ध्यान लागतां डुबूनी जाई अंतर्यामीं
बाह्य जगाला त्याच क्षणीं विसरतो मी ।।१।।

चित्त सारे केंद्रित होई आत्म्याकडे
दुर्लक्ष्य होऊनी देहाचा विसर पडे ।।२।।

संवाद होता आत्म्याशी
विचारा सारे आतून कांहीं ।।३।।

आंतल्या आवाजांत सत्याचा भाव
भविष्यातील घटणाचा त्यासी ठाव ।।४।।

नियमीत ध्यान साधना करती
इतर जीवांचे प्रश्न समजती ।।५।।

ऋषीमुनींना ध्यान शक्ती अवगत
राजाश्रय मिळूनी राज गुरु ठरत ।।६।।

प्रश्न सोडवी ध्यान शक्तीने
आत्म्याची मदत घेई युक्तीने ।।७।।

डॉ. भगवान नागापूरकर
९००४०७९८५०
bknagapurkar@gmail.com

एकदा त्याला वाटले, आज जाऊन पहावे त्याच्याकडे
पहावे त्याला समजते का,
की का पाऊले वळली तिकडे?

थेट 'त्या'च्या समोर गेला 'बघ कळतंय का तुला !'
आव्हानाची भाषा ऐकून,
'तो' फक्त मनोमन हसला

'त्याने' चक्क विचारले, 'सुखी आहेस ना बाळा ?'
आश्चर्य वाटून याला वाटले,
'त्याला' आला आपला कळवळा

'काय सांगू देवा तुला.....' सर्व दुःख त्याने मोकळे केले
अगदी ढसाढसा रडल्यावरच
चरण त्याचे सोडले

नजर चेहऱ्याकडे, मग सर्व देहाकडे वळली
आताची 'सजीव मूर्ती' दगड कशी झाली?

इतक्यात आकाशवाणी झाली....
'मी समोर असतांनाही
तुम्ही दुःखाचेच पाढे वाचता
आता तरी दुःख विसरावित
हेच कसं विसरता ?
विश्वास नसतो माझ्यावर
की, उगाचच दुःखाचा बाऊ करुन
का मलाच दोष देत बसता ?
अरे असं गाऱ्हाणे गाऊन कधी,
कोणत्या परीक्षेत पास होता येतं का ?
कष्ट केल्याशिवाय, यश चाखता येतं का ?
भ्याडासारखे आत्महत्या करता

खऱ्या परीक्षेतच, सहज हार पत्करता
मीच दिलेल्या आयुष्याची
क्षणात माती करुन टाकता
म्हणूनच मी दगड होणे पसंत करतो
पुन्हा एक संधी नव्याने देऊ पाहतो
पहा तिचे सोने करता येते का ?
आयुष्याचे मोल ओळखता येते का ?
तो तडक उठला, अश्रु कधीच थांबले होते
त्याचं देवत्व मानून
त्याने आत्मविश्वासाने लढायचे ठरवले होते.

सौ. मृणाल महागांवकर, महाड

तू ध्यास, तू भास,
तू न्यास हव्या प्रेमाचा !
तुजसवे खेळते सारा
....खेळ कल्पनेचा !!

....मी मानसी

सखया, किती वेळ
मी वाट तुझी पाहू रे....

जाहली तिन्हीसांजा
गाभारी दीप दीपले रे...

नको आता जीवघेणी
असह्य ती, प्रतीक्षा रे...

जीवलगा, जीवलगा
किती पाहू मी वाट रे...

तुलाच भेटण्यासाठी
कासावीस हा प्राण रे...

ये नां, सत्वरी धावत
बघ झाकोळले गगन रे...
*******

--वि.ग.सातपुते (भावकवी)

9766544908

रचना क्र.२१७

२७/८ /२०२२

माझं घर तसं तीन खोल्यांचेच होतं- आजोबांपासून नातवापर्यंत भरलेल होत

पोपट, कुत्रा, मांजरांनाही मुक्तद्वार होतं- घरादाराला कधीही ’लॉक' नव्हतं..

तरीही माझ जीवन सुखाच होत ||१||

आजोबांच स्थान घरात सर्वोच्च होत- स्वयंपाकघर आजीच्या ताब्यात होत,

पाहुण्यांचे येणे-जाणे नित्याचेच होत- आई-बाबांना एकमेकांशी बोलताही येत नव्हत..

तरीही माझ जीवन सुखाच होत ||२||

घरासमोर छोटंसं अंगण होत- तुळस, प्राजक्ताला तिथे फुलता येत होत,

दारात रांगोळी काढणे अनिर्वाय होत- विहिरीवरून पाणी भरण कष्टाचं होत,

तरीही माझ जीवन सुखाच होत || ३ ||

आंघोळीला लाईफ़बॉय साबण असायचा, माणसापासून म्हशीपर्यंत सगळ्यांनाच चालायचा,

दात घासायला कडुलिंबाचा फ़ाटा लागायचा- दगडाने अंग घासण फ़ारस सुसह्य नव्हतं

तरीही माझ जीवन सुखाच होत || ४ ॥

पायात चप्पल असण सक्तीच नव्हतं- अंडरपॅट बनियनवर फ़िरण जगन्मान्य होतं

शाळेसाठी मैलभर चालण्याच अप्रूप नव्हतं- मोठ्यांना सायकलशिवाय दुसर वाहन नव्हत..

तरीही माझ जीवन सुखाच होत || ५ ॥

शाळेत गुरुजनांप्रती आदर होता- घोकंपट्टीला दुसरा पर्यायच नव्हता,

पाढे पाठांतराचा आग्रह सर्वत्र होता- छडी हे शिक्षकाचं लाडक शस्त्र होतं..

तरीही माझ जीवन सुखाच होत || ६ ॥

शाळेत गरीब श्रीमंत हा भेदभाव नव्हता, --नादारी सांगण्यात काही संकोच नव्हता,

अंगणात येवून शिकणाराही एक वर्ग होता - कलांना "भिकेचे डोहाळे" असच नाव होते,

तरीही माझ जीवन सुखाच होत || ७ ॥

नव्या कपड्यांचा लाभ लग्न-मुंजीतच व्हायचा - पाटाखालच्या इस्त्रीला पर्याय नसायचा,

शाळेचा युनिफोर्म थोरल्याकडूनच मिळायचा - तिन्हीसांजेला घरी परतणे सक्तीच होते,

तरीही माझ जीवन सुखाच होत || ८ ||

वळचणीत चिमण्यांच्या पिढ्या नांदायाच्या - पोपटांचा थवा झाडावर विसावायचा,

कुत्रा, मांजर, डुकरानी गाव भरलेला असायचा - उंदीर, डास, ढेकुण यांचे सार्वभौम्या राज्य होत..

तरीही माझ जीवन सुखाच होत || ९ ||

पुस्तकातले प्राणी अचानक रानात दिसायचे - घाबरगुंडी उडाली तरी ते आपलेच वाटायचे,

उरलेले प्राणी नंतर पेशवेपार्कात भेटायचे - नौनवेज खाण हे तर माहितीच नव्हत,

तरीही माझ जीवन सुखाच होत || १० ||

शाळेत अभ्यासाला खूप महत्व होते- नंबरावर बक्षीस/छड्या यांचे प्रमाण ठरत असत,

कॉपी, गाईड, क्लासेसना स्थानही नव्हत - वशिल्याने पास होण माहितीच नव्हत,

तरीही माझ जीवन सुखाच होत || ११ ||

गावची जत्रा हीच एक करमणूक असायची - चक्र - पाळण्यात फिरण्यात मजा मिळायची,

बुढ्ढीके बाल, गाठीशेवेची तोंडलावणी व्हायची - विमानातला फोटो काढण चमत्कारिक होत,

तरीही माझ जीवन सुखाच होत || १२ ||

गावाबाहेरच जग हिरवागार असायचं - सगळ्या नद्यांचे पाणी स्वच्छच असायचे,

पावसाळ्यात ढगांनी आकाश भरायचं - प्रदूषण, पर्यावरण वगैरे माहितीच नव्हत,

तरीही माझ जीवन सुखाच होत || १३ ||

हुतुतू आट्यापाट्याचा खेळ गल्लीत चालायचा - क्रिकेटच्या मैचेस चाळीत व्हायच्या,

बापू नाडकर्णी, चंदू बोर्डेच्या गोष्टी रंगायच्या - डे-नाईट, ट्वेंटी- २० चे नावही नव्हते,

तरीही माझ जीवन सुखाच होत || १४ ||

प्रवास झालाच तर एस्टीनेच व्हायचा - गचके, ठेचकाळणे याला अंत नसायचा,
ह्ँनडल सोबत फिरकीचा तांब्याही लागायचा - लक्झरी, फर्स्टक्लास एसीच नावही नव्हत,

तरीही माझ जीवन सुखाच होत || १५ ||

दिवाळी खर्या अर्थाने दिवाळी होती - चमन चिडी, पानपट्टी, भुईनळ्या यांची रात होती,

रंगीत तेल, उटणे, मोती साबणाची ऐश होती - लाडू, चकल्या, करंज्या यांचे दर्शन वार्षिकच होत..

तरीही माझ जीवन सुखाच होत || १६ ||

जुनाट रेडिओतून आकाशवाणी बरसायाची - बिनाका गीतामालेने बुधवारची रात्र सजायची,

रेडीवो सिलोनने तारुण्याची लज्जत वाढायची - ताई, नाना हरबा यांच्या इतकाच बालोद्यान असायचा,

तरीही माझ जीवन सुखाच होत || १७ ||

खाण्याच्या बाबतीत भेदभाव केला जायचा - दादाच्या ताटात जास्त शिरा पडायचा,

पानात टाकणार्याच्या पाठीत रट्टा बसायचा - हौटेलात जाणं तर पूर्ण निषिद्ध होत,

तरीही माझ जीवन सुखाच होत || १८ ||

मामाच्या गावाला कधी जाणं-येण होत - धिंगामस्ती करायला नैशनल परमिट होत,

विहिरीत पोहायला तिथेच मिळत होत - भावूबिजेला आईच्या ताटात फारस पडत नव्हत,

तरीही माझ जीवन सुखाच होत || १९ ||

घरातले पुरुष कर्तेसवरते असायचे - बायांना दुपारी झोपणे माहिती नसायचे,

पोराबाळाना गोडधोड सणावारीच मिळायचे - प्रायव्हसीला तिथे काडीचंही स्थान नव्हत,

तरीही माझ जीवन सुखाच होत || २० ||

पाव्हणे रावळे इ चा घरात राबता असायचा - सख्खा, चुलत, मावस असा भेदभाव नसायचा,

गाववाल्यानाही पंक्तीत सन्मान असायचा - पंक्तीत श्लोक म्हणण मात्र सक्तीच होत,

तरीही माझ जीवन सुखाच होत || २१ ||

आज घराऐवजी लक्झुरीयस फ्लेट आहे - मोपेड, स्कूटर, मोटारचा सूळसुळाट आहे,

टीव्हीवर शंभर वाहिन्यांचा दनदणाट आहे - फास्टफूड, पार्ट्या, ड्रिंक्स याना सन्मान आहे,

कौटुंबिक सुसंवादाची मात्र वानवा आहे || २२ ||

आज मुलांसाठी महागडी शाळा-कॉलेजेस आहेत - दूध, बूस्ट, कोम्प्लानचा भरपूर मारा आहे,

क्लास, गाईड, कैल्क्यूलेटरची ऐशच ऐश आहे - कपडे, युनिफोर्म. क्रीडासाहित्य हवे तितके आहे,

बालकांच्या नशिबी मात्र पाळणाघर आहे || २३ ||

आज पतीला ऑफिसात मरेस्तोवर काम आहे - सुशिक्षित पत्नीला करियरचा हव्यास आहे,

एक्स्ट्रा ऐक्टीविटीजना घरात सन्मान आहे - छंद, संस्कार यांच्यासाठी क्लासेस उपलब्ध आहे,

आजीआजोबाना वृद्ध आश्रमाचा रस्ता मोकळा आहे || २४ ||

आज घरात प्रचंड आर्थिक सुबत्ता आहे - मागेल ती वस्तू क्षणात हजार होते आहे,

इन्स्टालमेंट, क्रेडीट कार्डचा सूळसुळाट आहे - सध्या बायवान गेटवनचा जमाना आहे..

म्हणून

पैशावर समाधान फ्री मिळण्याची मी वाट पहात आहे,

पैशावर समाधान फ्री मिळण्याची मी वाट पहात आहे.. || २५ ||

तप आणि सत्याची, महान असे शक्ती,

वाढवूनी बघा तुम्ही, प्रभूस ती खेचती

तप वाढता तुमचे, झुकेल तो ईश्वर,

हतबल होत असे, भक्त जणांसमोर,

विश्वाचा तो मालक, दिसत नाही कुणा,

प्रयत्न होवूनी व्यर्थ, निराशा येई मना,

मिळविण्यास जा तुम्ही, मिळत नसे केव्हां

तपशक्ती वाढविता, आपोआप येई तेव्हां

डॉ. भगवान नागापूरकर

९००४०७९८५०

bknagapurkar@gmail.com

ओठावरले गीत माझे, आज कसे हे रुकून गेले

गीतामधले शब्द रूकता, ओठ कसे हे सुकून गेले....।। धृ ।।

आकाशातील थवे पाहूनी,

चंचल माझी नजर झाली

भिर भिरणाऱ्या दृष्टी पटावर

असंख्य चित्रे उमटूनी गेली

चित्र बघूनी नाचे मन जे

पाषाणा परी स्थिर कां झाले....१

ओठावरले गीत माझे आज कसे हे रुकून गेले

गीतामधले शब्द रूकता ओठ कसे हे सुकून गेले

झूळझूळ वाहे सरीता पाणी

पाण्यावरती दिसे तरंग

हलके हलके भिजवी अंग

पुलकीत करी रोम रोम जे

थंड आज परि होता दिसले....२

ओठावरले गीत माझे आज कसे हे रुकून गेले

गीतामधले शब्द रूकता ओठ कसे हे सुकून गेले,

सारे कांहीं तसेच आहे

सभोवतालचा निसर्ग ठेवा

अंतर्मनही माझे आपले

लुटीत असे जो सुखद मेवा

परि दोन्हीमधले अंतर ते

आज भासते दूर जाहले...३

ओठावरले गीत माझे आज कसे हे रुकून गेले

गीतामधले शब्द रूकता ओठ कसे हे सुकून गेले

डॉ. भगवान नागापूरकर

९००४०७९८५०

हा न्याय आंधळा, ती प्रीत आंधळी
धन सत्य न्यायदा, धन सत्य प्रीती।।धृ।।

या युगी धनी ज्येष्ठ वडीलधारी
जगी गुणी,निर्धन कनिष्ठ होई
मंदिरात, धनिका दर्शन आधी
निर्धनास, दर्शनही दुर्लभ होई ।।१।।

कलियुगाची हीच रित असली
कुठली नाती अन कुठली प्रीती
कोण ते जन्मदाते, बंधुभगिनी
सखी, संतती कर्तव्याची नाती ।।२।।

जो तो हवा तसा धावत सुटला
विवेक सारा धनसंचयी गुंतला
प्रेमभाव सारे, मातीमोल झाले
भोगवाद, भोगूनी तोषली वृत्ती ।।३।।

दानपात्रे बेगड्या दातृत्वी भरली
कल्पना वृद्धाश्रमाचीच रुजली
प्रेम सोडुनी,सारेसारे इथे मिळते
मनुजा धनाने कबर तुझी खोदली ।।४।।

-- वि.ग.सातपुते.(भावकवी)

9766544908

रचना क्र. २६.

२६ - १ - २०२२.

खरेदी केला सुंदर पक्षी, दाम देवूनी योग्य असे ते

नक्षीदार तो पिंजरा घेवूनी, शोभिवान मी केले घरातें...१,

प्रात:काळी उठोनी बघतां, चकित होवूनी गेलो मनीं

पक्षानें त्या मान टाकली, पडला होता तळात मरूनी...२,

क्षणभर मनी ती खंत वाटली, राग आला तो स्वकृत्याचा

अकारण ती हौस म्हणूनी, खरेदी केला पक्षी याचा...३,

किती बरे ते निच मन हे? निराशा तयाला धन हानीची

पक्षाने तो प्राण गमविला, विषण्णता परि दुय्यम याची...४

डॉ. भगवान नागापूरकर

९००४०७९८५०

bknagapurkar@gmail.com

सुमनांजली या काव्यसंग्रहातून…..