(User Level: User is not logged in.)

All Posts

Sort by Title: A-Z | Z-A

शब्द-ब्रम्ह

ID: 104894
अक्षरांना अर्थ देणारे शब्द शब्दाला नि:शब्द करणारे ‘ पलिकडला ‘ अर्थ देणारे शब्द शब्दांनी शब्द वाढविणारे अपशब्दांनी घायाळवणारे शब्दच कचऱ्याचा निचरा करणारे होत्याचे नव्हते करणारे शब्दच भीतीने थिजविणारे अंगाई-शब्दांनी निजविणारे शब्द श्रावण-शब्दांनी भिजविणारे पेलविणारे, झुलविणारे [...]
Category: कविता-गझल-चारोळी-वात्रटिका
Tags: 27-M-Kavita C-राजेश कुलकर्णी oldsite
(PID -104894)

pd - May 8, 2021

md - March 27, 2026

Status - publish

शब्द, अक्षर, भाषा : कृपया ‘चारोळी’ म्हणूं नका

ID: 35444
चार ओळींच्या काव्याला ‘चारोळी’ म्हणून संबोधण्याची पद्धत गेली कांहीं वर्षें बळावली आहे. कुण्या कवीनें तें नांव चार ओळींच्या (विनोदी व हलक्याफुलक्या) कवितेला दिलें, व योगायोगानें तेंच नांव मराठीत रूढ झाले. चारोळी म्हणजे अर्थातच, ‘चार ओळी’ . तसेंच, चारोळी हा पदार्थ बदाम-पिस्ते-काजू यांच्यासारखा सुका मेवा. खाण्याच्या अनेक पदार्थांमध्ये चारोळी वापरतात. त्या संदर्भातील अर्थ , काव्याचें ‘चारोळी’ हें नामाभिधान करतांना , त्या कवीच्या होता की काय, नकळे. [...]
Category: साहित्य - ललित
Tags: 23-F-01 C-सुभाष नाईक oldsite
(PID -35444)

pd - June 15, 2017

md - February 28, 2026

Status - publish

शब्द, अक्षर, भाषा : पुन्हां चारोळी, मुक्तक

ID: 94055
कांहीं काळापूर्वी मी ‘कृपया चारोळी म्हणूं नका’ अशा शीर्षकाचा लेख ‘मराठीसृष्टी’ वेबसाइटवर अपलोड केला होता. त्यात मी असें प्रतिपादन केलें होतें की जसें हास्यरसप्रधान गझलला ‘हझल’ असें (वेगळें) अभिधान मिळालेलें आहे . ( हल्लीच गझल-सागर [...]
Category: लेखसंग्रह वैचारिक लेखन
Tags: 27-M-Vaicharik-A C-सुभाष नाईक oldsite
(PID -94055)

pd - August 16, 2017

md - March 27, 2026

Status - publish

शब्द, शब्द, शब्द, शब्द!

ID: 58548
गुलज़ारचा ऐकीव दिनक्रम (म्हणजे माझ्या कानी आलेला)- रोज सकाळी सारं आवरून तो त्याच्या लेखन टेबलावर नियमित बसतो आणि नेटाने लेखन करीत असतो. मीही ती दैनंदिन शिस्त स्वतःला बऱ्यापैकी लावत आणलीय. विशेषतः फेब्रुवारी २०२० पासून सुरु झालेल्या स्तंभलेखनाने (हा आयुष्यातील पहिलाच लेखनप्रकार) मला सातत्याची शिस्त लावलीय. घड्याळ असते सोलापूरला पण दर शुक्रवारी नवा लेख लिहायला सुरुवात करून तो सोमवार रात्रीपर्यंत पाठविला तरच तो पुढच्या रविवारी येतो हे नवं आक्रीत आता अंगवळणी पडलंय आणि जमतंय. [...]
Category: साहित्य - ललित
Tags: 25-M-01 C-डॉ. नितीन हनुमंत देशपांडे oldsite
(PID -58548)

pd - September 23, 2022

md - March 25, 2026

Status - publish

शब्दकोडे

ID: 62587

वर्तमानपत्र ,शब्दकोडे आणि वाचक यांचे काही वर्षापुर्वी त्रिकूटच तयार झालेलं होत असं म्ह्टल तर ते वावग ठरणार नाही. पुर्वी काही वर्तमानपत्रे फक्त शब्दकोड्यांमुळेच ओळखली जात होती अस म्ह्णा अथवा काही वर्तमानपत्रे फक्त शब्दकोड्यांसाठीच विकत घेतली जात होती असे ही म्ह्णता येईल . 
[...]
Category: साहित्य - ललित
Tags: 25-M-05 C-निलेश बामणे oldsite
(PID -62587)

pd - July 3, 2014

md - March 25, 2026

Status - publish

शब्दगीता

ID: 60676
कल्लोळ मनभावनांचा सावट, निमिष वेदनांचे अंतरंगात, सावळबाधा नेत्री उपवन भावफुलांचे ।। ऋतूगंधली, कुसुमसुमने गंधाळ सारा प्रीतभारला उमलता, नित्य शब्दफुले प्रणयगंधी गुछय फुलांचे ।। शब्दाशब्दात, भास तुझा मनी भावनांचे चंद्रचांदणे ओठी झरते काव्यप्रतिभा भावनांत थेंब गंगाजलाचे [...]
Category: कविता-गझल-चारोळी-वात्रटिका
Tags: 25-M-03 C-विलास सातपुते oldsite
(PID -60676)

pd - February 2, 2022

md - March 25, 2026

Status - publish

शब्दनाद – ‘स्कुल (School)’ शब्दाची जन्मकहाणी

ID: 51975
स्कुल' शब्द जरी इंग्रजी वाटत असला तरी त्याची जन्मदात्री 'संस्कृत' भाषा आहे असं मला ठामपणे वाटतं. तसं इंग्रजी शब्दांच्या व्युत्पत्तीच्या शब्दकोषात इंग्रजी स्कुल शब्दाच्या लॅटीन schola, ग्रीक skhole, फ्रेन्च escole अशा अनेक व्युत्पत्ती स्पष्ट केलेल्या असल्या तरी मला जास्त पटलेली व्युत्पत्ती संस्कृतमधील आहे. [...]
Category: लेखसंग्रह
Tags: 02-M-01 C-नितीन अनंत साळुंखे  उर्फ गणेश oldsite
(PID -51975)

pd - August 15, 2016

md - March 25, 2026

Status - publish

शब्दनाद – चिकू मारवाडी

ID: 51977
मारवाडी' या शब्दाचं 'चिकूशी' घनिष्ट मेतकूट असल्याचं आपण लहानपणापासून ऐकत आलोय. प्रत्यक्षात आपला संबंध घोलवडच्या खाण्याच्या चिकूशीच जास्तं येत असल्याने, राजस्थानातील मारवाड्याशी त्याचा काय संबंध, असा प्रश्न कधीना-कधी आपल्याला पडतोच. [...]
Category: लेखसंग्रह
Tags: 02-M-01 C-नितीन अनंत साळुंखे  उर्फ गणेश oldsite
(PID -51977)

pd - August 10, 2016

md - March 25, 2026

Status - publish

शब्दनाद – फिरंग

ID: 51979
फिरंगी' हा शब्द आपण परदेशी लोकाकरता, विशेषत: इंग्रजांकरीता वापरतो. 'फिरंग' हा 'फ्रेन्ड' या शब्दाचा त्याकळच्या देशी जनतेने केलेला अपभ्रंश आहे. [...]
Category: लेखसंग्रह
Tags: 02-M-01 C-नितीन अनंत साळुंखे  उर्फ गणेश oldsite
(PID -51979)

pd - September 8, 2016

md - March 25, 2026

Status - publish

शब्दनाद – मुलगा, चिरंजीव, Son..

ID: 51981
वंशाचा दिवा, कुलदिपक, संपत्तीचा वारस..काय काय नांवाने याला पुकारलं जात. भारतात कुठेही गेलात तरी 'मुलगा' हा शब्द अत्यंत जिव्हाळ्याचा असलेला आपल्याला आढळेल ( केरळ व महाराष्ट्रातील सिंधुदुर्ग जिल्हा हे सन्माननीय अपवाद! इथे मुलग्यांची क्रेझ नाही) महाराष्ट्रापुरते बोलायचं झालं तर 'मुलगा' हा शब्द अगदी अस्सल मराठी मातीतला वाटतो. पण मित्रांनो, अस्सल मराठमोळा वाटणारा हा शब्द मुळचा मराठी नाही हे आपल्याला माहित आहे का? [...]
Category: लेखसंग्रह
Tags: 02-M-01 C-नितीन अनंत साळुंखे  उर्फ गणेश oldsite
(PID -51981)

pd - August 11, 2016

md - March 25, 2026

Status - publish

शब्दनाद – वाजले किती?

ID: 51983
वाजले किती हा निदान आपल्या मुंबईकरांचा अतिशय जिव्हाळ्याचा प्रश्न. शहरी आयुष्यच घड्याळाच्या काट्याला बांधले गेल्याने हा प्रश्न आपण स्वतःला किंवा दुसऱ्याला विचारणे अत्यंत स्वाभाविक आहे. [...]
Category: लेखसंग्रह
Tags: 02-M-01 C-नितीन अनंत साळुंखे  उर्फ गणेश oldsite
(PID -51983)

pd - August 15, 2016

md - March 25, 2026

Status - publish

शब्दनाद’ – पगार, वेतन, Salary..

ID: 51985
सर्वांच्या जिव्हाळ्याचा शब्द. अगदी ठार अडाण्यालाही या शब्दाचा अर्थ पटकन समजतो. महिन्याचे १ ते १० असे दहा दिवस पगाराचे असतात. मी जी माहिती आपल्याला देणार आहे ती आपल्यास नसल्याने आपले काहीच बिघडणार नाही मात्र माहित असल्याने 'पगार' घेताना (पगार नाही) मजा मात्र दुप्पट वाढेल..! [...]
Category: लेखसंग्रह
Tags: 02-M-01 C-नितीन अनंत साळुंखे  उर्फ गणेश oldsite
(PID -51985)

pd - August 17, 2016

md - March 25, 2026

Status - publish

शब्दनाद’ – बारसं..

ID: 51987
अपत्याचं नांव ठेवण्याचा विधी. अपत्य जन्मानंतर जनरली १२ व्या दिवशी हा विधी पार पाडला जातो. आपल्यापैकी बर्‍याच जणांना हा विधी 'बाराव्या' दिवशी करतात म्हणून त्याला 'बारसं' म्हणतात असे वाटते. [...]
Category: लेखसंग्रह
Tags: 02-M-01 C-नितीन अनंत साळुंखे  उर्फ गणेश oldsite
(PID -51987)

pd - August 8, 2016

md - March 25, 2026

Status - publish

शब्दब्रह्म

ID: 60454
असतेस , सामोरी तूं जेंव्हा मज काव्य ! प्रसवते तेंव्हा ।।धृ।। मम भाळी गं हे दान ईश्वरी सत्य , निर्मळी भावप्रीतीचे अंतरी उधळीत येते शब्दब्रह्मा ।।१।। गगन बरसता भाव कल्लोळांचे मनहृदयीचे , अंगण सारे ओले [...]
Category: कविता-गझल-चारोळी-वात्रटिका
Tags: 25-M-03 C-विलास सातपुते oldsite
(PID -60454)

pd - June 9, 2021

md - March 25, 2026

Status - publish

शब्दभावार्थ

ID: 60916
मी सारे ओळखूनी आहे तुही प्रीतभावार्थ जाणते जरी तू नि:शब्दी अबोल तव अव्यक्त मज उमजते मीच मन मोकळे करतो व्यक्त होतो, तुही जाणते सत्य उरि अबाधित आहे प्रीती, स्पंदनासवे वाहते कधीतरी न्याय देईल ईश्वर हीच [...]
Category: कविता-गझल-चारोळी-वात्रटिका
Tags: 25-M-03 C-विलास सातपुते oldsite
(PID -60916)

pd - August 9, 2022

md - March 27, 2026

Status - publish

शब्दसौंदर्य..

Shyam Thackare 
ID: 94309
बालपणी शब्द आणि धन हे समीकरण सहसा मनाला पटायचंच नाही. हे कसचं धन..? शब्दांनी का आपल्याला एखादी वस्तू मिळते..? का हौसमौज होते..? यासाठी तर खण खण वाजणारा पैसाच हवा ना. त्यावेळी शब्द, रत्न आणि धन याचा मेळ लागता लागत नसे. [...]
Category: लेखसंग्रह वैचारिक लेखन
Tags: 27-M-Vaicharik-A C-Shyam Thackare oldsite
(PID -94309)

pd - August 18, 2019

md - March 27, 2026

Status - publish

शब्दाची ठिणगी

ID: 99841
ठिणगी पडूनी पेटे ज्वाला, आकाशाला जाऊनी भिडती, नष्ट करूनी डोंगर जंगल, हा: हा: कार तो माजविती ।।१।। शब्दांची ही ठिणगी अशीच, क्रोधाचा तो वणवा पेटवी, मर्मघाती तो शब्द पडतां, अहंकार तो जागृत होई ।।२।। सूड [...]
Category: कविता-गझल-चारोळी-वात्रटिका
Tags: 27-M-Kavita C-डॉ. भगवान नागापूरकर oldsite
(PID -99841)

pd - February 8, 2016

md - March 27, 2026

Status - publish

शब्दाची ठिणगी

ID: 102924
ठिणगी पडूनी पेटे ज्वाला, आकाशाला जावूनी भिडती नष्ट करूनी डोंगर जंगल, हा: हा: कार तो माजविती…१ शब्दांची ही ठिणगी अशीच, क्रोधाचा तो वणवा पेटवी मर्मघाती तो शब्द पडतां, अहंकार तो जागृत होई…२, सूड वृत्तीचा जन्म [...]
Category: कविता-गझल-चारोळी-वात्रटिका
Tags: 27-M-Kavita C-डॉ. भगवान नागापूरकर oldsite
(PID -102924)

pd - July 8, 2019

md - March 27, 2026

Status - publish

Copyright © 2025 | Marathisrushti