कविता-गझल-चारोळी-वात्रटिका

महात्मा गांधींचे पणतू तुषार गांधी यांनी लिहिलेल्या ‘लेट्स किल गांधी’ या पुस्तकाचा मराठी अनुवाद नुकताच बाजारात आला. या पुस्तकाच्या निमित्ताने गांधीहत्येचे कारस्थान, घटनेचा तपास आणि खटल्याविषयीच्या नोंदी तपशिलाने पुढे आल्या आहेत. या नोंदी मांडताना लेखकाने गांधीजींच्या शेवटच्या दिवसातील घटना मांडताना त्यांच्या विचारांचीही मार्मिक मिमांसा केली आहे.

आपली पिल्ले परदेशी शिकायला जातात, अन तिथेच स्थाईक होतात, त्यावर एक सुंदर रचना -

(भाग - 1)

अरे राजा ये ना
नको ग आई

नोकरी मला लागू दे
डॅालर जरा कमवू दे
कर्ज माझे फिटू दे
मग मी येईन

अरे राजा ये ना
नको ग आई

गर्दी किती तिथे
राहू मी कुठे?
घर मला घेऊ दे
मग मी येईन

अरे राजा ये ना
नको ग आई

रस्ते तिथे छोटे
त्यात खड्डे मोठे मोठे
शिस्त नाही कुठे
हॅार्नच्या आवाजाने कानच फाटे

नाही गुणांची कदर
नाही बुध्दीचाआदर
भ्रष्टाचाराचा कहर
कसा जमायचा वावर ?

स्वच्छतेचा अभाव
सत्ता संपत्तीचा प्रभाव
आरक्षणाचा दबाव
कसा लागेल माझा निभाव?

तुला सांगतो एक खरे
वाटते इथेच आता बरे
आई बाबा तुम्हीच
इथे येता का सारे?

आई तू ये ना
नको रे राजा

आई तू ये ना
नको रे राजा

तू म्हणतोस ते खरे
इथे नाही आता बरे
पण कारण याला
आम्हीच तर सारे

कुणी राहिले गप्प
आळी मिळी चुप्प
देश सोडून कुणी
निघून गेले हुप्प

नाही पुढाऱ्यांना टोकले
ना भ्रष्टाचाराला रोकले
ना न्यायासाठी झटले
नाही एकतेला जपले

नाही शिस्तीचे पालन
ना संस्कृतीचे जतन
नाही निसर्गाचे संवर्धन
शिक्षणाचे निमूट, पाहिले पतन.

ना सत्याचा आग्रह
ना कर्तव्याचा निग्रह
ना मूल्यांचा संग्रह
केला धर्माचा दुराग्रह

आता मात्र वाटते
सुधारायचे हे चित्र
देशाला बदलायचे
येऊन साऱ्यांनी एकत्र

मिळून आम्ही सारे
आणू बदलाचे वारे.
मग तरी तुम्ही सारे
परतून याल का रे?

(भाग - 2)

आई मी येऊ का?
का रे राजा?

डॉलरचा रेट कमी झाला
जा आपल्या घरी ट्रम्प म्हणाला

राजा इथली धूळ सोसेल का ?
इथली बेशिस्त पचेल का?
आम्हाला हिणवण्यात
दिवस जातोय तुझा
परत साऱ्यांना
आपलं म्हणशील का?

आई इथे आता
नाही कुणी कुणाचे
सगळंच वातावरण
झालंय खूपच संशयाचे
माहीत नाही माझी
नोकरी कधी जाईल
भीती आता वाटते
धोब्याचा कुत्रा होईल

एखादी छान नोकरी
तिथे मिळेल ना गं मला
इथल्यासारखं नाही मिळालं
तरी चालेल आता मला

ये बाळा ये
तुला सामावून नक्की घेणार
परका झाला होतास
पोरका नाही करणार।

दोन स्थरावर जगतो मानव, आंत बाहेरी आगळा ।
भिन्न भिन्न ते दर्शन घडते, यास्तव कांहीं वेळा ।।

एकच घटना परी विपरीत वागणे ।
दुटप्पेपणाचा शिक्का बसतो, याच कारणे ।।

देहा लागते ऐहिक सुख, वस्तूमध्ये जे दडले ।
अंतर्मन परि सांगत असते, सोडून दे ते सगळे ।।

शोषण क्रियेत आनंद असतो, ही देहाची धारणा ।
त्यागमधला आनंद मग तो, कसा कळे आत्म्याविणा ।।

डॉ. भगवान नागापूरकर
९००४०७९८५०
bknagapurkar@gmail.com

चिंता हा शब्द आणि त्याबरोबरीनं येणारा त्याचा अर्थ यांचा अनुभव घेतला नसेल असा माणूस शोधूनही सापडायचा नाही. काळजी, तणाव हे शब्दही समान अनुभूती देणारे. चिंतामुक्त जीवन ही काय मग केवळ एक कल्पना आहे का? की तशी असायला हवी अशी निव्वळ इच्छा, स्वप्न? चिंता, काळजी ही नेहमीच तापदायक, त्रासदायक असते का? की या अवस्थेतूनही प्रेरणा मिळते, बळ मिळते?

सांगा, सांगा कुठला देवधर्म आता
सांगा कुठले सत्य - असत्य आता..।।

कुणी सांगावे, ते ऐकावे
देवकृपे ते घडते सारे
डोळी दिसले तेच पाहिले
सांगा काय ज्ञात - अज्ञात आता....।

रामकृष्णही जन्मले जगती
देवत्वाची ती साक्ष जगती
निधर्माचेच ते रक्षणकर्ते
सांगा कुणी पाहिला देव तो त्राता....।

कुठली प्रीती, कुठली भक्ती
सुखसागरी मस्त धुंदित जगावे
श्वासात गंधतो स्वार्थभोग आता
सांगा निष्पाप स्पर्श हवा कुणा आता...।

सांत्वन मनीचे रोज करावे
कधीतरी भेटल तो नियंता
दमले नेत्र अन जीव हा सारा
सांगा कुठली मोक्षमुक्ती आता....।

--वि.ग.सातपुते.( भावकवी)

9766544908

रचना क्र.२०२

१६/८/२०२२

ध्यान धारणा ही ,शांतता मनाची
आरोग्य धनाची, गुरुकिल्ली ||

सात्विक आहार, कंद मुळा भाजी
खावी रोज ताजी, सर्वकाळ ||

ॠषीतुल्य झाड, पिंपळ उंबर
वड हो अंबर, महाराजा ||

वृक्ष करीतसे, धरती श्रृंगार
ही हिरवीगार, दिसतसे ||

पहाटे उठणे, करा रोज योग
सरतील भोग, शरीराचे ||

शुद्ध हवा पोटी, रोग हे सरेल
आनंद भरेल, गगणात ||

राखा तुम्ही वन,आरोग्याची खाण
असु द्या ही जाण, वेळोवेळी ||

स्वच्छता राखा, लावा विल्हेवाट
कच-याचा थाट,निर्माल्यात ||

गर्दी ही लोकाची, झाली दाटीवाटी
खायला ही थाटी, मिळेनासी ||

अन्नधान्य वाढ,वापर खताचा
हिशोब शेताचा, बघतसे ||

रोग आमंत्रण, खाण्यातुन होते
जपा तुम्ही शेते, रात्रंदिन ||

झाडाचे महत्व, जाणा तुम्ही सर्व
लागवड पर्व, कार्यारंभ ||

पर्यावरणाचा, समतोल राखा
उभा पाठीराखा, वृक्षराजा ||

आता पाळा तुम्ही, गतिविधी पर्व
संगोपण सर्व, करितसे ||

नद्याचे पावित्र्य, राखा सर्व जन
करु नका घाण, निर्माल्याचे ||

नदीतले दिवे, अज्ञानाची पुडी
उजेडाचा गुढी, गावामधी ||

देव धर्म कर्म, करुन बाजार
सर्वच बेजार, करुनका ||

जडी बुटी धन ,आरोग्याचा ठेवा
मिळतसे मेवा, वनातुन ||

दुर्गा देशमुख, परभणी
दि 29/3/2023

पूजा पाठ करीत असतां पूजा गेलो विसरुनी

प्रभुचरणी ध्यान लागतां भान गेले हरपूनी

पूजेमधल्या विधीमध्यें बहूत तास घालविले

मनी घेऊनी आनंदे पूजा कर्म केले

पूजेमधली सर्व कृतिं कटाक्षाने पाळली

नेटकेपणासाठी योग्य साधने जमविली

वर्षामागून वर्षे गेली पूजाअर्चा करुनी

खंत मनी राहून गेली झालो नसे समाधानी

मूर्ती समोर बसूनी एक चित्त झालो

ध्यान अचानक लागूनी स्वतःसी विसरलो

आनंदाचा मार्ग मिळाला देई खरे समाधान

पूजा विधीतील भावाला असे महत्वाचे स्थान

डॉ. भगवान नागापूरकर

९००४०७९८५०

समान बल ते असतां समोर, टक्कर त्याची होई
सबळ दुर्बल ह्यांचा संघर्ष, टळत नेहमी जाई....१,

मर्दूमकीचा विचार ठेवूनी, मैदानी उतरी
त्याच स्थरावर सारे घडते, मुरले जे शरिरी....२,

ज्ञानी लढतो ज्ञानी जनाशी, वाद-विवाद करूनी
हात घाईची सिमा परि, तो टाळी विचारांनी.....३,

मस्तावले शरिर असतां, धक्का-बुक्की होते
देहामधली जमली शक्ती, बाह्य मार्ग शोधते....४,

दिसून येतो ऊर्जा वापर, देह बुद्धी वा मनी
संस्काराचे बीज अंकूरते, परिस्थिती बघूनी...५

डॉ. भगवान नागापूरकर
९००४०७९८५०
bknagapurkar@gmail.com

तू असा, तू तसा,
तू कायसा, कायसा,
अनंत रुपे भगवंता,
घेतोस कशी रात्रंदिवसा,--!!!

कधी वाऱ्याचा स्त्रोत तू,
कधी, खळखळणारे पाणी,
कधी खोल खोल दरी तू,
कधी कोकिळकंठी मंजूळगाणी,-!!

शोधावे कुठे तुला, तळ्याकाठी,
झऱ्याजवळ का धबधब्यात,
सोनेरी उन्हात राहशी,
का डोंगरातील कपारीत,--!!!

बाळाच्या हास्यात दडशी,
का अंधारल्या गुहेत,
प्राण्यांच्या दिमाखी बघावे,
का पक्ष्यांतील सौंदर्यात,--!!

जगातील आश्चर्यात पहावे,
की, माणुसकीच्या ओघात,
देवघरात असशी का तू,
का सज्जनाच्या हृदयांत,--!!!

फुलांतील सौंदर्य, गंध तू,
की फळातील मधुरपण,
माणसातील विवेक तू का, त्याच्यातीलच *सूज्ञपण*,

कुठे कुठे पाहू तुला,
न पाहताच भासशी तू,
आहेस अंतरातील खूण,
नि काळजांतील धून,--!!!

©️ हिमगौरी कर्वे.

-- वि.ग.सातपुते.(भावकवी)

9766544908

रचना क्र. १५७

८ - ७ - २०२२