बरे सत्य बोला यथातथ्य चाला ।
बहू मानिती लोक येणे तुम्हाला ।।
धरा बुद्धी पोटी विवेके मुले हो ।
बरा गुण तो अंतरामाजी राहो ।1१।।

सदा दात घासोनि तोंडा धुवावे ।
कळाहीन घाणेरडे बा नसावे ।
सदा सर्वदा यत्न सांडू नये रे ।
बहुसाळ हा खेळ कामा नये रे ।।२॥।

दिसामाजी काही तरी ते लिहावे ।
प्रसंगी अखंडित वाचित जावे ।
गुणम्रेष्ठ उपास्य त्यांचे करावे ।
बरे बोलणे सत्य जीवी धरावे ।।३ ।।

बहु खेळ खोटा सदालस्य खोटा ।
समस्तासि भांडेल तोचि करंटा ।
बहुतां जनालागी जीवी भजावे ।
भल्यासंगती न्याय तेथे रिझावे ।।४ ।।

प्रचितीविणे बोलणे व्यर्थ वाया ।
विवेकेविणे सर्वही दंभ झाला ।
बहु सज्जला नेटका साज केला ।
विचाराविणे सर्वही व्यर्थ गेला ।।५ ।।

भला रे भला बोलती ते करावे ।
बहुता जनांचे मुखे येश घ्यावे ।
परी शेवटी सर्व सोडोनि द्यावे ।
मरावे परी कीर्तिरुपे उसवे ।।६।।

पचास साल हुए जिंदगीके, गोल्डन ज्युबली मनायी गयी ।
हंगामा और जल्लोष मे, पूरा दिन पूरी रात गयी ।।

सारे बच्चे और रिश्तेदार, जमा हुए इकठ्ठा ।
फिर पडोसवाले क्यूं रहेंगे पिच्छे, जब खानेको था मिठा ।।

सबने तारिफ की पचास साल, जिंदगी के ऊपर ।
हम तो बहूत खुष हुए सुनकर, उसे पहीली बार ।।

जीन जीन चिजोंको किसीने आजतक ना जाना ।
जीन गुणोंको हमनेही ना पहचाना ।।

वो हमारेमे संकरीत है, उसकी दिगयी हमे कल्पना ।
आदर्शवाद, सच्चाई और प्यार के पूजारी ।।

देखी किसीने हमारे मे थे बाते सारी ।
आचंबेके साथ सोंच रहे थे गंभीरतासे ।।

के इन गुणोंका पता उन्हे लगा कैसे ।
जीन गुणोंका अर्थ हमने, आज तक ना जाना ।।

कैसे मिला उनका उन्हे ठिकाना ।
जो कुवेमेही नही था, वो बालटी मे कैसे आया ।।

और इन बातोंका हमे आश्चर्य हुआ ।
शायद यह हो सकती है पार्टी की मिठाईयां ।।

नैतीक दबाव उनपर जीस वझेसे आया ।
खिलानेवाले की कुच तो इज्जत करो ।।

उसके आसलीयत पर मत उतरो ।
कमसे कम इतनी उमरबाद, होने दोजी खूष उसे ।।

सोचा हुंगा किसीने, मन मे ऐसे ।
कलतक दे रहे थे जो गालीयां ।।

दिखी आज हमारेमे उनको खुबीयां ।
चार झुठ एक सच्चे के बराबर, जब रेटकर कहा जाता है ।।

और किसीकी तारीफ, हकीकत बनती ।
जब आखों मे पानी लाकर कहा जाता है ।।

यह तो पता हुआ उनकी तारीफ से ।
के आसलीयत मे जिंदगी होनी चाहीए कैसी ।।

इन ताऱिफ और गुलदस्तोकी चौकटने प्रसन्न किया हमारा चित्त ।
और ख्यालोंकी दुनीयांने बिती सारी रात ।।

करवटे बदलते बदलते सोचना मजबूर किया ।
के जो कुछ जिंदगी मे सच्चा हुआ, तुने क्या पाया ।।

जिंदही का मकसद क्या, जरा सोच इन बातों पे ।
यही विचार झाकने लगा मन मे, उमरके इस मोड पे ।।

रईस बापकी इकलोती आवारा आवलाद ।
देखी हमने पैसोको करते बरबाद ।।

लक्ष्मी के मोलको वो गधा जानेगा कैसे ।
वह तो समझताहै पैंसो को पानी जैसे ।।

समयका मोल हमने किया उस आवारा भाती ।
और खो बैठे वो महान संपत्ती ।।

गया वख्त फिर हात आता नही ।
बचपन मे शिक्षकने घोल घोलकर बाते कही ।।

अर्थ उन पक्तीओंका तो हम जान गये थे ।
पर मतलब से उसके बहूत दूरी पर थे ।।

पचास साल जानेके बाद, पंक्तीओंका दोहरा रहे है करते याद ।
पर अब तो ये बेफूझूलकी हुई ना बाते ।।

दुनीयांके चक्करको कैसे वापीस फिराते ।
पेंडीग रखो इन बातोंको, फूरसतसे करेंगे हम उनको ।।

कर दिया इन्ही बेफीकीर आदतोंनो सर्वनाश ।
और समय खो जाने पर आता था हमे होश ।।

खेल कुद और तंदुरस्ती को जान ।
विद्यार्थी दशा मे नही हुयी इसकी पहचान ।।

समझते थे खाईंगे पियेंगे बनेगे नवाब ।
खेलेंगे पढेंगे बनेंगे खराब ।।

चार बच्चोंका अड्डा जमाए, झाडके तले बैठते थे ।
और दुसरे दोस्त, जो खेल रहे, उनपर कॉमेट्स करते थे ।।

बगैर खेले मैदान मे, खेलोंपर करते थे मार्गदर्शन ।
किसीसे कुछ सुना, या अकबारपढा, यही था हमारा ग्यान ।।

बातें बनाना यही कला, हमने सिखी पढाईके जमानेसे ।
और उमरके हिसाबसे जो मिला ग्यान, निकालते उगालकर दिमागसे ।।

उन बातो मे ना कुछ अनुभव था, ना अभ्यास किया पंक्ती ।
बकते थे भडाभड जो मुहसे निकल आती ।।

खेल कुद मे रहे पिछए और लिख पढाईमे निचे ।
इसी कारण जिंदगी मे रहे कच्चे ।।

ग्यानी अनुभवोंकी थी हमारेमे कमतरता ।
सिर्फ उमरके अनुभवोंको कोन पुछता ।।

अब आपही सोंचो जरा ।
जीसके जिंदगी मे था खाना पिना मौज उडाना ।।

समयको फूकटका माल समझकर बरबाद करना ।
कैसे इन लोगों ने हमे आदर्शवादी माना ।।

यह तो हुआ जबानी जमाखर्चा, क्या झूठ और क्या सच्चा ।
** पर एक सज्जनने जो कही बात ।।

उसमे दिखी मुझको जिंदगी की हकीकत ।
उसने सुनाया हमारे तारीफ का राज ।।

वही बना जिंदगीके तस्सलीका आवाज ।
ये दुनीया देखनेमे है खूबशूरत ।।

पर काटोंसे भरी हुयी अनगीनत ।
हर कदमपर जिंदगी के लीए चाहीए झगडा ।।

एक एक दिन गीने इन्सान आगे बडा ।
सोचना पडता था के गया दिन कैसा ।।

आनेवाले दिन का नही था भरोसा ।
यह संसार है बेरहेम, बेदर्द औऱ जालीम ।।

इसी जिंदगीमे हम जिये थे ५० साल कमसे कम

डॉ. भगवान नागापूरकर
९००४०७९८५०
bknagapurkar@gmail.com

किरणात चमक ती असूनी,
तेजोमय भासे वस्तूंचे अंग,
सूक्ष्म अवलोकन करीता,
कळे तेज ते, वस्तूचाच भाग ।।१।।

जसे तेज असे सूर्यामध्यें,
पत्थरांतही तेज भासते
दृष्टी मधले किरणे देखील,
सर्व जनांना हेच सांगते ।।२।।

तेजामुळेंच वस्तू दिसती,
विना तेज ती राहील कशी,
तेज रूप हे ईश्वरी असूनी,
तेज चमकते वस्तू पाशी ।।३।।

डॉ. भगवान नागापूरकर
संपर्क - ९००४०७९८५०
bknagapurkar@gmail.com

पहाटेच्या दवात भिजलेली एक वाट,
क्षितिजापर्यंत पसरलेली नामाची प्रभात.
खांद्यावर भगवी पताका, ओठी विठ्ठलनाम,
पाऊलोपाऊली उमलत जाते जीवनाचे गूढ धाम.

ही वाट केवळ पंढरीकडे वळत नाही,
ती माणसाला माणसाशी जोडत राहते.
हातात हात, नजरेत विश्वास,
मनामनांतील अंतर हळू हळू कमी होतं जाते.

टाळांच्या नादात केवळ लय नसते,
ती काळजाच्या ठोक्यांची भाषा असते.
मृदंगाच्या प्रत्येक स्पंदनातून
संतविचारांचा नवा सूर जन्म घेतो.

इथे पुस्तकांची पाने उघडत नाहीत,
उघडतात अंतःकरणाची कवाडे.
इथे अक्षरांपेक्षा माणसे वाचावी लागतात,
आणि शब्दांपेक्षा अश्रू समजून घ्यावे लागतात.

पायांवरील फोड सांगतात कष्टाचे सौंदर्य,
घामाचे थेंब शिकवतात संयमाचे ऐश्वर्य.
दुःखाच्या वाटेवर चालतानाच
सुखाचा अर्थ उलगडत जातो.

दिंडीत चालताना जातपात नाहीशी होते,
अहंकार धुळीत मिसळतो.
उरते फक्त एकच ओळख
"मी वारकरी... विठ्ठल माझा."

चंद्रभागेच्या वाळूत
काळही क्षणभर नतमस्तक होतो.
विटेवरच्या सावळ्या मूर्तीकडे पाहताना
डोळे भरून येतात,
आणि अंतर्मनात प्रकाश उगवतो.

वारी म्हणजे चालतं-बोलतं विद्यापीठ
अनुभव हा गुरु,
जीवन हे पाठ्यपुस्तक,
भक्ती ही परीक्षा,
आणि पदवी मिळते माणूस झाल्याची.

जो ही वाट एकदा मनापासून चालतो,
तो पंढरीहून कधीच पूर्वीसारखा परतत नाही.
त्याच्या पावलांनी अंतर जिंकलेले नसते,
त्याच्या अंतःकरणाने विश्व कवटाळलेले असते.
विठ्ठल भेटतो विटेवर नव्हे,
तर माणसाच्या माणूसपणात.

•ॲड.कीर्तिराज शैलेंद्र आगलावे, पुणे ✨
मो:- 9011841212

जयवंत दळवी यांचे संध्याछाया हे मराठी रंगभूमी वरील खुप गाजलेले नाटक. ९ डिसेंबर १९७३ रोजी संध्याछाया नाटकाचा पहिला प्रयोग झाला.

माझ्या भोवताली,
माणसांचे रान,
चहूबाजूंना असूनही,
वाटा सुनसान,--!!!
टोचे सले असे एकटेपण,--!!

माझ्या भोवताली,
नातीगोती किती,
प्रश्न एकच पडे,
विचारती किती,--
टोचे सले असे एकटेपण,--!!

माझ्या भोवताली,
मित्रपरिवार किती,
असंख्य हात निव्वळ,
फक्त वर ते उठती,
टोचे सले असे एकटेपण--!!

माझ्या भोवताली,
पिके खूप मतांची,
उपयोगाला येती,
त्यातील का कधी,--!!
टोचे सले असे एकटेपण--!!

माझ्या भोवताली,
कितीक सहयोगी,
असते का त्यांना,
आंच हितचिंतनाची,--?
टोचे सले असे एकटेपण,--!!!

माझ्या भोवताली,
माझे असे किती,
प्रेम माया कुठली,
आणावी आपुलकी,--
टोचे, सले, असे एकटेपण--!!

माझ्या भोवताली,
इहलोकातील गर्दी,
प्रांजळ निर्मळ,
भावना कोणाची खरी,--
टोचे सले असे एकटेपण,---!!!!

हिमगौरी कर्वे.©

रुजविता बियाणें
अंकूर फुटती
असतील दाणे जसे
तेच उगवती

पेरता आनंद
आनंदचि मिळे
प्रेमाची बियाणें
प्रेम आणी सगळे

शिवीगाळ करुनी
आदर येई कसा
शत्रुत्त्वासंगे नसे
मैत्रीचा ठसा

घृणा दाखवूनी
कसे येई प्रेम
क्रोधाच्या मोलाचे
शांती नसे दाम

पेरावे तसें उगवतें
नियम हा निसर्गाचा
सुख दुःखाला कारण
स्वभाव ज्याचा त्याचा

डॉ. भगवान नागापूरकर
९००४०७९८५०

वसंत ऋतूवर निलेश बामणे यांची एक कविता..

मागत होता प्रभूला हात जोडूनी कांही

भक्तिभाव बघूनी त्याचे मिळत ते जाई

एका मागून एक मिळे मागणी होता त्याची

निराश करणे न लगे इच्छा होता भक्ताची

जे जे बघे भोवती घेतले होते मागुनी

कशांत दडले सुख उमज येईना मनीं

देरे बुद्धि देवा मजला योग्य मागण्यासाठी

समाधानी मी होईन तुझ्या कृपे पोटी

ज्ञान झाले गंमतीचे सांगे सोड मागणे

न मागतां मिळाले जे आनंदी केले जगणे.

डॉ. भगवान नागापूरकर

९००४०७९८५०

जीवनातल्या मंगलकलशा नाव तुझे आई असू दे
स्तोत्र तुझे गाण्यासाठी माझी गीतगंगा वाहू दे ॥

जगातील महानता आकारावी का आई म्हणूनी
का साकारावी उदात्तता मायेचे लेणे लेवूनी
परिसीमा त्यागाची एकवटाया नि : स्पृह प्रेमाची मूर्ती होऊनी
का यावे उदयास भाग्य जन्मींचे हे आईरुपानी ,
छत्र तुझे , दैव माझे , आई पुण्याई माझी सदैव राहूदे ॥ १ ॥

आविष्कार त विधात्याच्या भारावल्या स्थितीचा
मन दिले आभाळाचे सडा शिंपूनी अमृताचा
बांधिले काळीज तुझे गुंफून धागा दुर्मिळाचा
भावनांचा दिला श्वास नि स्पर्श तुला परीसाचा
तेज आहे सूर्याचे नि चांदण्याची तुला स्निग्धता दे ॥ २ ॥

आकारले मातीला या तू रक्ताचे शिंपण करुनी
मायेच्या उधळणींमधूनी नि पंखांच्या पखरणींखालूनी
नित्य उगवली नवी क्षितीजे माझी तुझ्या कुशीतूनी
नित्य उभे पाठीशी केले सामर्थ्य तुझ्या अमृतस्पर्शानी
तुझ्याच अन् आशांचा दीप हृदयी माझ्या तेवू दे ॥ ३ ॥

जीवनाच्या मंगलक्षणी पूजण्याचा शब्द तू
समर्थतेच्या अंतकाळी जपण्याचा मंत्र तू
आकांक्षांच्या पूर्ततेची अविरत प्रेरणा नि ध्यास तू
आभाळातल्या मांगल्याच्या दिव्यत्त्वाचा आभास तू
तू श्वास , आश्वास भविष्याचा तूच विश्वास राहू दे ॥ ४ ॥

ऋणांतून तुझ्या व्हावे उतराई कसे या तोकड्या हातांनी
वसा तुझ्या मायेचा वाह्न पिढ्यांसाठी का व्रतस्थ होऊनी
ओठांतील कृतज्ञता कशी ही न कळे ओघळे डोळ्यांकाठी
सरले , नुरले शब्द काही तरीही फिरुनी येतो ओठी
आई , आई म्हणूनी हृदयाचा माझ्या झंकार असू दे ॥ ५ ॥

–यतीन सामंत