शिक्षक व मुख्याध्यापक यांच्यामुळे शाळा नावारूपाला येते. अशीच एक नावाजलेली शाळा, बीड येथील चंपावती विद्यालय व तिचे मुख्याध्यापक मुकुंद घनश्याम कुलकर्णी यांची ही यशोगाथा. पूर्वी चांगल्या शाळा चांगल्या संस्कारामुळे ओळखल्या जायच्या. तेथून बाहेर पडलेल्या विद्यार्थ्यावर शिक्षकाची व शाळेची छाप असे. आताही शाळा चांगल्या निकालावरून ओळखल्या जातातच.
June 8, 2026
मुल्यांमुळेच व्यक्तीला आणि समाजाला मूल्यं आहे. संतांनी दिलेल्या जीवन मूल्यावरंच आज समाजाच्या उरलासुरला डोलारा उभा आहे. देवाच्या अनुपस्थितीत संतांनी समाज घडविला.मूल्य रुजवली ती आजतागायत समाजाचं भलं करत आहेत.संतांनी देवाच्या अस्तित्वाबद्दल ही प्रश्न उपस्थित केले व त्यामुळे पसरणाऱ्या अंधश्रद्धे वरही प्रहार केलेला आहे. संतांचे कोणतेच मूल्य, कोणती शिकवण आजही कालबाह्य झालेली नाही.
June 22, 2026
बाणेर येथील सम्यक मनोविकार हॉस्पिटलमधील डॉ. ज्ञानराज चौधरी व डॉ. रूपाली चौधरी यांच्याशी झालेल्या चर्चेमधून माणसांच्या संबंधित माणसांच्या मनासंबंधी पुस्तकांच्या पलीकडील गोष्टी ज्या व्यवहारात आवश्यक आहेत त्याचे महत्त्व समजले. पुस्तकात सर्व प्रश्नांची उत्तरे सापडत नाहीत, पुस्तकाबाहेर व्यवहारात शोधावी लागतात. पुस्तकांच्या पलीकडे खूप खूप शोधावं लागतं. जो वाचन करतो त्याला आपण पुस्तकाचा किडा म्हणतो. पुस्तके वाचून यश मिळवलेले लोक इथे पेशंट म्हणून येतात. पैसा अमाप असतो पण माणसांनी त्यांना अव्हेरल्यामुळे एक प्रकारचे नैराश्य त्यांच्या मनात येऊन आत्महत्या करण्यापर्यंत ते आलेले असतात, त्यांना पुन्हा माणसात आणणं म्हणजे कोसळतं विमानाचं सेफ लँडिंग करण्यासारखं आमचं काम आहे, असं डॉ. ज्ञानराज चौधरी म्हणाले. पुस्तकं वाचून त्यांच्यावर उपचार करता येत नाहीत, तर पुस्तकांच्या पलीकडे जाऊनही वेगळ्या संवाद थेरपीने त्यांना पुन्हा आयुष्याच्या वळणावर बोट धरून समाजात आनंदाने जगण्यासाठी सज्ज करावं लागतं. अनेक गोष्टी पुस्तकात शिकायला मिळत नाहीत. पुस्तके आपल्याला विचार करायला लावतात, आपल्याशी संवाद साधतात; पण पुस्तकाच्या पलीकडे जेव्हा आपण विचार करतो तेव्हा आपल्याला संवाद साधल्याने अनेक गोष्टींचे ज्ञान होते, आकलन होते.
July 1, 2026
आयुष्यभर मुल्यां वर आयुष्य जगणारे नकळत एक प्रेरणेची पायवाट निर्माण करतात.गुलझारीलाल नंदा यांच्या जीवनाविषयी जाणून घेऊया, जे दोन वेळा देशाचे कार्यवाहक पंतप्रधान होते. केंद्रात मंत्री होते. ते आयुष्यभर लेखन आणि अध्यापनाशी जोडले गेले, परंतु त्यांचे शेवटचे दिवस गरिबीत गेले. गुलझारीलाल नंदा यांच्यासारख्या लोकांची राजकारणात सध्या कमतरता आहे. देशात जेव्हा जेव्हा राजकारण आणि राजकारण्यांची चर्चा होते तेव्हा सामान्य माणसाच्या मनात त्यांच्याबद्दल द्वेषाची भावना निर्माण होते. लोकांच्या दृष्टीने राजकारण हे आता कमाईचे साधन बनले आहे. सेवा, समर्पण, त्याग आणि प्रामाणिकपणा हे गुण पूर्वीच्या राजकारण्यांमध्ये होते ते आता पूर्णपणे हरवले आहेत. स्वातंत्र्यसैनिक म्हणून त्यांना ५०० रुपये पेन्शन मंजूर करण्यात आली. पेन्शनसाठी संघर्ष केला नसल्याचे सांगत त्यांनी ते घेण्यास नकार दिला होता. नंतर त्याच्या मित्रांनी भाड्याच्या घरात राहिलो तर भाडे कसे देणार, असे समजावल्यानंतर त्याने पेन्शन स्वीकारली. भाड्याच्या थकबाकीमुळे घरमालकाने त्याला घराबाहेर हाकलून दिले होते.एकदा घरमालकाने भाड्याच्या थकबाकीमुळे त्याला घरातून हाकलून दिले होते. नंतर ही बातमी वृत्तपत्रात छापून आल्यावर सरकारी अधिकारी आले आणि जमीनदाराला कळले की त्याने किती मोठी चूक केली होती. पंतप्रधान आणि केंद्रीय मंत्री असूनही स्वत:साठी घर बांधू न शकलेल्या आणि भाड्याच्या घरात आयुष्य घालवणाऱ्या अशा राजकारण्याला राजकारणाचे रत्न म्हणणे अतिशयोक्ती ठरणार नाही. नंदा यांनी सियालकोट, लाहोर आणि अलाहाबाद येथे शिक्षण घेतले.
July 21, 2026
यशोगाथा सार्वत्रिक व सर्व दूर असायलाच हव्यात.पर्यावरण व प्रदूषणाचा प्रश्न गंभीर होत असतानाच काही व्यक्ती स्वतःच्या प्रतिभेचा वापर करून नवनवीन मार्ग व त्यावर उपाय शोधत आहेत.गोंदिया येथील शालू जगदीश कोल्हे यांच्या प्रयत्नांमुळेच अनेक तलावांनी मोकळा श्वास घेतलाय, त्याचबरोबर ६३ तलावांचे पुनरुज्जीवनही झाले आहे. तसेच शालूताईंनी महिलांना मासेमारी क्षेत्रात आणून या क्षेत्रातील पुरुषांची मक्तेदारी मोडून काढली. यासाठी त्यांनी महिलांना मासे पकडण्यापासून ते बाजारात त्यांची विक्री करण्यापर्यंत आवश्यक ते प्रशिक्षण दिले.निमगाव, मोरगाव अर्जुनी तालुका, जिल्हा गोंदिया येथील शालू जगदीश कोल्हे या गेल्या नऊ वर्षांपासून फीड (FEED) या संस्थेच्या माध्यमातून माजी मालगुजार तलावांच्या पुनरुज्जीवनाचे काम करीत आहेत .या तलावांमधील बेशरमाची झाडे नामशेष झाली आहेत. शालू कोल्हे म्हणतात, “केवळ पाणी आणि माती असणे यास तलाव जिवंत आहे, असे म्हणता येत नाही. जीवविविधता, प्राणी, पक्षी, जनावरांसाठी चारा व लोकोपयोगी वनस्पती जर तलाव परिसरात विपुल असेल तरच तो तलाव जीवनदायक ठरतो.
July 2, 2026
स्वप्नांना दृष्टिकोनाची गरज असते. दृष्टीहिनांनीही स्वप्न पाहून इतिहास घडविला आहे. भारतातील सगळ्यात तरुण उद्योजक श्रीकांत बोला २०२१ मध्ये फोर्ब्सच्या ३० अंडर ३० च्या यादीतही त्याला स्थान देण्यात आले आहे. ज्यांना वाटते की, शारीरिक अक्षमता एखाद्या व्यक्तीच्या यशाच्या मार्गात अडथळा ठरू शकते, त्यांच्यासाठी श्रीकांत बोला हे एक आदर्श उदाहरण आहे. श्रीकांत अंध असून ही कोट्यवधींचा मालक झाला आहे. श्रीकांतने हे खरं करुन दाखवलं आहे की, स्वप्न पाहण्यासाठी डोळ्यांची गरज नाही, स्वत:वरील विश्वास तुम्हाला तुमचं यश गाठायला मदत करु शकतो.श्रीकांत बोला याचा जन्म ७ जुलै १९९२ रोजी झाला. आंध्र प्रदेशातील सीतारामपुरम येथील मछलीपट्टणम येथे जन्मलेला श्रीकांत आयुष्याच्या सुरुवातीपासूनच अंध होता. त्याच्या कुटुंबाची आर्थिक परिस्थितीही फारशी चांगली नव्हती.
June 23, 2026
काही पुस्तके वाचायला हवीत. पुस्तके प्रेरणा देतात. संघर्षात जगायला शिकवतात. संघर्ष माणसाला घडवतं. अपयशाच्या रस्त्यामधूनच एक दिवस यशाचा रस्ता सापडतो. नैराश्याचे ढगसुद्धा काही काळ अवकाश व्यापून राहातात; पण तेसुद्धा कधीतरी बरसतातच आणि बरसल्यावर अंकुर सोबत घेऊनच आसमंत उजळून टाकतात. पुस्तक आदर्शाचा आरसा असतो. आरशात पाहून स्वत:चं मूल्यमापन करायचं असतं. स्वतःची प्रतिमा सुधारायची असते. आरसा केवळ अस्तित्वच दाखवत नाही, तर व्यक्तित्वही दाखवतो. सामान्य व्यक्तीच्या वर्तनातही असामान्य जीवन असतं. आयुष्य निरनिराळे पदर आपल्याला उलगडून दाखवते व आपण घडतो. प्रतिकूल परिस्थितीत इंजिनिअरिंगचे शिक्षण घेतल्यानंतर सुधा मूर्ती यांनी ३००० स्त्रियांचे जटानिर्मूलन केले. त्या देवदासी म्हणून वेश्या व्यवसाय करायच्या. त्या आपण देवाला वाहिलेल्या आहोत म्हणून जटा काढतच नसत. दोनदा अपयश आल्यानंतरही सुधा मूर्ती मागे हटल्या नाहीत. तिसऱ्यांदा त्यांना समजावण्यात यश आले व हळूहळू देवदासींच्या प्रथेवरील देवदासींचा विश्वास उडून सत्य त्यांना कळू लागले.
June 3, 2026
सोविएत रशियन साहित्यिक युरी नगीबीन यांची डॉ.सुनिती देशपांडे यांनी अनुवाद केलेली ही कथा आहे. नगीबीन यांच्या कथांमध्ये पात्रांची गर्दी नसते, पण प्रत्येक पात्र स्वतंत्र रूपाने प्रभावी होऊन उभे राहाते. लेखकासाठी लहान मूल आणि निसर्ग यांच अतूट नातं खास लोभाचं वाटतं.
June 22, 2026
समाज कार्याचा पॅटर्न नसतो पण एखाद्या व्यक्तीच्या कर्तुत्वानेच एखादा पॅटर्न जनमानसात रूजतो.पायवाटेला नांव नसतं.ज्याचं कोणी नसतं त्यांच्यासाठी देवांने अनेकांना पाठवलं त्यापैकी एक म्हणजे शंकर बाबा पापळकर. “एकदा हॉस्पिटल मध्ये बेवारस प्रेत आलं होत. त्याला कुणी घ्यायला तयार नव्हत. बेवारस मृतदेहांसाठी महाराष्ट्र शासनाच धोरण आहे. मृतदेहाला पोलीस उचलतात आणि त्याच्यावर बेवारस लिहितात आणि टाकून देतात” या घटनेमुळे शंकर बाबा पापळकर यांनी अनाथांसाठी काम करण्याचा निर्णय घेतल्याचं ते सांगतात. अमरावतीच्या जिल्ह्यातील परतवाडा इथे मूकबधिर, दिव्यांग आणि रस्त्यावर बेवारस पडलेल्या मुलांना पितृछत्र देणाऱ्या शंकर बाबा पापळकर यांच ‘वझ्झर’ आश्रम आहे.
July 11, 2026
जी माणसे स्वतःला विसरून इतरांच्या साठी काम करतात ती प्रेरणेची स्त्रोत्र असतात. समाज दोषींच्या कुटुंबाकडे व मुलाकडे दोषी नजरेने पाहतो. दुःखाला असंख्य पदर असतात. दुसऱ्यांचे दुःख दूर करणारे नकळत एक पायवाट निर्माण करतात. बेंगळुरूचे जोडपे व्ही मणी आणि सरोजी यांनी दोषींच्या मुलांसाठी घर बांधण्यासाठी अनेक विलासी वस्तूंचा त्याग केला, ज्यांचे भविष्य अन्यथा अनिश्चित दिसेल. हे जोडपे गेल्यानंतरही त्यांची एनजीओ SOCARE काम करत आहे. कैद्यांच्या मुलांचे काय होते? जोडप्याने त्यांना सुरक्षित आश्रयस्थान तयार करण्यासाठी बचत वापरली 1990 च्या दशकाच्या सुरुवातीस, बेंगळुरूमध्ये रिझर्व्ह बँक ऑफ इंडियामध्ये काम करत असताना, व्ही मणी प्रवासात मध्यवर्ती कारागृहातून जात असत. “आजीवन शिक्षा झालेल्यांची मुले सर्व व्यावहारिक हेतूंसाठी अनाथ झाली आहेत आणि त्यांना तुरुंगाबाहेर रडताना पाहणे खूप दुःखदायक आहे.”असे ते म्हणत.
July 10, 2026
Copyright © 2025 | Marathisrushti