का असा धांवतोस तूं ,

नशिबाच्या मागें मागें,

यत्न होता भगिरथी,

नशीब येईल संगे ।।१।।

प्रयत्न होतां जोमाने,

दिशा दिसताती तेथें,

यशाचे ध्येय सदैव,

योग्य मार्गानें मिळते ।।२।।

प्रयत्न करूनी बघा,

ईश्वर देखील मिळेल,

इच्छा शक्ती प्रभावानें,

नशीबही बदलेल ।।३।।

-- डॉ. भगवान नागापूरकर

९००४०७९८५०

ध्यान धारणा ही ,शांतता मनाची
आरोग्य धनाची, गुरुकिल्ली ||

सात्विक आहार, कंद मुळा भाजी
खावी रोज ताजी, सर्वकाळ ||

ॠषीतुल्य झाड, पिंपळ उंबर
वड हो अंबर, महाराजा ||

वृक्ष करीतसे, धरती श्रृंगार
ही हिरवीगार, दिसतसे ||

पहाटे उठणे, करा रोज योग
सरतील भोग, शरीराचे ||

शुद्ध हवा पोटी, रोग हे सरेल
आनंद भरेल, गगणात ||

राखा तुम्ही वन,आरोग्याची खाण
असु द्या ही जाण, वेळोवेळी ||

स्वच्छता राखा, लावा विल्हेवाट
कच-याचा थाट,निर्माल्यात ||

गर्दी ही लोकाची, झाली दाटीवाटी
खायला ही थाटी, मिळेनासी ||

अन्नधान्य वाढ,वापर खताचा
हिशोब शेताचा, बघतसे ||

रोग आमंत्रण, खाण्यातुन होते
जपा तुम्ही शेते, रात्रंदिन ||

झाडाचे महत्व, जाणा तुम्ही सर्व
लागवड पर्व, कार्यारंभ ||

पर्यावरणाचा, समतोल राखा
उभा पाठीराखा, वृक्षराजा ||

आता पाळा तुम्ही, गतिविधी पर्व
संगोपण सर्व, करितसे ||

नद्याचे पावित्र्य, राखा सर्व जन
करु नका घाण, निर्माल्याचे ||

नदीतले दिवे, अज्ञानाची पुडी
उजेडाचा गुढी, गावामधी ||

देव धर्म कर्म, करुन बाजार
सर्वच बेजार, करुनका ||

जडी बुटी धन ,आरोग्याचा ठेवा
मिळतसे मेवा, वनातुन ||

दुर्गा देशमुख, परभणी
दि 29/3/2023

काय म्हणू ग तुजला देवकी भाग्यवान की अभागी

ईश्वर तुझीया उदरी येवूनी सुख न लाभले तुजलागी //

जन्मोजन्मीचे पुण्यसाचुनी मात्रत्व लाभे स्त्रिजन्माला

तु तर असता जननी प्रभूची तुजविण श्रेष्ठ म्हणू कुणाला //

राज वैभवी वरात निघता कारागृही तुज घेवून गेले

अवताराची चाहूल असूनी दुःखी सारे जीवन गेले //

कंसाने तव मुले मारीली निष्ठूर होऊनी स्वार्थापोटी

तु गिळून घेशी दुःखे सारी आगमन प्रभूचे होण्यासाठी //

ईश्वर येता तव उदरी भाग्यवान तू ठरलीस

जनकल्याणा त्यागूनी त्याला सर्व श्रेष्ठपदी गेलीस //

डॉ. भगवान नागापूरकर

संपर्क - ९००४०७९८५०

bknagapurkar@gmail.com

मलकापूरला प्रशिक्षण दोन दिवस नीट झाले कारण माझ्याजवळ माझा ब्राऊन शुगर )चा साठा होता , पण तिसऱ्या दिवशी मला टर्की सुरु झाली पण मी अंगावर सगळे त्रास सहन करत होतो दिवसभर , मात्र रात्री जास्त त्रास होऊ लागला मला उलट्या झाल्या ते पाहून सोबतचे काळजीत पडले , कदाचित बाहेरचे खाणे , पाणी सहन झाले नसावे असे त्यांना वाटले , इस्माईल भाईंजवळ डोकेदुखी , सर्दी , ताप वगैरेंच्या गोळ्या होत्या त्यांनी मला डोकेदुखीची गोळी दिली ,व आराम करण्यास सांगितले , अतिशय भयानक होती ती रात्र , माझ्या खोलीतील सगळे झोपले होते आणि मी बिछान्यावर तळमळत होतो , सारखे हात पाय गरम होत होते म्हणून मी बाथरूम मध्ये जाऊन हातपाय थंड पाण्याने धुवत होतो , मध्येच एकदम थंडी वाजे , मग कुडकुडत ब्लँकेट घेत होतो अंगावर , जुलाब आला की संडासला पळत होतो , केव्हा एकदा सकाळ होते असे झाले मला कारण आसपास काहीच जाग नसल्याने वेळ जाता जात नव्हता .

इतर सर्व सुखाने झोपलेले पाहून अश्या वेळी त्या लोकांचा खूप हेवा वाटतो . स्वतची चीड येते , स्वतच्या असहायपणा टोचत राहतो .सकाळ झाल्यावर त्रास सुरूच होता पण आसपासच्या लोकांशी बोलण्यात तो त्रास फारसा जाणवत नव्हता . त्या दिवशी इस्माईल भाईनी मला लॉजवरच आराम करण्यास सांगितले . सर्व निघून गेल्यावर मी कसातरी बाहेर पडलो आणि मलकापूर मध्ये ब्राऊन शुगर मिळते का याचा शोध घेऊ लागलो , पण तेथे फक्त गांजा आणि दारू मिळू शकत होती , शेवटी मी ऐक गांजाची पुडी घेतली आणि ऐक देशीची निप घेऊन लॉजवर आलो , दारू पिऊन , गांजाची सिगरेट भरली आणि ओढत बसलो या नशेत सुमारे ३ तास बरे गेले , पुन्हा दारू उतरल्यावर जास्तच त्रास सुरु झाला , तसाच पडून राहिलो . पोटात काही नसल्याने खूप अशक्तपणा आला होता . असे दोन दिवस काढले , तिसऱ्या दिवशी मला थोडी हुशारी वाटली . पण आतल्याआत त्रास होतच होता ..

मलकापूरच्या आसपासची बहुतेक गावे करून झाली होती म्हणून मग , खामगावला जाण्याचे ठरले तेथे उरलेले दोन दिवस राहून मग पुन्हा नाशिकला जाणार होतो . खामगावला आमचे लॉज एका थेटरला लागूनच होते म्हणजे अगदी इतके जवळ की थेटर मध्ये सुरु असलेल्या सिनेमातील संवाद आणि गाणी देखील आम्हाला ऐकू येतील , खामगावला संध्याकाळी लॉज वर आल्यावर आम्ही रूम वर बसलो होतो सुमारे रात्रीचे ९.३० झाले असावेत . माझा त्रास जरा कमी होता तरी मन अतिशय अवस्थ होते , बाजूच्या थेटर मध्ये सिनेमा सुरु झालेला होता , काही संवाद अर्धवट कानावर पडत होते व मग गाणे सुरु झाले ' मेरे नैना सावन भादों फिरभी मेरा मन प्यासा ' ' मेहेबुबा ' सिनेमा लागला होता बाजूला . ते गाणे सुरु झाले तसा मी अधिकच अवस्थ झालो , मन एकदम व्याकुळ झाले .. पाहता पाहता मन भूतकाळात जाऊन पोचले ..

मी आठवीत होतो तेव्हा ..उन्हाळ्याच्या सुट्ट्या सुरु होत्या .दिवसभर नुसती धमाल करायचो आम्ही मित्र ..क्रिकेट, सूरपारंब्या . चोर पोलीस , विष -अमृत , जोडीची शिवाशिवी , हत्तीची सोंड , कबड्डी कितीतरी मैदानी आणि बैठे खेळ खेळण्यात दिवस भुर्रकन संपत असे ..त्याकाळी शिवजयंती , डॉ . आंबेडकर जयंती वगैरे च्या वेळी सुमारे तीन चार दिवस कार्यक्रम असत आणि मुख्य कार्यक्रम म्हणजे रस्त्यावर दाखवला जाणारा सिनेमा हा असे . सिनेमा जरी उशिरा सुरु होत असे तरी रात्री ९ लाच आम्ही मित्र बसायला पोती वगैरे घेऊन सिनेमाच्या ठिकाणी जागा धरून बसत असू . रस्त्यावर मध्ये पांढरा पडदा टांगूला जाई , सुमारे २० फुट अंतरावरून प्रोजेक्टर वरून सिनेमा दाखवला जाई पडद्याच्या दोन्ही बाजूला लोक बसत , एका बाजूस स्त्रिया आणि दुसऱ्या बाजूला पुरुष अशी व्यवस्था असे , बहुधा तेच तेच सिनेमे दाखवले जात नेहमी . जय संतोषी मां , जंजीर , धर्मकन्या , गंगा जमुना , वगैरे , त्या वयात घरून थेटर मध्ये जाऊन सिनेमा पाहायला परवानगी मिळत नसे,म्हणून हे रस्त्यावारचे सिनेमे आम्ही सोडत नव्हतो , मध्ये रील तुटले की हल्ला गुल्ला होई , प्रोजेक्टर समोर हात नाचवले जात ..कोणीतरी गर्दीत बेडूक सोडे , मग पळापळ , पुन्हा आयोजकांचे शांततेचे आवाहन ..

तर त्या दिवशी असाच शिवजयंती निमित्य ' गंगा जमुना ' सिनेमा दाखवला जात होता ..मध्येच रील तुटले आणि ते काही केल्या पुन्हा नीट जोडले जाईना , वारंवार रीळ तुटल्याने शेवटी आजचा सिनेमा रद्द असे जाहीर झाले , आमचा सर्वांचा विरस झाला . सिनेमाला माझे शाळेतील अनुराधा थेटर जवळ राहणारे काही मित्र देखील आले होते ..

सिनेमा दाखवला जाणार नाही म्हंटल्यावर इतक्या लवकर आम्ही घरी जाणे शक्यच नव्हते , तेव्हा एका दिलीप नावाच्या माझ्या वर्गातील मुलाने म्हंटले चला आपण आमच्या घराजवळ जाऊ तेथे गप्पा ..गाणी म्हणत बसू . झाले आम्ही आठदहा जण सुभाष रोड वरून त्याच्या घराकडे निघालो . समोर ऐक मोठी दोन मजली इमारत मध्ये छोटी गल्ली आणि पलीकडील बैठ्या चाळीत दिलीप राहत असे , उन्हाळ्याचे दिवस असल्याने कोणीच लवकर झोपत नसत तर आम्ही त्या इमारतीच्या खाली पायऱ्यांवर बसून गाण्याच्या भेंड्या खेळू लागलो , आमचे आवाज वाढले होते त्यामूळे आसपासचे आणि इमारतीतील जागे असलेले लोक आमची गम्मत पाहत होते .मला लहान पणापासून गाण्याची आवड होती , व गळाही गोड होता त्यामूळे माझा आवाज लक्षवेधी होता . जरा वेळ भेंड्या खेळून झाल्यावर आता एकेकाला आम्ही गाणे म्हणण्याचा आग्रह करू लागलो , इमारतीच्या वर लावलेल्या ट्यूबलाईटच्या हलक्या प्रकाशात आम्ही सर्व बसलो होतो ..जेव्हा मला गाणे म्हणण्याचा आग्रह झाला तेव्हा आधी मी . केशवा माधवा तुझ्या नामात रे गोडवा ' हे भक्तीगीत म्हंटले , गाणे संपल्याबरोबर सर्वानी टाळ्या वाजवल्या व मला हिंदी गाणे म्हणायचा आग्रह झाला आता इमारतीतील लोक देखील मुलांची ही गाण्याची मैफिल ऐकायला जमले होते , मी दुसरे गाणे त्यावेळी सगळीकडे गाजत असलेल्या ' महेबुबा ' सिनेमातील म्हणू लागलो ' मेरे नैना ..सावन भादो .." किशोर कुमारने गायिलेल्या अनेक गीतांपैकी हे अतिशय सुंदर गाणे आहे . मी मग्न होऊन गाणे म्हणत होतो ..आवाज टिपेला पोचला होता. त्याच वेळी जाणवले की गर्दीतून कोणीतरी आपल्या कडे रोखून पाहत आहे जरी नीट चेहरा दिसला नाही तरी ती मुलगी सारखी आपल्याकडे पाहते आहे हे जाणवले ..ट्युबलाईट च्या अंधुक प्रकाशात देखील तिचे ते रोखून पाहणे मला स्पष्ट जाणवत होते ...

( बाकी पुढील भागात )

-- तुषार पांडुरंग नातू

विचारांची उठती वादळे ।

अशांत होते चित्त सदा ।।

आवर घालण्या चंचल मना ।

अपयशी झालो अनेकदां ।।

विषण्णतेच्या स्थितीमध्यें ।

नदीकांठच्या किनारीं गेलो ।।

वटवृक्षाचे छायेखाली ।

चौरस आसनावरी बसलो ।।

डोळे मिटूनी शांत बसतां ।

अवचित घटना घडली ।।

विचारांतले दुःख जाऊनी ।

आनंदी भावना येऊं लागली ।।

एक साधूजन ध्यान लावीत ।

बसत होता त्या आसनावरी ।।

पावित्र्याची वलये फिरती ।

आसन दिसले रिकामें जरी ।।

वातावरणाची ही किमया ।

अनुभवते प्रखरतेनें ।।

शुद्ध अशुद्ध विचार येती ।

सभोवतालच्या जाणिवेने ।।

डॉ. भगवान नागापूरकर

९००४०७९८५०

जगणे अजून मजला साराच खेळ वाटे

जरी वाढलो वयाने ही हार जीत वाटे

येता अजूनि वारा प्रणयाची झिंग चढते

पावसात चिंब भिजता स्पर्शाची ओढ वाटते

नात्यातले दुरावे कितिदा दिले पुरावे

खंतावलो तरीही संबंध गोड वाटे

असता असे जरीही निर्ल्लज जीव जगतो

आपुल्याच घरकुलाला तो बंदिशाला म्हणतो

एकदा तरी दिसावी सत्याची ज्योत स्वप्नी

आयुष्य शेवटी मी उधळीन दो हातांनी

असावा सुन्दर पापलेटचा बंगला

चंदेरी रुपेरी सुरमईचा चांगला

पापलेट्च्या बंगल्याला सारंग्याचे दार

धारदार डेग्याच्या कुर्ल्या पहरेदार

दोन कोळंब्याच्या खिड्क्या दोन

हॅलो हॅलो करायला लॉबस्टरचा फोन

मांदेल्याचा सोनेरी रंग छानदार

बांगड्यांना अंगभर खवले फार फार

बंगल्याच्या छतात कालवा रहातो

शिंपल्यातल्या तिसर्यांशी लपाछपी खेळतो

लांब लांब करल्यांचा नाच रंगला

बोंबिलाचा मासा मस्त चांगला

किती किती चवीचा पापलेट्चा बंगला

सोलकढी भातासंगे मस्त हाणला

(व्हॉटसऍप वरुन)

रत्नाकर
मंथनात
दिव्यरत्न
कौस्तुभात
महाविष्णू
आभुषती
कंठीमणी
विराजती
कालीयाने
देऊ केला
कौस्तभास
श्रीकृष्णाला
शुभ्रमणी
घरी ठेवू
संतुष्टता
मना देऊ
थोररत्न
मिळताच
उधाण हे
आनंदाच

-- सौ. माणीक शुरजोशी
नाशिक