कविता-गझल-चारोळी-वात्रटिका

तपसाधना करूनी मिळवी,
सत्वगुणाची शक्ती अंगी ।
त्याच शक्तीच्या जोरावरती,
स्थान लाभे त्यांना स्वर्गी ।।

शक्ती ऱ्हास जे करिती त्याचा,
सारे सुख आणि भोग भोंवतीं ।
परिणामी तो फेकला जाऊनी,
पुनरपी येई याच भूवरती ।।

एक दया दाखवी ईश्वर,
वातावरणी देऊनी संधी ।
जन्म मिळे ते त्याच ठिकाणी,
कमविले पुण्य ज्याने आधी ।।

चक्र खेळ हा चाले सदैव,
स्वर्ग मृत्यू या लोकी त्याचा ।
अंतिम ध्येय तेच ठरते,
मिळविणे क्षण तो मुक्तीचा ।।

डॉ. भगवान नागापूरकर
संपर्क - ९००४०७९८५०
bknagapurkar@gmail.com

दिन दुबळे रोगी जर्जर, कितीक पसरले या संसारी

काटे काढूनी जीवनावरचे, सुगंध घ्या तुम्ही कुणीतरी....१

शून्यामधले कितीकजण ते, शून्यची सारे अवतीभवती

परिस्थितीच्या वणव्यामध्ये, धगधगणारे जीवन कंठती....२

आज हवे ते त्यांना कुणीतरी, फुंकार घालील दु:खावरती

सहानुभूतीचा शब्द एक तो, निर्माण करील सहनशक्ति....३

क्षीण होता तव दृष्टी, दिसेल कां तयाची धडपड

श्रवणदोष तो येण्यापूर्वी, ऐकून घे तू दु:खी ओरड...४

चपळ सारे अवयव असता, धावपळीचे जीवन बघ तू

संगे जावून जाण तयांचा, जगण्यामधला खडतर हेतू...५

जेव्हां असशील विंवचनात तू, लक्ष केंद्रीत स्वदेहा भवती

कोण जगतो कसा काय ते, जाणून घेण्या सवड कुणा ती...६

डॉ. भगवान नागापूरकर

९००४०७९८५०

e-mail- bknagapurkar@gmail.com

हे शशिधरा तूं प्रेमळ सखा साऱ्या विश्वाचा

सौंदर्याचे प्रतिक असूनी राजा तूं नभाचा

लागूं नये तूज दुष्ट म्हणूनी काजळ लावी तुला

काही वेडे त्यास समजती तू डागाळला

डाग कसला तुम्ही मानतां प्रेमामध्ये तो

दोन मनांतील पवित्र नाते हे आम्हीं विसरतो

समजूं शकतो नीती बंधन समाज रचनेचे

बळजबरीच्या कृत्यास तुम्ही म्हणावे पापाचे

गुरू पत्नीशीं प्रेम करिता लौकिक गेला तो

दोघांची साथ ती मिळतां गुन्हा कसा होतो ?

एक दिशेने प्रेम साधतां अर्धवट राही

दोघांमधली मनाची ओढ ती समाधान देई

'नीती मार्गे' कुणी म्हणतील चंद्रकृत्य चुकले

प्रेमाच्या परि अथांग सागरी तळांत ते बुडाले

डॉ. डॉ. भगवान नागापूरकर

९००४०७९८५०

कोपऱ्यांत तो पडला होता, शरिर जर्जर होऊन
जरी झाला हतबल देह, सदैव उत्साही त्याचे मन...१,

झगडा देवूनी आयुष्याशीं, जीवनाचे घरकूल बांधले
सुख दु:खाच्या विटा चढवूनी, त्याग श्रमाचे लिंपन केले...२,

कर्तृत्वाचे शब्द उमटती, घरकूलाच्या भिंती मधूनी
जगण्यासाठी उभारी देती, इच्छा शक्तीस जागवूनी...३,

गतकाळाच्या आठवणी त्या, जगण्याचा तो ठेवा बनला
सार्थकतेच्या जाणीवेनें, अंत दशेतील क्लेश विसरला...४

-- डॉ. भगवान नागापूरकर
९००४०७९८५९

ही दया कुणाची झाली, सापडे शब्दांचा झरा,

उपसतो जरी सतत, होत नसे निचरा....१,

गोड पाणी शब्दांचे, ओठी अमृत वाटे,

पेला भरता काठोकाठ, काव्य हृदयी उमटे....२,

पेला पेला जमवूनी, कलश भरून आला,

नाहून जाता त्यात, देह भान विसरला....३,

सांडता पाणी वाहे, पसरते चोहीकडे,

आस्वाद घेई जो जो, विसर जगाचा पडे....४

डॉ. भगवान नागापूरकर

९००४०७९८५०

कितीही वर गेला तरी,
पतंगाला ठाऊक असते,
उतरायचे जमिनीवरी,
कधीतरी ते होणार असते,--!!!

उंच -- उंच झोके घेऊनी,
उडत राहतो निळ्या आभाळी, त्याचाच सारखा वेध घेत,
स्वारी वर कशी पोहोचते,--!!!

उंच, उदंड त्या गगनी,
सुखद गारव्याची मजा असते, इकडून तिकडे विहरत राहून,
धुंदी कशी पहा चढते,--!!!

जमीन भासे अगदी छोटी,
तुच्छ सारी दुनिया वाटते,
लाथ मारून कसा तिजवरी,
सर सर आलो वर पहा ते,--!!!

तुमची दुनिया इवली इवली,
जशी भातुकली भासते,
वरून निरखताना कशी,
गर्वाने छाती फुगते,--!!!

शेपूट आपुले फिस्कारुनी,
हिंडताना धमाल येते,
उतरु तेव्हा उतरू खाली,
अहमभावाचे आवरण चढते,--!

स्पर्धा साऱ्या पक्ष्यांशी,
गगनही मग ठेंगणे वाटते,
तुमच्या मधला आगळा मी,
हृदय कसे आनंदित होते,--!!?

काही काळ गेल्यावरी,
कुणी येते मांजा कापते,
हवेत जाती इमले विरूनी,
जमीनच शेवट जवळची वाटते,--!!

© हिमगौरी कर्वे.

गुरूचा महीमा थोर | उघडूनी जीवनाचे द्वार
सांगूनी आयुष्याचे सार | मार्ग दाखविती तुम्हां १

वाटाड्या बनूनी | भटकणे थांबवूनी
मार्गासी लावूनी | ध्येय दाखवी तुम्हां २

न कळला ईश | न उमगले आयुष्य
दु:ख देती जीवन पाश | बिना गुरू मुळे ३

अंधारातील पाऊल वाट | ठेचाळण्याची शक्यता दाट
प्रकाशाचा किरण झोत | योग्य रस्ता दाखवी ४

तैसा गुरू तुमचा | पडदा फाडी अज्ञानाचा
मार्ग दाखवी जीवनाचा | आनंद मिळण्यासाठी ५

गुरूविना नाही ज्ञान | दूर करी तुमचे अज्ञान
ज्ञान ज्योत देई पेटून । तुमच्या ज्ञानदिपाची ६

ओळखावा आत्माराम | जाणावा ज्ञानराम
समजावे मनोराम | आपल्या देहातील ७

गुरू असता देहमंदिरी | कां फिरतोस दारोदारी
करावी श्रद्धा प्रभूवरी | आत्म गुरूसी जाणोनी ८

गुरू भेटणे कठीण | जाणील त्यासी कोण
जवळी तुमच्या असून | कां शोधतासी ९

तुमचा गुरू अंतर्मनी | महत्व त्याचे जानोणी
घ्यावे त्यास ओळखूनी । हेची तुमचे यश १०

जाणावे आत्मज्ञान | करावे स्वचिंतन
तोच गुरू असून । उद्धारूनी नेई ११

ज्याचा गुरू त्याचे जवळ | मग का दवडसी वेळ
शोधण्यास जाई काळ | निरर्थक १२

आयुष्य आहे थोडे | चित्त द्यावे प्रभूकडे
जीवनाचे उकलेल कोडे | त्याच्या आशिर्वादे १३

जीवनाचे मर्म | जाणावे हा धर्म
त्याचप्रमाणे करावे कर्म | आयुष्य सार्थकी होणेसी १४

गुरूसी करावे वश | समजोनी त्यास ईश
घ्यावा त्याचा उपदेश | जीवनाचा १५

एकदा अंतर गुरू लाभता | उपदेश त्याचा मिळता
मार्गदर्शन सतत होता | तुमच्या जीवनाचे १६

श्रेष्ठ गुरू अंतरीचा | परि विवेक पाहीजे मनाचा
सराव करावा एकाग्रतेचा | उपदेश त्याचा घेण्या १७

अंतरज्ञान मिळे कठीण | करावे लागते बहुत चिंतन
श्रद्धा प्रभूवर ठेवून | ध्यान करावे १८

एकाग्रतेचे चिंतन | लागता प्रभूध्यान
विचार रहीत करावे मन | प्रकाश पडेल अंतरमनी १९

आंतरमनातील प्रकाश | चेतना देईल सावकाश
आनंदी करील आयुष्य | गुरू बनोनी तुमचा २०

रोज करावे ध्यान | मनी एकाग्र भाव आणून
जाता बाह्य जगाला विसरून | नियमाने २१

योगाचे आसते सामर्थ्य | जीवनाचा दाखवी अर्थ
न जाई प्रयत्न व्यर्थ | विश्वास ठेवावा प्रभूवर २२

गुरू तुमच्या अंतरी | शोधता त्यासी बाहेरी
हिच शोकांतिका खरी | तुमच्या जीवनाची २३

सारे जीवन वाया जाई | जीवन तत्व ध्यानी न येई
पश्चातापूनी उपयोग नाही | शेवटचे क्षणी २४

चार दिवसांचे जीवन | सार्थकी लागावे म्हणून
पाया त्याचा आत्मज्ञान | समजोनी घ्यावा २५

संशय मनी न यावा | ध्यानयोग सिद्ध करावा
तोच आपुला गुरू समजावा । अंतरात्मा २६

गुरू नसतो कुणी व्यक्ती | अंतर्मनातील ती शक्ती
आत्मा त्यास संबोधती । विद्वान जन २७

जागृत अंतरात्मा । तोच होय परमात्मा
श्रम न येई कामा । शोधता देहाबाहेरी २८

तुमचा गुरू तुमचेपाशी । परी तुम्ही वाट चुकलासी
जाणोनी घ्यावे गुरूसी । आत्मचिंतनाने २९

प्रत्येक ती व्यक्ती । तिच्यातील सुप्त शक्ती
सूचना देत असती । जिवन मार्गाच्या ३०

जागृती आसवे चित्ती । चेतवावी सुप्त शक्ती
मार्ग तयांना दिसती । ज्ञान प्रकाशाने ३१

एकाग्र ज्याचे मन । न होत चुका त्याचे कडून
संसार सागर जाय पोहून, केव्हांही ३२

असावा आत्मविश्वास । मिळेल त्यासी यश
मदत करी ईश । तयांना ३३

आत्मबल महान । मार्ग त्यासी दिसून
यश करी संपादून । जीवनाचे ३४

इच्छा तेथे मार्ग असती । अंतरगुरू मार्ग दाखविती
श्रद्धा ठेवावी त्याचे वरती । ध्येय गाठण्यासाठी ३५

आपण चुका करिती । दोष प्रभूसी देती
नशीबास नावे ठेवती । अज्ञानामुळे ३६

निर्णयाचे बहूत क्षण । सुख - दु:खे त्यावरी अवलंबून
जीवन होई कठीण । चूक तुमची घडता ३७

चूक होते विचारांची । परिस्थिती जाणण्याची
चाहूल न येती संकटाची । तुम्हांसी ३८

भावना आणि विचार । यांची मर्यादा असणार
नियती तिला न कळणार । हाच आहे निसर्ग ३९

आपण जगतो विचाराने । आपल्यातील भावनेने
परंतु जगावे आत्मज्ञानाने । हाच यशाचा मार्ग ४०

आत्म्याचे सामर्थ्य श्रेष्ठ । त्यास कळे इष्ट
अंश प्रभूचा स्पष्ट । असे तो एक ४१

म्हणून जाणावे आत्मज्ञान । जावे त्यास शरण
अंशात्मक परमात्मा समजून । चिंतन करावे त्याचे ४२

निर्णय कधी न चुकती । जेव्हां तो आत्मा देती
योग्य निर्णय आनंदती । तुम्हां लागी ४३

आत्मज्ञान हाचगुरू । सुप्त शक्ती जागृत करू
निर्णय त्याचे शिरी धरू । हाच करावा संकल्प ४४

एकाग्र होता मन । लागेल तुमचे ध्यान
निर्णय तोच देईन । तुमच्यातील सुप्त शक्ती ४५

प्रसंग येता तुमचे वरी । एकाग्र चित्ती विचारी
आत्मगुरू निर्णय करी । तुमचे साठी ४६

आत्म्त्याचा निर्णय । समाधान देय
चुका न होय । कधीही ४७

जीवानाचे सार । समजता ईश्वर
आत्मज्ञान गुरूवर । विश्वास ठेवावा ४८

आत्मज्ञान गुरू । चिंतन त्याचे करू
मार्ग तोच धरू | जीवन यशासाठी ४९

आत्मज्ञान असे महान || घ्यावे समजोन सर्वांनी ५०

डॉ. भगवान नागापूरकर
संपर्क - ९००४०७९८५०
bknagapurkar@gmail.com

तुझ्या अश्रुंच्या चांदण्यांना आवर....
माझ्या ओंजळीतल्या उन्हात पाघळतील...
तुझ्या अवखळ बटांना सावर...
माझा हलकेच घात करतील...
करू नकोस विषयांच्या शरांचा भडीमार...
सावरता येणार नाही स्वतःला...
मोहोर यौवनाचा सांभाळ
भ्रमिष्ट व्हायचं नाहीये मला....
स्ञीत्वाचा अंगार जपून ठेव थोडासा...
आहुती होण्याचं भान राहील मला....
मंञमुग्धतेची मशाल थोडीशीच पाजळ...
भोवतालचा तुझ्याच नुसता
आसमंत व्हायचं नाहीये मला...
बेगडी सौंदर्या च्या
सीमा पार कर जरा....
आश्वस्त, आधाराचा हात देईन तुला...

© लीना राजीव.

-- सौ. लीना राजीव देशपांडे

खडखडे लाडू नि, मालवणी खाजा;

जेवणाक म्हावरा व्हया, फडफडीत ताजा

रोज आमच्या चुलीर, म्हावराच शिजो

झक मारत जावंदे तो, बर्गर नी पिझ्झो

जिताडा, सरंगो, रावस नि तारली;

डेंग्यांका मोडून आमी, खाताव ती कुर्ली

पापलेट , सुरमय , बांगडो का मिळो;

वासावर सांगतलाव, ताजो की शिळो

नीट करून झालो, सुंगठ्याचो वाटो;

की वाटपाक वल्या व्हयो, वरवंटो-पाटो

धणे-मिरी, लसूण नी, लागतलो कांदो;

बेडगी मिरची नसात तर, होतलो वांदो

चाटशाल बोटा असा, मोरीचा तिकला;

चवदार आमटीतला, एक एक शिपला

मांदेली, पेडव्याचा, असा खमंग सार ता;

खाशाल तर मटनाच्याव, तोंडात मारता

तांदळाच्यो भाकर्‍यो नी भाताची रास;

वांगडा आमकां लागताच, म्हावऱ्याचो वास

कुळदाची पीटी, नी सोलाची कढी;

म्हावरा जर मोठा तर, मेजवानी बडी

वला जर नसात तर, सुका तरी लागता;

करदी, जवल्याच्या, वासातंव भागता

खल्लास जर नाय तुम्ही, कुस्करला सुकट

सांगतंय मी तुमचो, जलमच फुकट

मालवणी मसालोच, असो असा खास;

आमसुलान, तिरफळान घमघम तो वास

चुलीवर रटरट, उकाळता कालवण;

तेवा वाटता स्वर्ग म्हंजे, आपला ह्या मालवण

-कॅप्टन वैभव दळवी

(व्यास क्रिएशन्स च्या कोंकण प्रतिभा दिवाळी २०२२ ह्या विशेषांक मधून प्रकाशित)