‘कोलंबसाचे गर्वगीत’ ही कुसुमाग्रजांच्या गाजलेल्या कवितांपैकी एक. या कवितेत मानवतेचे निशाण हाती घेऊन नवनवे प्रदेश शोधून काढणाऱ्या कोलंबस या खलाशाचे, त्याच्या ध्येयासक्तीचे चित्रण कुसुमाग्रजांनी केले आहे. ही कविता कुसुमाग्रजांनी १९३६ मध्ये लिहिली. त्या वेळी ते केवळ चोवीस वर्षांचे होते. ऐन तारुण्यात त्यांच्या प्रतिभेने मोठी झेप घेतली आणि काव्यप्रेमींचे लक्ष वेधून घेतले.

असतिल तेथे जिकडे तिकडे
विखरुनि पडली फुले
असतिल पक्षी झाडावरती
गोड गात बेसले

असेल तेथे वहात सुंदर
दुधासारखी नदी
असतिल डोलत हिरवी पिवळी
कमळे पाण्यामधी

घरे तेथली सुरेख असतिल
चमकत सोन्यापरी
आत लाविल्या असतिल
रंगी बेरंगी तसबिरी

झगमग झगमग करीत असतिल
तिथले सुंदर दिवे
विझतहि नसतिल ते वाऱ्याने,
जणु दुसरे काजवे

रोजच जत्रा भरत असावी
तिथे नदीच्या तटी
असतिल खाऊ देत घेऊनि
पैसे दाटुमुटी

पंख लावुनि हिंडत असतिल
वरती तिथली मुले
असतिल चालत ढगावरुनहि
टाकित हळु पावले

असतिल भारी रंगित कपडे
बाळांचे तेथल्या
शिवले असतिल शेवंतीच्या
गुंफुनिया पाकळ्या

खूप दागिने असतिल त्यांनी
अंगावर घातले
पुन्हा काढुनि नसतिल कधीही
पेटीमधि ठेवले

मनास माने तितुके भटकत
असतिल मेघांवर
स्वर्ग असा हा बघावयाला
मिळेल का लोकर

गझल; जाती: समजाती-पद्मावर्तनी-वंशमणि; मात्रा: ८+८+४=२०मात्रा

आपली पिल्ले परदेशी शिकायला जातात, अन तिथेच स्थाईक होतात, त्यावर एक सुंदर रचना -

(भाग - 1)

अरे राजा ये ना
नको ग आई

नोकरी मला लागू दे
डॅालर जरा कमवू दे
कर्ज माझे फिटू दे
मग मी येईन

अरे राजा ये ना
नको ग आई

गर्दी किती तिथे
राहू मी कुठे?
घर मला घेऊ दे
मग मी येईन

अरे राजा ये ना
नको ग आई

रस्ते तिथे छोटे
त्यात खड्डे मोठे मोठे
शिस्त नाही कुठे
हॅार्नच्या आवाजाने कानच फाटे

नाही गुणांची कदर
नाही बुध्दीचाआदर
भ्रष्टाचाराचा कहर
कसा जमायचा वावर ?

स्वच्छतेचा अभाव
सत्ता संपत्तीचा प्रभाव
आरक्षणाचा दबाव
कसा लागेल माझा निभाव?

तुला सांगतो एक खरे
वाटते इथेच आता बरे
आई बाबा तुम्हीच
इथे येता का सारे?

आई तू ये ना
नको रे राजा

आई तू ये ना
नको रे राजा

तू म्हणतोस ते खरे
इथे नाही आता बरे
पण कारण याला
आम्हीच तर सारे

कुणी राहिले गप्प
आळी मिळी चुप्प
देश सोडून कुणी
निघून गेले हुप्प

नाही पुढाऱ्यांना टोकले
ना भ्रष्टाचाराला रोकले
ना न्यायासाठी झटले
नाही एकतेला जपले

नाही शिस्तीचे पालन
ना संस्कृतीचे जतन
नाही निसर्गाचे संवर्धन
शिक्षणाचे निमूट, पाहिले पतन.

ना सत्याचा आग्रह
ना कर्तव्याचा निग्रह
ना मूल्यांचा संग्रह
केला धर्माचा दुराग्रह

आता मात्र वाटते
सुधारायचे हे चित्र
देशाला बदलायचे
येऊन साऱ्यांनी एकत्र

मिळून आम्ही सारे
आणू बदलाचे वारे.
मग तरी तुम्ही सारे
परतून याल का रे?

(भाग - 2)

आई मी येऊ का?
का रे राजा?

डॉलरचा रेट कमी झाला
जा आपल्या घरी ट्रम्प म्हणाला

राजा इथली धूळ सोसेल का ?
इथली बेशिस्त पचेल का?
आम्हाला हिणवण्यात
दिवस जातोय तुझा
परत साऱ्यांना
आपलं म्हणशील का?

आई इथे आता
नाही कुणी कुणाचे
सगळंच वातावरण
झालंय खूपच संशयाचे
माहीत नाही माझी
नोकरी कधी जाईल
भीती आता वाटते
धोब्याचा कुत्रा होईल

एखादी छान नोकरी
तिथे मिळेल ना गं मला
इथल्यासारखं नाही मिळालं
तरी चालेल आता मला

ये बाळा ये
तुला सामावून नक्की घेणार
परका झाला होतास
पोरका नाही करणार।

तेजोनिधीच्या आगमनाने,
निळ्या आभाळां सोनझळाळी, जलद अवतरती सोनेरी किती,---- डोकावती विस्तीर्णजलाशयी,---

आपुला रंग लेऊनी पाणी,-----
कसे खळाळते समुद्री,खाली, अस्तित्व" अमुचे दाखवतो त्यांना, प्रतिबिंबित होऊनी समुद्रकिनारी,--

निळा जलाशय तो हसे गाली, कुठून आली माझ्यावर "निळाई", वर्षा ऋतूत जेव्हा 'बरसला' तुम्ही,
तुमच्यातील पाणीच आले खाली,

निळे--शाssर रंगले माझे पाणी,
किनार्‍यावर लोक हिंडून बघती, जलभरले' "मेघ" कुठे असती,--
उत्सुकताही त्यांना केवढी,-?

माझ्यात तुमचे प्रतिबिंबदिसे,
भास्करच त्यांना उत्तर देई ,
थेंब -थेंब पारदर्शक होती,
ही जादू सगळी सूर्यप्रकाशाची,

सोनेरी रंगाचा मुलामा घेऊनी,
पाणी कसे वर बघत असे,
विलक्षण रंगसंगती साधती किनाऱ्यावरती बाजूची झाडे,

हिरवागार रंग कंच लेवुनी, भोवती उभी कशी हिरवाई, आपल्या अद्वैताचे साक्षीदार ते,
शिवाय किनाऱ्यावरची रेती,-----

हिमगौरी कर्वे.

मिळवलेस तूं जे जे काही,
कौतूक त्याचे सारे करतील
स्तुती सुमनातील भाव जमूनी,
हृदयामधले दालन भरतील....१

उचंबळूनी जाशील जेव्हां,
बांध फुटेल नयनामधुनी
ओघळणारे अश्रू सांगतील,
भाग्य तुझे ग आले उजळूनी....२

दरवळू दे सुंगध सारा,
नभांत जातील यश तरंग
स्वर्गांमधुनी 'भावू 'बघतील
भीजव त्यांचे सारे अंग...३

(चि. वर्षा विद्यापीठांत सर्व प्रथम आल्याबद्दल)

-- डॉ. भगवान नागापूरकर

जातो छापील अभ्यासक्रमाच्या बाहेर
काळजी घेतो ” मानसिक ” आरोग्याची
हळुवार शब्दांनी फुलवतो मने
विकासाच्या फुलांना गंध देतो

लीन दिन ती होवून पुढती, झुकली होती त्यावेळी ।

हात पुढे आणि नजर खालती, ज्यांत दिसे करूणा सगळी ।।

लाचार बनूनी पोटासाठी, हिंडे वणवण उन्हांत सारी ।

वादळ वारा आणिक पाऊस, संगत घेवून फिरे बिचारी ।।

मदतीचा हात दिसे, जागृत होता भूतदया ।

जनसामान्यात असती मानवतेतील ही माया ।।

डॉ. भगवान नागापूरकर

९००४०७९८५०

प्रेमात काय पडायचं ?
कोणालातरी प्रेमात पाडण्यात मजा असते

प्रेमात काय मरायचं ?
कोणालातरी प्रेमात उचलण्यात मजा असते

प्रेमात काय झुरायच ?
कोणालातरी प्रेमात झुरविण्यात मजा असते

प्रेमात काय रडायचं ?
कोणालातरी प्रेमात हसविण्यात मजा असते

प्रेमात काय मिळवायचं ?
कोणालातरी प्रेमात देण्यात मजा असते

प्रेमात काय सोडायचं ?
कोणालातरी प्रेमात गुंतविण्यात मजा असते

प्रेमात काय अडकायच ?
कोणालातरी प्रेमात सोडण्यात मजा असते

कवी - निलेश बामणे ( एन. डी. )