुरू आहे.कापूस उत्पादक शेतकऱ्याने आत्महत्या केल्याची बातमी नाही, असा एकही दिवस जात नाही. सरकारच्या सगळ्या कथित प्रयत्नानंतरही आत्महत्येचे प्रमाण कमी झालेले नाही, उलट ते वाढतच चाललेले दिसते.
[...]

Category: लेखसंग्रह वैचारिक लेखन

Tags: 27-M-prahar C-प्रकाश पोहरे oldsite

(PID -92920)

pd - November 20, 2005

md - March 27, 2026

Status - publish