इ-पुस्तके-ललित-वैचारिक

गेली ५५ वर्षे मी स्वाक्षऱ्या जमा करत आहे, प्रत्येक सेलिब्रिटी म्हणा, लेखक म्हणा, यांच्या स्वाक्षऱ्या जमा करताना मानवी स्वभाव त्यांच्या स्वाक्षरीतून उलगडत गेला, मी अभ्यास करत राहिलो, सतत त्यांच्या अक्षराबद्दल विचार करत राहिलो…. आणि हे लेख लिहिले गेले, दैनिक लोकमत मधून प्रकाशित होऊ लागले, अनेक ठिकाणी लिहिले.

त्यातून हे पुस्तक झाले…स्वभावरेषा.

आपण हे पुस्तक जरूर वाचा…. तुमचा माणसाकडे बघण्याचा दृष्टीकोन बदलेल….
बघा वाचून.. फुल इंटरेस्टिंग आहे….

श्रीदत्तगुरूंचे अखंड निवास स्थान असलेल्या गिरनार पर्वताचा भौगोलिक आढावा, जुनागढ संस्थान काळातील गिरनार, राजकीय संदर्भ, पुराणातील मान्यता, गिरनार पवर्तावरील मंदिरांची माहिती व त्याविषयीच्या कथा, दंतकथा, आध्यात्मिक संदर्भ अशी विस्तारीत माहिती या पुस्तकाच्या माध्यमातून आपल्यासमोर प्रथमच येत आहे.

ह्या पुस्तकाचे मूळ लेखक जुनागढचे स्थानिक इतिहासकार प्रो. डॉ. प्रद्युम्न भ. खाचर हे आहेत.  याचे मराठी भाषांतर सौ. वैजयंती गिरीश गुप्ते आणि श्री. गिरीश म. गुप्ते यांनी केले आहे.

साहित्य संशोधन, समीक्षा, चरित्रलेखन यामध्ये डॉ. अनंत देशमुख हे गेली ४० वर्ष सातत्त्याने कसदार लेखन करीत आले आहेत. त्यांच्यापाशी असलेली सूक्ष्म निरीक्षणशक्ती, रसिकता आणि प्रवाही निवेदन यामुळे हे लेखन वाचनीय आणि मननीयही होते.

त्यांच्यापाशी निसर्गामध्ये रमण्याची, माणसांशी संवाद साधण्याची असाधारण वृत्ती आहे. इसवीसन २००० पासून आजवर ते १० वेळा अमेरिकेला जाऊन आले आहेत. तिथली पर्यटनस्थळं, समुद्रकिनारे, नगरं, ग्रंथालयं, बागा आणि जंगलं यामध्ये त्यांनी मनमुराद भटकंती केली आहे. या भटकंतीचं रसरशीत चित्रण आपल्या अत्यंत प्रत्ययकारक आणि चित्रदर्शी शैलीत ते इथं घडवीत आहेत.’ओ अमेरिका!’ हे त्यांनी अमेरिकेविषयी लिहिलेले प्रवासवर्णन निसंशयपणे मराठीतील एक लक्षणीय लेखन मानता येते.

प्रकाश लेले एम.टी.एन.एल. मध्ये अधिकारी होते. त्यांना हिमालयात पायी फिरण्याचा छंद आहे. पायी जात असताना निसर्गाचं रम्य दर्शन, बर्फाच्छादित शिखरं, वन्य प्राणी, विविध रंगाची फुलं, वनौषधीची झाडं यांचा त्यांना परिचय झाला. गंगोत्री, यमनोत्री, केदारनाथ, बद्रीनाथ या धार्मिक स्थळांना भेट देताना त्याचे पुराणातील संदर्भ त्यांनी दिले आहेत.

जगातील सर्वात उंचावरून म्हणजे १६००० फूटांवरून धावणाऱ्या आगगाडीचा प्रवास’. तिबेट हा देश तसा भेट देण्यासाठी अवघड असल्याने खूपच वेगळे काहीतरी वाचल्याचा अनुभव येईल. नाझकाच्या अगम्य रेषा शाळेत शिकलेल्या भूगोलाची आठवण करून देतील. तर ‘इजिप्तमधले पिरॅमिडस व नाईलच प्रवास’, ‘उरोसची तरंगती बेटे’, ‘जपानचा साकुरा’, ‘स्वित्झर्लंडचे झरमॅट’, ‘दक्षिण आफ्रिकेतील ‘माबुला लॉज’ची वर्णने तिथे जाण्याची इच्छा मनात निर्माण करतील. दुबईसारख्या वाळवंटी प्रदेशातील बागा बघायला जाण्याचा नक्कीच मोह पाडतील व तिथे गेल्यावर ‘कशासाठी पोटासाठी’ मध्ये वर्णन केलेल्या कॉर्निशला भेट देण्याची आठवण नक्कीच येईल. ‘तांबोपाटा’ मधील व ‘वाईटामो केव्हज’ मधील वर्णन आपल्याला पुनःप्रत्ययाचा आनंद देईल. चिनी लोकांची मुखवटा बदलण्याची कला खूपच वेगळी वाटण्याजोगी आहे. हा प्रवास कसा सुरू झाला, त्यातली ‘अडथळ्यांची शर्यत’ कशी संपली याचे वर्णन वाचून प्रत्येकाला आपल्या पहिल्या प्रवासाची आठवण आल्याखेरीज राहाणार नाही. सिंगापूरला गेल्यावर पहिले काही दिवस कसे गेले, तिथे रुळायला काय काय करावे लागले हेही ‘सिंगापूरच्या आठवणी’ वाचल्यावर काहीजणांना त्यांच्या बदल्यांमुळे आलेले अनुभव आठवायला लावतील.

या पुस्तकातील लेख हे कोणत्याही देशाच्या स्थळाच्या वा प्रवासाच्या वेळेला अनुसरून लिहिलेले नाहीत. सगळे लेख वेगवेगळे आहेत. त्यामुळे मागचा कोणताही संदर्भ मनात न धरता कधीही कोणताही लेख काढला तर तो नवीन वाटला पाहिजे. आपल्याला तसा तो वाटावा ही अपेक्षा