आयुर्वेद व जडी बुटी भाग ८ – दुर्लक्षित पण महत्वाचा वृक्ष: कढीपत्ता

ID: 40877

एखादी पाक कृती करताना त्यासाठीच्या फोडणीत कढीपत्ता घालतात त्यामुळे त्या डिशला अप्रतिम चव येते. उदा: कांदापोहे. या डिशमद्धे कढीपत्ता नाही ही कल्पनाच आपण सहन करू शकत नाही. त्यामुळे तर पोह्याच्या डिशला सुंदर चव येते. परंतु आपण पोहे खाताना प्रथम कढीपत्त्याची पाने डिश मधून काढून टाकतो. कारण त्याचे महत्व आपणास माहित नसते. [...]

Category: लेखसंग्रह

Tags: 12-M-aarogya C-डॉ. दिलीप केशव कुलकर्णी oldsite

(PID -40877)

pd - June 13, 2025

md - March 14, 2026

Status - publish

आयुर्वेद व जडी बुटी भाग ९ – मधुमेही व्यक्तींना आशेचा किरण: मधुपर्णी (स्टिव्हिया)

ID: 40879

मधुपर्णी (स्टीव्हिया) हि एक विलक्षण औषधी वनस्पती असून सध्याच्या रोजच्या धकाधकीच्या जीवनात वैद्यकीयदृष्ट्या खूपच महत्वपूर्ण ठरत आहे.  ही ऍस्टरेसी कुटुंबातील C वंशातील एक वनस्पती प्रजाती आहे. ती सामान्यतः कॅन्डीलीफ , स्वीटलीफ किंवा शुगरलीफ म्हणून ओळखली जाते. स्टेव्हिया ही ब्राझील आणि पॅराग्वेच्या काही भागात आढळणारी एक कोमल बारमाही वनस्पती आहे जिथे दमट, ओले वातावरण असते. ही वनस्पती मूळची दक्षिण अमेरिकेतील आहे. [...]

Category: लेखसंग्रह

Tags: 12-M-aarogya C-डॉ. दिलीप केशव कुलकर्णी oldsite

(PID -40879)

pd - July 8, 2025

md - March 14, 2026

Status - publish

आयुर्वेद व जडीबुटी – भाग १

ID: 40881

आयुर्वेद ही प्राचीन काळातील आणि मध्ययुगीन काळात विकसित पारंपारिक औषधांची एक प्रणाली आहे आणि ती पूर्व-आधुनिक चिनी आणि युरोपियन औषध पद्धतींशी तुलना करता येते. आयुर्वेद ही केवळ रोगांपासून बरे करणारी उपचार पध्दती नसून एक आरोग्यदायी जीवनशैली आहे. [...]

Category: लेखसंग्रह

Tags: 12-M-aarogya C-डॉ. दिलीप केशव कुलकर्णी oldsite

(PID -40881)

pd - March 21, 2025

md - March 14, 2026

Status - publish

आयुर्वेद व जडीबुटी – भाग ५ : कुडा

ID: 40883

कुडा हा लहान पानझडी वृक्ष आहे. त्याचे शास्त्रीय नाव होलॅर्हिना अँटीडिसेंटेरिका: (Holarrhena Antidyscenterica) आहे. फुलझाडापैकी ॲपोसयनेसी Apocynaceae कुळामध्ये कुडा ह्या वनस्पतीचा समावेश होतो. [...]

Category: लेखसंग्रह

Tags: 12-M-aarogya C-डॉ. दिलीप केशव कुलकर्णी oldsite

(PID -40883)

pd - May 24, 2025

md - March 14, 2026

Status - publish

आयुर्वेद व जडीबुटी – भाग २ – तुळस

ID: 40885

पुराणातील काही संदर्भांनुसार, ज्या घरांमध्ये तुळस लावलेली असते आणि नियमित सकाळी तुळसपूजन केले जाते, त्यांच्यावर सदैव लक्ष्मीची कृपा असते, अशी मान्यता आहे. त्या कुटुंबांमध्ये लक्ष्मीचा वास असतो. तुळशी वृदांवनामुळे आजूबाजूचे वातावरण पवित्र राहते. नकारात्मकतेला थारा राहत नाही. तुळशीचा वास असलेल्या कुटुंबात सदस्य कमी आजारी पडतात. [...]

Category: लेखसंग्रह

Tags: 12-M-aarogya C-डॉ. दिलीप केशव कुलकर्णी oldsite

(PID -40885)

pd - April 26, 2025

md - March 14, 2026

Status - publish

आयुर्वेद व जडीबुटी – भाग ३ – औषधी गुणधर्माचा सागर: आघाडा

ID: 40887

आघाडयापासून क्षार तयार करतात. त्याला ‘अपामार्ग क्षार’ असे म्हणतात. याचा उपयोग मूतखड्यावर होतो. अपामार्ग क्षाराच्या तेलाचा वापर बहिरेपणा, ऐकू न येणे, कानात विविध आवाज येणे यावर होतो. [...]

Category: लेखसंग्रह

Tags: 12-M-aarogya C-डॉ. दिलीप केशव कुलकर्णी oldsite

(PID -40887)

pd - April 29, 2025

md - March 14, 2026

Status - publish

आयुर्वेद व जडीबुटी – भाग ४ : गोकर्ण अर्थात अपराजिता

ID: 40889

पावसाळा सुरू व्हायचाच अवकाश की, निसर्गातल्या मोकळ्या पडीक जागांवर आपोआप रुजलेले गोकर्णाचे वेल, गर्द निळ्या रंगाने नजरेस पडू लागतात. भारतातल्या निरनिराळ्या भाषांत ह्याला निरनिराळी नावे आहेत. [...]

Category: लेखसंग्रह

Tags: 12-M-aarogya C-डॉ. दिलीप केशव कुलकर्णी oldsite

(PID -40889)

pd - May 20, 2025

md - March 14, 2026

Status - publish

आयुर्वेद व जडीबुटी भाग ११ – सुगंधित वाळा

ID: 120579

उष्ण तापमानात शरीराला थंडावा मिळवून देण्यासाठी आपण बऱ्याच वेळेला थंड पेय पितो. मात्र बाजारात मिळणारी थंड पेय अनेकदा आरोग्यास हितकारक ठरतीलच, असे नाही. आपल्या आयुर्वेदात सांगितलेल्या घटकांपैकी एक घटक सध्या लोकांनी आवर्जून वापरण्याची गरज आहे. तो म्हणजे वाळा. [...]

Category: अवर्गिकृत

Tags: C-02-A-CTBD c-oldsite C-डॉ. दिलीप केशव कुलकर्णी

(PID -120579)

pd - August 11, 2025

md - April 1, 2026

Status - publish

आयुर्वेद, काल आज आणि उद्या

ID: 19425

Oct 9, 2025 आयुर्वेद. शतकानुशतकांपासून वापरली जाणारी भारतीय उपचार पद्धती. आयुर्वेदाबद्दल अनेक गैरसमजुती समाजात पसरलेल्या आहेत. पाश्चिमात्य उपचार विरुद्ध आयुर्वेद असा वाद तर अनेकदा बघायला मिळतो. गेली सुमारे ४० वर्षे आयुर्वेदिक उपचार करुन हजारो रुग्णांना [...]

Category: पॉडकास्ट मराठीसृष्टी टॉक्स - सिझन २

Tags: C-मराठीसृष्टी टिम

(PID -19425)

pd - October 9, 2025

md - December 15, 2025

Status - publish

आयुर्वेदाची आजाराचा विचार करण्याची पद्धत

ID: 50400

आयुर्वेद शास्त्रात मनुष्य शरीर , त्यात उत्पन्न होणारे रोग , त्याची चिकित्सा याचा विचार फार वेगळ्या पद्धतीने केला गेला आहे . वेगळे मी एवढ्यासाठीच म्हणीन की , आताची आपली जीवन शैलीच फार बदलली आहे [...]

Category: लेखसंग्रह

Tags: 02-M-01 C-व्यास क्रिएशन्स oldsite

(PID -50400)

pd - October 15, 2022

md - March 25, 2026

Status - publish

आयुर्वेदाचे ‘नोबेल’ कनेक्शन

ID: 40895

रोसबाश, यंग, हॉल या तीन शास्त्रज्ञांना यावेळचा नोबेल पुरस्कार जाहीर करण्यात आला आहे. त्यांचा संशोधनाचा विषय होता; जैविक घड्याळ म्हणजेच biological clock. आपल्या शरीरातील सर्व क्रिया/ चयापचय होण्यामागे एक नैसर्गिक घड्याळ कार्य करत असते; ही मूलतः आयुर्वेदीय ग्रंथांत आलेली संकल्पना आहे. [...]

Category: लेखसंग्रह

Tags: 12-M-aarogya C-डॉ. परीक्षित सच्चिदानंद शेवडे oldsite

(PID -40895)

pd - October 12, 2017

md - March 14, 2026

Status - publish

आयुर्वेदाच्या दृष्टीतून दागिने

ID: 40897

सौंदर्यवृद्धी करण्याबरोबरच दागिने आपल्या शरीरस्वास्थ्याचीही काळजी घेतात आणि काही रोग बरे करण्यास मदत करतात, असे आयुर्वेद सांगतो. [...]

Category: लेखसंग्रह

Tags: 12-M-aarogya C-आरोग्यदूत व्हॉटसअॅप ग्रुप oldsite

(PID -40897)

pd - October 21, 2016

md - March 14, 2026

Status - publish

आयुर्वेदातील नॅनोटेक्नोलॉजी

ID: 20338

आयुर्वेद हे जगातील सर्वात पुरातन असे भारतीय वैद्यक शास्त्र आहे. ह्या लहानशा लेखातून त्यातील औषधीकरणाचा मौलिक विषय नव्या स्वरुपात वाचा. [...]

Category: लेखसंग्रह

Tags: C-डॉ. संतोष जळूकर oldsite

(PID -20338)

pd - October 13, 2014

md - December 13, 2025

Status - publish

आयुर्वेदातील विविध संज्ञा

ID: 40899

आयुर्वेदात वापरण्यात येणाऱ्या विविध संज्ञांची यादी व त्याचे थोडक्यात वर्णन- अग्निदीपक – भूक वाढविणारे पदार्थ किंवा औषध. अपथ्य – शरीरास/आरोग्यास अहितकारक अवलेह – साखरेचा गुळाचा पातळ पाक. कफघ्न -वाढलेला कफ कमी करणारे पदार्थ किंवा औषध. [...]

Category: लेखसंग्रह

Tags: 12-M-aarogya C-आरोग्यदूत व्हॉटसअॅप ग्रुप oldsite

(PID -40899)

pd - October 21, 2016

md - March 14, 2026

Status - publish

आयुर्वेदावरची पुस्तके वाचली तर आयुर्वेद कळतो का?

ID: 40901

‘मी आयुर्वेदातले ग्रन्थ वाचले तर मला आयुर्वेद समजणार नाही का?’ असा काहीजणांचा प्रश्न असतो. याचे निःसंदिग्ध उत्तर ‘नाही’ असे आहे. [...]

Category: लेखसंग्रह

Tags: 12-M-aarogya C-डॉ. परीक्षित सच्चिदानंद शेवडे oldsite

(PID -40901)

pd - August 24, 2016

md - March 14, 2026

Status - publish

आयुर्वेदिक (?) Detox water

ID: 40903

आयुर्वेदाच्या नावाखाली काहीतरी फ़ंडे खपवण्याचे एकेक नवीन पीक येत असते. खरीप असो व रब्बी; कोणत्याही हंगामात अशी पिकं उगवतात. अर्थात ही पिकं जास्त काळ टिकत नसली तरी आयुर्वेदाचे नाव पुढे करून लोकांचा बुद्धिभेद करण्यात मात्र [...]

Category: लेखसंग्रह

Tags: 12-M-aarogya C-डॉ. परीक्षित सच्चिदानंद शेवडे oldsite

(PID -40903)

pd - November 8, 2016

md - March 14, 2026

Status - publish

आयुर्वेदिक डाळिंब

ID: 40905

डाळिंब खाण्यासाठी आपण खूप कंटाळा करतो. कारण त्याला सोला व त्यातील दाणे काढा, मग ते खा. त्यापेक्षा आपल्याला इतर फळे खायला आवडतात. मात्र, हे कंटाळवाणे डाळिंब आपल्या शरीरासाठी किती फायदेशीर असते, हे क्वचितच लोकांना माहीत [...]

Category: लेखसंग्रह

Tags: 12-M-aarogya C-वैद्य (सौ) स्वाती हेमंत अणवेकर oldsite

(PID -40905)

pd - April 7, 2017

md - March 14, 2026

Status - publish

आयुर्वेदीय औषधे आणि प्रथमोपचार

Guest Author 

ID: 40907

आजची औषधी : कुमारी (कोरफड) ● कोरफड ही कडू चवीची आणि शीतवीर्य (थंड गुणात्मक) असल्यामुळे उत्तम पित्तशामक आहे. ● अम्लपित्तासारख्या त्रासात कोरफडीचा गर खाल्ल्याने पित्त मलावाटे बाहेर पडून जाते. आयुर्वेदामध्ये यालाच ‘पित्त विरेचन’ म्हणतात. ● [...]

Category: लेखसंग्रह

Tags: 12-M-aarogya C-Guest Author oldsite

(PID -40907)

pd - August 2, 2017

md - March 14, 2026

Status - publish

आयुर्वेदीय औषधे आणि प्रथमोपचार – गुडूची (गुळवेल)

ID: 40909

आजची औषधी : गुडूची (गुळवेल) ● गुळवेल ही सर्व वयोगटात अनेक रोगांवर गुणकारी आहेच. शिवाय निरोगी व्यक्तींमध्ये रोग प्रतिकारशक्ती आणि आयुष्यमान वाढवणारी वनस्पती आहे. म्हणुनच , आयुर्वेदात हिला अमृता म्हटले आहे. ● गुळवेल हे तापावरचे [...]

Category: लेखसंग्रह

Tags: 12-M-aarogya C-आरोग्यदूत व्हॉटसअॅप ग्रुप oldsite

(PID -40909)

pd - August 16, 2017

md - March 14, 2026

Status - publish

आयुर्वेदीय चिकित्सेमागील दृष्टीकोन – भाग तेरा

ID: 59453

परत परत त्याच शंका विचारल्या जात आहेत, याचा अर्थ मला नेमकेपणाने काय म्हणायचं आहे ते नीट समजले नसावे. एकतर मला नीट सांगता येत नसावे, किंवा वाचणाऱ्याने समजून घेण्याचा प्रयत्न केला नसावा. असो. पुनः एकदा सांगतो. कोणतेही, कोणाचेही गैरसमज नसावेत [...]

Category: आरोग्य लेखसंग्रह

Tags: 25-M-02 C-(वैद्य) सुविनय दामले oldsite आहाररहस्य

(PID -59453)

pd - February 23, 2017

md - March 25, 2026

Status - publish