भारतीय लोकजीवन आणि कृषी परंपरा

ID: 51471

मराठवाड्याच्या सीमेवरील उन्हाळ्यामध्ये तापणारा जिल्हा म्हणजे अहमदनगर येथे मला २०१६ साली भर उन्हाळ्यात जाण्याचा योग आला. ठिकाण होते, ‘कोंबळणे' गाव, तालुका अकोला आणि शेत होते राहीबाई सोमा पोपेरे यांचे. नगरच्या दुष्काळी भागातील तो हिरवाकंच पट्टा म्हणजे भारतीय कृषी संस्कृतीचे एक विसाव्या शतकामधील खरेखुरे दर्शनच. [...]

Category: लेखसंग्रह

Tags: 02-M-01 C-व्यास क्रिएशन्स oldsite

(PID -51471)

pd - November 8, 2023

md - March 25, 2026

Status - publish

भारतीय लोकशाही : दशा आणि दिशा – भाग १

ID: 51473

भारताला स्वातंत्र्य मिळून ७० वर्षाचा कालावधी लोटला. स्वातंत्र्यपूर्व काळात अनेक लहान मोठ्या संस्थांनानी बनलेला हा उभा-आडवा देश, स्वातंत्र्यानंतरच्या काही काळात एक अखंड देश म्हणून जगासमोर आला. ब्रिटीशांकडून आपल्याला बऱ्याच गोष्टी वारशात मिळाल्या, त्यात ‘लोकशाही’ नांवाची अप्रुपाची एक गोष्टही मिळाली. [...]

Category: लेखसंग्रह

Tags: 02-M-01 C-नितीन अनंत साळुंखे  उर्फ गणेश oldsite

(PID -51473)

pd - June 22, 2018

md - March 25, 2026

Status - publish

भारतीय लोकशाही : दशा आणि दिशा – भाग २

ID: 51475

आपली लोकशाही हि जगातील सर्वात मोठी लोकशाही आहे असे म्हटले जाते. कायद्याच्या मुद्द्यावर ते बरोबरही आहे. परंतु बारकाईने पाहिल्यास आपल्या देशात लोकशाही आहे का, हा प्रश्नच आहे. गेल्या काही वर्षात आपला देश राजकीय घराणेशाहीने ग्रासलेला दिसतो. काही मोजके पक्ष सोडण्यास, याला कुणीही अपवाद नाही. [...]

Category: लेखसंग्रह

Tags: 02-M-01 C-नितीन अनंत साळुंखे  उर्फ गणेश oldsite

(PID -51475)

pd - June 23, 2018

md - March 25, 2026

Status - publish

भारतीय लोकशाहीस आता हवे आहे द्वीपार्टी चे राजकारण …….!

ID: 113335

भारताला स्वातंत्र्य मिळून आज ३६ वर्षे झाली आणि ह्यापैकी सर्वात जास्त काळ कॉंग्रेसने भारतावर राज्य केले . स्वातंत्र्य पूर्व काळापासून कॉंग्रेस ही चळवळ होती आणि स्वातंत्र्य मिळाल्यानंतर ती राजकीय पक्ष झाली कालांतराने अनेक बऱ्याच पार्ट्या ( पक्ष ) मतदानाच्या रिंगणात आल्या त्यापैकी जनसंघ ( आताची भारतीय जनता पार्टी ) डावे, उजवे कामुनीस्ट व ढीगारयानी प्रादेशिक पार्ट्या कुत्र्याच्या छत्री प्रमाणे उगवल्या .
[...]

Category: अवर्गिकृत

Tags: C-28-M-CTBD c-oldsite C-मराठीसृष्टी टिम

(PID -113335)

pd - December 28, 2012

md - March 31, 2026

Status - publish

भारतीय वंशाची अंतराळात जाणारी प्रथम महिला कल्पना चावला

ID: 87095

कल्पना चावला या सर्टिफाइड कमर्शिअल पायलट होत्या. त्यांना सीप्लेन, मल्टी इंजिन एअर प्लेस आणि ग्लायडर चालवण्याचा परवाना होता. ग्लायडर आणि एअरोप्लेनसाठी त्या सर्टिफाइड फ्लाइट इन्स्ट्रक्टरही होत्या. [...]

Category: व्यक्ती-परिचय व्यक्ती-परिचय - articles sub site

Tags: 25-M-vyakti-parichay-B C-संजीव वेलणकर oldsite

(PID -87095)

pd - February 1, 2022

md - May 7, 2026

Status - publish

भारतीय वंशाची अंतराळात जाणारी प्रथम महिला कल्पना चावला

ID: 89239

कल्पना चावला या भारतीय वंशाची अमेरिकन अंतराळवीर होत्या. पूर्ण नाव कल्पना बनारसीलाल चावला. त्यांचा जन्म १७ मार्च १९६२ रोजी कर्नाल, हरयाणा येथे झाला. त्यांचे कुटुंब हे एक मध्यमवर्गीय भारतीय कुटुंब होते. मुलींच्या तुलनेत मुलांना अधिक [...]

Category: व्यक्ती-परिचय व्यक्ती-परिचय - articles sub site

Tags: 25-M-vyakti-parichay-B C-संजीव वेलणकर oldsite

(PID -89239)

pd - February 1, 2019

md - May 7, 2026

Status - publish

भारतीय वायुसेना दिवस

ID: 95705

हवेतल्या हवेत इंधन पुरवठा करणारी विमाने, विमानातून रडार वापरून दूर अंतरावरील शत्रूच्या विमानांची टेहळणी करणारी यंत्रणा, कक्षेबाहेरील शत्रूच्या ठिकाणाचा वेध घेणारी इत्यादी अत्यंत आधुनिक शस्त्रास्त्रे सेनेत सहभागी करण्यात आली आहेत. [...]

Category: दिनविशेष लेखसंग्रह सामान्यज्ञान

Tags: 27-M-din-gk C-संजीव वेलणकर oldsite

(PID -95705)

pd - October 8, 2021

md - March 27, 2026

Status - publish

भारतीय वायुसेनेची सुरुवात

ID: 42992

८ नोव्हेंबर, १९३२ मध्ये भारतीय वायुसेनेची स्थापना झाली. पहिल्या सहा लोकांना वैमानिकी शिक्षणासाठी क्रॅनवेल येथे पाठविण्यात आले तर रेल्वेतून निवडलेल्या २२ लोकांची हवाई सिपाही पदाच्या प्रशिक्षणासाठी निवड झाली. [...]

Category: लेखसंग्रह

Tags: 12-M-vidyan C-मराठीसृष्टी टिम oldsite

(PID -42992)

pd - June 26, 2023

md - March 14, 2026

Status - publish

भारतीय विज्ञान तंत्रज्ञान-गरुड भरारी

ID: 51477

स्वदेशी म्हणजे जे काही आहे ते सारे माझ्या देशाचे. मग ते आचार असोत, विचार असोत, संस्कार असोत, संस्कृती असो. असे कोणतेही क्षेत्र नाही जिथे आपल्या देशाने आपली नाममुद्रा उमटवलेली नाही. आपण केलेल्या प्रत्येक संशोधनात भारतीयत्वाची झलक दिसते. [...]

Category: लेखसंग्रह

Tags: 02-M-01 C-व्यास क्रिएशन्स oldsite

(PID -51477)

pd - December 1, 2023

md - March 25, 2026

Status - publish

भारतीय वैज्ञानिक

ID: 92054

गौरवशाली प्रगत संशोधन करणारे भारतीय वैज्ञानिक अनेक शतके भारत विविध आक्रमणांना तोंड देत राहिल्याने या देशात औद्योगिक प्रगतीसाठी आवश्यक असलेली स्थिरता आणि शांतता नव्हती. सतत लढाया, अशांतता होती. यामुळे मधल्या काळात येथे संशोधनासाठी पूरक वातावरण [...]

Category: परिचय – परिक्षण साहित्य - ललित

Tags: 27-M-Sahitya-A C-अनिल रा. सांबरे oldsite

(PID -92054)

pd - September 29, 2012

md - March 27, 2026

Status - publish

भारतीय वैज्ञानिक सर जगदीशचंद्र बोस

ID: 78650

वनस्पतींनाही संवेदना असतात’, याची जगाला जाणीव करून देणारे महान भारतीय वैज्ञानिक सर जगदीशचंद्र बोस यांचा जन्म ३० नोव्हेंबर १८५८ रोजी झाला. बोस यांचा जन्म बांगला देशातील मैमनसिंग येथे झाला. त्यांचे वडील भगवानचंद्र बोस हे फरीदापूर [...]

Category: व्यक्ती-परिचय व्यक्ती-परिचय - articles sub site

Tags: 25-M-vyakti-parichay-A C-संजीव वेलणकर oldsite

(PID -78650)

pd - November 28, 2018

md - May 7, 2026

Status - publish

भारतीय व्यावसायिक टेनिसपटू लिअँडर एड्रीयन पेस

ID: 89405

आजवर पुरुष दुहेरीमध्ये ८ तर मिश्र दुहेरीमध्ये १० ग्रँड स्लॅम स्पर्धांची अजिंक्यपदे मिळवणारा लिअँडर पेस हा जगातील सर्वोत्तम दुहेरी टेनिस खेळाडूंपैकी एक मानला जातो. त्यांचा जन्म १७ जून १९७३ रोजी झाला. सर्वाधिक वयामध्ये ग्रँड स्लॅम [...]

Category: व्यक्ती-परिचय व्यक्ती-परिचय - articles sub site

Tags: 25-M-vyakti-parichay-B C-संजीव वेलणकर oldsite

(PID -89405)

pd - June 17, 2019

md - May 7, 2026

Status - publish

भारतीय शब्दकोषातील पंचांगे

ID: 41897

पंचांग या संस्कृत शव्दाचा अर्थ पांच अंगे (पंच+अंग). माणुस गणना करण्यासाठी एका हाताच्या पांच बोटांचा उपयोग, एकेक बोट दुमडून करतो. अनेक गोष्टी लक्षात ठेवण्यासाठी तो एका समुहांत (पंचांगात) समाविष्ठ करतो. अशाच कांही पंचागांचे संक्षिप्त वर्णन..... [...]

Category: लेखसंग्रह

Tags: 12-M-aarogya C-अशोक सदाशिव नेने oldsite

(PID -41897)

pd - July 19, 2020

md - March 14, 2026

Status - publish

भारतीय शास्त्रीय नृत्यशैली

ID: 121937

नृत्य हा आपल्या भारतीय संस्कृतीचा अविभाज्य घटक आहे. सालसा किंवा हिप-हॉप या नृत्यशैली मानवाच्या ज्ञात इतिहासात उदयाला आल्या. परंतु भारतीय शास्त्रीय नृत्यशैली मात्र त्याही आधीच्या आहेत. देवी- देवता या शास्त्रीय शैलींमध्ये नृत्य करतात, असं आपल्याकडे [...]

Category: अवर्गिकृत

Tags: C-02-A-CTBD c-oldsite C-पूजा प्रधान

(PID -121937)

pd - June 13, 2017

md - April 1, 2026

Status - publish

भारतीय शास्त्रीय संगीत

ID: 115344

भारतीय शास्त्रीय संगीत हा काही माझा विषय नाही. तानसेन होता आलं नाही, तरी कानसेन मात्र नक्कीच झालो. शास्त्रीय संगीतामधे प्रत्येक रागाची ऐकण्याची वेळ ठरलेली असते. बरेचदा सकाळी ऐकायचा राग जर तुम्ही दुपारी ऐकाल तर तो [...]

Category: लेखसंग्रह

Tags: C-31-M-A c-oldsite C-संजीव वेलणकर oldsite

(PID -115344)

pd - February 7, 2017

md - April 1, 2026

Status - publish

भारतीय शास्त्रीय संगीतातील अलौकिक व्यक्तीमत्व अन्नपूर्णा देवी 

ID: 76641

भारतीय शास्त्रीय संगीतातील अलौकिक व्यक्तीमत्व म्हणून अन्नपूर्णा देवी देशाला परिचित आहेत. मात्र त्यांचे स्वर्गीय सितार वादन ऐकण्याचे भाग्य अगदी हाताच्या बोटावर मोजण्या इतपत लोकांना लाभलं आहे. जवळपास गेली साठ वर्षे त्या एकांतवासात होत्या. त्यांनी अनेक [...]

Category: व्यक्ती-परिचय व्यक्ती-परिचय - articles sub site

Tags: 25-M-vyakti-parichay-A C-संजीव वेलणकर oldsite

(PID -76641)

pd - April 23, 2017

md - May 7, 2026

Status - publish

भारतीय शिक्षण’ – भूतकाळ, वर्तमानकाळ आणि भविष्यकाळ

ID: 94423

भारतीय शिक्षण व्यवस्थेत भूतकाळाचा विचार केला असता भारतीय विद्यापीठामध्ये वेगवेगळ्या विषयांचे शिक्षण देण्यात येत असे.आयुर्वेद आणि अन्य वेदांगे यांचे शिक्षण उपलब्ध होते अभियांत्रिकी शिक्षण तर उत्तम प्रकारचे होते. याची साक्ष द्यायची झाल्यास ताजमहल, गोल घुमट,तसेच संपूर्ण भारतभर बांधण्यात आलेली अनेक प्रकारची देवतांची देवालये पुरेशी आहेत.तसेच वेगवेगळ्या नद्यांवर बांधण्यातआलेले घाट आणि अनेक ठिकाणी केलेली पाणीपुरवठ्याची व्यवस्था बारवा,तळी इत्यादी गोष्टी पाहिल्या म्हणजे तेव्हा जलव्यवस्थापन किती उच्च दर्जाचे होते , याची कल्पना येते . उत्तम प्रकारचे वाड.मय त्या काळात निर्माण होत असे. [...]

Category: लेखसंग्रह वैचारिक लेखन

Tags: 27-M-Vaicharik-A C-चंद्रकांत धोंडी चव्हाण oldsite

(PID -94423)

pd - October 26, 2020

md - March 27, 2026

Status - publish

भारतीय शिल्पशास्त्राची सहा मुलतत्वे

ID: 116035

ज्या भौतिक वस्तुच्या निर्मितीशास्त्राला इंग्रजीत “ इंजिनिअरिंग” म्हणतात त्याला शिल्पशास्त्र असे व्यापक अर्थ असलेले भारतीय नांव आहे. शिल्पशास्त्र मनुष्य जन्मापासून विकसित होत गेले. आधुनिक अभियांत्रिकी शास्त्रांत अंतर्भाव असलेली अनेक शास्त्रे प्राचीन भारतांत विद्यमान होती. भृगु ऋषींनी या शिल्पशास्त्र विषयाचे दहा उपशास्त्रे, बत्तीस विद्या व चौसष्ठ कला या मध्ये विभागणी केली. वास्तुशास्त्र हे सातवे उपशास्त्र. [...]

Category: लेखसंग्रह

Tags: C-31-M-A c-oldsite C-अशोक सदाशिव नेने oldsite

(PID -116035)

pd - August 10, 2023

md - April 1, 2026

Status - publish

भारतीय शिल्पशास्त्रे

ID: 113217

प्राचीन भारतीयांची विज्ञानातील प्रगती किती व्यापक होती. यातील 14 विद्या व 64 कोणत्या? त्यात कोणकोणत्या विचारांचा सखोल अभ्यास केला गेला आहे. त्यावरील लिहिली गेलेली विपुल शास्त्रीय ग्रंथसंपदा, यांची माहिती देऊन या विषयांचा परिचय करून देणारे मराठीत पहिले व एकमेव पुस्तक.



भारतीय शिल्पशास्त्रे : डॉ. अशोक नेने डॉ. अशोक नेने

नचिकेत प्रकाशन :

पाने : १०४, किंमत : १०० रू.
[...]

Category: अवर्गिकृत

Tags: C-28-M-CTBD c-oldsite C-मराठीसृष्टी टिम

(PID -113217)

pd - September 29, 2012

md - March 31, 2026

Status - publish

भारतीय शेतीची नवी दिशा सेंद्रीय की जनुकीय?

ID: 92662

ीकाही वर्षे दाखविलेल्या चमत्कारानंतर आता हरितक्रांतीचे पितळ उघडे पडले आहे. गेल्या 5 वर्षांपासून अन्नधान्याच्या उत्पादनात कुठलीही वाढ दिसून येत नाही. विशेषत: ज्या भागात सिंचनाच्या सुविधेमुळे हरितक्रांती यशस्वी झाल्याचा दावा केल्या जात होता तिथेच जमिनीची उत्पादकता ढासळल्यामुळे आता हरितक्रांती वाढणाऱ्या लोकसंख्येला पोसू शकेल का, हा प्रश्न सर्व विचारवंतांना पडला आहे.
[...]

Category: लेखसंग्रह वैचारिक लेखन

Tags: 27-M-prahar C-प्रकाश पोहरे oldsite

(PID -92662)

pd - October 16, 2005

md - March 27, 2026

Status - publish