कविता-गझल-चारोळी-वात्रटिका

चालत असता संथ गतीने, एका वाटेवरती

संगे माझ्या, माझी छाया, मागून येत होती

वेगामधली बघुनी तीव्रता, ती ही वाढावी वेग

खंड न पडता साथ देणे, हेच तिचे अंग

तळपत असता रवि आकाशी, जवळ ती आली

समरस होण्या माझ्यामध्ये, पायी घुटमळली

ढळू लागला सूर्य हळू हळू, पश्चिम दिशेला

प्रकाशातील तीव्रपणा तो कमी होऊ लागला

पडू लागले पावूल माझे मंद मंद आता

श्रमलो दमलो बसलो खाली, अंधार तो होता

दूर दूर ती जावू लागली, छाया मजला सोडूनी

काळोखाच्या गर्भामघ्ये, गेली ती विरुनी

एकटाच मी होतो तेथे, अंधाऱ्या रात्री

प्रकाश्यातली साथ लाभली, ती छाया नव्हती

सुखामधली सोबत सुटते, दु:खाच्या वेळी

सगेसोयरे साथ सोडती, पडत्या संकट काळी

पहाट होता बघू लागलो, पुनरपि छायेला

सोडून गेली रात्री, त्याचा निषेध नोदविला

छाया म्हणते:

रविकिरणांच्या संगे गेली, मीही त्यांच्या मागे

आठव देण्या रवि उदयाची, त्याला मी सांगे

तुझे नि माझे अतूट नाते, त्याच्या अस्तित्वाने

पुनरपि आले तव सहवासे, त्याचाच साक्षीने

डॉ. भगवान नागापूरकर

संपर्क - ९००४०७९८५०

bknagapurkar@gmail.com

घन काजळ रात्री तू आलीस

-- श्री.उदय विनायक भिडे

नव्हतो आम्ही आमचे कधींही बनले जीवन दुजामुळे ।
कर्तेपणाचा भाव तरीही येतो कां मनी ? ते न कळे ।।
कसा आलो या जगतीं ठाऊक नव्हते कांही मजला ।
कसा वाढलो हलके हलके जाण आहे याची मला ।।
जेंव्हा झालो मोठा कुणीतरी वाटू लागले कांही करावे ।
काळाने परि दिले दाखवूनी जीवन प्रवाही वाहात जावे ।।
परिस्थितीच्या काठामधूनी जीवन सरिता वाहात जाते ।
वाहात असता त्याच दिशेनें इच्छीत ध्येय हातीं नसते ।।
होते सारे अखेर तेचि आखून ठेवते नियती जे जे ।
अज्ञानानें समजत राही हे केले मी, अन् हे माझे ।।
डॉ. भगवान नागापूरकर
९००४०७९८५०
bknagapurkar@gmail.com

प्रभूची लीला न्यारी, विश्वाचा तो खेळकरी

कुणी न जाणले तयापरी, हीच त्याची महीमा १

जवळ असूनी दूर ठेवतो, आलिंगुनी पर भासवितो

विचित्र त्याचा खेळ चालतो, कुणी न समजे त्यासी २

मोठ मोठे विद्वान, त्यांत कांहीं संतजन

अध्यात्म्याचे ज्ञान घेवून, विश्लेषण करती प्रभूचे ३

कांहीं असती नास्तिक, कांहीं असती आस्तिक

त्यांत काही ज्ञानी मस्तिक, चर्चा करिती प्रभूची ४

सत्य परिस्थिती ऐसी, कुणी न जाणले प्रभूसी

सर्वांची चालना तर्कासी, प्रभूच्या अस्तित्वाविषयी ५

फक्त एकमुखी वाच्यता, असे ती सर्वता

महान शक्ती असता, ह्या ब्रह्मांडामध्ये ६

सर्वांनी जाणले एक, ‘अपूर्व शक्ती’ ह्याचा चालक

त्याच ऊर्जेचे हे प्रतीक, सारे विश्वमंडळ ७

कुणा नाही दुजा भाव, समजोनी त्या शक्तीची ठेव

ज्ञानी देती नाव, निरनिराळी त्या शक्तीसी ८

कुणी म्हणती राम, कुणी म्हणे रहीम

कुणी संबोधती गौतम, येशू असे कुणाचा ९

परी तत्व नसे वेगळे, नावे होत निरनिराळे

सामान्यास ते न कळे, हीच खरी शोकांतिका १०

सारे जीवन निघून जाई, परी त्या शक्तीचा बोध न होई

विश्लेषण करीत राही, त्याच्या अस्तित्वाविषयी ११

जाणावी ती शक्ती, रूप आकार त्यास नसती

शक्ति समजोनी करावी भक्ती, आदर भाव ठेवून १२

मानवजन्म श्रेष्ठ ठरविला, विशेष बुद्धी मिळून त्याला

विचार शक्ती उपजण्याला, मानवामध्ये १३

बहूत झाले विद्वान, कर्तव्य करूनी मिळवी मान

मानव जातीची ती शान, ह्या संसारी १४

मार्ग निरनिराळे दाखवी, सारे मिळती एक ध्येयी

सर्वार्पण त्या शक्ती होई, ध्येय मिळतां जीवनाचे १५

विचार करा मनाशी, आपले वैर आपणाशी

नसते केव्हां प्रभूशी, हेच मूळ दु:खाचे १६

वाद नसतो ध्येयापरी, चर्चा असे मार्गापरी

हीच मानव निर्मिती खरी, सर्व सुख दु:खाची १७

तथा कथित पंडित, सामान्यांत विद्वान होत

ज्ञान त्यांचे थोडेसे जास्त, बहुजनां पेक्षा १८

वापरूनी ज्ञान शक्ती, सामान्य जनांस वाकविती

आपले अस्तित्व स्थापती, प्रभू शक्तीशी विसरून १९

तर्क शक्ती थोर, आहे चा नाही करणार

नाही ना आहे म्हणणार, ज्ञानाचा खेळ करूनी २०

मार्गाचे करूनी भेद, करीत राही वाद

जीवन करी बरबाद, विसरूनी ध्येयासी २१

ध्येय असे महान, मार्ग हे साधन

साधनास साध्य समजोन वाया जाई आयुष्य २२

साध्य नका समजू साधनासी, ठेवा विश्वास साध्यासी

कोणत्याही साधनाने जातासी, साधका प्राप्त होई ध्येय साध्य २३

निरनिराळ्या मार्गाचे प्रयोजन, ज्ञान शक्ती वापरून

स्वअस्तीत्व ठेवण्या टिकवून, केले असे २४

अस्तित्वाची भावना मोठी, प्रत्येक झगडतो त्यासाठी

आयुष्य खर्ची त्या पोटी, सकळ ज्ञान २५

न कळे त्यास देवपण, भांडण्यास जाई विसरून

आयुष्य मातीमोल, करून टाकीत असे २६

विसरूनी जा सर्व भेद, मिटवून टाका वादविवाद

लहान मोठ्याचा संवाद, नष्ट करा त्वरीत २७

सारेच आहेत छोटे, कुणी नसती मोठे

हे केवळ आपपासातील तंटे, मानवनिर्मित असती २८

जात धर्म होत अनेक, हे मानव निर्मित प्रतिक

सर्व मार्गाचे ध्येय एक, न कळे अज्ञानामुळे २९

म्हणून जाणावा ईश, सार्थकी लावा आयुष्य

जात धर्माचे पाश, सोडून घ्यावे ३०

महान शक्ती तीच ईश्वर, दुसरा नसे कोणी वर

आपणच देतो त्यासी आकार, सगुण रुप देवूनी ३१

मानवता हाच धर्म खरा, आपसातील भेद विसरा

प्रभू देई तयाना आसरा, जीवन सुखी करण्या ३२

दुसऱ्याची दु:खे जाणा, त्यांच्या सुखात आनंद माना

प्रभू अंश त्यासी म्हणा, हीच जीवनाची गुरू किल्ली ३३

डॉ. भगवान नागापूरकर

९००४०७९८५०

आताशा वाटतं
बसावं इथंच निवांत
क्षणांचे शिंपले वेचत
आणि पहावं दूर मागे
त्या वाटांकडे
जिथून आले होते ते
सुखदुःखांचे वारे..

आयुष्याचं गणित मांडून
सोडून द्यावेत जुने हिशोब
आणि बसावं इथंच निवांत
स्वप्नांचा कशिदा विणत...

-- आनंद पाटणकर

एक पांढरी पाल
वर वर चढायची .....
मनात माझ्या खोल ...
खोल जखम करायची

जखम रक्ताळलेली
चिघळत रहायची ...
पालीच्या चुक्चुकण्याने
खपलीहि निघायची

त्या पालीचे सगे सोयरे
करीत मौज जमायचे
स्वार्थाच्या तलवारीने
पंख माझे छाटायचे .....

अपंग मी, गलितगात्र,
वेदनेने विव्हळायचो
पालीच्या छद्मीहास्याने
गुदमरून मरायचो,

आता........

हुंकार मी भरला आहे
नागफणी बनणार आहे
न्याय हक्क मिळवून माझे,
आकाशी गवसणी घालणार आहे

(हि कविता रविवार सकाळ १९८२ मध्ये प्रसिद्ध झाली होती)

© अरविंद टोळ्ये
९८२२०४७०८०

नृत्य.. डान्स.. आज प्रत्येक भारतीयाच्या नाही तर जगातल्या प्रत्येकाशी मनाचं वैश्विक नातं जोडणारा हा कलाप्रकार.. होय एकीकडे तेल, सिमावाद, धर्म अशा नानाविध प्रकारांनं जगात फक्त विरोधाच्या भिंती उभ्या राहत असताना, जगभरातल्या डान्स प्रकारांनी मात्र देश-परदेशातही प्रत्येक सजग मनात आपली मुळं घट्ट रोवलीय.. जगभरातल्या नृत्य प्रकारांबद्दल किती आणि बोलावं.. शब्द थिटं पडतील अस पदलालीत्य.. भुरळ या शब्दालाही क्षणक्षर मोह पडावा असा नृत्यआविष्कार आणि श्रवणीयपणाही मंत्रमुग्ध व्हावा असं मनमोहक संगीत..जागतिक नृ्त्याविष्काराचा आढावा घेतला की शब्दांच्या मर्यादा आणि कलेचा बेफामपणा ठायी ठायी दिसतो.

जादूगार तूं देवा, दाखवी चमत्कार
आठवण येण्या तुझी, करितो हाः हाः कार ।।धृ।।

ढग काळे काळे
जमवितोस सगळे
गर्जती वादळे
कडाडूनी विजा, पर्जन्य होई भयंकर ।।१।।

जादूगार तूं देवा, दाखवी चमत्कार
आठवण येण्या तुझी, करितो हाः हाः कार
तळपते ऊन
दग्ध होई जीवन
जाई वाळून
तेज वाढूनी सूर्याचे, दाह करी फार ।।२।।

जादूगार तूं देवा, दाखवी चमत्कार
आठवण येण्या तुझी, करितो हाः हाः कार
कड्याक्याची थंडी
भरुनी हुडहुडी
देहाला सिकूडी
गारठूनी जाती, ज्याना नसे घर ।।३।।

जादूगार तूं देवा, दाखवी चमत्कार
आठवण येण्या तुझी, करितो हाः हाः कार
सुख तुंची देतो
दुःख तूंची देतो
लक्ष्य तूं वेधतो
चमत्काराविणा कसे, आस्तित्व भासणार ।।४।।

जादूगार तूं देवा, दाखवी चमत्कार
आठवण येण्या तुझी, करितो हाः हाः कार

डॉ. भगवान नागापूरकर
९००४०७९८५०

प्रभू दयेची बरसात,
चालू असते सतत,
ज्ञानाची गंगोत्री वाहते,
पिणाऱ्यालाच मिळते ।।१।।

प्रत्येक क्षण दयेचा,
टिपणारा ठरे नशीबाचा,
जलात राहूनी कोरडे,
म्हणावे त्यास काय वेडे ।।२।।

फळे पडतां रोज पाही,
त्याची कुणा उमज न येई,
परि न्यूटन एक निघाला,
बघे गुरुत्वाकर्षण शक्तीला ।।३।।

चहा किटलीचे झाकण हाले,
स्टिफनसनने इंजीन शोधले,
जीवनातील साधे प्रसंग,
शास्त्रज्ञांची बनले अंग ।।४।।

प्रभू असतो सतत तयार,
ठरवा दया कशी घेणार,
प्रयत्न होता अंतःकरणी,
यश लाभेल घ्यावे समजोनी ।।५।।

डॉ. भगवान नागापूरकर
संपर्क - ९००४०७९८५०
bknagapurkar@gmail.com

निरागस भावनांची गीतांजली
निर्मली, भावफुलांची रंगोली

दीपज्योत! अंतरी संवेदनांची
निक्षुनी! सुरेल सत्य गुंफलेली

सात्विक, प्रीतभाव मनसागरी
अलवार प्रसवती शब्द ओंजळी

राशी! सुखदुःखांच्याच ललाटी
झरझरते भावगंगा ओथंबलेली

झाले मुक्तमोकळे, अव्यक्त मन
शब्दफुले! कवितेतूनी गुंफलेली

काव्यप्रतिभा! वरदान दयाघनी
प्रतिभा! जणु प्रांगणी मंतरलेली

-- वि.ग.सातपुते.(भावकवी)

9766544908

रचना क्र. ३४.

३ - २ - २०२२.