गंजरोधक रासायनिक धातू: जस्त (Zinc)
लेखसंग्रह

गंजरोधक रासायनिक धातू: जस्त (Zinc)

Category:

 

हा एक निळसर-पांढरा, हलकासा ठिसूळ आणि गंजरोधक रासायनिक धातू आहे, झिंक म्हणजे जस्त हे एक रासायनिक मूलद्रव्य असून त्याची रासायनिक संज्ञा (Zn) आहे. त्याचा अणुक्रमांक ३0 आहे. जस्त (Zinc) हा आवर्त सारणीतील एक संक्रमण धातू (Transition Metal) किंवा रासायनिक मूलद्रव्य आहे. या धातूचा प्राचीन काळापासून मानव वापर करीत आलेला आहे. जस्त विलेपन या प्रकियेमध्ये या धातूचा वापर केला जातो.

  September 28, 2026


पृथ्वीवर मुबलक आढळणारा धातू: ॲल्युमिनियम
आरोग्य

पृथ्वीवर मुबलक आढळणारा धातू: ॲल्युमिनियम

Category:

 

ॲल्युमिनियम (Al), ज्याला ॲल्युमिनियम असेही लिहिले जाते, हा आवर्त सारणीतील प्रमुख गट १३ मधील एक हलका चंदेरी पांढरा धातू आहे. ॲल्युमिनियम हा पृथ्वीच्या कवचातील सर्वात मुबलक प्रमाणात आढळणारा धातू (ॲल्युमिनियम मूलद्रव्य) आणि सर्वात प्रचलित अलोह धातू आहे. त्याच्या रासायनिक क्रियाशीलतेमुळे ॲल्युमिनियम निसर्गात कधीही धातूच्या स्वरूपात आढळत नाही, परंतु त्याची संयुगे जवळजवळ सर्व खडक, वनस्पती आणि प्राण्यांमध्ये कमी-अधिक प्रमाणात आढळतात.

  September 28, 2026


पृथ्वीवर मुबलक आढळणारा धातू: ॲल्युमिनियम
आरोग्य

पृथ्वीवर मुबलक आढळणारा धातू: ॲल्युमिनियम

Category:

 

ॲल्युमिनियम (Aluminum) हा रुपेरी-पांढऱ्या रंगाचा, हलका आणि अत्यंत महत्त्वाचा धातू आहे. आवर्तसारणीत (Periodic Table) याचा अणुक्रमांक १३ असून, पृथ्वीच्या पाठीवर सर्वाधिक प्रमाणात आढळणारा हा धातू आहे.

  September 28, 2026


गंजरोधक रासायनिक धातू: जस्त (Zinc)
विज्ञान / तंत्रज्ञान

गंजरोधक रासायनिक धातू: जस्त (Zinc)

Category:

 

जस्त (Zinc) हा एक निळसर-पांढरा, हलकासा ठिसूळ आणि गंजरोधक रासायनिक धातू आहे, झिंक म्हणजे जस्त हे एक रासायनिक मूलद्रव्य असून त्याची रासायनिक संज्ञा (Zn) आहे. त्याचा अणुक्रमांक ३0 आहे. जस्त (Zinc) हा आवर्त सारणीतील एक संक्रमण धातू (Transition Metal) किंवा रासायनिक मूलद्रव्य आहे.

  September 28, 2026


आधुनिक जगाचा धातू – टायटॅनियम
विज्ञान / तंत्रज्ञान

आधुनिक जगाचा धातू – टायटॅनियम

Category:

 

१७९१ साली इंग्लिश रसायनशास्त्रज्ञ व खनिजशास्त्रज्ञ विल्यम ग्रेगॉर यांना एक नवा धातू मेनकॅनाइट खनिजात सापडला त्याव्रून त्यांनी त्याचे नाव मेनाकिन असे ठेवले. पुढे १७९५ साली जर्मन रसायनशास्त्रज्ञ मार्टिन हेन्रिक क्लॅपरॉथ यांना रुटाइलच्या खनिजात हा धातू सापडला. क्लॅपरॉथ यांना आधीच्या शोधाबद्दल काहीच माहित नव्हते, त्यांनी त्याचा शास्त्रीय अभ्यास करून त्यास टायटॅनियम असे नाव दिले. क्लॅपरॉथ यांनाच टायटॅनियमच्या शोधाचे श्रेय दिले जाते.

  September 18, 2026


हिंदू धर्मातील प्राचीन पौराणिक वृक्ष
इ-पुस्तके

हिंदू धर्मातील प्राचीन पौराणिक वृक्ष

Category:

 

‘मराठीसृष्टी’च्या माध्यमातून ‘हिंदू धर्मातील प्राचीन पौराणिक वृक्ष’ हे डॉ. दिलिप कुलकर्णी यांनी लिहिलेले इ-पुस्तक.  याच विषयावरील त्यांची लेखमालिका वाचकांच्या पसंतीस उतरली.

  August 30, 2025


महाराष्ट्राच्या अरण्यातील महत्त्वाचे वृक्ष
इ-पुस्तके

महाराष्ट्राच्या अरण्यातील महत्त्वाचे वृक्ष

Category:

 

महाराष्ट्राच्या विविध अरण्यांमध्ये पसरलेल्या विविध वृक्षांची संपूर्ण माहिती देणारे हे एकमेव असे पुस्तक.

सुमारे ३२ वर्षे उती संवर्धन या विषयामध्ये सखोल संशोधन करुन १२ राष्ट्रीय व आंतर राष्ट्रीय जर्नल मध्ये संशोधन पेपर प्रसिद्ध करणारे अति वरिष्ठ संशोधक डॉ. दिलिप कुलकर्णी यांनी या वृक्षांचा परिचय करुन दिला आहे.

  August 23, 2025


खाद्ययात्रा

स्वयंपाकातील २५ किचन टिप्स

Category:

 

स्वयंपाकासाठी नवनवीन टिप्स व डिशेशची माहिती मिळावी म्हणून स्वयंपाक करतांना काही खास टिप्स. ज्यांचा वापर तूम्ही सहजपणे आपल्या किचन मध्ये करू शकता. ह्याचा उपयोग नवविवाहित व नवतरुण ललनांना होईल अशी आशा आहे.

  September 9, 2021


खाद्ययात्रा

खमंग दडपे पोहे करण्याची नाविन्यपूर्ण पद्धत

Category:

 

ह्या डिशचे वैशिट्य असे की या प्रक्रिये मद्धे कोठेही पाणी वापरले नाही. टोमॅटो, लिंबू व फोडणीच्या ओलाव्यावर पोहे केले आहेत.

  August 1, 2021


खाद्ययात्रा

घट्ट कवडी दही लावण्याची शास्त्रीय पद्धत

Category:

 

दही लावण्याची परंपरा आपल्याकडे शेकडो वर्षांपासून आहे. पण बरेच वेळेला दही व्यवस्थित लागत नाही. त्यात पाणी व चोथा वेगळा होतो. अशावेळी दही कसे लागते व त्यासाठी कोणत्या परिस्थती अनुकूल व प्रतिकूल असतात याची आपण शास्त्रीय माहिती घेऊ. दही लागणे हे खालील गोष्टीवर अवलूंबून असते.

  July 26, 2021