काजूगर रात्री कोमट पाण्यात भिजत घालून सकाळी सोलावेत. बटाट्याची साले काढून तुकडे करावेत. प्रथम कढईत तेल टाकून जीरे-मोहरी, कांदा, लसुण व टोमॅटो टाकून चांगले परतवून घेणे. चांगले शिजल्यावर त्यात सोललेले काजू व बटाट्याचे तुकडे टाकून त्यात आवडीनुसार तिखट, हळद, मीठ व पाणी घालून शिजु द्यावेत.

गाजरे स्वच्छ धुऊन साफ करून, किसून घ्या व अर्धा तास ताटात पसरून उन्हात ठेवा. साखर व व्हिनेगर एकत्र उकळा. आल्या-लसणाची पेस्ट पातळ फडक्याात बांधून, पिळून रस काढून घ्या व पाकात घाला.

मंद आचेवर पातेल्यात साखर पाणी एकत्र करुन ठेवा. सतत हालवत राहा. साखर पूर्णपणे विरघळल्यावर स्वच्छ फडक्याने मिश्रण गाळून घ्या. शुगर सिरप तयार होईल. तो थंड झाल्यावर त्यात खाण्याचा रंग आणि इसेन्स टाकून हालवून घ्या.

सध्या उन्हाळ्याचे दिवस चालू झाले आहेत. उन्हाळ्यात जेव्हा बाह्य वातावरणातील तापमान वाढते, त्यावेळी शरीराचे तापमान टिकवून ठेवण्यासाठी शरीरात अनेक क्रिया घडत असतात.

(चकलीची भाजणीचे प्रमाण हे एक जनरल कृती दिली आहे.आपले सभासद सुगरण आहेत.आपल्या चवी प्रमाणे थोडे बदल करुन घ्यावेत.)
चकली म्हणजे महाराष्ट्रातील सगळ्यात प्रसिद्ध आणि सगळ्यांच्या आवडीचा पदार्थ आहे. दिवाळी ला तर हमखास सगळ्यांच्या घरी चकली केली जाते.
चकली भाजणी पद्धत १
साहित्य:- भाजणीसाठी एक किलो तांदूळ, अर्धा किलो मूगडाळ, पाव किलो उडीद डाळ व पाव किलो हरबरा डाळ, धने १०० ग्रॅम, २५ ग्रॅ. जिरे.
कृती-तांदूळ धुवून घ्यावे. सुकल्यावर गुलाबी रंगावर भाजावे. त्याचा रूचकर वास यावा. तसेच डाळी स्वतंत्र भाजून घ्याव्यात. त्यात धने १०० ग्रॅम, २५ ग्रॅ. जिरे खमंग भाजून मिसळावे. अशी एकत्रित भाजणी दळून आणावी.
चकली भाजणी पद्धत २
साहित्य- ४ वाटय़ा तांदूळ, २ वाटय़ा हरभरा डाळ, १ वाटी उडीद डाळ, अर्धा वाटी धने, पाव वाटी जिरे, कृती- धान्ये धुवून भाजावी. त्यात धने, जिरेही घालावे. गार झाल्यावर भाजणी दळून आणावी.
संजीव वेलणकर पुणे.
९४२२३०१७३३
चकलीचे प्रकार
चकली
साहित्य:- ५ भांडी चकलीची भाजणी, ३ भांडी पाणी, ५ टीस्पून घरचं लोणी किंवा तेल, २-३ टीस्पून लाल तिखट, अर्धा टीस्पून हळद, २ टेबलस्पून तीळ, १-२ टीस्पून ओवा, मीठ चवीनुसार. तळण्यासाठी तेल.
कृती:- एका मोठ्या पातेल्यात पाणी उकळायला ठेवा. पाण्याला खळखळून उकळी आली की त्यात लोणी किंवा तेल, तिखट, मीठ, हळद, तीळ आणि ओवा घाला. गॅस बंद करा. आता त्यात भाजणी घाला आणि चमच्यानं एकत्र करून घ्या. गरम असताना नीट एकत्र होणार नाही तेव्हा जसं जमेल तसं एकत्र करा. झाकून ठेवून द्या. २-३ तासांनी किंवा पीठ थंड झाल्यावर ते परातीत काढून घ्या. चांगलं मळून घ्या. मळताना लागेल तसं साधं पाणी घाला. चकलीचं पीठ भाकरीच्या पिठापेक्षा जरासं घट्ट हवं.
मळलेलं पीठ चकलीच्या सो-यात घाला. चकल्या पाडा. कढईत तेल कडकडीत गरम करा. नंतर आच मध्यम ठेवा. चकल्या लाल रंगावर तळा. तेलाचं तापमान सतत एकसारखं राह्यला हवं. म्हणून तेल जरा थंड झालंय असं वाटलं तर आच वाढवा. पण गरम झाल्यावर परत मध्यम ठेवा. चकल्या फार लाल करू नका.
टिप्स:-चकल्यांना हळद कमीच घालावी म्हणजे रंग छान येतो. मसाल्याचं प्रमाण आपल्या आवडीनुसार कमी-जास्त करा.
संजीव वेलणकर पुणे.
९४२२३०१७३३

साहित्य: २ टोमॅटोंचा रस, १ कप नारळाचं पातळ दूध, १ टीस्पून साजूक तूप, १ टीस्पून जिरं, २ चिमटी हिंग, ३-४ कढीपत्त्याची पानं, १ मिरची मोठे तुकडे करून (ऐच्छिक), पाव टीस्पून साखर, मीठ चवीनुसार, आवडत असल्यास वरून घालायला थोडी कोथिंबीर

कृती: तुपाची जिरं घालून फोडणी करा. त्यात कढीपत्ता, मिरची, हिंग घाला. टोमॅटोचा रस घाला. मंद आचेवर टोमॅटोचा कच्चा वास जाईपर्यंत उकळा. टोमॅटो अर्धवट शिजला की अर्धा कप पाणी घाला. पूर्ण शिजू द्या. नंतर त्यात मीठ, साखर, नारळाचं दूध घाला. मंद आचेवर उकळा. वरून कोथिंबीर घाला.

आपल्याकडे अनेकदा रात्रीच्या जेवणानंतर कधी चपात्या शिल्लक रहातात तर कधी भात आणि कधीतरी भाजीसुद्धा. या उरलेल्या अन्नाला थोडं नवीन रुप दिलं तर?

दिवाळीला, काय नवीन खरेदी करायची हा प्रश्न पडतो. परवा एअर फ्रायर झाला आज या दिवाळीला मायक्रोवेव्ह ओव्हन खरेदी करणार असल्यास आज मायक्रोवेव्ह ओव्हनची माहिती व काही कृती.
आजकाल घरोघरी मायक्रोवेव्ह असतो, पण त्याचा वापर अन्नपदार्थ गरम करण्यापुरताच केला जातो. खरंतर आपले रोजचे कितीतरी अन्नपदार्थ मायक्रोवेव्हमध्ये करता येतात. मायक्रोवेव्ह ओव्हन वापरून हेच पदार्थ अगदी सहजपणे करता येतात. फारसे कष्ट न करता हे पदार्थ उत्तम होतात.आपल्याकडे आणखी एक गोष्ट खूप महत्त्वाची आहे, ती म्हणजे तळलेले पदार्थ. आपण तळलेले पदार्थ खूप मोठय़ा प्रमाणात खातो. ओव्हनमुळे तेलाचा खूप कमी वापर होतो, वर पदार्थाच्या चवीमध्ये कुठेही फरक पडत नाही. तेल-तूप खूप कमी वापरल्यामुळे प्रकृती उत्तम राहते. मायक्रोवेव्ह ओव्हनचा शोध १९४६ मध्ये डॉ. परसी स्पेन्सर यांनी लावला.गृहिणींना मायक्रोवेव्ह ओव्हनबद्दल बऱ्याच शंका असतात.शिजणाऱ्या पदार्थातील पोषणमूल्ये तशीच राहतात का ? हो.
मायक्रोवेव्ह ओव्हनमध्ये मेटल का वापरू नये?
मेटलमधून करंट जातो. त्यामुळे भांडय़ातील पदार्थाना उष्णता मिळणार नाही.मायक्रोवेव्हिंगने तयार केलेले पदार्थ शरीराला अपायकारक असतात का?
नाही.
मायक्रोवेव्ह कूकिंगचे फायदे
शिजायला खूप कमी वेळ लागतो.पदार्थातील पोषणमूल्ये तशीच राहतात.पॉवर कमीजास्त वापरण्याच्या पद्धतीमुळे वीज कमी लागते.पदार्थ आधी शिजवून ठेवून आयत्या वेळी गरम करून खायला घेऊ शकता.तेल-तूप कमी वापरले जाते.कुरडया, पापडय़ा न तळताही यक्रोवेव्हमध्ये चांगल्या फुलतात.कुरकुरीत होतात.मायक्रोवेव्हमध्ये वापरावी लागणारी भांडी मायक्रोवेव्ह प्रूफ काचेची, प्लास्टिकची किंवा सिरॅमिक भांडी वापरावी. प्लास्टिकची भांडी री-हीटिंगला वापरावी.
संजीव वेलणकर पुणे
९४२२३०१७३३
संदर्भ: लोकप्रभा

मायक्रोवेव्ह वापरण्याच्या टिप्स : १०० टक्के पॉवरवर पदार्थ री-हीट करू नका.पॉवर ५० टक्क्य़ांवर आणून पदार्थ दोन-तीन मिनिटं री-हिट करा. पदार्थ अगदी ताजा बनविल्यासारखा दिसतो. कुठलाही पदार्थ री-हीटिंग करताना पदार्थावर स्प्रिंकलरने पाणी शिंपडून री-हीट करा. त्यामुळे पदार्थ ताजा वाटतो. उदा. शिजवलेला भात, तयार भाजी, कुठलीही रस्सा भाजी व कुठलाही मटणाचा रस्सा, शेंगदाणे भाजण्यासाठी शेंगदाण्यांवर थोडे पाणी शिंपडून जर अर्धा किलो शेंगदाणे असतील तर १०० टक्क्य़ांवर २ मिनिटे शेंगदाणे भाजा. परत मायक्रोवेव्हचे दार
उघडून शेंगदाणे चमचाने हलवून परत १०० टक्के पॉवर एक मिनिट द्या व बंद मायक्रोवेव्हमध्ये थोडा वेळ दाणे राहू द्या.दही करायचे असेल तर अर्धा लिटर दूध १०० टक्के पॉवरवर एक मिनिट गरम करून त्याला विरजण लावा. एक ते दीड तासांत दही तयार होते. मायक्रोवेव्हमध्ये फोडणी करू नका.
संजीव वेलणकर पुणे
९४२२३०१७३३
संदर्भ: लोकप्रभा

मायक्रोवेव्ह मध्ये केलेले काही पदार्थ.
कांदेपोहे
साहित्य : एक वाटी भिजवलेले पोहे, एक टीस्पून तेलाची फोडणी (तेलाची फोडणी- मोहरी, जिरे, मिरची व कढीपत्ता घालून तयार करून ठेवा), एक कांदा चिरलेला, एक टीस्पून लिंबाचा रस, साखर, मीठ, चिरलेली कोथिंबीर.
कृती : काचेच्या पसरट भांडय़ात चिरलेला कांदा घेऊन त्यावर फोडणी घालून हलवा. झाकून १०० टक्के पॉवरवर ३ मिनिटे ठेवा. बाहेर काढून त्यात पोहे, मीठ, साखर, लिंबूरस आणि कोथिंबीर घालून चांगले मिसळा.
झाकण ठेवून १०० टक्के पॉवरवर दीड मिनिटे ठेवा. तीन-चार मिनिटांनी बाहेर काढून, हलवून पुन्हा थोडी कोथिंबीर पाहिजे असल्यास घाला. पोहे खायला तयार.
टिप्स : १) फोडणीचे प्रमाण वाढवू शकतो. / २) एक वाटी पोहे या प्रमाणात पॉवरची मिनिटे दिली आहेत. पोह्यचे प्रमाण वाढल्यावर मिनिटेसुद्धा वाढतील.
संजीव वेलणकर पुणे
९४२२३०१७३३

साबुदाणा खिचडी
साहित्य : एक वाटी भिजवलेला साबुदाणा, दोन चमचे तुपाची फोडणी (जिरे, मिरचीचे तुकडे घालून फोडणी गॅसवर करून घेणे), अर्धा वाटी शेंगदाण्याचा कूट, मीठ, साखर, लिंबूरस, ओले खोबरे, कोथिंबीर.
कृती : सर्व गोष्टी एकत्र करून चांगल्या मिसळा. झाकण ठेवा. १०० टक्के पॉवरवर एक ते दीड मिनिटे ठेवा. दोन-तीन मिनिटांनी बाहेर काढा. हलवून हे खायला द्या. टिप्स : १) गार झालेली खिचडी री-हीट करताना पाणी किंवा दुधाचा हबका मारून १ मिनीट १०० टक्के पॉवरवर गरम करा. २) खिचडी करताना जास्त शिजवू नका, साबुदाणा चिवट होतो.३) खिचडीचे सर्व कच्चे साहित्य एकत्र करून हे मिश्रण ३-४ दिवस फ्रिजमध्ये राहते. पाहिजे तेव्हा फोडणी घालून वरीलप्रमाणे ताजी खिचडी तयार करू शकता.
संजीव वेलणकर पुणे
९४२२३०१७३३

साहित्य- ४ वाटय़ा तांदूळाचे पीठ, एक नारळ, पाव किलो गूळ, चवीपुरते मीठ, वेलची पावडर, जायफळ.

कृती- प्रथम पातेल्यात साडेतीन वाटय़ा पाणी घेऊन ते उकळत ठेवावे. त्यात चवीपुरते मीठ घालावे. पाणी उकळल्यावर त्यामध्ये पीठ घालून ढवळावे. झाकण ठेवून मंद आचेवर दोन मिनिटं वाफ येऊ द्यावी. वाफवलेले पीठ चांगले मळून घ्यावे. पिठाचे मुठीएवढे गोळे करून घ्यावे. शेवग्यात (शेवयांचा लाकडी साचा) किंवा चकलीच्या साच्यात पिठाचे गोळे घालून शेवया पाडाव्यात.

नारळाचे दूध काढून त्यात गूळ, वेलची, जायफळ पावडर घालून रस तयार करावा. ताटलीत शेवया घेऊन, त्यात रस घालून त्याचा आस्वाद घ्यावा.

संजीव वेलणकर पुणे.
९४२२३०१७३३

टॉमेटोला चिरा द्याव्यात, कांद्याचे मोठे तुकडे करावे, टॉमेटो, कांदा, कोथिंबीर काड्या, लसूण एकत्र करून वाटीभर पाणी घालून कुकरमध्ये १ शिटी करून वाफवून घ्यावे, पाण्यातून उपसून मिक्सर / ब्लेंडर मध्ये बारीक वाटून घ्यावे, चाळणीतून गाळून घ्यावे, भांड्यात तूप गरम करून त्यात हिंग, जिरे, दालचिनीची फोडणी करावी, त्यावर गाळलेले मिश्रण घालून त्यात शिजविण्यासाठी वापरलेले पाणी घालावे, मीठ घालून १ उकळी आणावी.