आत्मा कोठे असतो, नाभी केंद्रात शोधाल का ?

तो तर दिसत नसे, मग त्यास जाणाल का ?....१,

सर्व इंद्रिये वापरली, परि न झाला बोध,

कोठे लपला आहे, न लागे कुणा शोध....२,

विचार आणि भावना, संबंध त्याचा ज्ञानाशी

मेंदूत आहे इंद्रिय, संपर्क त्यांचा सर्वांशी....३,

मेंदूवरी ताबा असे, नाभीतील मध्य बिंदूचा

समजून घ्या सारे, तेथेच आत्मा देहाचा...४,

मातेचे अपूर्व देण, बाळाच्या नाभीत जमते,

आत्मा हेच ते रूप, जीवन कार्य चालविते.....५

डॉ. भगवान नागापूरकर

९००४०७९८५०

bknagapurkar@gmail.com

चकीत झालो बघूनी, प्रभूला दारावरी
त्रिशूळ घेऊनी हातीं, आला होता जटाधारी

क्षणीक थांबूनी दारावरती, गेला तो निघूनी
बहूत वेळ येत राहिला, दार ना ओलांडले त्यांनी

कळले नाहीं मजला, ही त्याची रीत
विचार करीता मनी, जाणली मी ही गम्मत

उपास तापास करुनी, देह शुद्ध केला
भजन पूजन करुनी, तप मिळाले मजला

गुंतले होते माझे मन, संसारातील मोहांत
राग लोभ अहंकार, मुरले होते अंगात

मान देऊनी तपशक्तिला, येत होता ओढूनी
अशांतता बघूनी मनातील, जात होता परतोनी

डॉ. भगवान नागापूरकर
९००४०७९८५०

अनामिक जे होते पूर्वी, साद प्रेमाची ऐकू आली
योग्य वेळ ती येतां क्षणी, हृदये त्यांची जूळूनी गेली

शंका भीती आणि तगमग, असंख्य भाव उमटती मनी,
विजयी झाले ऋणाणू बंधन, बांधले होते हृदयानी,

उचंबळूनी दाटूनी आला, हृदयामधला ओलावा
स्नेह मिळता प्रेम मिळाले, जगण्यासाठी दुवा ठरावा

मनी वसविल्या घर करूनी, क्षणीक सुखांच्या आठवणी
जगण्यासाठी उभारी देतील, शरीर मनाच्या दु:खी क्षणी

डॉ. भगवान नागापूरकर
९००४०७९८५०
bknagapurkar@gmail.com

अष्टाक्षरी रचना

वावर

श्येतकरी ह्यो राबतो
वावरात दिनरात
बिया टाकीसन तिथं
उगीसन झाड येत

धनी जाय श्येतामंधी
रानी थापते भाकर
जाई शेतामंदी बाय
घर-दार ह्यो वावर

कायी शाल पांघरली
वरी घामाचा पाऊस
बीज माटीतले पाहा
येता,धनी करी हौस

काळी माय मागे बीज
दान देई लय लय
तिले माहा नमस्कार
तिच्या पुढं जीव काय

श्येवटची ओवी माह्या
शिवाराला केली हाय
त्यो पोशिंदा सर्वाईचा

शिवारच माही माय

सौ.माणिक (रुबी)

आपल्या सीकेपींच्या पद्धती, जिन्नस सगळंच कसं खास, छान छान
त्यातून कडव्या वालांना लाभलय एक विशिष्ट प्रमुख स्थान ॥1॥

"वालाचं बिर्ढ" नेहमीच "नंबर वन", त्याचा पहिला मान
दिमाखात वाटीत खुलतं आणि वाढवतं जेवणाची शान ॥2॥

चवीष्ट लोभसवाणं "बिर्ढ" खाणा-यांची भूकही वाढवतं
ताटातल्या इतर पदार्थांपुढे स्वत:चा सुंदर ठसा उमटवतं ॥3॥

कडवे वाल येताच इथला तिथला भाव, क्वालिटी चा सर्व्हे करत सुटायचं
काकीला/मावशीला/मामीला, "तुझ्या यादीत माझे पण 5 किलो लिहून टाक", हक्कानी सांगायचं ॥4॥

वाळवणं, तेल लावणं, भरणं हे सगळे सोपस्कार करणं सास्वा-सुनांचं आवडीचं काम,वालाचं मनासारखं कोडकौतुक झाल्याशिवाय हातांना त्यांच्या नसतोच आराम ॥5॥

तेवढ्याच प्रेमाने भिजवून, ऊपसून, सोलून शिजवून, गृहिणीला मिळतं आगळं समाधान,खवय्ये मंडऴींबरोबर जणू काही गोंडस स्मित करतं भरलेलं पान ॥6॥

चपाती-प्रेमी मंडळी, "बिर्ढ" केलं की मात्र शेवटी पुन्हा बिर्ढ-भात घेणारच
भरपेट जेऊन, "वाह मस्त" अशी ऊत्स्फूर्त तारीफ हमखास तोंडातून काढणारच ॥7॥

रूचीपालट म्हणून अधूनमधून मुगाचं, चवळीचं, चण्याचं बिर्ढही आपल्याकडे असतं,नाॅनव्हेजचा वार नसला तरी आपलं हे "बिर्ढ" सगळं निभावून नेतं ॥8॥

संकष्टीला, सणावाराला बिना कांदा-लसणाचंही सगळे आवडीने खातात
शिल्लक राहिलेलं दुस-या दिवशीही "बिर्ढ आहे नं गं, वाढ नं," म्हणून आवर्जून मागून घेतात ॥9॥

मनापासून करतो, उत्साहाने, आवडीने व आग्रहाने खाऊ घालतो
आनंदी चेहरे बघून तृप्त होतो, म्हणूनच कदाचित आपण स्वत:ला कायस्थ म्हणवतो ॥10॥

-----सौ.वर्षा कुळकर्णी खोपकर-----

कर पडले चरणीं

भाव जाण तू देवा ।।धृ।।

देह झुकला तुझ्या पुढती

लिनतेनें मान वाकती

मनाची करूनी एकाग्रता

भावनेला वाट देतां

अश्रू दाटले नयनी अंतरीचा दिसे ओलावा १

कर पडले चरणी भाव जाण तू देवा,

प्रथम येई भावना,

जागृत करते ती मनां

मनाचा ताबा देहावरी

तोच तुजला प्रणाम करी

घे प्रभू तू जाणूनी अत:करणातील ठेवा २

कर पडले चरणी भाव जाण तू देवा

मुखीं नाम तुझे घेई

देह सारा शहारून जाई

आनंदाची फूटते उकळी

नाचते मन सर्व काळी

मनाचा चंचल स्वभाव समजोनी तूं घ्यावा ३

कर पडले चरणी भाव जाण तू देवा

डॉ. भगवान नागापूरकर

९००४०७९८५०

प्रदीप निफाडकरांची गझल

पचास साल हुए जिंदगीके, गोल्डन ज्युबली मनायी गयी ।

हंगामा और जल्लोष मे, पूरा दिन पूरी रात गयी ।।

सारे बच्चे और रिश्तेदार, जमा हुए इकठ्ठा ।

फिर पडोसवाले क्यूं रहेंगे पिच्छे, जब खानेको था मिठा ।।

सबने तारिफ की पचास साल, जिंदगी के ऊपर ।

हम तो बहूत खुष हुए सुनकर, उसे पहीली बार ।।

जीन जीन चिजोंको किसीने आजतक ना जाना ।

जीन गुणोंको हमनेही ना पहचाना ।।

वो हमारेमे संकरीत है, उसकी दिगयी हमे कल्पना ।

आदर्शवाद, सच्चाई और प्यार के पूजारी ।

देखी किसीने हमारे मे थे बाते सारी ।।

आचंबेके साथ सोंच रहे थे गंभीरतासे ।

के इन गुणोंका पता उन्हे लगा कैसे ।।

जीन गुणोंका अर्थ हमने, आज तक ना जाना ।

कैसे मिला उनका उन्हे ठिकाना ।।

जो कुवेमेही नही था, वो बालटी मे कैसे आया ।

और इन बातोंका हमे आश्चर्य हुआ ।।

शायद यह हो सकती है पार्टी की मिठाईयां ।

नैतीक दबाव उनपर जीस वझेसे आया ।।

खिलानेवाले की कुच तो इज्जत करो ।

उसके आसलीयत पर मत उतरो ।।

कमसे कम इतनी उमरबाद, होने दोजी खूष उसे ।

सोचा हुंगा किसीने, मन मे ऐसे ।।

कलतक दे रहे थे जो गालीयां ।

दिखी आज हमारेमे उनको खुबीयां ।।

चार झुठ एक सच्चे के बराबर, जब रेटकर कहा जाता है ।

और किसीकी तारीफ, हकीकत बनती ।।

जब आखों मे पानी लाकर कहा जाता है ।

यह तो पता हुआ उनकी तारीफ से ।।

के आसलीयत मे जिंदगी होनी चाहीए कैसी ।

इन ताऱिफ और गुलदस्तोकी चौकटने प्रसन्न किया हमारा चित्त ।।

और ख्यालोंकी दुनीयांने बिती सारी रात ।

करवटे बदलते बदलते सोचना मजबूर किया ।।

के जो कुछ जिंदगी मे सच्चा हुआ, तुने क्या पाया ।

जिंदही का मकसद क्या, जरा सोच इन बातों पे ।।

यही विचार झाकने लगा मन मे, उमरके इस मोड पे ।

रईस बापकी इकलोती आवारा आवलाद ।।

देखी हमने पैसोको करते बरबाद ।

लक्ष्मी के मोलको वो गधा जानेगा कैसे ।।

वह तो समझताहै पैंसो को पानी जैसे ।

समयका मोल हमने किया उस आवारा भाती ।।

और खो बैठे वो महान संपत्ती ।

गया वख्त फिर हात आता नही ।।

बचपन मे शिक्षकने घोल घोलकर बाते कही ।

अर्थ उन पक्तीओंका तो हम जान गये थे ।।

पर मतलब से उसके बहूत दूरी पर थे ।

पचास साल जानेके बाद, पंक्तीओंका दोहरा रहे है करते याद ।।

पर अब तो ये बेफूझूलकी हुई ना बाते ।

दुनीयांके चक्करको कैसे वापीस फिराते ।।

पेंडीग रखो इन बातोंको, फूरसतसे करेंगे हम उनको ।

कर दिया इन्ही बेफीकीर आदतोंनो सर्वनाश ।।

और समय खो जाने पर आता था हमे होश ।

खेल कुद और तंदुरस्ती को जान ।।

विद्यार्थी दशा मे नही हुयी इसकी पहचान ।

समझते थे खाईंगे पियेंगे बनेगे नवाब ।।

खेलेंगे पढेंगे बनेंगे खराब ।

चार बच्चोंका अड्डा जमाए, झाडके तले बैठते थे ।।

और दुसरे दोस्त, जो खेल रहे, उनपर कॉमेट्स करते थे ।

बगैर खेले मैदान मे, खेलोंपर करते थे मार्गदर्शन ।।

किसीसे कुछ सुना, या अकबारपढा, यही था हमारा ग्यान ।

बातें बनाना यही कला, हमने सिखी पढाईके जमानेसे ।।

और उमरके हिसाबसे जो मिला ग्यान, निकालते उगालकर दिमागसे ।

उन बातो मे ना कुछ अनुभव था, ना अभ्यास किया पंक्ती ।।

बकते थे भडाभड जो मुहसे निकल आती ।

खेल कुद मे रहे पिछए और लिख पढाईमे निचे ।।

इसी कारण जिंदगी मे रहे कच्चे ।

ग्यानी अनुभवोंकी थी हमारेमे कमतरता ।।

सिर्फ उमरके अनुभवोंको कोन पुछता ।

अब आपही सोंचो जरा ।।

जीसके जिंदगी मे था खाना पिना मौज उडाना ।

समयको फूकटका माल समझकर बरबाद करना ।।

कैसे इन लोगों ने हमे आदर्शवादी माना ।

यह तो हुआ जबानी जमाखर्चा, क्या झूठ और क्या सच्चा ।।

** पर एक सज्जनने जो कही बात ।

उसमे दिखी मुझको जिंदगी की हकीकत ।।

उसने सुनाया हमारे तारीफ का राज ।

वही बना जिंदगीके तस्सलीका आवाज ।।

ये दुनीया देखनेमे है खूबशूरत ।

पर काटोंसे भरी हुयी अनगीनत ।।

हर कदमपर जिंदगी के लीए चाहीए झगडा ।

एक एक दिन गीने इन्सान आगे बडा ।।

सोचना पडता था के गया दिन कैसा ।

आनेवाले दिन का नही था भरोसा ।।

यह संसार है बेरहेम, बेदर्द औऱ जालीम ।

इसी जिंदगीमे हम जिये थे ५० साल कमसे कम ।।

-- डॉ. भगवान नागापूरकर

९००४०७९८५०

bknagapurkar@gmail.com

बऱ्याच दिवसानंतर मोकळ्या नभात
उडताना एक चिमणी दिसली

चिव - चिव करत घरात माझ्या
नजरेसमोरून ती उडत गेली

आमच्या घरासमोरच्या पूर्वीच्या मोकळ्या
अंगणाची आठवण करून गेली

मागे कधी आजीने सांगितलेल्या
चिमणीच्या गोष्टीची आठवण देऊन गेली

बऱ्याच दिवसापासून फक्त चित्रात दिसणारी
चिमणी आज प्रत्यक्षात सामोरी आली

बऱ्याच वर्षानंतर आमच्या घरात
जणू ती नवीन पाहुनीच आली

चिमण्या घटता आहेत प्रदूषणामुळे
याची जणू सूचनाच घेऊन आली

कवी - निलेश बामणे