विचारांची उठती वादळे ।

अशांत होते चित्त सदा ।।

आवर घालण्या चंचल मना ।

अपयशी झालो अनेकदां ।।

विषण्णतेच्या स्थितीमध्यें ।

नदीकांठच्या किनारीं गेलो ।।

वटवृक्षाचे छायेखाली ।

चौरस आसनावरी बसलो ।।

डोळे मिटूनी शांत बसतां ।

अवचित घटना घडली ।।

विचारांतले दुःख जाऊनी ।

आनंदी भावना येऊं लागली ।।

एक साधूजन ध्यान लावीत ।

बसत होता त्या आसनावरी ।।

पावित्र्याची वलये फिरती ।

आसन दिसले रिकामें जरी ।।

वातावरणाची ही किमया ।

अनुभवते प्रखरतेनें ।।

शुद्ध अशुद्ध विचार येती ।

सभोवतालच्या जाणिवेने ।।

डॉ. बगवान नागापूरकर

९००४०७९८५०

bknagapurkar@gmail.com

(कांहीं मुक्तक)

मद्यपान करुन राखुं मद्य-मान रे
मद्यपान करत करत विसरुं भान रे ।।

मद्य स्वर्ग, यांस हवें कां प्रमाण रे ?
गद्य वदा पद्य वदा, ‘मद्य प्राण रे’ ।।

‘मद्य मद्य’ करुं या हरपून शुद्ध रे
मद्य मिळे वा न मिळे, हेंच युद्ध रे ।।

पवित्र-तीर्थ मद्य हें, अतीव शुद्ध रे
मद्यपान अधिकारच जन्मसिद्ध रे ।।

जरि असलो आम्ही कधि व्याधि-विद्ध रे
तरि असतो प्राशाया नित्य सिद्ध रे ।।

मद्यथेंबही करी नरा प्रबुद्ध रे
मद्य करी नरजीवना समृद्ध रे ।।

क्लीबांना मद्य करी युद्धसिद्ध रे
मूढ असे, तो बनतो थोर ‘सिद्ध’ रे ।।

तरुण बनत, असती जे जख्ख-वृद्ध रे
मद्य हेंच ‘अमृत’ म्हणुनी प्रसिद्ध रे ।।

मद्ये हेंच पेय, मद्य हेंच खाद्य रे
मद्यानें सरे उदर-अग्नि-मांद्य रे ।।

‘मद्याचें पूजन’ , कर्तव्य आद्य रे
होइल तर होऊं दे जगत् क्रुद्ध रे ।।

प्राशक हे आशालभूत गिद्ध रे
वाटे, ‘व्हावेंच मद्यपान साध्य रे’ ।।

होवो ना होवो तें सहजसाध्य रे,
मात्र, मद्य, विषय नसे हा विवाद्य रे ।।

मद्याला समजुं नका कुणिहि त्याज्य रे
मद्य हेंच चालवितें हृदयराज्य रे ।।

मद्य हेंच ईश, मद्य परमपूज्य रे
मद्याला भजण्याला व्हाच सज्ज रे ।।

मद्य कुणी वारयोषिता न भोग्य रे
स्पर्श करा आदरात, तेंच योग्य रे ।।

चाखुन तनमनिंचें टिकते आरोग्य रे
थेंब चाखण्यांही लागेंच भाग्य रे ।।

मद्याचें नांव करी कंठ रुद्ध रे
मद्यप्राशनास आम्ही कटिबद्ध रे ।।

शुक्लपक्ष येवो वा पक्ष वद्य रे
आम्हांला नेहमीच प्राश्य मद्य रे ।।

जगतासाठी भलेहि मद्य निंद्य रे
अमुच्यासाठी परंतु मद्य वंद्य रे ।।

मद्यगान, भजन, चषक हेंच वाद्य रे
मद्य, देव, विषय हाच प्रतिपाद्य रे ।।

व्याधि: रोग प्रबुद्ध: wise , शहाणा, ज्ञानी सिद्ध:

(१) तयार

(२) ‘सिद्धी’ प्राप्त असलेला
उदर-अग्नि-मांद्य: अन्नपचनात मंदपणा येणें
वारयोषिता: वारांगना, वेश्या
प्राश्य: जें प्राशन करावें असें

-- सुभाष स. नाईक.

आदले दिवशी येऊनी, तिजला अभिनंदन दिले
पास झालीस सांगुनी, मित्रांनी पेढे मागितले

हास्यवदन करुनी, साखर हातीं दिली
हाती मिळतां निकाल, पेढे देईन वदली

आंत जाऊनी खोलीमध्यें, बंद केले दार
दुःख आवेग येऊनी, रडली ती फार

वरचा मिळेल नंबर, तिजला होती आशा
रात्र रात्र जागूनही, मिळाली तिज निराशा

खूप कष्ट करुनी, अपयश येता पदरीं
दुःख तया सारखे, नसते ह्या संसारी

समजूनी सांगूनी तिजला, सान्तवन केले मी
पुष्कळ येतील परीक्षा, श्रम येईल कामी

दुसरें दिवशी शाळेमध्ये, निकाल बघण्या गेली
सर्व प्रथम नांव बघूनी, चकीत ती झाली

होता नंबर तिचा, तेथील गुणवत्ता यादींत
मुद्रण दोषांतील चुकीने, पाडले तिला गोंधळांत

-- डॉ. भगवान नागापूरकर
९००४०७९८५०
bknagapurkar@gmail.com

सतत फिरत राही, चक्र जीवनाचे

विविधता पाही , रंग आयुष्याचे ।।१

सुख दुःखाच्या भावना, उठवूनी लहरी

देह आणि मना, परिणाम करी ।।२

लोभ अहंकार निराशा, सारे मनाचे विकार

आनंद समाधान आशा, करी भावना साकार ।।३

जीवन विषयाचे, बनत असे वलय

रस शोधितां त्याचे, जीवन वहात जाय ।।४

डॉ. भगवान नागापूरकर

९००४०७९८५०

आठवणींचा डोह भासतो वरकरणी शांत नि:संग
मात्र डुचमळता उठतात भावकल्लोळाचे अनंत तरंग
वरवर वाटतात साऱ्या एका कुळीच्या एक जशा
होतात बोलक्या जेव्हा, जाणवे एकमेकींचा अलग ठसा

काहींचा केवळ नुसताच भास
जवळून काहींचे जाणवतात श्वास
काही रांगत्या काही रांगड्या
मुकाट काही, काही अखंड बडबड्या

काही गोड बोबड्या दुडदुडताना
रुणझुणतात मनोपटलावर पुन:पुन्हा
काही नव्हाळ, गव्हाळ रंगसाजिऱ्या
कुजबुजती अस्पष्ट लाजऱ्याबुजऱ्या

काही वृध्द, रुध्द काही विद्ध
काहीच सुसंगत बाकी असंबद्ध
लावून पंख काही जाती उडून
काही शांत करिती संथ रवंथ

काही निद्रिस्त काही सतत भयग्रस्त
आनंदमयी मस्त काही संत्रस्त त्रस्त
नुसतेच काही अवशेष, खंड
काही धगधगती, तेवती अग्निकुंड

काही दटावणाऱ्या काही दाटलेल्या
काही शुष्क, कोरड्या आटलेल्या
एकलेपणात गुंग शापित काही
अतिआवेगाने उरी फुटलेल्या

काही बिचाऱ्या दुखऱ्या हळव्या
अश्वत्थामाच्या भाळी मिळाव्या
काही त्रोटक, तुटक हवेत विराव्या
ऋणबंधाईत काही उरी उराव्या

काही लाजाळू असतात काही मायाळू
काही ठुसठुसतात सदैव बनून गळू
काहींचा सल सतत रुततो मना
शिकवि काही पोरक्या बापुड्या केविलवाण्या

काही मानी त्यांचा ताठर बाणा
लपविती चेहेरा काही लाजिरवाण्या

चालूनही काळासोबत नाही कालबाह्य
येऊनही वयात त्या नाही होत वयस्क
आठवणींच्या वाढतात केवळ सावल्या
मनाच्या मेणावरच्या अस्पष्ट पाऊलखुणा

आठवणीच्या पक्ष्याची पिसे विस्कटावी किती
काहीच पसरतात, विखुरतात, काही गळती
झाडून पंख, पुन्हा सावरुन झेपावतो जेव्हा
हाती न आपल्या काही, केवळ गळक्या वेणा

- यतीन सामंत

काय म्हणू ग तुजला देवकी भाग्यवान की अभागी

ईश्वर तुझीया उदरी येवूनी सुख न लाभले तुजलागी //

जन्मोजन्मीचे पुण्यसाचुनी मात्रत्व लाभे स्त्रिजन्माला

तु तर असता जननी प्रभूची तुजविण श्रेष्ठ म्हणू कुणाला //

राज वैभवी वरात निघता कारागृही तुज घेवून गेले

अवताराची चाहूल असूनी दुःखी सारे जीवन गेले //

कंसाने तव मुले मारीली निष्ठूर होऊनी स्वार्थापोटी

तु गिळून घेशी दुःखे सारी आगमन प्रभूचे होण्यासाठी //

ईश्वर येता तव उदरी भाग्यवान तू ठरलीस

जनकल्याणा त्यागूनी त्याला सर्व श्रेष्ठपदी गेलीस //

डॉ. भगवान नागापूरकर
९००४०७९८५०
bbknagapurkar@gmail.com

बेत वारंवार – “हृदयाची व्यथा सांगिन तिला“
पण बसे, जातां पुढे दांतखीळ प्रत्येकदा .

मीच हेवा करितसे माझ्या मनाचा सर्वदा
दूर सखिपासून मी, तिजजवळ तें असतें सदा .

तव मुखा असती दिली उपमा चंद्रम्याची सखे
तेज जर असतें तया अवसेसही तुजसारखे .

असतीच केली तुसवें तुलना तयाची, साजणी
पाहिला नसता कधी जर चंद्रम्यावर डाग मी .

ठावकी मज, ओढणीची गरज कां तुज पडतसे
जतन मागे निजहृदय अन् हृदय माझेंही असे .

कबुल आहे, घेतलें चुंबन तुझें, झाला गुन्हा
दे सजा, मी सिद्ध आहे चुंबना-आलिंगना .

स्वाद ओठांचा सखीच्या चाखतो गर्दीत मी
ती जिथें बाळास चुंबी, तेथेंच ठेवी ओठ मी .

घायाळ नजरेनें करुन पोटिस स्मिताचें लावसी
इजा-इलाजहि स्वत:च करणें, अजब पॉलिसी तुझी अशी .

स्वयपाकामधि ”दगडफूल” हें नांव ऐकुनी मजाच वाटे
सखि जरि कोमल, हृदय दगडासारखे, मज सजाच वाटे .

तीर निशाणावर लागावा म्हणुन शिकारी मिटतो डोळा
आतां कळलें, युवक आजचे, युवतीही कां ”मारत डोळा” .

बरें असतें जहालें जर तुझा रुमाल मी असतो
कधी तो स्पर्शतो ओठां, कधी हृदयाजवळ बसतो.

सुभाष स. नाईक

सांग नां ! आतातरी
नाते तुझे नी माझे....
क्षण मी विसरु कसे
प्रेमात हरविले माझे....

आज मी इथे, तू इथे
तुज शोधिते मन माझे....
भास तुझाच अंबरात
त्यात गुंतले श्वास माझे....

क्षिणली, सारीच गात्रे
व्याकुळले हृदय माझे....
आज अधीर लोचनी तूं
हळहळते अंतरंग माझे....

–वि.ग.सातपुते.(भावकवी)

9766544908

रचना क्र. २१८

२८/८/२०२२

गावाकडच्या खेळाची रंगत भारीच असायची.दुपारच्या वेळी सर्वत्र सूर्य आग ओकत असतांना आम्ही पोरंसोरं मात्र खेळात दंग असायचो.बारवंवरच्या मळयात मोठया केळया आंब्यावर आमचेच राज्य चालायचे..राम्या.मारत्या, देईद्या,सरावण्या, सख्या,डिग्या,दास्या किती नावं घ्यावीत.डाफ नावाचा खेळ एवढा रंगायचा की तहान भूक विसरून जायची.आज हे खेळ नामशेष होत आहेत.

असा कसा, जसा तसा,
जीवनाचा हा प्रवास,
किती कष्ट दुःखे, यातना,
कधी आनंदाचा मधुमास,--

कधी कटू कधी गोड,
कधी तिखट, कधी आंबट,
चवी जितक्या येती वाट्या,
तितुके पडती विविध सायास,--

कधी गंमत, कधी मजा,
कधी जोरा, कधी सजा,
कधी रंक होतो राजा,--
कधी राजाचाच बने दास,--!!!

केव्हा वाटे जीवनगाणे,
सुरेल स्वर्गीय ते तराणे,
कधी अंतर्दुःख पुराणे,
कधीही सोसावे घोर शल्यांस,--!!

पाऊस आठवणींचा जसा,
हृदयात अविरत पडतां,
गहिंवर मनातले संचारता
ओसंडे संयमाची कांस,--!!!

कधी प्राक्तनाचा लचका,
कधी दुष्कर्मांचा फटका,
केव्हा सामोरी अपघाता,
कधी अचानकच हर्षोल्हास,--!!!

वेळ पुढे-पुढे धावता,
आयुष्याला गती मिळतां,
सरता काळाचा महिमा,
भूतकाळी रमणे खास,--!!!
वेदनांची रेलचेल होता,
शारीरिक व्यंगे उफाळता,
यातनांचा करता सामना,
हतबलता करे सारखे उदास,--!

कधी श्रद्धा, तर अंधश्रद्धा,
तोंड देणे, कधी विश्वासघांता,
कधी नात्यांचा होतसे चुरा,
असे शत्रुत्वही घेते घास,--!!!

प्रश्न कधी अस्तित्वाचा,
केव्हा अस्मिता, अहंकाराचा,
कधी दीनदुर्बळ जिकिरीचा,
अपुरे ठरती सारे प्रयास,--!!!

हिमगौरी कर्वे ©