जगी भेटली माणसे
अनभिज्ञ ती सारी...

जोडली नाती
निराशाच पदरी...

नव्हता जिव्हाळा
भावशून्य सारी...

नाही कुणी कुणाचे
छळे सत्य जिव्हारी...

जखमांचे झिरपणे
नि:शब्द वाहते अंतरी...

असले कसले जगणे
प्रीत उदास हृदयांतरी...

हा कल्लोळ असह्य
भावनांचे रुदन भीतरी...

रचना क्र ७०

१०/७/२०२३

वि.ग.सातपुते. (भावकवी)

9766544908

निसर्ग देणं
वापरा हो जपून
आहे ते लेणं

घेणे हा हक्क
दिला आहे सर्वांना
घेतो की चक्क

किती ही हाव
सदा ओरबाडतो
नाशास वाव

ऊस चाखावा
नको चाखूस मुळ
वंश जपावा

हो रे सावध
विनाशकाली स्वत:
होशी पारध

निसर्ग जप
परहितात हित
हे असो तप

सौ.माणिक शुरजोशी
नाशिक
८८७९३3८०१९

जीवन असावं पिकल्या आंब्यागत
मोहकगोड, रसाळ, सतेज रसरशीत

जीवन असावं चंदनाच्या खोडागत
ललाटं रेखून अनेकांची रहावं दरवळत

जीवन असावं देवाजीचा देव्हारा
पावित्र्याच्या ज्योतीने उजळावा गाभारा

आयुष्याच्या ढालीने सग्यासोयऱ्यांना जपावं
उकळत्या दुधावर कसं सायीगत पसरावं

जीवन असावं स्वच्छ अंगण मोकळं
सर्वांसाठी एैसपैस मध्ये तुळशीचं खळं

जीवन असावा एक आधारवृक्ष
विशाल, समृद्ध, शीतल सावलीछत्र

जीवन असावं टवटवीत नित जिवंत
मोह व्हावा मृत्यूसही स्पर्शण्या हरक्षणात

जीवन आहे देवाचं देणं, वांछिल तो तेव्हा ते समर्पण
तोवर सजवावं, तोऱ्यात मिरवावं, समाधानी लेवून तृप्तीचं लेणं

जीवन व्हावं असंख्य कणांचं, सुगंधी नि रंगीबेरंगी क्षणांचं
उत्कटतेने, उदंडतेने, उधळत वहावं, जुळून नातं मनामनाचं

-- यतीन सामंत
ऋणानुबंध या कवितासंग्रहातून

देवा दाव रे, दाव रे, दाव रे
देवरूप तुझे ते संचारलेले।।धृ।।

संतजन सारे तुझेच उपासक
असुरांचा, एकची तू संहारक
अराजक, अनितीचे जीवघेणे
सार दूर जे इथे नित्य माजलेले।।

तूच निधर्मी, निष्पाप रे उद्गाता
तूच रे बुध्द, येशू, ईश्वर अल्ला
उखड, उखड रे सारेच निर्दयी
धर्मांधीबीज जगती अंकुरलेले।।

कर निर्दालन त्या साऱ्या दुष्टांचे
वाजीव रे डमरू, सौख्यशांतीचे
नान्दू दे रे, ते रामराज्य सुखाचे
देवा दावरे देवत्व तुझे संचारलेले।।

-- वि.ग.सातपुते. (भावकवी)

9766544908

रचना क्र. ८७.

२० - ३ - २०२२.

प्रार्थना कर त्या ईश्वराकडे…

प्रार्थना कर त्या ईश्वराकडे,
माझ्याही नशिबात एक कोमल हात लिही,
ज्याच्या स्पर्शात आश्वासक ऊब असेल,
आणि डोळ्यांत माझ्यासाठीच राखलेली शांत नदी असेल.

मलाही कोणीतरी मिळू दे,
जी निस्वार्थ प्रेमाची ओंजळ उघडेल,
जिथे अपेक्षांची सावली नसेल,
फक्त साथ देणाऱ्या श्वासांची चाहूल असेल.

जी माझ्यासाठी वेळ काढेल,
गर्दीच्या या जगातही
क्षणभर थांबून म्हणेल,
“कसा आहेस तू? जेवलास का?”
आणि त्या साध्या प्रश्नांत
माझ्यासाठी संपूर्ण काळजी गुंफलेली असेल.

जिला माझ्या आवाजातील चढ-उतार कळतील,
शब्द न उच्चारताही
मनातील वादळांची चाहूल लागेल,
आणि शांततेतही संवाद सापडेल.

जिच्यासाठी मी पर्याय नसेन,
तर पहाटेच्या पहिल्या किरणासारखा प्राधान्य असेन,
जिच्या दिवसाची सुरुवात माझ्या आठवणीने
आणि शेवट माझ्या नावाने होईल.

जिला माझ्या भेटीची ओढ असेल,
जशी कोरड्या धरतीला पावसाची आस,
जशी समुद्राला चंद्राची प्रतीक्षा,
तशी तिच्या मनात माझी हलकीशी धडधड असेल.

ईश्वराकडे इतकीच विनंती,
नको सोने, नको वैभव,
फक्त एक मन दे
जे माझ्या मनाशी जुळेल.

जिथे प्रेम दिखाव्याचं नसेल,
तर साधेपणातली गोड सवय असेल,
जिथे “आपण” हा शब्द
“मी” पेक्षा मोठा असेल.

प्रार्थना कर त्या ईश्वराकडे…
की कधीतरी माझ्याही आयुष्यात
कोणीतरी अशी येवो,
जिच्या प्रेमाने माझं अपूर्ण आयुष्य
पूर्णत्वाला जावो.

•ॲड.कीर्तिराज शैलेंद्र आगलावे, पुणे ✨
मो:- 9011841212

मनामध्ये पडघम सतत वाजतच रहातात
काळजाचे करावे कान तेव्हा ऐकू येतात

उमटतात त्यात मनाच्या गाभाऱ्यातले नाद
खोलवरुन येणारी आपल्या अंतराची साद

आयुष्याच्या वाटेवरले काही फुललेले श्वास
काळीजकुपीत जपलेले एकले एकले निश्वास्
एकमेकांवरचा असलेला गाढासा विश्वास
आसपास असण्याचा मग असेना का आभास

कधी राहते गुंजत विचारांची निःशब्द गाज
उलगडत कधी शब्दांत गुरफटलेली लाज

थिरकत थिरकत येणाऱ्या तरलतेचे लहरी ताल
गुणगुणारे, धुसफुसणारे, आसुसलेले आपले हाल

येतात मोहरवत उत्फुल्लतेचे प्रसन्न झंकार
कधी तुटत झिणझिणणारी वेदनांची तार

अंतरीच्या डोहात खोल साधून एकांतवास
आपला आपल्यातच विरघळण्याचा असतो हा प्रवास

- यतीन सामंत

विसरून गेलो सारे कांहीं, आठवत नाही मला
रचली होती एक कविता, त्याच प्रसंगाला

जल्लोषांत होतो आम्हीं, दिवस घातला आनंदी
खिन्नतेचा विचार त्या दिनीं, शिवला नाही कधीं

नाच गावूनी खाणेंपिणें, सारे केले त्या दिवशीं
बेहोशीच्या काळामध्यें, कविंता मजला सुचली कशी

छोटे होवून गेले काव्य, अमर राहिले आतां ते
प्रसंग जरी तो मरून गेला, कविता जिवंत राहते

डॉ. भगवान नागापूरकर
९००४०७९८५०
bknagapurkar@gmail.com

मुलांचा सर्वांगीण विकास घडविण्यासाठी आणि बालरंगभूमीचा आशय परीकथेच्या पुढे नेऊन ती सशक्त करण्यासाठी जगभरात उदयास आलेली 'ग्रिप्स नाट्य चळवळ' सुवर्णमहोत्सव साजरा करत आहे. ग्रिप्स नाट्यचळवळीत योगदान दिलेले जगभरातील रंगकर्मी जर्मनीची राजधानी बर्लिन येथे एकत्र आले आहेत. ग्रिप्स नाट्यचळवळीचा पन्नास वर्षांचा आढावा, मुलांचे भावविश्व आणि नाटक यांवर विचारमंथन; तसेच विविध भाषांतील नाटकांचे सादरीकरण अशा उपक्रमातून ग्रिप्सचा सुवर्णमहोत्सव रंगत आहे. या महोत्सवात पुण्यातूनही काही कलावंत सहभागी झाले आहेत. भारतात ही चळवळ रुजवणारे ज्येष्ठ अभिनेते डॉ. मोहन आगाशे ग्रिप्सचे विशेष निमंत्रित आहेत.
भारतामध्ये पहिल्यांदा महाराष्ट्रात ही चळवळ आणली डॉ. मोहन आगाशे यांनी. त्यांनी १९८६ च्या सुमारास पुण्याच्या मॅक्सम्युलर भवनाच्या मदतीने नाटके बसवायला आणि सादर करायला सुरुवात केली. ही चळवळ पुण्यातून देशभर पसरली. साठच्या दशकात कम्युनिस्ट चळवळीच्या प्रभावातून विद्यार्थी चळवळीतून ग्रिप्स चळवळ उदयाला आली. खास मुलांसाठी आणि तरुणांसाठी लिहिलेली नाटके व्हायला लागली. फोकर लुडविंग यांनी त्याची सुरुवात केली. ही नाट्य चळवळ जगभर पसरली. ग्रिप्स चळवळीतील नाटके इतर बालनाटकांप्रमाणे परीकथांवर आधारलेली नसतात, तर खेळाच्या मैदानांची कमतरता, पर्यावरण, अभ्यासातल्या अडचणी या मुलांना भेडसावणाऱ्या विषयांवर ती बेतलेली असतात. मनोरंजनाच्या माध्यमातून मुलांचे विविध प्रश्ना हाताळणे हे ग्रिप्सच्या नाटकांचे वैशिष्ट्य आहे. सध्या पुण्यातले श्रीरंग गोडबोले आणि महाराष्ट्र कल्चरल सेंटर सध्या बालनाट्यमहोत्सवाची ही चळवळ चालवत आहेत. महाराष्ट्रातले अमृता सुभाष, आनंद इंगळे, उपेंद्र लिमये, गौरी लागू, परेश मोकाशी, रसिका जोशी आणि विभावरी देशपांडे यांच्यासारखे कलावंत या चळवळीने घडविले. 'ग्रिप्स चळवळीला पन्नास वर्षे पूर्ण होत असल्यानिमित्ताने जगभरातील रंगकर्मी बर्लिन येथे एकत्र आले आहेत. १५ जूनपर्यंत चालणाऱ्या या महोत्सवात २८ देशांतील रंगकर्मींचा सहभाग आहे. 'चिल्ड्रन्स राइट' हा महोत्सवाचा मध्यवर्ती विषय असून विविध उपक्रम होत आहेत. नाट्यमहोत्सवासाठी महाराष्ट्र कल्चरल सेंटरच्या 'जंबा बंबा बू!' या नाटकाची निवड झाली आहे. श्रीरंग गोडबोले आणि विभावरी देशपांडे लिखित आणि राधिका इंगळे दिग्दर्शित या नाटकाचा प्रयोग महोत्सवात होत आहे.

संजीव वेलणकर पुणे.
९३२२४०१७३३
संदर्भ. इंटरनेट

मान्य आहे मजला वाल्या कोळी बनणे
खून लागल्याचा डाग लागला परी उद्धरुन जाणें ।।१।।

लुटालूट करुनी देह वाढविला
राम नाम जपूनी पावन तो झाला ।।२।।

प्रभू कृपा होऊनी महा कवी बनला
वाल्मिकी ऋषी बनूनी रामायण ग्रंथ रचिला ।।३।।

वाहून गेला पाप भाग तप प्रवाहाच्या वेगांत
धुवूनी गेला डाग जलाशयाच्या ओघांत ।।४।।

वाईट घटना घडते त्यास भोग म्हणावे
उद्धरुनी त्यांत जाणे ह्यास योग समजावे ।।५।।

जर होत असेल माझा वाल्मिकी ऋषि
मान्य मजला सजा जी प्रभूं तूं देशी ।।६।।

-- डॉ. भगवान नागापूरकर
९००४०७९८५०
e-mail- bknagapurkar@gmail.com