प्रेमात कशिश आहे, कोशिश आहे, आतिश (बाजी) आहे
नि कधी कधी साजिशही आहे
आणि हे सारं करायला दैवी आशिषचीही गरज आहे

प्रेमात आमिष आहे, ते सामिषही (बऱ्याचदा) असू शकतं.
प्रेमात ईश आहे, इश्श्य तर आहेच आहे.
त्यात he नि she लागते
प्रेम wishही आहे नि विषही ते असू शकतं
प्रेम विशेष आहे, पण त्यातून 'we'गेलं की शेष फारसं उरत नाही

प्रेम देवाचा प्रदेश आहे, त्याचा हृदयातून प्रवेश आहे
ते जिंकायला लागतो आवेश नि अभिनिवेषही

प्रेम आहे आस, प्रास (तहान), प्रयास-सायास, आभास सारं काही
प्रेम असतं आपल्याच आसपास
ते असल्यास आहे विश्वास, नसल्यास केवळ निःश्वास

प्रेमामध्ये नाद (दोन्ही अर्थाने) आहे, दाद आहे, एक उन्मादही आहे.
अखेर प्रेम हा विषय सादाचा आहे, वादाचा नाही

प्रेम आग आहे, एका अर्थाने नाग आहे
तो दागही आहे नि डागही (दागिना).
प्रेमात त्याग आहे, त्यात भागम्भाग आहे
पण इतकं सारं असूनही, प्रेम करणं भाग आहे.

प्रेमात (आपल्या माणसाला) डोळे भरुन पहावंसं वाटतं
त्याच्या/तिच्या वाटेकडे डोळे लावून बसावंसं वाटतं
न भेटल्यास डोळे भरुनही येतात. पण
इतकं सारं असूनही प्रेम आंधळं आहे म्हणतात

प्रेमाला नसतो बंध, बांधून मात्र आपल्याला ठेवतं
चव नसलेल्या प्रेमावाचून जीवन मात्र बेचव आहे.

प्रेमात आसक्ती आहे पण सक्ती नसावी
तो उपहार आहे, उपकार नसावा...
प्रेम आर्जवी व्हावं पण अवाजवी असू नये
प्रेम उन्नत असावं, उन्मत्त नको.
त्यात संवेदना जरुर असाव्यात, वेदना नकोत,
प्रेमात गुंतवणूक लागते पण गुंतागुंत नसावी
प्रेमात उमलून यावं-उन्मळून पडायची पाळी न येवो
प्रेम उदार असावं पण उधार नसावं
प्रेमाचं संक्रमण होऊ शकतं - आक्रमण करु नये
शेवटी प्रेम हा आसूसून जाण्याचा प्रकार आहे
-उसासून रहाण्याचा नाही

प्रेम देवासारखं आहे, शुद्ध, सर्वव्यापी पण अदृश्य,
अनादि, अनंत, असीम व अथांग.
आपल्या साऱ्यात अंश असला तरीही कुणातच नाही

प्रेम ज्ञानासारखं आहे - अपार, अथांग!
ते कणाकणाने जोडता येतं, एकमेकांत वाटल्याने वाढतं,
कितीही संपादन करा संपतच नाही
जितकं खोल जावं तितकी अधिक खोली वाढत जाते
जेवढं जास्त संपादावं तेवढा संतोष, समाधान, शांति, समृद्ध दृष्टी मिळते.

प्रेम असलं तर दाखवायला लागत नाही
कारण ते लपवावं म्हणून लपत नाही
नसलं तर मात्र दाखवूनही दिसत नाही

हे प्रेम आहे तरी काय?
ध्येय आहे की ध्यान
साध्य की साधन
आराध्य आहे की आहे आराधना
पूजनीय आहे प्रेम की आहे ही पूजा
प्रेम जसा साज आहे की आहे ती सजा
प्रेम माज निश्चित नाही वा नुसतीच मजा

प्रेम आहे सच्च्या भावनेची धारणा
अंत:करणाची एक प्रेरणा
एक अवगुंठित संवेदना नि त्याची निखळ आराधना

-यतीन सामंत
ऋणानुबंध या कविता संग्रहातून
(१९९९)

दिवस सुगीचे सुरू जाहले
ओला चारा, बैल माजले
शेतकरी-मन प्रफुल्ल झाले
छन्‌ खळ खळ छन्‌
ढुम्‌ ढुम्‌ पट ढुम्‌ । लेझिम चाले जोरात !

दिवटी फुरफुर करु लागली
पटक्यांची वर टोके डुलली
रांग खेळण्या सज्ज जहाली
छन्‌ खळ खळ.छन्‌
ढुम ढुम्‌ पट ढुम्‌ । लेझिम चाले जोरात !

भरभर डफ तो बोले घुमुनी
लेझिम चाले मंडल धरुनी
बाजुस, मागे, पुढे वाकुनी
छन्‌ खळ खळ छन्‌
ढुम्‌ ढुम्‌ पट ढुम्‌ । लेझिम चाले जोरात !

पहाट झाली, तारा थकल्या
मावळतीला चंद्र उतरला

परी न थकला लेझिम-मेळा
छन्‌ खळ खळ छन्‌
ढुम्‌ ढुम्‌ पट ढुम्‌ । लेझिम चाले जोरात !

विसरू नकोस मजला माझ्या भाऊराया
नाते अतूट असते घे, हे समजुनिया

एकदा त्याला वाटले, आज जाऊन पहावे त्याच्याकडे
पहावे त्याला समजते का,
की का पाऊले वळली तिकडे?

थेट 'त्या'च्या समोर गेला 'बघ कळतंय का तुला !'
आव्हानाची भाषा ऐकून,
'तो' फक्त मनोमन हसला

'त्याने' चक्क विचारले, 'सुखी आहेस ना बाळा ?'
आश्चर्य वाटून याला वाटले,
'त्याला' आला आपला कळवळा

'काय सांगू देवा तुला.....' सर्व दुःख त्याने मोकळे केले
अगदी ढसाढसा रडल्यावरच
चरण त्याचे सोडले

नजर चेहऱ्याकडे, मग सर्व देहाकडे वळली
आताची 'सजीव मूर्ती' दगड कशी झाली?

इतक्यात आकाशवाणी झाली....
'मी समोर असतांनाही
तुम्ही दुःखाचेच पाढे वाचता
आता तरी दुःख विसरावित
हेच कसं विसरता ?
विश्वास नसतो माझ्यावर
की, उगाचच दुःखाचा बाऊ करुन
का मलाच दोष देत बसता ?
अरे असं गाऱ्हाणे गाऊन कधी,
कोणत्या परीक्षेत पास होता येतं का ?
कष्ट केल्याशिवाय, यश चाखता येतं का ?
भ्याडासारखे आत्महत्या करता

खऱ्या परीक्षेतच, सहज हार पत्करता
मीच दिलेल्या आयुष्याची
क्षणात माती करुन टाकता
म्हणूनच मी दगड होणे पसंत करतो
पुन्हा एक संधी नव्याने देऊ पाहतो
पहा तिचे सोने करता येते का ?
आयुष्याचे मोल ओळखता येते का ?
तो तडक उठला, अश्रु कधीच थांबले होते
त्याचं देवत्व मानून
त्याने आत्मविश्वासाने लढायचे ठरवले होते.

सौ. मृणाल महागांवकर, महाड

शरीर एक साधन, साध्य करण्या प्रभूला
ठेवूनी ती आठवण, चांगले ठेवा देहाला...१

व्यायाम व आहार, असतां नियमित
सुदृढ ते शरीर, असते मग बनत...२

सुदृढ असता देह, करावे मनाला शांत
टाळत असतां मोह, न येई तो भावनेत...३

षडरिपू हे विकार, काढा विवेकांनी
निर्मळ ठेवा शरीर, पवित्रता राखूनी...४

देह आहे मंदीर, गाभारा तो मन
आत्मा तो ईश्वर, आनंद देई आंतून...५

-- डॉ. भगवान नागापूरकर
९००४०७९८५०

दिसत नाही काय तुला, त्याच्या मधला ईश्वर ।
‘अहं ब्रह्मास्मी’ सूत्र कसे मग, तुजला कळणार ।।

देह समजून मंदिर कुणी, आत्मा समजे देव ।
त्या आत्म्याचे ठायी वाहती, मनीचे प्रेमळ भाव ।।

आम्हा दिसे देह मंदिर, दिसून येईना गाभारा ।
ज्या देहाची जाणीव अविरत, फुलवी तेथे मन पिसारा ।।

लक्ष केंद्रीतो देहा करीता, स्वार्थ दिसे मग पदोपदी ।
विसरून जातो सहजपणे, अंतर्मनातील देव कधी ।।

माझ्यातील देवही विसरणे, स्वभाव असेल जर माझा ।
कशी दिसेल दुजामधली, मग ती ईश्वरी ऊर्जा ।।

जाणून घे तू अस्तित्व त्याचे, सर्व जीवांच्या अंतर्यामी ।
म्हणशील त्याला ईश्वर तू , अन् ईश्वर आहे मी ।।

डॉ. भगवान नागापूरकर
संपर्क - ९००४०७९८५०
bknagapurkar@gmail.com

नाच नाचती तालावरती
मीरेची पाऊले
चित्त ते हरीमय जाहले. - - - धृ

लागला प्रभुचा ध्यास
हरि दिसे नयनास
चलबिचल नजर होऊन
अंग सारे मोहरले - - -१
चित्त ते हरीमय जाहाले

न राही आपले भान
झाली भजनी तल्लीन
तनमन प्रभुचे ठायी जाता
संसार ते विसरले. - - - २
चित्त ते हरीमय जाहाले

विषाचा घेता प्याला
हरि तो त्यातची दिसला
झेपावूनी गेली त्याच क्षणी
घट घटा प्राशन केले. - - - ३
चित्त ते हरीमय जाहाले

जहाल होते विष
मृत्युचा तो पाश
प्रभूभक्तीच्या शक्तीने परि
अमृत ते बनले - - - ४
चित्त ते हरीमय जाहाले

डॉ. भगवान नागापूरकर
संपर्क - ९००४०७९८५०
bknagapurkar@gmail.com

(मुक्तछंदात्मक)

थोडा वाकून पहा खाली,
काय चाललंय या पृथ्वीतली,
सत्ता, लत्ता, अधिकार, पैसा, यामधून एवढा माततो का कुणी,-? जनावरे बरी म्हणायची पाळी, संकेत, भाषा, सभ्यता, निष्ठा,
कशी पाळतात ती सारी,--!!!
समूहनियम, कर्तव्येही माहित,
अधिकाराचे बडगे दाखवत नाहीत,
नुसतीच माणुसकीचा आंव आणून,----
पैसा इतका प्रिय असावा की, म्हाताऱ्या आई-बापांनी जावे वृद्धाश्रमी,
खस्ता जराही आठवत नाहीत, त्यांनी भोगलेल्या; केवळ लेकरांसाठी,--!!!
स्त्रीचे स्त्रीत्व शालीनतेत,
कुठे उडली रे लाज,--?
किती किती असभ्य बनल्या आहेत त्या, ---
आज स्वतःच्या हाताने घेतलंय करून,----
समाजातली स्त्री फक्त भोगवस्तू स्त्री शक्तीचा आदर सन्मान,ते, करतो तरी कोण,--?
वासनांनी बरबटलेले डोळे,
बाकी काय बोलतील,--?
नीती प्रीती भक्ती कशाशी खातात,--?
जन्म-मृत्यूही इतके स्वस्त इथे,जीवनच महागडं झालंय,
अशा दुनियेत जगवतोस, ही, आम्हाला दिलेली शिक्षा का मोठी,--?

-- © हिमगौरी कर्वे.

सारेच आहे प्रभूमय,
अणूपासून ब्रह्मांड होय...१,

ब्रह्मांड भाग तो ईश्वराचा,
आकाश भाग हा ब्रह्मांडाचा....२,

सर्वत्र व्यापले आकाश,
न जाणती त्याचे पाश, ....३,

वायूचा होवून संचार,
जीव जंतू जगविणार....४

वायू असे शक्तीचे रूप,
पेटवी तो प्राणदिप....५,

प्राण आपल्या अंतरी,
तोच असे रूप ईश्वरी....६

जसे शिव आणि शक्ती,
तसे प्राण व वायू असती...७,

बाहेरची वायू शक्ती,
अंतरिच्या प्राणास भेटती....८,

जाता दोन्ही एक होवूनी,
चेतना मिळते जीवनी...९

डॉ. भगवान नागापूरकर
९००४०७९८५०
bknagapurkar@gmail.com