जन्मापूर्वी चाऱ्याची योजना

योजना करी चाऱ्याची, मुख देण्याचे आधी,

तुझ्या दयेची किमया, कळली न कुणा कधीं....१,

बदल करूनी शरिरी, मातृत्वाचे भरतो रंग,

क्षिराचा देई साठा, पुलकित करूनी अंग...२,

सदैव तयार राहूनी, दाना देई भूमाता,

कुणी न उपाशी राही, काळजी घेई विधाता....३,

जन्म देवूनी साऱ्यांना, पोषण तोच करितो

अनंत उपकार करूनी, ऋणी आम्हा ठेवतो...४

डॉ. भगवान नागापूरकर

संपर्क - ९००४०७९८५०

bknagapurkar@gmail.com

शाळा सुरू असताना अनेक सहशालेय उपक्रम घेतले जातात. स्नेहसंमेलन, परिसर भेट, चावडी वाचन अशा काही उपक्रमाचा प्रामुख्याने त्यामध्ये समावेश असतो.स्पर्धा परीक्षा, रांगोळी स्पर्धा, सामान्य ज्ञान स्पर्धा, वक्तृत्व स्पर्धा, निबंध स्पर्धा , संगीत खुर्ची,जिलेबी रेस, विविध खेळ या उपक्रमामुळे मुलांच्या सर्वांगीण विकासाला चालना मिळते . सहल हा भौगोलिक आणि ऐतिहासिक माहीतीसाठी उत्तम प्रकार आहे. गड-किल्ले पाहणे, धरण, पर्यटनस्थळ पाहणे किंवा मग ऐतिहासिक किंवा भौगोलिक स्थळ पाहणे हे औत्सुक्याचा विषय ठरतो. मुलांना पर्यटन आवडते. त्यातून जी ज्ञानप्राप्ती होते ती चिरःकाल टिकाऊ स्वरूपाची असते.कायम स्मरणात राहते. मिळविलेल्या ज्ञानाचे उपयोजन आणि दृढीकरण होते किंबहुना ते शिक्षणाचेच कार्य आहे.

शाळास्तरावर सहलीचे आयोजन करताना अनेक अडचणीचा सामना करावा लागतो.मुलं उत्साही असतील तरीही ग्रामीण भागातील मुलांचे पालक बसभाडे देण्यास तयार नसतात . दुसरे म्हणजे दिले तर उशीरा . त्यातही शाळेतील मुलांची संख्या कमी असते अशी मुले सहलीचे आयोजन करू शकत नाहीत. ज्या शाळेत जास्तीची मुलं आहेत तेच सहलीचे आयोजन करतात. तिथेही शिक्षक, पालक यांच्या भूमिकेवर ते अवलंबून आहे. सहलीचे ठिकाण, मुक्कामाचे स्थळ, तेथील भोजन व्यवस्था यांचा सारासार विचार करावा लागतो.सुरक्षितता हा एक प्रश्नच आहे. अनुचित काही घडू नये याचीही दक्षता घेणे क्रमप्राप्त ठरते. शिक्षक पालक मानसिकतेवर ते अवलंबून असते.

प्रवासाच्या बाबतीत खाजगी वाहनाच्या ऐवजी एस.टी.बसला पसंती दिल्यास तो उत्तम पर्याय ठरतो. सहलीसाठी वरिष्ठांची परवानगी घ्यावी लागते. ती तालुकास्तरावर मिळत नाही. जिल्ह्यावरून परवानगी आणणे खर्चिक काम ठरते. सहलीच्या परवानगीसाठी चिरीमिरी दिल्याचे एका मित्राने खाजगीत सांगितले. मुख्याध्यापक , शिक्षक यांच्या सकारात्मक दृष्टिकोनावर बरेच अवलंबून असते. स्थळांची निवड करताना मुलांना जास्त कष्टप्रद होणार नाहीत असे किल्ले निवडावे लागतात.सहलीसाठी वापरण्यात येणारी बस दुरूस्त असणे आणि चालकास रस्त्याची माहीती असणे गरजेचे असते. डोंगर , दरी , एकेरी वाहतुक, गर्दीची ठिकाणे या बाबी प्राधान्यक्रमाने पहाव्या लागतात. सोबत पाण्याची सोय असावी लागते त्याचबरोबर मुक्कामाची ठिकाणे अगोदरच निश्चित झालेली असावीत. समुद्राच्या किनारी जाणार असाल तर पाण्याची खोली किती आहे ? मुलं काय करताहेत ? हेही लक्षात घ्यायला हवे. मध्यंतरी सहलीसाठी गेलेली काही मुलं बुडून मृत्यूमुखी पडल्याचे आपण ऐकले असेल. अशा दुर्घटना टाळणे आपल्या हाती आहे. इतर वेळी बंदिस्त असणारी मुले आनंदाच्या भरात सैरावैरा धावण्याची शक्यता असते. याबाबत दक्षता घेणे गरजेचे असते. मुलांना शिस्त असणे यावेळी कामी येते . यामुळे स्थळ पाहण्याचा आनंदही घेता येतो. हलका-फुलका म्हणजे पचनास सोपा असा आहार प्रवासात सोबत असावा.तेलकट पदार्थ शक्यतो टाळावेत. त्याचबरोबर प्रथमोपचार पेटीही जवळ असणे आवश्यक आहे. त्यात आवश्यक ते साहित्य असावे. स्थळ पाहणी करताना टिपणे काढण्याची सवय मुलांना लावावी. गाईड, मार्गदर्शकाचे मानधन पुरातत्व विभागाशी संपर्क करूनच ठरवावे. गाईडमुळे योग्य मार्गदर्शन मिळते. सहलीदरम्यान छायाचित्र काढण्याचा मोह होणे साहजिकच आहे तद्वतच काळजी घेणे महत्वाचे असते . किल्ल्यांची तटबंदी किंवा निमुळता कडा फोटोसाठी निवडू नये. अपघात होण्याची शक्यता अधिक असते.त्या स्थळाचे पावित्र्य टिकविणे आपल्या हाती असते. सोबतचा कचरा कचराकुंडीतच टाकावा . इतरत्र तो फेकून देऊ नये. मुलांच्या सोबत आपल्या शाळेचे ओळखपत्र असणे गरजेचे असते. कारण अनेक शाळांचे अनेक विद्यार्थी सहलीसाठी आलेले असतात. मुलांचे गट पाडून यादी आपल्याजवळ ठेवावी. पालकांचे दुरध्वनी क्रमांक असल्यास उत्तमच. प्रसंगी गटनायक पद्धती अवलंबवावी. निरीक्षण नोंदी ठेवल्या पाहिजेत . शिक्षकांनी तेथील स्थळांबाबत अधिकची माहीती अगोदरच दिली पाहिजे. कित्येकवेळा मुलं काय पाहतात हेच त्यांना कळत नाही. पाहणी निरीक्षणानंतर कुणी चुकलेच तर कुठे यायचे याची निश्चिती अगोदरच करावी. कारण सहलीनंतर कोण कुठे कसे चुकले? मग कशी घबराट झाली? याचे मजेदार किस्से ऐकायला मिळतात. सहल हा आनंदाचा क्षण असतो.या आनंदात विरजण पडू नये.या काळात प्रत्येक घटकांचे वर्तन सहकार्याचे एकोप्याचे असावे लागते. बसगाडी पंक्चर , डिझेल व इतर उणिवा दूर करून सज्ज असली पाहिजे. इतकी काळजी घेतली सावधानता बाळगली तर सहशालेय उपक्रमात सहल या उपक्रमास मात्र तोड नाही तो एक अविष्मरणिय क्षण असतो एवढे मात्र नक्की . कारण मोठ्यांना आपण बालपणी ज्या सहलीसाठी गेलो होतो ती सहल आठवतेच ना ?

सहली या शासकीय यंत्रणेने आयोजित केल्यास अधिकाधिक मुलांना त्याचा फायदा होईल. प्रत्येक मुलाचा विमा असावा. स्थळे ठरवून द्यावीत. शिक्षकांना अधिक संरक्षण द्यावे. बसचे वाहक, बसगाडी ठरवून द्यावी.भोजनासाठी परवाने द्यावेत. परवानाधारक हाॅटेलमध्ये निवास आणि भोजनासाठी स्वतंत्र व्यवस्था असावी. सर्वच सहलींसाठी स्वतंत्र व्यवस्था निर्माण करावी. खर्चाची प्रतिपुर्ती वाहतुक खर्चासह शासनस्तरावर झाल्यास या उपक्रमास पाठबळ मिळेल..

विठ्ठल जाधव
शिरूरकासार जि.बीड
मो.9421442995

ह्या गणपतीस अग्नी रुपी सुद्धा म्हणतात कारण त्यांना जी चार आयुध्ये ब्रम्हदेवाकडून मिळालीत ती सूर्याच्या तेजापासून निर्माण झालेली आहेत. ‘पाश’, ‘अंकुश’, ‘कमल’ आणि ‘परशू’ ही आयुधे ही होत.

आयुष्य हे अष्टकोनी आहे असे गृहीत धरले तर माझी आजी, हिंदी सिनेमा,क्रिकेट, जयवंत दळवी,(महाराष्ट्र टाईम्ससहीत) विवि करमरकर, शिरीष कणेकर,मेधा (त्यासोबत मुलगी अक्षता हा कोटीकोन आणि नातू ईवान हा लघुकोन आलाच) आणि आनंदची मैत्री हे माझ्या आयुष्याचे आठ कोन आहेत. मराठेसरांची भूमिती काहीही म्हणो पण हे आठही कोन माझ्यासाठी विशालकोनच आहेत. यांतील एकही कोन जर माझ्या आयुष्यात डोकावला नसता तर माझ्या सप्तपदीचे (त्याला रतन खत्रीच्या मटक्याच्या भाषेत लंगडा म्हणतात) काही खरं नव्हते अशीच माझी पक्की धारणा आहे.

आनंदच्या काही सद्गुणांचा मला कायम हेवा वाटत आलेला आहे. लहानसे उदाहरण द्यायचे तर बघा, तो शक्यतो कोणाच्याही वाढदिवसाला संदेश पाठवून शुभेच्छा देण्यापेक्षा त्या व्यक्तीला फोन करुन प्रत्यक्ष शुभेच्छा देणे जास्त पसंत करतो. आता एखाददोन अपवाद वगळा. उदा.त्याला राजश्री गोखलेला तिच्या वाढदिवशी फोन करण्याची प्रबळ इच्छा होती. मात्र सुजाता नाडकर्णीने जपानी लिपीतील राजश्रीचा फोननंबर, त्याने जंगजंग पछाडूनही जाम त्याच्या हाती लागू दिला नाही.

अर्थातच हा अपवाद आहे.नियम नव्हे. त्याच्या दोन (की तीन,की किम ?) साउथ कोरियन मैत्रिणी वाढदिवसाला त्याचा फोन आल्याशिवाय वाईनच्या ग्लासाला ओठ लावीत नाहीत असे मला एकदा त्याची बायको सुजाताच (कोरडा आवंढा गिळून) सांगत होती. पुरूषस्य भाग्यम्, दुसरे काय ?

तो कमालीचा मित्रव्यसनी आहे.त्याची प्रचंड मित्रसंपदा हा खरेतर एखाद्या प्रबंधाचा (आणि असुयेचा) विषय आहे.
त्याचे शाळेतील मित्र, हाजीअली कॉलनीतील मित्र, विल्सन आणि चेतना कॉलेजमधील मित्र,जुन्या सोसायटीतील मित्र (उदा.पुष्कर चव्हाण), सिंगापूरचे मित्र, व्यवसायानिमित्त झालेले मित्र (उदा.कुमार केतकर), नोकरीनिमित्त झालेले राष्ट्रीय आणि आंतरराष्ट्रीय मित्र आणि काही तर कारणाशिवाय झालेले मित्र असा त्याच्या मित्रमंडळींचा अजस्त्र गोतावळा आहे.
ठाण्याहून टिटवाळ्याच्या गणपतीला जावे त्या सहजतेने तो या मित्रांना भेटायला भरतभेटीच्या ओढीने वारंवार सिंगापूरहून मुंबईला येतो.

त्याच्याकडे दोन आसनांच्या मधे उभे रहाण्याचा किंवा हवाईसुंदरीच्या आसनावर बसण्याचा मासिक पास असावा. (“मग हवाईसुंदरी कुठे बसत असेल ?” सतिश दामजी चौहानची पुणेरी खोचक शंका.) आम्ही माहीमला डॉ.नाडकर्ण्यांच्या फ्लॅटवरून (ज्यावर सध्या वसंतचा अवैध कब्जा आहे) स्टेटस हॉटेलला आमच्या गेटटूगेदरसाठी निघण्याची तयारी करत असताना आनंद त्याची ती सुप्रसिद्ध चंदेरी रंगाची बॅग घेऊन दारात दत्त म्हणून उभा राहिला. त्या बॅगेत एक दिवस ते एक महिन्याच्या मुक्कामापर्यंत कितीही दिवसांचे (पांढरा लेंगा व झब्ब्यासकट) कपडे व इतर सामान राहू शकते.

तो अक्षताच्या लग्नाला येणार असे आम्ही गृहीत धरलेले असताना तो आठवडाभर आधीच्या “संगीत”लाच थेट डान्सफ्लोअरवर आला आणि माझ्या मावसबहिणीच्या कमरेला विळखा घालून सालसा नृत्य करु लागला. तिचा सालस नवरा बिचारा हॉलच्या एका कोपऱ्यात आइस्क्रीम चोखत उभा होता. गरीब माणूस.

अगदी गेल्या महिन्यातील गोष्ट. आमची साठी साजरी करण्यासाठी अलिबागला जाताना आम्ही रोरोची वाट पहात भाऊच्या धक्क्यावर उभे होतो. तर एखाद्या ट्रॉलरमधून देवमासा व जलपरी पाण्यावर यावी तसे आनंद व सुजाता स्वागतसमितीच्या सदस्यांप्रमाणे रोरोच्या मुखाशी आमचे स्वागत करायला सुहास्य वदनाने उभे होते. तेव्हा आम्हाला बसलेल्या धक्क्यापुढे भाऊचा धक्का काहीच नाही.

एकदा शेवटची कर्जत लोकल चुकावी तसे शेवटचे विमान चुकल्यावर तो प्रफुल्लच्या विद्यार्थ्यांचे नुकसान होऊ नये म्हणून त्यांची शिकवणी घेण्यासाठी IIM त्रिचीला थेट सिंगापूरच्या परराष्ट्रमंत्र्यांचे खाजगी विमान घेऊन आला होता. विमानात परराष्ट्रमंत्र्यांचे खाजगी कुटुंब होते की नाही याची मात्र (प्रफुल्लने आणि) इतिहासाने नोंद ठेवलेली नाही.

कस्टम्समधे (सासूबाईंच्या नावाने) काहीतरी सेटिंग करुन तो मैत्रीचा उपकर किंवा अधिभार म्हणून सिंगापूरहून येताना १७ ते २१ बाटल्या मद्य घेऊन येतो. मग दोन दिवस माझे घर अबकारी खात्याने धाड मारलेल्या भिवंडीतील गोदामासारखे दिसू लागते. मी विश्वासास पात्र नसल्यामुळे त्या मद्याच्या वितरणाची जबाबदारी तो मोठ्या मनाने मेधावर सोपवितो. परवलीच्या शब्दांची देवाणघेवाण होते.मग एकेक जण येऊन (त्यात आनंदच्या पुण्याच्या मामेबहिणीचा मानलेला आतेभाऊही आला) मेधाने दिलेले कडक बुंदीलाडू (प्रत्येकी २ नग) खाऊन आपापली हक्काची बाटली घेऊन जातात.

इतिहासाचा पेपर सोडवून झाल्यावर शेवटाला नागरिकशास्त्राचे दोन प्रश्न रहावेत तशा, कोणालाच नको असलेल्या दोन बाटल्या अनिल व माझ्यासाठी तळाशी शिल्लक रहातात. (साईड इफेक्ट्स…..आमच्या दाराशी ड्युटी फ्री प्लॅस्टिकबॅग्सचा ढीग पाहून समोरच्या सोज्वळ व धार्मिक उषावहिनी माझ्या व्यसनमुक्तीसाठी शारदामठात २१ दिवसांचे अनुष्ठान ठेवतात.)

चित्रपट स्विकारण्यापेक्षा चित्रपट नाकारून दिलिपकुमार महान नट झाला असे गमतीत म्हंटले जाते. आनंदचे मात्र अगदी याउलट आहे. जो समोर येईल त्याच्याशी मैत्र करीतच तो लहानाचा मोठा झालेला आहे.

त्याचे पाचसहा सही केलेले चेक्स कायम माझ्याकडे वस्तीला असतात.(शॉर्टटर्म लोनसाठी इच्छुकांनी मेधाशी संपर्क साधावा.) मधेच त्याला ससा चावल्यागत तो भलत्या वेळेस काकुळतीने मला विचारतो…

“तुझ्याकडे माझा एखादा चेक आहे का ? बिर्ला इन्शुरन्सला द्यायचा आहे.” त्याच्या आवाजात इतकी अजीजी असते की जणू कुमारमंगलम बिर्लाच्या घरी पुढच्या दोन महिन्यांचे रेशन भरण्याची जबाबदारी याच्याच शिरावर आहे. मी मोठ्या उदार मनाने बिर्लाच्या खात्यात (आनंदचा) चेक भरतो.मग जणू कुमारमंगलमच्या घरी कुकरच्या तीन शिट्ट्या झाल्यागत मला तीनदा आनंदचा आभाराचा मेसेज येतो.

माझ्या बहुतांश लिखाणाचा तो पहिला वाचक आहे. मी काळवेळ न पाहता त्याला दर दोनपाच मिनिटांनी लिखाणाचा कच्चा खर्डा पाठवीत असतो. तो विश्वामित्री एकाग्रतेने डोक्यावर बर्फ ठेऊन त्यात मौलिक सुधारणा सुचवीत रहातो. कधीकधी हा सिलसिला रात्रभर सुरू असतो.

आता त्याच्यात अगदीच काही दोष नाहीत असे नाही. कधीकधी त्याच्या अंगात भिनलेली कॉर्पोरेट संस्कृती मैत्रभावनेवर मात करते.

काही तातडीचे बोलायचे असल्यास तो मेसेज करतो.
“कॉल करू का ?” अथवा
“पाच मिनिटांनी बोलूया का ?”
आता लेका, मी फोन पाहणार तेव्हा ना तुझा मेसेज वाचणार.
मनात आले तर उचल फोन आणि कर की.
फारफार तर मी सांगेन की बाबा आत्ता लसूण सोलतो आहे किंवा कांदा चिरतो आहे. तेव्हा (वरणाला फोडणी दिल्या) नंतर बोलू.
पण नाही.

मात्र त्याने आता स्वेच्छानिवृत्ती घेतली असल्याने हळूहळू त्याचा कॉर्पोरेटी सुसंस्कृतपणाचा मुखवटा गळून पडेल याची मला खात्री आहे. पण त्याच्याशी बोलले अथवा तो भेटला की मनावर पसरलेले दाट मळभ दूर झाल्यासारखे वाटते.

जगात आजूबाजूला काहीच चांगले घडत नाहीए ( “Everything in this world is Bogus,including Dilipkumar and Madhubala” असे थोर पत्रकार बीएसव्ही राव म्हणाला असता.) अशी दृढ होत चाललेली भावना काहीशी विरळ होऊ लागते. अन् मला माझ्यासाठी इतके पुरेसे आहे.

आता हे लिखाण वाचल्यावर त्याचा मेसेज येईलच…
“संदीप,वेळ आहे का ?
कॉल करू ?”
आणि मग त्याच्या कॉलची वाट पहात मी फोनपाशी बसून राहीन.

संदीप सामंत.

१३ डिसेंबर २०२३

१४ ऑक्टोबर, २०१४ चा हा माझा लेख. 'आरंभ' च्या पाचव्या वर्धापन दिनानिमित्त पुन्हा पोस्ट करतो आहे.

फेसबुकच्या कृपेने औरंगाबादमधील एका संस्थेचा त्रोटक परिचय झाल्यापासून ती संस्था सतत मला खुणावत होती. तिच्या विविध उपक्रमांची माहिती वाचत असतांना ‘ऑटिस्टिक’ या शब्दाचा आयुष्यात प्रथमच परिचय झाला. दुर्बलमनस्क, मतिमंद हे शब्द अगदी शाळकरी वयापासून कानावर पडले होते. ज्यांच्या घरात अशी मुलं जन्माला आली आहेत अशा काही परिचितांचं व काही मोजक्या मित्राचं आयुष्य व त्यांच्या घरातलं वातावरण खूप जवळून मला अनुभवायला मिळालं होतं. त्यांना भेटायला गेलो की एक प्रचंड खिन्नता व उदासीनता मला घेरून टाकायची व त्यानंतर अनेक दिवस मी अस्वस्थ असायचो. अशाच प्रकारच्या अस्वस्थतेतून एक दिवस मी औरंगाबादच्या ‘आरंभ’ या संस्थेच्या आवारात प्रवेश केला. त्या संस्थेतर्फे स्वमग्न मुला-मुलींसाठी जी शाळा चालवली जाते त्या शाळेच्या परिसरातील भयाण शांतता बघून मी बिचकलो. जिथे मुला-मुलींचे आवाज नाहीत तिला शाळा कसं म्हणायचं? संस्थेचे संस्थापक श्री. बाळासाहेब टाकळकर व सौ. अंबिका टाकळकर त्या शाळेच्या वातावरणाइतक्याच गांभीर्याने माझं स्वागत करतील अशी अपेक्षा बाळगत असतानाच त्यांनी माझं सुहास्य वदनाने व अत्यंत उत्साहाने स्वागत केल्यामुळे मी बऱ्यापैकी अवघडलो. एका वेगळ्या अर्थाने अ-सामान्य असलेल्या मुलांना सामान्य बनविण्याचं अत्यंत अवघड काम करत असताना यांना शारीरिक व मानसिक थकवा येत नसेल का? आणि येत असेल तर या दोघांमध्ये हा उत्साह कुठून आला? कोण देत असेल यांना प्रेरणा? माझ्या मनात प्रश्नांचं मोहोळ उठलं. चहा-पाण्याच्या औपचारिकतेनंतर आमच्या चर्चेला प्रारंभ झाला आणि दुर्बलमनस्क, स्वमग्न, ऑटीस्टिक, सेरेब्रल पाल्सी, एपिलेप्सी यासारख्या शब्दांचे अर्थ माझ्यासमोर हळूहळू उलगडू लागले. संस्थेच्या ऑफिसमध्ये बसून चर्चा करण्यापेक्षा त्या आगळ्यावेगळ्या शाळेतील विद्यार्थ्यांना प्रत्यक्ष भेटण्याची आणि त्यांना दिल्या जाणाऱ्या प्रशिक्षणाबद्दल जाणून घेण्याची मला उत्सुकता होती.

ज्याला शाळेचं आंगण म्हणता येईल अशा जागेत जेव्हा मला नेण्यात आलं तेव्हा त्या शाळेतील आश्चर्यकारक शांततेचं रहस्य अचानक उलगडलं. एका सतरंजीवर काही विद्यार्थी बसले होते आणि त्यांना दिलेल्या कामात ते पूर्णपणे गढून गेले होते. प्रशिक्षकाच्या सहाय्याने विविध आकाराच्या अत्यंत सुबक पणत्यांना रंग देण्याचं व त्यांना सजवण्याचं काम अत्यंत शिस्तबद्धपणे सुरु होतं. एकाग्रता तर येवढी की एकलव्यानेही लाजून मान खाली घालावी! दिवाळीत त्या विलक्षण आकर्षक पणत्या ज्यांच्या घरात जातील केवळ त्यांचीच घरं यंदाच्या दिवाळीत उजळून निघणार नव्हती तर त्या सुंदर पणत्या त्या मुलांचं भवितव्यही प्रकाशमान करणार होत्या !

एका क्लासरूमचा बऱ्याच वेळापासून बंद असलेला दरवाजा उघडण्यात आला आणि त्या शाळेतील मुला-मुलींचा गलका प्रथमच माझ्या कानावर पडला. त्यांच्याकडे बघून माझ्या बालपणाच्या आठवणी जागृत झाल्या. वयाच्या सहाव्या वर्षी मी ज्या प्रायमरी शाळेत शिकत होतो तिच्यापासून अगदी हाकेच्या अंतरावर ‘दुर्बलमनस्क मुलांची शाळा’ असं नाव असलेली एक शाळा होती. मी व माझ्या वर्गामित्रांपेक्षा त्या शाळेतील मुलांमध्ये काहीतरी वेगळेपणा होता हे नक्की, पण त्याचं आकलन होण्याचं माझं वय नव्हतं. आज अनेक वर्षांनंतर तशा प्रकारच्या मुलांची ओळख करून घेण्यासाठी मी आलो होतो. ‘हा वेद सावजी.’ शाळेच्या संचालकांनी मला एका मुलाची ओळख करून दिली. तो केवळ स्वमग्नच नव्हे तर पूर्णतः दृष्टिहीन होता. या मुलाचं काय भवितव्य? मी विचारात पडलो असतानाच त्याने तोंड उघडलं आणि गीतेचे श्लोक अस्खलितपणे त्याच्या तोंडातून बाहेर पडू लागले. मी थक्क होऊन त्याच्याकडे बघू लागलो आणि संचालकांना विचारलं ‘हा मुलगा स्वमग्न आहे यावर कोणाचा विश्वास बसेल?’ हा स्वमग्नच आहे, पण केवळ एक वर्षात त्याची येवढी प्रगती झाली आहे. ज्या एका पराकोटीच्या अस्वस्थतेपोटी मी या शाळेतील मुलांना भेटायला आलो होतो त्या अस्वस्थतेची जागा आता आशेच्या किरणांनी घेतली !

नऊ महिने रात्रंदिवस एका गोंडस बाळाची स्वप्नं बघितल्यानंतर विलक्षण आनंदाच्या एका क्षणी त्याचा या जगात प्रवेश झाल्यावर तो स्वमग्न म्हणून जन्माला आला आहे हे कळल्यानंतर त्या आईचं काय होत असेल हे स्त्रीचा जन्म घेतल्याशिवाय या जगात कोणालाही कळणं शक्य नाही. ते बाळ सामान्य नाही हे मान्य करायला असामान्य धैर्य लागतं. ते धैर्य गोळा करून स्वमग्नपणाबद्दल वस्तुस्थिती जाणून घेतली तर ज्यांच्या घरात असं बाळ जन्माला येतं ते खचून जात नाहीत व योग्य वेळी योग्य कृती करून ‘आरंभ’सारख्या संस्थांची मदत घेतात. कोणत्याही सरकारी मदतीशिवाय केवळ देणगीदारांच्या आधारावर वाटचाल करण्याचं धाडस करणाऱ्या ‘आरंभ’ला यंदाच्या दिवाळीत सर्वतोपरी मदत करून या अ-सामान्य मुला-मुलींचं आयुष्य आपण सर्वार्थाने प्रकाशमय करू या !

मदत करण्यासाठी संपर्क : श्री. बाळासाहेब टाकळकर : 95611 12758
सौ. अंबिका टाकळकर : 82752 84178 / 82752 84177
ई.मेल. : ambikanidhu@gmail.com

-- श्रीकांत पोहनकर

सणासुदीला गोडधोड म्हणून नारळीपाकाचे लाडू !!

घडामोडी
७६२ : खलिफा अल-मन्सूरने बगदाद शहराची स्थापना केली.
१५०२ : क्रिस्टोफर कोलंबस आपल्या चौथ्या सफरीदरम्यान होन्डुरासच्या किनाऱ्याजवळील बे आयलँड्स बेटांतील ग्वानाहा येथे उतरला.
१६२९ : इटलीच्या नेपल्स शहरात भूकंप. सुमारे १०,००० ठार.
१७२९ : बाल्टिमोर शहराची स्थापना.
१८११ : शिवावा, मेक्सिको येथे स्पॅनिश राज्यकर्त्यांनी फादर मिगेल हिदाल्गो इ कॉस्तियाला मृत्युदंड दिला.
१८६६ : न्यू ऑर्लिअन्स येथे राजकीय पक्षाच्या बैठकीवर पोलिस हल्ला. ४० ठार, १५० जखमी.
१८७१ : वेस्टफील्ड या स्टेटन आयलंड फेरीबोटीवर स्फोट. ८५ ठार.
१९३० : उरुग्वेने माँटेव्हिडीयोमध्ये पहिला फिफा विश्वचषक जिंकला.
१९४५ : दुसरे महायुद्ध - जपानच्या आय-५८ या पाणबुडीने अमेरिकेची युएसएस इंडियानापोलिस ही नौका बुडवली. ८८३ ठार.
१९६५ : अमेरिकेच्या राष्ट्राध्यक्ष लिंडन बी. जॉन्सनने सोशल सिक्युरिटी ऍक्ट ऑफ १९६५वर सही करून मेडिकेर व मेडिकेडची रचना केली.
१९७१ : अपोलो १५ चंद्रावर उतरले.
१९७१ : मोरियोका, जपान येथे ऑल निप्पॉन एरवेझच्या बोईंग ७२७ आणि जपानी वायुसेनेच्या एफ-८६ विमानांची टक्कर. १६२ ठार.
१९८० : व्हानुआतुला स्वातंत्र्य.
२००६ - इस्रायेली वायुसेनेच्या हल्ल्यात १६ बालकांसह २८ असैनिकी व्यक्ती ठार.
२०१४ - पुणे जिल्ह्यातील माळीण गावावर दरड कोसळून ५० पेक्षा अधिक ठार.

जन्म
१९४७ - आर्नोल्ड श्वार्झनेगर, ऑस्ट्रियाचा अभिनेता व कॅलिफोर्नियाचा गव्हर्नर.
१९७३ - सोनू निगम, पार्श्वगायक.

मृत्यू
१९४७ - जोसेफ कूक, ऑस्ट्रेलियाचा सहावा पंतप्रधान.
१९९४ - शंकर पाटील, मराठी लेखक.

श्री गणेशाचा जन्म म्हणजे दुराचारांचा अंत, ह्याचा जन्म म्हणजे नवयुगाची प्रभात, याचा जन्म म्हणजे अंधकारात सापडलेल्यांना प्रकाशाचे किरण. तो जन्म ज्या तिथीला झाला ती ही आजची तिथी. मग ती उत्साहात न्हाऊन निघाली तर काय आश्चर्य ?

स्लीपर कोचच्या थंङगार वाऱ्यात आमचा प्रवास सुरु झाला. एव्हाना कधी सकाळ झाली आणि आम्ही औरंगाबादला उतरलो. आम्ही कवी कुसुमाग्रज सार्वजनिक वाचनालय, सीवूड, नवी मुंबईचे सभासद आणि उपाध्यक्ष देवळेकाकांनी बुक केलेल्या सुभेदार शासकीय विश्रामगृहात फ्रेश होऊन आम्ही कारने पैठण नगरीत निघालो.

चीफ ऑफिसरने सुरवात केली, तुम्हा सर्वांपैकी कोणाला एखाद्या बद्दल काही तक्रार असेल तर चीफ इंजिनियर किंवा कॅप्टन कडे येऊन तसे सांगावं. पण अशाप्रकारे कोणाला त्रास देऊ नये. मागील दोन दिवसापासून कॅप्टन च्या केबिन मध्ये रोज रात्री कोणत्याही वेळेला फोन करत आहे. रात्री बारा वाजल्यापासून ते सकाळी सहा वाजेपर्यंत तीन चार वेळेला कोणत्याही वेळी ब्लँक कॉल करून कॅप्टनची झोपमोड केली जातेय.