खाद्ययात्रा

नागवेलच्या पानांची दांडी तोडून घ्यावी. मग पानांना बारीक चिरून त्यात वरील सर्व सामग्री मिक्स करून घ्यावी. या मिश्रणाला फ्रीज मध्ये ठेवावे. हे मिश्रण २-३ दिवस टिकू शकते.

प्रथम उकळून घेतलेले कॉर्न जाडसर बारीक करून घ्यावे. त्यात कुस्करलेले बटाटे, पालक, भात, पनीर, कोथिंबीर, मिरची, तिखट, धने-जिरे पूड, मीरे पावडर टाकावी. ब्रेड स्लाईस मिक्सरमधून फिरवून बाजूला काढून ठेवावे.

सहा क्लटब सॅन्डविच बनविण्यासाठी सहा पांढऱ्या ब्रेड स्लाईस आणि तीन ब्राऊन ब्रेडच्या स्लाईस घ्याव्या. तीन पांढऱ्या स्लाईसवर हिरवी चटणी लावावी. तर उरलेल्या तीन पांढऱ्या स्लाईसना टोमाटो सॉस लावावा.

वरील सर्व मसाले मंद आचेवर भाजून त्याची पावडर करावी. उभे कापलेले कांदे कडकडीत तळून त्याची पूड करावी. एकत्र करून ठेवा. एका पातेल्यात अर्धी वाटी तेल घेऊन त्यामध्ये ४ चमचे आलंलसूण पेस्ट छान परतून घ्या. नंतर यात १ वाटी मालवणी मसाला घालून थोडं पाणी घाला व चांगले परतून घ्या. चवीनुसार मीठ घाला.

साहित्य :- चारशे ग्रॅम सुरण, अर्धी वाटी तांदळाचे पीठ, दीड वाटी बेसन, एक चमचा तिखट, अर्धा चमचा जिरेपूड, एक चमचा गरम मसाला, दोन चमचे तेल मोहनासाठी, थोडी चिरलेली कोथिंबीर, चवीसाठी साखर, चिंचेचे लहान बुटुक, तळण्यासाठी तेल.

कृती :- सुरणाचे मध्यम आकाराचे तुकडे करून घ्यावेत. त्यात चिंच घालून कुकरमधून उकडून घ्यावे. थंड झाल्यावर त्यातील पाणी व चिंच काढून टाकावी. उकडलेले सुरण हाताने मऊ करावे. त्यात वरील सर्व पदार्थ घालून कणकेसारखा गोळा मळावा. प्लॅस्टिकच्या कागदावर थापून चपटे वडे करावे व तळावेत.

संजीव वेलणकर पुणे.
९४२२३०१७३३

साखरभात
साहित्य - ३ वाटया तांदूळ, ३ वाटया साखर, ४-५ लवंगा, २ दालचिनीचे तुकडे, २ वेलदोडे, २५ ग्रॅम बेदाणा, ७-८ वेलदोडयाची पूड, अर्धा चमचा मीठ, २ लिंबे, थोडेसे केशर, केशरी रंग व तूप.
कृती - तांदूळ स्वच्छ धुवून चाळणीवर निथळत ठेवावेत. २ टेबलस्पून तूप, लवंगा, दालचिनी, वेलदोडै घालून फोडणी करावी. त्यावर धुतलेले तांदूळ घालून परतावेत. नंतर त्यात तांदुळाच्या दुप्पट पाणी व मीठ मोदक पात्रात पातेले ठेऊन नेहमीप्रमाणे भात शिजवून घ्यावा. (४०-४५ मिनीटे) भाताची वाफ जिरली की तो परातीत उपसून ठेवावा. भात गार झाला त्यावर लिंबाचा रस, केशरी रंग, केशराची पूड घालून अलगद हाताने कालवावे.
जरा मोठया पातेल्यात साखर व साखरेच्या निम्मे पाणी घालून पाक करावा. पाक गोळीबंद झाला पाहिजे. ताटात थोडा पाक टाकून पहावा. गोळी वळली गेली पाहिजे. गोळीचा खणकन आवाज आला पाहिजे. म्हणजे पाक झाला असे समजवावे. त्यात बेदाणे, वेलदोडयाची पूड व उपसलेला भात घालून ढवळावे. प्रथम भात जरा पातळ होईल नंतर घट्ट होईल. बाजूने साजूक तूप घालावे. हा भात गरम चांगला लागतो.
संजीव वेलणकर पुणे.
९४२२३०१७३३

केशरी भात
साहित्य: २५० ग्रॅम बासमती तांदूळ, एक टेबलस्पून बेदाणे, दोन टेबलस्पून लिंबाचा रस, एक टेबलस्पून चारोळ्या ३ ते ४ केशर काड्या १ चमचा दूधात चुरुन घ्याव्यात, दोन चिमटी खाण्याचा पिवळा रंग (पाव टीस्पून पाण्यात कालवून) ४ ते ५ लवंगा, २ ते ३ वेलच्या, दोन टेबलस्पून तूप.
कृती: एका पातेल्यात तूप घाला. आधी धुतलेले तांदूळ वेळून घ्या. तुपात लवंगा व २-३ वेलच्या घाला. त्या जराशा परतून घेतल्यावर त्यात भात घाला. तांदूळ चांगले परतून घ्या. या मिश्रणाच्या दुप्पट पाणी करत ठेवा. तांदूळ खमंग परतले गेले, की त्यामध्ये हवी असेल तेवढी साखर घालून हलवत राहा. मग पाणी ओता. मंद आचेवर झाकण ठेवून शिजवा. शिजत आल्यावर लिंबाचा रस घालून ढवळा. यावर बेदाणे व चारोळ्या घाला. भात जवळ जवळ शिजला की त्यामध्ये केशर व रंग घाला. हलवा व झाकण ठेवा. एक वाफ येऊ द्या. अशाप्रकारे गरमागरम सणासुदीसाठी खास केशरी भात तय्यार. यावर तुम्ही हवे असल्यास अन्य सुका मेवा वापरुन सजावट करु शकता.
संजीव वेलणकर पुणे.
९४२२३०१७३३

संत्री घातलेला केशरी भात
साहित्य:- १ वाटी बासमती तांदूळ, २०० ग्रॅम साखर, १1 मोठे किंवा २ लहान संत्री, ३ मोठे चमचे लोणकढी तूप, ४ दालचिनीचे लहान तुकडे, ४ लवंगा, ४ वेलदोडे, पाव चमचा केशर (दुधात भिजवावे), १ मोठा चमचा संत्र्याच्या सालीचा किस, ८,१० बदाम व काजूचे काप, १०,१२ बेदाणे, खास प्रसंगी चांदीचा वर्ख व चेरीज, ३,४ थेंब ऑरेंज रंग.
कृती:- तांदूळ धुऊन तासभर बाजूला ठेवावे. ४ कप आधण पाण्यात तांदूळ वैरावे व १२,१३ मिनिटे प्रखर आचेवर अर्धवट शिजवावे. चाळणीवर निथळावे व त्यावर थोडे गार पाणी ओतावे. एका ताटात भात पसरून गार करत ठेवावा. साखरेत एक वाटी पाणी घालून एकतारीपेक्षा जरा कमी असा सुधारसाइतपत पाक करावा. एका जाड बुडाच्या पातेल्यात तूप तापले की त्यावर लवंगा, दालचिनी व वेलदोडे फोडणीस टाकून त्यावर गार झालेला भात, संत्र्याच्या सालीचा किस व पाक घालावा. संत्र्याचा रस काढावा व ताजा रस भातात घालावा. रंगाचे थेंब व काजू, बदाम, बेदाणे (निम्मे) घालावे, झाकण ठेवावे. पाच मिनिटांनंतर वाफ आली की पातेल्याखाली एक तवा ठेवावा. केशर शिंपडावे व मंद आचेवर भात पुरता शिजवावा. उरलेले काजू, बेदाणे, वर्ख, चेरीज इत्यादी सजावट करून शोभिवंत भांड्यात भात ठेवावा.
संजीव वेलणकर पुणे.
९४२२३०१७३३

साहित्य- एक जुडी मेथीची पाने, दोन मोठे कांदे, एक चमचा आले-लसूण पेस्ट, एक वाटी दूध, एक वाटी टोमॅटो प्युरी, चार-पाच हिरव्या मिरच्या वाटून, एक वाटी मटार दाणे आधीच शिजवून ठेवलेले, एक मोठा चमचा काजू पेस्ट, एक वाटी क्रीम अथवा साय, एक चमचा धने-जिरे पूड, थोडी तिखटपूड, एक चमचा गरम मसाला, दोन चमचे तूप, चवीनुसार मीठ व थोडी साखर.

कृती - मेथीची पाने चिरून मीठ लावून ठेवावीत व दहा मिनिटांनी पिळून घ्यावीत म्हणजे कडवटपणा कमी होतो. दोन मोठे कांदे बारीक चिरून तुपावर परतून घ्यावेत. नंतर मेथी घालून परतावेत.
मेथी शिजत आली, की वाटीभर दूध घालून झाकण न लावता शिजवावे. एक चमचा आले-लसूण पेस्ट व एक वाटी टोमॅटो प्यूरी घालावी. थोडी तिखटपूड, वाटलेल्या हिरव्या मिरच्या, एक चमचा गरम मसाला, धने-जिरेपूड व नंतर शिजवलेले मटार मिसळावेत. नंतर मीठ, साखर, काजू पेस्ट व साय घालावी. ही भाजी सरसरीत असते. हा पदार्थ वेगळ्या चवीचा असून, सध्या सर्व रेस्टॉरंटमध्ये खूप लोकप्रिय आहे. गरम गरम पराठ्याबरोबर मस्त लागतो.

संजीव वेलणकर पुणे.
९४२२३०१७३३

सर्वप्रथम बीट उकडवून, सोलून व किसून घेणे. त्यात हिरवी मिरची बारिक करुन घालणे. साखर, मीठ, दही व थोडी कोथिंबीर घालून ढवळून घेणे.

साहित्य -

४ वाट्या ओल्या नारळाचा चव, २ वाट्या खडीसाखरेची पावडर,२ वाट्या साखर, ७ ते ८ विड्याची पाने, आर्धी वाटी दुध, १ वाटी गुलकंद, २ चमचे वेलची पावडर

कृती -

प्रथम विड्याची पाने दुध घालुन मिक्सरला वाटुन घ्यावी , कढई मध्ये नारळाचा चव साखर व खडीसाखरेची पावडर घालुन सर्व मिक्स करुन घ्या व गँसवर ठेवा, व ते ढवळत रहा थोडे गरम झाल्यावर त्या मध्ये ऊरलेले सर्व पदार्थ घाला व कडेने तेल सुटल्यावर गँस बंद करा, हे थंड झाल्यावर मोदकाच्या साच्यात घालुन मोदक बनवा.

-- संजीव वेलणकर, पुणे
९४२२३०१७३३

मशरूमला ‘व्हेजिटेरियन्स मीट’ असं म्हटलं जातं. मशरूम हा शाकाहारी की मांसाहारी पदार्थ आहे याबाबत नेहमी चर्चा केली जाते. मात्र मशरूम हा शाकाहारी पदार्थ आहे. मटणाप्रमाणे चव असलेले मशरूम खाण्यासाठी आता पूर्वीप्रमाणे पावसाळा येण्याची वाट पाहावी लागत नाही.