२६ जुलै २०१८ला कारगिल युद्धाला १९ वर्षे पूर्ण झाली. या युद्धानंतर सरकारने कारगिल रिव्ह्यू कमिटी स्थापन केली होती, या कमिटीला या युद्धाआधी झालेल्या चुका आणि त्यानंतर काय तयारी करायला पाहिजे याचे अवलोकन करण्याचे काम दिले होते. १९ वर्षानंतर या कमिटीने दिलेल्या मुद्द्यावर अंमलबजावणी झाली आहे की नाही हे बघणे जरुरी आहे.

लहानपणी मुलांना प्रथम आपण टाळ्या वाजवायला शिकवतो. टाळ्या वाजवताना लहान मुलांच्या चेहऱ्यावरील आनंद काही औरच असतो. लहानपणी शिकलेली टाळ्या वाजवण्याची सवय आपल्याला आजन्म उपयोगी पडते. कारण कुठल्याही चांगल्या प्रसंगी आपण आनंदाने टाळ्या वाजवतो.

जगण्याची साधी सोप्पी तत्वे-भाग एकशे एकोणीस

आयुर्वेदातील मार्गदर्शक तत्वे-क्रमांक •बारा•

नित्यं हिताहारविहारसेवी
समीक्ष्यकारी विषयेषु असक्तः ।
दाता समः सत्यपरः क्षमावान
आप्तोपसेवी च भवति अरोगः ।।

शास्त्रकारांनी निरोगी राहण्यासाठी कसं वागायचं हे सांगितले. व्यवहारात देखील आपले आईवडील आपल्याला काही उपदेशपर गोष्टी सांगत असतात. ते हितोपदेश म्हणजे आरोग्याचा बटवा असतो.

मुलीला आई चार गोष्टी दररोज सुनावत असते.
"अस्सं वाग, अस्स कर. अस्स करू नकोस, तू ना, आमची अगदी इज्जतच काढणार आहेस." वगैरे वगैरे.
आणि मुलींनाच जास्त ओरडा खावा लागतो. तेव्हा आई हा प्राणी तिचा जगातला एक नंबरचा शत्रू असतो.
" तू सारखं सारखं तेच तेच तेच तेच सांगत राहू नकोस, झाली कटकट सुरू, तू मला सांगतेस, त्या दाद्याला का सांगत नाहीस, सगळ्या चुका काय माझ्याच असतात काय,"
आणि हे भांडण शेवटी...
" मी मुलगी आहे, म्हणून काहीही ऐकून घ्यायचं काय ? "
या वाक्यावर येऊन थांबत असतं.
प्रत्येक घरात अगदी हे असंच चाललेलं असतं.

हे खरं पण आहे. "मुलीवर लग्नानंतर लक्ष ठेवण्यासाठी तिथे मी नसणार, मुलाचं काही चुकलं, तर जे काही होईल, ते माझ्या डोळ्यासमोर होईल. मुलगी म्हणजे परक्याचं धन वगैरे, मी माझ्या मुलाला कधीही बदलवू शकते" अशा सरासर खोट्या आणि भ्रामक विश्वातून आई कधीच बाहेर येत नाही.

आणि नंतर जे व्हायचं तेच होतं. जी आई कधीकाळी शत्रू नंबर वन होती, मुलीला ती लग्नानंतर मात्र सद्गुणांचा पुतळा वगैरे भासू लागते. ( मला कुणाच्या भावना दुखवायच्या नाहीत, पण जे अवतीभवती दिसतं ते सांगतोय, एवढंच. )

सांगायचंय काय तर,
लग्नानंतर मुलीला, आईनं केलेले हितोपदेश आठवू लागतात.
सकाळी उठल्यापासून रात्री झोपेपर्यंत आईची सुरू असलेली बडबड आठवून डोळ्यातून गंगाजमुना वाहू लागतात.

मनात म्हटलं जातं,
"तू त्यावेळी सांगितले होतेस,
तेव्हा मला तुझा राग येत होता,
जीवाचा अगदी त्रागा होत होता.

तू सांगायचीस,

उतू नये मातू नये,
घेतला वसा कधी टाकू नये.

एकमेकांचे उष्टे खाऊ नये.
घटाघट पाणी पिऊ नये.
उगाच आरश्यात पाहू नये.
केसांना हात लावू नये.
पदार्थ उघडा ठेऊ नये.
दुधावर फुंकर घालू नये.
पिंपात तांब्या बुडवू नये.
पातेलं खरडून वाढू नये.
ताटाच्या बाहेर सांडू नये.
पंगतीत ढेकर देऊ नये.
मधेच पंगतीतून उठू नये.
शिरा ताणून बोलू नये.
उगाच वाद ओढवू नये.
शब्दाने शब्द वाढवू नये.
उंबऱ्याच्या मर्यादा विसरू नये.
माहेरचे कौतुक सांगू नये.
कुणाचे वर्म काढू नये.
वर्मावर बोट ठेऊ नये.
मोठ्यांचा मान मोडू नये
लहानाशी खेळणं सोडू नये
दुसऱ्याचे दोष पाहू नये
दिलेले दान कळू नये.
धर्मशाळेत जेवू नये.
अंथरूणातून सूर्य पाहू नये.
गादीवर जास्त लोळू नये.
आळस मोठ्ठा देऊ नये.
तोंडाचा आऽ करू नये.
पाय पसरून बसू नये.
पाचकळ बाचकळ बोलू नये.
फिदीफिदी उगा हसू नये
भोकाड मोठे पसरू नये.
हट्टीपणा बरा नव्हे.
फुकाचे बोल बोलू नये.
कर्मकांड टाकू नये.
प्रयत्न कधी सोडू नये.
मनात विकल्प आणू नये.
भूतकाळा आठवू नये.
भविष्याचा विचार करू नये.
वर्तमानाशिवाय राहू नये.

विसरू नये देवाला
विसरू नये कर्माला
विसरू नये संस्काराला
विसरू नये राष्ट्राला

पण आता हे पटायला लागलंय,
तू सांगत होतीस, ते बरोबर असं आता वाटायला लागलंय.
तू मला तेव्हापासून बडवत होतीस,
ताईला नाही तर एका आईला घडवत होतीस.

तुझा एकेक शब्द आता मला आठवू लागलाय.
माझ्या मुलीच्या कानात तो रोज जाऊ लागलाय.

माझ्या मुलीबरोबर तेच भांडण मी करायला लागलीय.
तुझ्या नातीला आता मी तेच सांगायला लागलीय.

अगदी तुझा ठेका मला जमायला लागलाय.
'ह्यांना' सुद्धा तो जाणवायला लागलाय.

तू सांगितलेला प्रत्येक शब्द काळजात रुतून बसलाय.
आता माझ्या जीभेतून बाहेर येऊ लागलाय.

हितोपदेश तुझा आता आठवू लागलाय
मला "आई" बनवू लागलाय.

वैद्य सुविनय दामले.
कुडाळ सिंधुदुर्ग.
9673938021
02362-223423.
०८.०८.२०१७

करिअरची निवड करताना तर अनेकांच्या बाबतीत अनेकदा काही घडायच्या ऐवजी बिघडतेच. करिअर निवडताना केवळ भावनेच्या आहारी जाऊन आणि त्यांतील ग्लॅमरमुळेच अनेकजण त्याकडे आकर्षित होताना दिसतात.

या ओळी निव्वळ वाचल्या तरी समजतात. कारण ते शब्द समाजाच्या भट्टीतून आले आहेत. कोठेही आढेवेढे, जड शब्द, गूढ भाव असं काही काहीच त्यात नाही. व्यसनांनी ‘बहकलेल्या’ समाजाला त्या गर्तेतून बाहेर काढून देवघराकडे ओढत नेणारा आध्यात्मिक भाव सामान्यांना सहज कळावा, त्या भावांमध्ये तो लोटपोट व्हावा म्हणून शब्द सहज सुचतात. ते वाचा आणि सुधारणा करा…

कैरी पिकल्या त्यांचा आंबा झाला की त्याचे गुणधर्म पुर्ण बदलतात. आंबा हा चवीला गोड,थंड व वात व पित्त दोष कमी करणारा व कफ दोष वाढविणारा असतो.

पिकलेल्या आंब्याचे औषधी उपयोग आता आपण पाहूया:

१)रोज १ आंबा खाऊन त्यावर तासाभराने दुंध प्यायल्यास वजन वाढते व झोप ही चांगली लागते.

२)आंब्याचा रस बाळंतीण बाईला नियमीत प्यायला दिल्यास तिचे स्तन्य वाढते.

३)लघ्वीची तक्रार असल्यास जसे लघ्वी कमी होणे,जळजळ १ ग्लास आंबा रस+ १/४ ग्लास गाजराचा रस + १/४ चमचा सैंधव हे मिश्रण प्यावे.

४)आंब्याची ओली साल आंघोळी पुर्वी १/२ तास अंगावर चोळल्यास त्वचा नितळ व निरोगि होते.

५)आंब्याच्या कोईचे चुर्ण ताकातून प्यायल्यास जुलाब कमी होतात.

६)आंब्याच्या सोयीचे चुर्ण हिरड्यांना लावल्यास त्यातून येणारा रक्त स्त्राव,पू येणे कमी होते व हिरड्या मजबूत व्हायला मदत होते.

आंबे खायचा अतिरेक केल्यास पोटात खळखळून जुलाब होऊ शकतात.

वैद्य स्वाती हे.अणवेकर
आरोग्य आयुर्वेदीक क्लीनीक,
म्हापसा गोवा.
संपर्क:९९६०६९९७०४

हे फळ सगळ्यांना आवडते.दिसायला आणी खायला देखील सुरेख.साधारण अक्टोबर महिन्यात सुरूवातीला हि फळे बाजारात येतात.ह्याचे १०-१२ फुट उंच झाड असते व फळ ४-५ इंच व्यासाचे असते.बाहेर काळपट हिरवी साल असते व आत पांढरा सुगंधी गर व काळी बी असते.

हे चवीला गोड थंड व पित्तनाशक असून वात व कफ दोष वाढविते.

आता ह्याचे घरगुती उपचार पाहूयात:

१)व्यवसाया निमित्त उष्णतेशी संपर्क येत असणाऱ्या व्यक्ती ज्यांना घसा कोरडा होणे,वारंवार तहान लागणे ह्या तक्रारी असतात त्यांनी सीताफळ अवश्य खावे.

२)मुलास दुध पाजत असणाऱ्या स्त्रीने सीताफळ खावे भरपूर दुध येते व थकवा देखील कमी होतो.

३)तळपाया व हात ह्यांची आग होत असल्यास सीताफळ खावे व साल तळव्यांना बांधावी.

४)गळवे पिकायला कच्च्या सीतांफळाचे पोटीस त्या गळूवर बांधावे.

५)सीतांफळाचे बियांचे चुर्ण हे केस धुवायला वापरल्यास कोंडा कमी होतो व केसांचे आरोग्य सुधारते.

सीताफळ खायचा अतिरेक केल्यास सर्दी खोकला होऊ शकतो.

वैद्य स्वाती हे.अणवेकर
आरोग्य आयुर्वेदीक क्लीनीक,
म्हापसा गोवा.
संपर्क:९९६०६९९७०४

जगण्याची साधी सोप्पी तत्वे-भाग एकशे पस्तीस
आयुर्वेदातील मार्गदर्शक तत्वे-भाग बारा
निरोगी राहाण्यासाठी काय करावे-भाग एकोणतीस

बाबा सांगतात...

गरीब, रोगी आणि शोकाकुल असणाऱ्यांना यथाशक्ती सहाय्य करावे. इथे यथाशक्ती असा शब्द आला आहे, तो महत्त्वाचा आहे.

यथाशक्ती म्हणजे आपल्याला जे करणे शक्य आहे ते करावे. नियम म्हणून नको. नियम केला की जबरदस्ती आली. सरकारी नियम केला की कायदा झाला आणि भारतात कायदा मोडण्यासाठीच असतो.

असो. तर आप्त मंडळी जे सांगतात, तेच बाबाही सांगताहेत. गरजूंना यथाशक्ती आणि यथायोग्य मदत करावी. ज्याची जशी गरज तशी ती पुरवावी.
काहीवेळा कुणाला पैशाची गरज असते, (आपलं राखून हा विवेक जागृत ठेवत ) परतफेडीची अपेक्षा न ठेवता, जरूर मदत करावी.
काहीवेळा आपली संसाधने गरज म्हणून दुसऱ्याला वापरायला हवी असतात, आपली गाडी हवी असते, आपलं एखादं पुस्तक हवं असतं, आपली गैरसोय होणार नसेल तर जरूर मदत करावी. कारण भविष्यात आपल्याला सुद्धा अशी गरज निर्माण होऊ शकते.

काही वेळा ही गरज श्रमशक्तीची असते. विशेषतः सार्वजनिक क्षेत्रात काम करताना ही श्रमशक्ती जास्त लागते. ती पण द्यावी.

तर काहीवेळा मदत ही धीर देणारी हवी असते. "काही घाबरू नकोस, सगळं ठीक होईल. मी आहे ना गरज लागेल तेव्हा!" या अशा शब्दांची ती गरज असते.

काही वेळा लढण्यासाठी तर काही वेळा रडण्यासाठी सुद्धा एका भक्कम आधाराची गरज पडते.

तर काही वेळा आजच्या भाषेत केवळ "माॅरल सपोर्ट" म्हणून मदत हवी असते. तुझं स्थूलातून किंवा सूक्ष्मातून असलेले अस्तित्वच मला गरजेचं बनतं.

अर्जुन उत्तम योद्धा होता. क्षात्रवीर होता. युद्ध कोणतेही असो, मी एकटा ते जिंकेन याचा विश्वास अर्जुनाला होता. अठरा अक्षौहिणी सेना सोडून, अर्जुनाने फक्त श्रीकृष्णांचे सहाय्य एवढ्यासाठीच घेतले की, जर तू माझ्याबरोबर असशील तर माझे आत्मबल वाढणार आहे. मग मला कसलीच भीती नाही. मी नक्कीच जिंकणार आहे.
आजच्या काळातील कुसुमाग्रजांच्या भाषेत, पाठीवर हात ठेवून, तू फक्त लढ म्हण. या माॅरल सपोर्टची गरज आज वाढली आहे.

मी करतो आहे ते बरोबर आहे की चुक आहे, हे विश्वासानं सांगणाऱ्या आप्त व्यक्ती देखील कमी होत चालल्या आहेत.
हा अनुभव या ज्येष्ठ व्यक्तींकडे असतो.

म्हणून बाबा सांगतात, ते सर्व ऐकलं पाहिजे. असं, आपण बाबा व्हायच्या वयात कळलं, तरी पुष्कळ आहे.

वैद्य सुविनय दामले.
कुडाळ सिंधुदुर्ग.
9673938021
02362-223423.

तुम्ही साहेब (अधिकारी) असाल तर कशा प्रकारचे साहेब आहात? चांगले की वाईट? जसे तुम्ही तुमच्या स्टाफला पारखत असता तसेच तुमचा स्टाफही तुम्हाला जोखत असतो. तुमचा स्टाफ तुमचा सी. आर. लिहू शकणार नाही. म्हणून काय झाले? बॅड बॉस म्हणून एकदा नाव झाले की मग गूड बॉस होणे फार फार कठीण.

भगवान श्री गणेशाच्या निर्गुण-निराकार स्वरूपाला अत्यंत सुस्पष्ट रीतीने आपल्या समोर ठेवणारा हा श्लोक.