सुर्यास्त जवळ आला

पायाखाली रेगाळणारी सावली

पाठमोरी झाली

पाखरांचा गलका परता परता घरट्यात

असा सुचक संदेश देऊ लागला..

शिवारात एकच गडबड

पश्चिमेला सुर्य

झाला डोगंराआड.

पाय गुमाण घराच्या ओलीन अंधार चिरत

चुल पेटवली होती तिनं

पातेल्यात शिजत होते चार दाने खदखदत

आयुष्याचे....

खाऊणघ्या...पिऊन गटा गट पाणी...मोजा चांदणे...

काळोखात लुकलुकणारे

स्वप्न!

आणि झाला उल्कापात

बघून सुधा मागणे मागता नाही आले

या जिनगानीसाठी.

@शरद शहारे वेलतूर

अपूर्व आहे आज सोहळा
चहूंदिशांनी झाले गोळा
बालवृद्ध, स्त्रीपुरुष, ऋषिमुनी, नृपती, विद्वज्जन ।। ६

मंत्रमुग्ध जनसिंधूपुढती
गिरा अमृतासम रसवंती
प्रत्ययकारी शब्दौघातुन घाली संमोहन ।। ७

नऊ रसांचा सुचारु वापर
चित्र उमटतें मन:पटावर
वीर, करुण, शृंगार, रौद्र, शतरंगांचें मीलन ।। ८

नातीगोती, राग, लोभ, भय,
मोद, क्लेश, छल, पीडा, अनुनय,
निषेध, कौतुक, निसर्ग-मोहक, यथातथ्य चित्रण ।। ९

काव्यसुधेचें करुनी पान
श्रोतेगण विसरत निजभान
जन्ममृत्युसंवेदन भीती नकळत ओलांडुन ।। १०

लुब्ध, स्तब्ध, थांबत खग, प्राणी
तरूलता डोलती रंगुनी
निर्झर, सरिता, जलौघ करती रामनामगायन ।। ११

वातावरणीं घुमतो नाद
सृष्टीतुन उठती पडसाद
कणाकणातुन क्षणाक्षणाला घडे रामदर्शन ।। १२

अखिल चराचर मोदें न्हालें
सप्तलोक राघवमय झाले
भरुन ओंजळी फुलें उधळती स्वर्गातुन सुरगण ।। १३

-- सुभाष स. नाईक

निघून जरी जाशी,---
मम आयुष्यातुनी तू ,
तरी सारखा मागे उरशी,
लपलेल्या अंत:करणी तू ,---
तीर जसा वेगे शिरतो,
घायाळ करत अचानक,
तसा तू बाण बनतो,
छेद आरपार देत,--!!!
तो जसा बंबाळ करी,
पर्वा ना त्याला कुठली,
कोण त्याला थोपवी,
न कुणी त्यावर मात करी,
तसेच तुझे घुसणे,--
मम हृदयी, आंत आंत,
कितीदा नव्याने पुन्हा जगावे मरणच पाहे अगदी वाट,--!!! मुखवटे सुखाचे घालून सगळे,
आता थकावयांस होते,-- मुखवट्यामागे काय दडले ते, कुणास काय ठाऊक असते,--? रात्रंदिन तुझे असे छळणे,
कुठवर मी आता सहावे,?
बरसात पोकळ सुखांची होता, त्यात किती कोरडे राहावे,--
तू स्वतःत नाहीस राहिला,
तितुका माझ्यात सामावला,---
दूर तरी कसे जावे,--
प्रश्न अनुत्तरीत राहिला,--!!!

हिमगौरी कर्वे ©

एका अज्ञात कवीची ही रचना आपल्याला नक्की विचार करायला लावेल..

काय सांगावे तुला, काय सांगू नये
या कोड्यात राहिलो आयुष्यभर

नेमकं जे सांगायच होतं ते
ते सांगायच राहुनच गेल्ं !!

जेंव्हा उन्ह सरली, तेंव्हा छत्री उघडली.
नको असतांना, सावली अंगावर झेलली.

--- भास्कर पवार

सुधांशू येता गगनी,
चांदण्या चमचम करती,
धरेवरती रात्र काळी,
रानकेवडे घमघम करती,
आकाशी पखवाज वाजती,
एकत्र येऊन ढग खेळती,
रात किड्यांची "धांदल" होई,
वाट काढण्या पृथ्वीवरती,
"ओलेतेपण" या झाडांवरी,
काळ्याशार सावल्या पडती,
असंख्य काजवे वाट दाखवती, निसर्गाची धरेवर दीपावली,
किर्र किर्र""_ आवाज करती,
रात किडे लगबग"" करती,
वरती चांदण्या येती जाती,
कुणास ठाऊक कुठे भ्रमंती,
वाट पाहत दिवसाची,
आभाळ उगा डोलत राही,
रात किड्यांची चमचम संपली, समय कसा पुढे जात राही,
झाडे झुकती वाऱ्यावरती,
वृक्षलता त्यांच्यात मिसळती,
कळ्या फुले पानोपानी दडती,
अंधाराची त्या वाटून भीती, पहाटे दवबिंदूओघळती,
गार हवेत विहरत येती, प्रकाश--गाणीगुणगुणती,
पडून तृणावर मजा करती,
जल थेंबांची जादू सगळी,
पाहण्या चांदण्या डोकावती,
यावया उत्कंठेने पृथ्वीवरती,
हळूच एक एक पळ" काढती,--!!!

हिमगौरी कर्वे.©

दाखवू नकोस प्रेम तुझे उपरेपणाच्या भावनेने ।
तसेच मिळेल परत तुला केवळ वाणीच्या शब्दाने ।।

कंठामधूनी भाष्य निघाले आदळे कर्णपटावरी ।
प्रेमाचा बघूनी ओलावा परिणाम होई मनावरी ।।

शब्द निघता हृदयामधूनी झेप घेई हृदयस्थरावरी ।
आत्म्याची तळमळ भिडते आत्म्याच्या गाभ्यावरी ।।

खोलवर आणिक जाता ईश्वर बिंदूत विलीन होतो ।
सत्याचा शोध लागूनी आनंदाचा पाऊस पडतो ।।

डॉ. भगवान नागापूरकर
९००४०७९८५०
bknagapurkar@gmail.com

कोण दिसे हा पाण्यामध्ये,
असावा माझाच भाईबंद,
चोच बांकदार, रूप देखणे,
मनाने दिसतोय स्वच्छंद,
गुबगुबीत पांढरी पाठ,
कोरीव वर काळ्या रेघा,
नजर शोधक पाण्यात, भक्ष्यच भागवेल भुका ,
सुळकन जो वर येईल,
मटकावेन आधी त्याला,--!!!
कळणारही नाही याला,
कधी गिळले मी माशाला,-?
डोळे तीक्ष्णमाझे,
नजरही अगदी करडी,
पाण्यातील या पक्ष्याची,
मात्र भासे मज बेगडी,--!!!!

हिमगौरी कर्वे.©

विश्वामध्ये वावरतां, भोंवती विश्व पसारा ।

रमतो गमतो खेळतो, जीवन घालवी सारा ।।

संबंध येई हर गोष्टींचा, गोष्टी येथें अगणित ।

प्रत्येक निर्माण करी, आपलेच विश्व त्यांत ।।

जीव निर्जीव विखूरल्या, वस्तू अनेक ।

आगळ्या त्या परि ठरे, एकाचीच घटक ।।

विश्वामध्येच विश्व असते, राहून बघे विश्वांत ।

समरस होता त्याच विश्वाशी, निसर्गमय सारे होत ।।

डॉ. भगवान नागापूरकर

९००४०७९८५०

आमचं नांव खंडेराव मते.

आम्ही पक्षातले

‘चुनावी-महत्व’ असलेले नेते. १

इलेक्शनचं ओझं

आमच्या खांद्यावर होतं.

त्यासाठी खूऽप खूऽप खपलो.

विरोधकांचा खडक फोडायचा,

मतांच्या खुरटल्या रोपट्याला

पाच वर्षं खतपाणी घालायचं,

मतं खांदायची,

आपल्या पक्षाच्या बांधावर

मांडायची, सांधायची,

मनं जोपासायची,

तण खुरपायचं,

मतदारांना खिलवायचं-पिलवायचं,

तन-मनानं,

पण मुख्य म्हणजे धनानं

मळा शिंपायचा,

फळ येईल याची खात्री करायची,

आपला पक्ष गड जिंकेल

अशी खबरदारी घ्यायची,

हें आमचं काम.

आगामी मतांच्या जमाखर्चाचा

‘कच्चा-खर्डा’ मांडायचा,

‘खतावणी’त एंट्रया करायच्या,

अन् अपेक्षित-मतांचा सगळा हिशेब

वेळोवेळी

पक्षाच्या शिखरापर्यंत पोंचवायचा,

हेंही आमचं काम.

कुणी पक्षविरोधक

खोडी काढायला गेला,

तर खराटा बनून

अनेकानेक खुसपटं काढून,

त्याला चांऽगलं ‘झाडायचं’,

चांऽगले रट्टे द्यायचे ;

खवळून जाऊन,

खाष्टाहून खाष्ट बनून,

अगदी खदिरांगार बनून,

( तसं नाटक करून ),

त्याला ‘बुकलायचं’,

अन् खोटंनाटं पसरवून,

त्याला चांऽगलं खंगाळायचं,

त्याची झूल उतरवायची,

त्याच्या राजकीय कारकीर्दीचा

अगदी खटारा करायचा,

पूर्ण खात्मा करायचा ,

त्याला अगदी खल्लास करायचं,

तिसर्‍याच्या खांद्यावर बंदूक ठेवून

त्याच्या लोकप्रियतेचा ‘खून’ करायचा,

मग त्याचं ‘जिवंत-मढं’

लांऽब कुठेतरी खबदाडात

खदेडून द्यायचं !

हेंही आमचंच काम.

असे आम्ही खट.

म्हणून तर आमची वट ! २

आमचं काम,

हे सोपं काम नव्हे,

तें कुणा फत्रूड माणसाचं

काम नव्हेच ;

तिथें खत्रूडऽच हवा.

तिथें खोगीरभरती चालत नाहीं,

तेथें पाहिजे जातीचे !

तें खास महत्वाचं काम आहे.

त्या कामासाठी, कुठूनतरी

आमचे खिसे भरले जातात,

आम्हाला ‘खांदणी’ मिळते,

किंवा खंडणी म्हणा हवं तर.

(याला कुणीही ‘पैसे खाणं’ वगैरे

म्हणत नाहींत बरं का ;

हा तर आमचा ‘खुराक’ आहे. )

अन् या खांदणीपोटी

कुणी आम्हाला ‘खडूस’ म्हटलं,

किंवा खादाड ऊर्फ ‘खाऊ’ म्हटलं

तरी कांहीं फिकीर नाहीं.

अशा फालतू कमेंट्स् मुळे

आमच्या अंगावर ओरखडाही उठत नाहीं. ३

पक्षाच्या ‘इलेक्शन-मास्टर-प्लॅन’ साठी खपणं,

यामुळेच आम्हाला पक्षात मान आहे.

अन्, हें महत्वपूर्ण काम म्हणजे

आमच्यासाठी पैशाची खाण आहे,

याची आम्हाला पूऽर्ण जाण आहे. ४

संपली एकदाची इलेक्शनची खटखट.

अन् आमची खुडबुडही .

पण निकाल जाहीर होईतो,

दिवसभर,

बेचैनीत खालवर-वरखाली करायचं ;

अन्, रात्रीं झोप कुठली !

नुसतं खाटेवर अंग टाकून पडायचं,

कुठं ‘खुट्ट’ वाजलं तरी जाग यायची,

रात्र अगदी खायला उठायची ! ५

आतां निकाल !

आतां येईल सुकाळ !

जर आमच्या पक्षाचं

घोडे खदडवणं

सफल झालं,

सर्वात मोठी पार्टी

म्हणून यश मिळालं,

सत्ताश्री खुणवायला लागली,

तर, आपण,

खाणीतून हिरे मिळाल्याच्या

आनंदात खुलून जाऊन,

खुळावून जाऊन,

खिदळायचं, हंसायचं ;

खळखळून हंसायचं,

खदखदा हंसायचं,

दिल खोलून हंसायचं,

(पण मनातल्या मनात,

खाजगीत, बरं का,

खुल्लेआम नव्हे ! ),

भले एक्कावन टक्के जागांची

‘फिनिशिंग लाइन’

पार नाहीं करतां आली, तरी.

मग अगदी खुल्लमखुल्ला,

कुणाच्या तरी खांद्याचा

आधार घेऊन, पक्षानं

‘तीन पायांची शर्यत’ जिंकायची,

सरकार बनवायचं,

सत्तेचा खांदेपालट घडवायचा,

खंद्या वीरासारखा.

अन् मग आमची खाशी स्वारी

बड्याबड्यांबरोबरीनं

मंत्र्यांच्या जंत्रीत जागा मिळवणार ! ६

पऽण,

जर सगळा खटाटोपच व्यर्थ गेला,

सरकार बनवायचं खटलंऽच जर

कुठेतरी अडकलं,

‘खरेदीविक्री’च्या तागडीत ‘वजन’ कमी पडलं,

‘देवाणघेवाणी’चं चक्रच खचलं,

सत्तेचा खजूर

हातात गावलाच नाहीं,

तर ?

तर मग धर्मसंकटच !

सगळं बोलणंच खुंटलं !

सगळं मुसळ केराच्या खड्ड्यात !

आपला तर

अगदी ‘निक्काऽल’च लागला म्हणायचा !

मग खरकटं काढत बसायचं, दुसरं काय !

आपली मेहनत

पक्षासाठी कमी पडली,

यासाठी मन खात रहाणार, म्हणून,

भाग्याच्या खट्याळपणाला

बोल लावायचा

नशिबानं आपल्याला खेळणं बनवलं

असं बोलून बोटं मोडायची.

( पण,

‘खिसियानी बिल्ली खंभा नोचे’,

असं मात्र म्हणूं नका. )

मग कुणां जवळच्याच्या खांद्यावर

मान टेकून,

हळूंच खारं पाणी पुसायचं,

मनात खदखदत असलेली खंत,

मनाला खाऊन टाकणारा गहिरा खेद,

हें सगळं खोलवर दाबायचं,

अन् ,

केविलवाणं कां होईना,

खोटंखोटं हंसू दावायचं,

( अशा हंसण्याला ‘खोटेपणा’ म्हणत नाहींत हं ).

अपयशाचं खापर

आमच्या डोक्यावर फोडायची कुजबूज

कानाआड करायची.

कारण, खुलासा ऐकणार कोण ?

दिलासा देणार कोण ?

म्हणून,

खांदे पाडून,

खालच्या मानेनं,

चुपचाप,

(पण मनातल्या मनात

दातओठ खात) ,

एखाद्या अंधार्‍या खोलीत,

दाराआड दडून बसायचं,

आणि कांहीं काळानं,

खुरटत, रखडत,

पुढल्या खडबडीत वाटेवर

चालायला लागायचं !

मन खातेर्‍यातून कधी बाहेर येणार,

खोऽल जखमेवर

खपली कधी धरणार ,

कोण जाणे ! ७

अन्,

त्याहूनही पुढली पायरी म्हणजे,

देव न करो,

खुदा न करो,

पऽण,

जर सगळी खबरदारी घेऊनही,

सगळी खाडाखोड करूनही,

खोटे मतदार आणूनही,

खुद्द आपलं स्वत:चं

डिपॉझिटऽच

जप्त होण्याची

खबर आली, तर ??

खर्‍याखोट्याची

खातरजमा करूनही, शेवटी,

ती बातमी खरीच ठरली, तर ?

खातेवहीतल्या

सगळ्या नोंदी

निष्फळ ठरल्या, तर ?

तळागाळापर्यंत खरडून-खरवडून

तयार केलेली माणसं आणि मतं

कमी पडली, तर ?

केलेला खर्च निष्फळ ठरला, तर ?

मतांची पर्ची खोटी ठरली, तर ?

वीज खालती पडून

सुपीक शेत

जळून खाक झालं, तर ?

त्याची खाड्कन खारजमीन बनली,

‘खराबा’ बनला, तर ?

तर मग

सगळं खराबच खराब !

सगळं खल्लास !

आमचं संस्थानच खालसा !!

पुरताच ‘खवडा’ की !

सगळं खपणं,

भविष्य जपणं

सगळी स्वप्नं,

फुकऽटच की !

हें म्हणजे

‘खाजवून खरूज काढण्या’सारखं झालं,

हात दाखवून अवलक्षण

करून घेण्यासारखं झालं,

जोडे खाल्ल्यासारखं झालं,

कोडे खाल्ल्यासारखं झालं.

अगदीऽ मातेरं झालं.

पुरतं पोतेरं झालं,

दैवानं अब्रू वेशीवर टांगली,

जवळची-जवळची म्हणवणारी,

( म्हणजे, खरं तर, फक्त तसं दाखवणारी,

पण खरोखर तसं न वागणारी,

खाल्ल्या-मिठाला न जागणारी ),

सगळी मंडळी पांगली. ८

अशा कातरवेळी

खूऽप खूऽप,

मनस्ताप होतो,

एकटेपण खायला उठतं,

हृदयात खोलवर

खंजीर खुपसला जातो,

असह्य ताण येतो,

नकोसा प्राण होतो,

आणि मग,

जगातलं आपलं खातंच

बंद करायची पाळी येते,

चौघांच्या खांद्यावरून

प्रस्थान करायची वेळ येते.

(नशिबानं आमच्यावर अजून तरी

तशी वेळ आली नाहीं खरी,

पण ती येणारच नाहीं, याची खात्री काय ? ) ९

खरोखर,

इलेक्शन आणि निकाली-सिलेक्शन

या डावात,

कल्पनातीत विकल्प आहेत, नाहीं !

कोण कुणाला खेळवतं,

कोण दैवाचं खेळणं बनतं,

कांऽही सांगतां येत नाहीं !

भाऊसाहेब,

हा लई खुळावणारा खेळ आहे,

पण लईऽऽ खतरनाक आहे !! १०

-- सुभाष नाईक

- - -

खांदणें : खणणें

खंगाळणें : (धुतांना) घुसळणें

खटखट : कटकट

दावणें : दाखवणें

खराबा : अनुत्पादक, निरुपयोगी शेतजमीन

खवडा होणें : फजिती होणें