विसरण्यातच लपला आहे, आनंद जीवनाचा

आठवणीचे द्वार उघडता, डोंगर दिसे दु:खाचा...१

दृष्य वस्तूचे मिळता ज्ञान, असे जे बाह्य जगीं

आकर्षण त्याचे वाटत असते, सदैव आम्हां लागी....२

वस्तूच्या त्या होवूनी आठवणी, सुख देई आम्हांला

क्षणिक असती सारे सुख, दु:ख उभे पाठीला...३

उपाय त्यावरी एकची आहे, विसरून जाणे आठवणी

विसरूनी जातां त्या सुखाला, दु:खी होई न कुणी...४

एकाग्र मनाची स्थिती म्हणजे, दुसरे काही नसे

जाता विसरूनी स्वत:लाही, जगास विसरत असे ... ५

डॉ. भगवान नागापूरकर

९००४०७९८५०

bknagapurkar@gmail.com

नामघ्या हो तुम्ही, प्रभूचे सतत ।
नामस्मरण ते, अशू द्या मुखांत ।।१।।

काय सांगावी मी, नामाची थोरवी ।
दगडही जेथे, तरंगून जाई ।।२।।

राम नामामध्ये, प्रभुचा संचार ।
बनून कवच, रक्षती शरिर ।।३।।

नामाची लयता, मन गुंतवून ।
एकहोता चित्त, जाई आनंदून ।।४।।

अंतीम ते ध्येय, ईश समर्पण ।
नामानी साधती, प्रभू सर्वजण ।।५।।

डॉ. भगवान नागापूरकर
९००४०७९८५०
bknagapurkar@gmail.com

मंगल मंदिर हे माझे माहेर - मंगल....
जगावेगळे असे हो सुंदर - असे हो सुंदर
मंगल मंदिर हे माझे माहेर धृ

हिरवागार अती परिसर त्याचा
प्रासादची जणु शिवरायांचा
प्रांगणात या विश्वकर्मा
आत भवानीचे सुंदर मंदिर - जगावेगळे... १

आकार मोठा तरीही बैठा
आंत आहे हो भव्य दिव्यता
देव-देवींच्या संत विभूतींच्या
मूर्ती असती नयन मनोहर - जगावेगळे... २

मारूती राया प्रवेश द्वारी
रिध्दी सिध्दी सह गणेश स्वारी
श्री राम जानकी लक्ष्मण हनुमंत
लोचन खिळती हो त्यांच्यावर - जगावेगळे... ३

शिवपिंडीवर भुजंग फणीधर
फणा उभारी ऐकुनिया स्वर
पुढे सावळा हा मुरलीधर
मुरली वाजवी मंजुळ सुस्वर - जगावेगळे...

संत विभूतींच्या सजीव मूर्ती
साई बाबा अन् समर्थ स्वामी
संत गजानन आशिष देती
सदैव राहे शिरी त्याचा कर - जगावेगळे... ५

गाभार्‍या मधी तुळजामाता
प्रगट जाहली ही अष्टभूजा
श्री दत्तात्रय, रखुमाई विठ्ठल
लक्ष्मी नारायण रेखीव सुंदर - जगावेगळे... ६

छत्रपती श्री शिवाजी राजे
सिहासनावरी येथे विराजले
आदराने त्यांच्या पुढे झुकते माथे
सदा घुमवा त्यांचा जयजयकार - जगावेगळे... ७

इथे बाजुला ठायी ठायी
शिल्पकलेची अपूर्व संचयी
छोटासा हा विधी-विनायक
कृपाछत्र हा धरी भक्तांवर - जगावेगळे... ८

वृक्षलतां मधे आहे शिवालय
त्यात बैसले भोळे शंकर
इथेच आहे पवित्र निर्मळ
सकळ जनांना भवानी सागर - जगावेगळे... ९

स्वयंभू येथे हा औदूंबर
छाया देई तो सकलांवर
पारावरती छोटे मंदीर
त्यात बैसले दत्त दिगंबर - जगावेगळे... १०

गायवासरांसवे अंगणी
पान्हा देई झरझर झरझर
येथील स्वामिनी चंदाराणी
ममतेला तिच्या अफाट पाझर - जगावेगळे... ११

माय माउली एक मागणे
ओटीत देग अहेव लेणे
आम्हा लेकींना प्रसन्न होऊनी
वरद हस्त हा ठेव शिरावर - जगावेगळे... १२

"माय भवानीत" या हो आता
विसरू न येथील कलाकुशलता
गोड घास हा देई तृप्तता
गुणीजन येथिल सेवा तत्पर - जगावेगळे... १३

आमुची ताई चंदाराणी
ओठी आहे अमृतवाणी
तुळजाईचे रूप घेऊनी
प्रेमळ कर हा ठेवी शिरावर - जगावेगळे... १४

असे हे माहेर अशी ही ताई
भेटी साठी आतुर होई
कोड कौतुका पारच नाही
मायेची ही घाला पाखर - जगावेगळे... १५

( वरील काव्य वरसगांव येथील श्री शिवभवानीचे सुंदर मंदिर व तेथील रम्य परिसराचे दर्शन घेतल्यावर तृप्त मनाने चिंतन करीत असताना उत्स्फुर्त पणे श्री तुळजा भवानी व सौ. ताई यांच्या प्रेमळ आशिर्वादाने रचले आहे.)

- गुलाब अरविंद प्रधान

किती खाल्ला मार, किती खाल्या शिव्या याची गणतीच नव्हती.
एकच गोष्ट सतत कानी पडत होती.
उनाड आहे, बावळट आहे, धडपड्या आहे, तडफड्या आहे, मूर्ख कुठचा.
भडीमार होत होता आईकडून शब्दांचा..
आम्ही होतो बालपणीच गांधीवादी.
एका गालांत कुणी मारली तर दुसरा गाल पुढे करणारे.
मुकाट्यानें मान वर न करता सारे शब्द पचविणारे.
खेळणें, कुदणें, उड्या मारणें,
त्यातच ढोपर, कोपर, हातपाय फुटून जाणें, भळभळा रक्त वाहायचे.
पण सांगा रडून कुणाला ?
कारण ते असायचे स्वतःच्याच प्रतापाचे...
निमुटपणें बाजूस बसून, सहन करायचे
आणि कुणास समजू नये, म्हणून माती टाकायचे.
भरत होत्या साऱ्या जखमा हलके हलके.
न भरून कसे चालायचे ?
मस्तीची रग, खेळातील धडपड आणि
स्वत:च डॉक्टर बनून जखामाबद्दल वाटणारी मायेची कढ.
सारे तुटून पडायचे, घाव बरे करण्यासाठी.
* * *
... संध्याकाळची वेळ, सूर्य अस्ताला चाललेला.
किती घटका राहील्या होत्या, त्याला डुबण्यासाठी !
विचार करितो मी. शांत बसून पंचाहत्तरीच्या काठी.
हातपाय खाजवितो, कुरवाळीतो, सुरकुतलेल्या कातड्याकडे बघतो.
मध्येच नजर खिळून राहते, ती जखमांच्या वणावर.
कितीतरी लहान मोठ्या आकाराची.
ज्यावर दिसत होती चित्रे आठवणीची.
प्रत्येक वणावर होता एक इतिहास, एक घटना, एक जबरदस्त प्रसंग.
कोडगे बनून केलेली मस्ती, आईचा मार, शिव्या आणि बाबांचा राग.
पण आज सारे काही मनाला आनंदीत करून टाकणारे.
शरिरावरले वण बनले होते एक जीवन आलबंम.
नेत होते भूतकाळांत.
जो होता निश्चित आणि उपभोगलेला.
त्यात भविष्यकाळाची अनिश्चितता नव्हती, कि वर्तमान काळाची क्षणिकता.

डॉ. भगवान नागापूरकर
९००४०७९८५०
bknagapurkar@gmail.com

इतिहासाच्या पानामध्ये दडल्या गूढ कथा
त्यातुन काही उचलून आणि मानवतेच्या व्यथा

अवगत तुजला असतील आता यातील काही गोष्टी
फिरत फिरत ही अवनी आहे बदलत आहे सृष्टी ।।१।।

उचलून घे तू मित्रा आता यातील काही दाणे
बदलत आहे धरती सारखी हेच आमुचे गाणे

नको पाहु तू मागे वळुनी पुन्हा - पुन्हा जेणे
जुन्या स्मृतीच्या पायावरती हे तर सुंदर लेणे ।।२।।।

-- द्वारकानाथ शंकर (जयंत) वैद्य

दुपारचे भोजन करूनी, आडवा झालो थोडासा

झोप लागूनी त्याच क्षणी, थंडावल्या साऱ्या नसा....१,

वाम कुक्षीच्या आधीन जाता, जग विसरलो सारे

स्वप्न पडूनी सुंदर मनी, वाटे आनंद देणारे.....२,

पाटी-पुस्तक हाती घेवूनी, पोषाख घाली शाळेचा

घेवूनी गेलो कन्येस माझ्या, नाद जिला शिकण्याचा....३,

खूप शिकूनी मोठी होईन, बाबा तुमच्या एवढी

खावू पुस्तक खेळणी आणा, बडबडीत तिच्या गोडी....४,

आई नको, परि तुम्हीच या, माझी शाळा सुटताना

टाटा करित गोड वदलि, शाळेमध्ये शिरताना....५,

येत असता घरि परत, दुकानी एका शिरलो

बराच खावू आणि खेळणी, घेवूनी मी परतलो....६,

उत्सुकतेने बघत असता, कुणीतरी हालविले

हाय वेड्या ! हे तर स्वप्न, तिनेच जे तोडले.....७,

क्षणभर आवक् झालो मनी, स्वप्न भंग पावतां

खंत वाटली उगाच एक, अपूरी इच्छा राहतां....८

डॉ. भगवान नागापूरकर

९००४०७९८५०

गर्जा मद्यराष्ट्र माझा….(विडंबन)

अरडी ग बाई, परडी, रस्त्यावरती गर्दी
ही गर्दी कशाची, ही गर्दी फेरिवाल्यांची
फेरीवाल्या फेरीवाल्या माल दे, माल दे हा मोल घे
मोल ठेवला हातावर, गाडी होती नाक्यावर
आता ह्याला शोधू कशी, बाईसाहेब पडतात अशा फशी

डोळे उघडून बघा तुम्हीं आपल्या देशाला ।
महानतेची परंपरा दिसेल तुम्हाला ।।१।।

जगातील श्रेष्ठ देश म्हणूनी नाव होते त्याचे ।
आज विसरलो महत्त्व सारे आपल्या पूर्वजांचे ।।२।।

दोष असेल त्यांचा कांहीं सोडून द्यावा ।
परि अभिमान हा परंपरेचा मनात ठेवावा ।।३।।

डोळ्यांनी जे बघतो सारे सत्य समजता ।
कर्ण ऐकवी आम्हांस ज्ञान जे चूक ठरविता ।।४।।

कित्येक गोष्टीची उकलन होती वेदामध्ये आपल्या ।
परि पुराणातील वांगी समजूनी फेकून त्या दिल्या ।।५।।

आमचे जवळील ज्ञान गंगाजळ आम्ही विसरतो ।
परकियांची कास धरूनी वाट भटकतो ।।६।।

ते तर आहे महाठगते वेद नेई चोरूनी ।
पिऊनी आमचीच ज्ञान गंगा चाले मान उंचावूनी ।।७।।

विचार करावा थोडा याचा शांत चित्ताने ।
मालक तुम्ही असूनी घराचे नोकर परि बनले ।।८।।

अमेरिकेतील वैज्ञानिकाने नूतन शोध लाविला ।
अनेक प्रयोगाचा आधार घेऊन निष्कर्ष मांडला ।।९।।

गर्भाशयातील अर्भक देखील सारे ऐकू शकते ।
चंचल त्याचे कर्णेद्रिये असूनी ध्वनी लहरी खेचते ।।१०।।

विस्मित होतो सारे आपण प्रयोग हा जाणता ।
परि सहजपणे विसरूनी जातो अभिमन्यूची कथा ।।११।।

ऐके सुभद्रेचे बाळ तेजस्वी चक्रव्यूह भेद ।
हुंकार निघाला गर्भामधूनी सांगे महाभारत ।।१२।।

तेहतीस कोटी देव सारे फिरती आकाशी ।
नारद मुनींचा संचार होता विश्व मंडळाशी ।।१३।।

अंतराळी चालला मानवच्या दिसे दूरदर्शनी ।
चेष्टा करितो नारदाची आम्ही गोष्टी त्या समजूनी ।।१४।।

प्रवास करिता विमानातूनी आधुनिक जगाच्या ।
करमणुकीसाठी कथा वाचतो पुष्पक विमानाच्या ।।१५।।

दुर्बिण त्यांची घेवूनी आम्ही पाही दुरीचे तारे ।
आर्यभट्ट इंदूमतीचे खगोल ज्ञान विसरून जातो सारे ।।१६।।

विनाशाच्या काठी आहे जग आजच्या क्षणाला ।
अमेरिका,रशियाची क्षेपणास्त्रे भिवविती जगाला ।।१७।।

फार पुरातन काळी देखील महायुद्ध झाले ।
कर्ण, अर्जून, भिष्म, द्रोण यांनी क्षेपणास्त्र वापरले ।।१८।।

विसरतो आम्ही इतिहास सारा आपल्या भूमिचा ।
वेद उपनिषदे ग्रंथ पुराणे हाच पुरावा त्याचा ।।१९।।

सोन्यासारखी धरणी आमची आम्हां सारे देई ।
कष्ट तुमचे तिजला मिळतां नंदनवन ते होई ।।२०।।

डॉ. भगवान नागापूरकर
९००४०७९८५०
bknagapurkar@gmail.com

सुमनांजली या काव्यसंग्रहातून…..