कविता-गझल-चारोळी-वात्रटिका
-
मोठं होणं म्हणजे नक्की काय असतं ?
मोठं होण म्हणजे नक्की काय असतं ?
माझा बाप म्हणतो...
लग्न कर ! पोर काढ ! मग कळेल तुला मोठं होणं म्हणजे नक्की काय असतं...
मी मनात म्हणतो बापाला...
तुम्ही आम्हालाच काढलं नसत
तर झालाच नसता ताप तुम्हाला मला आणि आता जगाला...
लोक पोरं काढण्यासाठी लग्न करतात
किती हा मूर्खपणा ?
ती तर लग्न न करताही हल्ली होतात...
पोरं होण्याचा आणि मोठं होण्याचा काही संबंध आहे का ?
मला वाटत राहत आपल्या देशात फक्त बापच मोठा होतो...
बाकीच्यांना फक्त प्रश्नच पडतो
मोठं होणं म्हणजे नक्की काय असतं ?कवि - निलेश बामणे ( बी डी एन )
June 12, 2017
-
राज विराज
सुमनांजली या काव्यसंग्रहातून…..
May 17, 2012
-
बाप वाटा
या वाट वाटणीसाठी
घालती बापाचे वाटे
असे कोणते ठेवले
पुरून धनाचे साठे?राख भरती डोक्यात
कुणी फुकती कानात
भाऊ भावाचा वैरी रे
असं औषध क्षणातजमिन तुकड्यापायी
माणूस विसरे धर्म
एका आईची लेकरं
कसे करती कुकर्मजागा बांधाच्या वांध्यान
देश, माणूस तोडला
मळा पडीक पाडला
जीवा जुगार मांडलाबघ साडेतीन फुट
जागा तुला रे जाळाया
लोकं मयता शेवटी
लावी कर्दुडा तोडाया-- विठ्ठल जाधव.
vitthalj5@gmail.com
शिरूरकासार,बीड
November 28, 2021
-
कामाची ना राहिले.
कामाची ना राहिले म्हणोनी
दिले कुणी मज सोडोनी
लपविला मग चेहरा मी
हिरव्या हिरव्या वेलींनी... June 15, 2026
-
सुप्रसिध्द हिंदी कविता ‘मोची’ चा मराठी अनुवाद
हिंदी साहित्यातील सुप्रसिध्द कवि स्व. धूमिल ( सुधाकर पांडे) यांची सुप्रसिध्द कविता मोची या रचनेचा मराठी अनुवाद वाचकां पुढे सादर करीत आहे.
( मुळ नांव- सुदामा पांडेय, उपनाम धूमिल जन्म स्थानखेवली, जिला वाराणसी, उत्तरप्रदेशकुछप्रमुख रचना- संसद से सड़क तक (1972), कल सुनना मुझे, सुदामा पाण्डे का प्रजातंत्र (1983)विविध कल सुनना मुझे काव्य संग्रहा करीता 1979 साली साहित्य अकादमी पुरस्कार)
**********
मोची
रापी चालवताना
त्‍याने माझ्याकडे क्षणभर वर खाली पाहिले
आणि दयनीय स्‍वरात
तो हसत म्‍हणाला -
'बाबुजी, खर सांगू - माझ्या नजरेत
कोणी छोटा नाही
कोणी मोठा नाही
माझ्या दृष्‍टीने प्रत्‍येक माणूस एक जोडी चप्‍पल आहे.
जो माझ्या समोर
दुरुस्‍ती करीता उभा आहे.
आणि मुख्‍य गोष्‍ट म्हणजे
तो आपल्या जागी कोणीही असो.
जसा आहे, ज्‍या ठिकाणी आहे.
आजकाल, कोणीही व्‍यक्‍ती चपलेच्‍या मापाबाहेर नाही.
तरी सुध्‍दा माझे लक्ष असते की
व्‍यावसायिक हात व फाटलेल्‍या चपलेच्‍या मध्‍ये
कोठे ना कोठे एक साधारण माणुस आहे
ज्‍याच्‍यावर टाके पडतात
जो चपलेच्‍या बाहेर डोकावणा-या अंगठयाची जखम
छातीवर घाव सोसत सहन करतो.येथे नानाविध चपला येतात
आणि माणसाला निरनिराळया आपआपल्या पसंती दाखवतात.
सर्वांचा आप आपला चेहरा आहे.
आपआपली शैली आहे.
उदाहरणार्थ- एक चप्‍पल आहे
चप्‍पल काय ती एक ठिगळांची थैली आहे
जिला एक चेहरा वापरतो
जो देवीच्‍या व्रणाने भरलेला आहे.
विश्‍वास दर्शक हसण्‍यामध्‍ये
टेलिफोन खांबावर अडकलेली पतंग आहे.
जी फडफड आवाज करीत आहे
'बाबुजी या चपलेवर पैसे व्‍यर्थ का उधळता?' ,
मी हे बोलु इच्छितो परंतु
माझ्या आतुन एक आवाज येतो-
काय मानुस आहे?आपल्या जातीवर थुंकतो आहेस,
तुम्ही विश्‍वास ठेवा त्या क्षणी मी
ठिगळाप्रमाणे मी डोळे शिवुन घेतो
आणि संकटात पडलेल्‍या माणसाची
मोठ्या मुश्‍कीलीने सुटका करतो,एक चप्‍पल अशी आहे
जी गुंफून एक माणुस निघतो सफरीवर ,
तो हुशार नाही वेळेचा ताबेदार नाही
त्‍याच्‍या डोळ्यात लालच भरलेली आहे
हातात त्‍याच्‍या घड्याळ आहे
त्‍याला कोठे जायचे नाही परंतु
चेह-यावर त्‍याच्‍या गडबड आहे
तो कोणी व्‍यापारी आहे किंवा दलाल
परंतु उध्‍दट असा कि हिटलरचा नातु आहे
इथे बांध,तिथे काप, इथे ठोक तिथे पिट
चांगले घास,असे चमकवं, चपलेचा आरसा बनवं
ओफ्फ किती उकाडा आहे!
रुमालाने हवा घेत तो हवामानावर संतापतो
सडकेवर येणा-या जाणा-यावर
वानराप्रमाणे टवकारुन पाहतो
यावर कडी म्हणजे घंटाभर काम करुन
मजुरी देताना साफ नाटक करतो
सज्‍जन लोकांना लुटता का ? असे डाफरत तो
काही नाणी फिरकावतो व
पुढे निघून जातो.
अचानक दचकत तो सडकेवर धावतो
आणि मार्गस्‍थ होतो.व्‍यवसायावर जेव्‍हा घाव पडतो
तेव्‍हा कोठेतरी एक चोर खिळा
दबा धरुन वेळ मिळताच
अंगठ्यात रुततो.
याचा अर्थ असा नाही की माझा
गैरसमज झालेला आहे.
प्रत्‍येक क्षणी मला असे वाटते की
चप्‍पल व व्‍यवसायाच्‍या दरम्‍यान
कोठेतरी एक साधारण माणुस असतो
ज्‍याच्‍यावर टाके पडतात
जो चपलेच्‍या बाहेर डोकावणा-या बोटाची जखम
छातीवर हातोड्याचे घाव सोसत सहन करतो,आणि बाबुजी, खरे सत्‍य हेच आहे की
जिवंत राहण्‍यासाठी खरा तर्क नसेल तर
रामनाम विकून या वेश्‍यांची दलाली करुन
रोजीरोटी कमावण्‍यात काहीच फरक नाही
आणि हेच ते ठिकाण आहे जिथे
प्रत्‍येक माणुस आपला धंदा सोडून
गर्दीत उजळणारा हिस्‍सा बनतोसगळ्या लोकाप्रमाणे
भाषा त्‍याला चावते
मौसम सतावतात
आता तुम्ही त्या वसंताकडे पहा.-
हा दिवसा धाग्‍याप्रमाणे ताणतो
झाडावरील लाल लाल हजारो पानांच्‍या टोकाला
उन्‍हात शिजवण्‍यासाठी लटकावतो,
खरे सांगतो त्या समयी
रापीची मुठ हातात सांभाळणे
फार मुश्‍कील बनते
डोळे कोठे जातात तर हात कोठे तरी चालतो
मन त्रासलेल्‍या बालकाप्रमाणे
कामावर परतण्‍यास इंकार करते
वाटते की चमड्याच्‍या सज्‍जनतेमागे
एखादे जंगल आहेजो माणसावर
झाडामागून वार करतो
आणि हे धक्‍कादायक नव्‍हे तर विचार
करण्‍या योग्‍य गोष्‍ट आहे,
परंतु जो जीवनाला पुस्‍तकांनी मापतो
जो सत्‍य आणि अनुभवाच्‍या दरम्‍यान
हत्‍येच्‍या क्षणी डरपोक आहे
तो मोठ्या सहजपणे म्‍हणू शकतो
यार तु मोची नव्‍हे तर शायर आहेस
जो विचार करतो की आग
सर्वांना जाळते, सत्‍य सर्वांच्‍या पलीकडे आहे
काही आहेत ज्‍यांना शब्द गवसले आहेत.
काही आहेत जे अक्षरांसमोर आंधळे आहेत
ते प्रत्‍येक अन्‍याय चुपचाप सहन करतात
आणि पोटाच्‍या आगीसमोर डरपोक बनतात.
जेव्‍हा मी हे जाणतो की-
"नकाराने व्‍याप्‍त एक आरोळी "
आणि "एक समजुतदार मौन"
दोघांचा मतलब एक आहे
भविष्‍य घडवण्‍यासाठी 'मौन' व 'आरोळी'
आप आपल्या जागी एक प्रकारे
आप आपले कर्तव्‍य बजावीत असतात.-- विजय प्रभाकर नगरकर
December 12, 2020
-
मी वाचणारच (ओवीबद्ध रचना)
मला वाचवा वाचवा
नका खुडू हो या जीवा
जग आम्हा ही दाखवा
मी मोलाचा ठेवा।।१।।अधिकार जन्मायचा
आशिर्वाद ईश्वराचा
हक्क स्वप्न बघायचा
का हिसकावता।।२।।मी देशाचा अभिमान
हवा तुम्हा स्वाभिमान
कराल माझा सन्मान
प्रजा टिकवाल।।३।।जगा आणि जगू द्या हो
दिवा विझता इथे हो
पणती कामा येई हो
तिला जगवा हो।।४।।मी धडपडणारच
मी जगी वाचणारच
तुमची चिंता खरच
मी करणारच।।५।।सौ.माणिक शुरजोशी
नाशिक January 14, 2020
-
बालकविता – ससेराव, ससेराव,
बालकविता
ससेराव, ससेराव,
निघालात कुठे ,
चांदोबावर स्वार
अगदी भल्या पहाटे,--!!!भोवती किती ढग,
वाजत नाही का थंडी,
अंगात तुमच्या लुसलुशीत ,
पांढरी पांढरी बंडी,--!!!ससोबा ससोबा,
कान करून उभे,
वटारून आपले डोळे,
बघता काय मागे,--!!!तुमच्यासंगे हरिण,
आज नाही का आले,
का छोट्या बाळागत,
आईच्या कुशीत झोपले,--?ससेराव ससेराव,
भीती वाटते मला,
हलता हलता चंदामामा,
पाडेल ना तुम्हाला,--!!!मग काय तुमची,
चार पायांची गाडी,
तुरूतुरू धावत,
गायब होईल स्वारी,--!!!© हिमगौरी कर्वे
January 23, 2020
-
निरोप द्या आतां (राघवाची गाथा)
राम : ( दशरथाला) –
शोक आवरा अपुला, आणिक निरोप द्या आतां
करील तुमची वचनपूर्ति हा सुत मोदें, ताता ।। १ब्रीद हेंच आपुल्या कुळाचें –
‘वचन दिलेलें पाळायाचें’
माझ्या प्रेमापोटीं कां कर्तव्याला चुकतां ? २वचनपूर्तता तुमची व्हाया
सिद्ध असे मी वनात ज़ाया
भाग्य म्हणूनच मला लाभला तुम्हांसमान पिता ।। ३पुत्रनीति जी आहे सक्षम
पितृसुखा ती देइ अग्रक्रम
गुरुजन, ज्ञानी, मुनी दुजोरा देती याच मता ।। ४लोभ नसे राज्याचा मजला
पहा मुगुट हा लगेच त्यजला
राहो आनंदात त्यामुळे कैकेयी माता ।। ५नको रडूं कौसल्या-माते
तात विनंती, पुसा नयन ते
राज्य अयोध्यानगरीचें भोगो माझा भ्राता ।। ६द्या भरताला हें सिंहासन
वराप्रमाणें, द्या मजला वन
यत्न फोल हा थांबविण्यांचा मज जातां-जातां ।। ७दिनरातीं मज नका आठवूं
कुणां भेटण्यां नका पाठवूं
चौदा वर्षें झाल्यानंतर येइन मीच स्वत: ।। ८आशिष गुरुजन-आप्तेष्टांचे
चरण वंदुनी निजमातांचे
निघतो मी तात्काळ काननीं, क्षणहि न घालवितां ।। ९ही मज वाटत नाहीं शिक्षा
सुतधर्माची आज परीक्षा
लागल्यास अर्पीन प्राण, राज्याची काय कथा !! १०- सुभाष स. नाईक
April 22, 2021
-
बहिरा ऐके कीर्तन
गम्मत वाटली प्रथम मजला बहिरा ऐके कीर्तन
अश्रू वाहू लागले माझे नयनी भाव त्याचे जाणून
नियमित येई प्रभूचे मंदिरी श्रवण करी कीर्तन
केवळ बघुनि वातावरण ते तल्लीनच होई मन
सतत टिपत होते मन त्याचे इतर मनांचे भाव
केवळ जाणण्या भगवंताला डोळे आतुर सदैव
रोम रोमातून शिरत होत्या प्रभू निनाद लहरी
संदेश प्रभूचा पोह्चूनी आत्म्यास जागृत करी
होऊन गेला प्रभूमय बहिरा धुंद त्या वातावरणी
ऐकत होता तो शब्द प्रभूचे श्रवण दोष असुनी
-- डॉ. भगवान नागापूरकर
९००४०७९८५० April 26, 2019
-
निमिष एकची मजसी पुरे
अजुनही, तुझाच चेहरा
माझिया, बंद लोचनातप्रतिबिंब तुझे सोज्ज्वळ
निर्मळ माझ्या काळजातसत्यसाक्षी तूच अनामिक
हृदयस्थ! तूच तूं एक प्रीतजिथे पहावे, तिथे तूच तूं
भास, तुझाच गे ब्रह्मांडातमी इथे, तर तू त्या सलीली
प्रीतगंगा, दुथडी प्रवाहातमी डुंबतो सचैल प्रीतडोही
निरंतर, तुझ्याच आठवातनिमिष! एकची मजसी पुरे
तव दर्शनाचे, या जीवनात-- वि.ग.सातपुते.(भावकवी)
9766544908
रचना क्र. १४९.
१२ - १२ - २०२१.
December 17, 2021
Copyright © 2025 | Marathisrushti