साहित्य - ललित

सीमा एक शिक्षिका. शांत आणि समाधानी. एका कडक शिस्तीच्या मध्यमवर्गीय मोठ्या कुटुंबातील. कसलेही लाड नाहीत. आवडनिवड सांगायची नाहीत अशी कडक शब्दात तंबी दिली जायची. घरामध्ये सगळ्यांना कपडे आणणे हे चुलत्याचे वडील होते वयाने म्हणून. नवू वारी साड्यांचे जोड. झगे. परकर पोलक्या साठी दोन रंगाची छिटाचे तागे. मुलासाठी खाकी व दोन रंगाचे कापड. धोतर जोड असे एकदम यायचा बस्ता आणि ज्याला जे दिले जायचे ते मुकाट्याने घेणे. अशा वातावरणात वाढलेल्या होत्या म्हणून अगदी साधे सुती फिकट रंगाची काठा पदराची साडी नेसून शाळेत जायच्या. त्यामुळे सगळ्यांना त्यांची आवड आवडायची. पण एकदा काय झालं त्यांचे अहो एका मोठ्या शहरात गेले होते तेव्हा येताना साडी आणली होती. आल्यावर सांगितले साडी आणली आहे तुझ्या साठी. सीमाला खूप आनंद झाला. नवऱ्याने साडी आणली म्हणून. पण घाईघाईत बघू म्हणून पेटी उघडून बघणे हे योग्य नाही अशी शिकवण. मग ती साडी त्यांनी दिल्या वर उघडून पाहिली होती तर.... भडक शेंदरी रंग. त्यावर आडवे काळे पट्टे. आणि निळ्या रंगाची फूले असलेल्या साडीला पाहून खर तर त्यांना कसे तरी झाले. आवडली तर मुळीच नाही. पण तसे दाखवले नाही छान आहे म्हणून ठेवली. दुसर्‍या दिवशी शाळेला जाताना ते म्हणाले नेसून जा आज. त्यामुळे नाईलाजाने आज्ञा पाळली. शाळेत मैदानावर प्रार्थना सुरू झाली. पण प्रत्येक मुलीचे व शिक्षिकांचे लक्ष या साडी कडे. आपले मत लगेच शब्दात सांगण्याची पद्धत नव्हती. म्हणजे जसे आजकाल वॉव काय मस्त वगैरे वगैरे. सीमाच्या लक्षात आले. संध्याकाळी घरी आल्यावर अगदी आठवणीने विचारले काय म्हणाले सगळे साडी पाहून. इथे इगो जास्त होता. मी आणली साडी याचा. सीमा छान आहे म्हणाले सगळे. आणि चांगला मूड मध्ये आहे म्हणून सहज म्हणाली. रंग थोडा हलका असायला हवा होता आणि ते पट्टे नको होते. झालं आकाशपाताळ एक करून तणतणत म्हणाले उद्या सकाळी ती साडी चुलीत टाक. यापुढे तुला कधीही साडी आणणार नाही. झक मारली आणि... बरेच काही बोलून राग व्यक्त केला. आणि खरच आयुष्य भर त्यानी साडी आणली नाही की पैसे सुद्धा दिले नाहीत. उलट कधी कुणी साडी बद्दल सांगितले की लगेच म्हणायचे. मला साडी आणणे समजत नाही. आणि मी आणलेली साडी तिला आवडत नाही..असे म्हणून मोकळे. आता सीमाने कुणाकुणाला खर काय आहे ते.. .
राग येतो हे खर आहे प्राण्यांना देखिल राग येतो. पण त्याचा अतिरेक करणे. मनात डूख धरणे हे बरोबर नाही. पुष्कळदा

अशा घटना ऐकण्यात येतात आणि शेवटी ती व्यक्ती आत्महत्या करु शकते. राग येतो पण किती काळ तो मनात ठेवावा याचे भान ठेवले पाहिजे. परत कधी तरी सीमाला तिच्या मनासारखी साडी आणली असती तर. आपण उगाच बोललो ही टोचणी जन्म भर लागून राहिली नसती.दोघांनाही. नवऱ्याने माहेरी पाठवले नाही म्हणून आत्महत्या. अगदी लहान वयात असलेले मुल सुध्दा एखादि वस्तू मिळाली नाही म्हणून आत्महत्या. म्हणजे अतिरागच...
धन्यवाद

–सौ. कुमुद ढवळेकर.

त्या काळी अशी चाल होती की, एखाद्या वर्षी पाऊस पडला नाही, तर इंद्राला प्रसन्न करून घेण्यासाठी यज्ञ करावा. त्याप्रमाणे नंद वगैरे गोपांनी यज्ञाची तयारी केली. पण इंद्राचा आणि आपला संबंध काय ? त्यापेक्षा ज्याच्याशी आपला रोज संबंध येतो त्या गोवर्धन पर्वताला नैवेद्य अर्पण करावा हे बरे, असे कृष्णाने सुचविले.

दररोज सकाळी ऑफिसला आल्या आल्या आमचे वरिष्ठ सहकारी इन्स्पेक्टर चंद्रकांत भोसेकर हे संपूर्ण स्टाफला समोर उभं करून “All’s well” घेत असत. त्या दरम्यान आमच्या गोळे हवालदारांनी शेरू मुंबईत स्पॉट झाल्याबद्दलची खबर दिली. भोसेकर साहेब सावरून बसले. ” कधी समजलं तुला ? “” काल रात्री सर . माझा शेजारी माटुंग्याला डीटेक्शनला आहे . त्याने सांगितलं .

शांत, संथ लयीत चालणारं आपलं जीवन आपणच घाई गर्दीत हरवून टाकतोय असं नाही का वाटत. काय फरक पडतो थोडसं सिग्नलवर थांबलं तर.. काय फरक पडतो एसटीत चढतांना थोडा संयम बाळगला तर. काय फरक पडतो.. रांगेत उभे असताना थोडी शिस्त बाळगली तर… पटतं सगळं.. पण वळत नाही.. काय करणार…!

काळाप्रमाणे शिक्षण पद्धतीत, क्लासच्या संकल्पनेत बदल होत गेले. मुलांना शिकावं तर लागणारच आहे. नवीन पिढी शिक्षणामध्ये होणाऱ्या बदलांशी जुळवून घेते आहे.

पूर्वी घरटी दिसणारी, कुठेही पटकन जाण्यासाठी उपयोगी पडणारी, दुरुस्तीचा वारंवार खर्च न काढणारी सायकल कुटुंबाची एक भागीदार असायची. रविवारी प्रत्येकजण तिला धुवून साफसफाई करायचा. दसऱ्याला तिला फुलांची माळ लावली जायची. सायकल चालवताना कोणी समोर आलं की, हॅण्डलवरची घंटी वाजवताना आनंद व्हायचा. जुन्या फिलीप्स, अॅटलास, हिरो कंपनीच्या सायकली आता इतिहासजमा झालेल्या आहेत.

पस्तीस वर्षांपूर्वी ऑफिसवर आलेला पोरगेला महेश, आज ज्येष्ठ अभिनेत्री वहिदा रहमानपासून माधुरी दीक्षितपर्यंतच्या असंख्य सेलेब्रिटीजना रंगमंचावर आणणारा स्वतःच एक ‘सेलिब्रिटी’ झालेला आहे.

आता या मालिकेत प्रत्येक भक्ताला अडचणीतून सोडवले आहे. वाईट लोकांना धडा शिकवला आहे अशावेळी ते म्हणतात भिऊ नकोस मी तुझ्या पाठीशी आहे. आणि त्यावेळी हाताने आशीर्वाद देताना पाहिले की मलाच धीर येतो.

मलबार हिलच्या नारायण दाभोळकर रोडवरच्या श्रीमंत वस्तीत ही वीस मजली इमारत. या इमारतीच्या विसाव्या मजल्यावरील पाचहजार चौरस फुटाचा हा अलिशान टेरेस फ्लॅट माझ्या मालकीचा आहे. मी आज एक तीस वर्षांचा तरुण उद्योजक आहे. संपूर्ण देशभर माझ्या उद्योगाचे जाळे पसरले आहे. हे सर्व वैभव मी माझ्या हुशारीने कमावले आहे. अर्थात माझ्या आईचा फार मोठा सहभाग आहे. नव्हे, आज मी जो काही आहे तो तिच्यामुळेच.

लीसन कांचेतून दिसणाऱ्या ताऱ्याला सहज “बिली जॅक्सन” हे नांव देते आणि अखेर त्याच नांवाचा डॉक्टर रूग्णवाहिकेंतून तिला वाचवायला येतो. चेटकीणीचे पाव मधे प्रेमिकेच्या आशेचे अचानक निराशेत परिवर्तन झाले तर ह्या कथेत संपूर्ण दु:खद गोष्टी घडत अखेरचे वळण आशादायी करते.
तरूण कर्तव्यदक्ष डॉक्टर चार चार पायऱ्या ओलांडत जिना चढून जातो रूग्णवाहिकेत तिला खाली ठेवत नाही आणि तिला प्रयत्नांची पराकाष्ठा करून उपचार करत असतो.