समुद्राला अनुभवण्यासाठी
त्याच्या कुशीत शिरावे लागते

समुद्राची खोली मोजण्यासाठी
त्याच्या तळाशी जावे लागते

समुद्राची लांबी रुंदी कळण्यासाठी
जगाची सफर करावी लागते

समुद्रांचे रंग समजण्यासाठी
त्याच्या जुनियेत जगावे लागते

समुद्राची गोडी अनुभवण्यासाठी
त्यावर प्रेम करावे लागते

समुद्रांच्या लाटांवर स्वार होण्यासाठी
अभ्यास, अनुभव आणि धाडस असावे लागते

चक्रीवादळात अडकणार्यांना
समुद्र मंथनाचा अनुभवातून
अमृत विष आणि तत्नांची ओळख पटते

वसुंधरेचा सत्तर टक्के भाग
का पाण्याने व्यापला याचा
अर्थ समजण्यास पुरेसे आहे !

जगदीश पटवर्धन

काय आणि कसे बोलतो,
त्यांना माहीत नव्हते,
सहजपणे सुचणारे,
संभाषण ते असते ।।१।।

शिक्षण नव्हते कांहीं,
अभ्यासाचा तो अभाव,
परि मौलिक शब्दांनी,
दुजावरी पडे प्रभाव ।।२।।

जे कांहीं वदती थोडे,
अनुभवी सारे वाटे,
या आत्म्याच्या बोलामध्ये,
ईश्वरी सत्य उमटे ।।३।।

डॉ. भगवान नागापूरकर
९००४०७९८५०
bknagapurkar@gmail.com

आम्ही ज्येष्ठ नागरिक. आयुष्याची ६०-७०-८० वर्षे वा त्याहून आधीक काळ जीवन यात्रेमध्ये घालविली. सुख दुःखाचे अनेक चढउतार बघीतले. प्रसंग अनुभवले. ज्ञानापेक्षाही अनुभव श्रेष्ठ असतो हे जाणले.

बोल सारे अनुभवाचे त्या बोलीची भाषाच न्यारी

सुख दुःखाच्या गुंत्यामधला अर्थ सांगतो कुणीतरी.

काळाप्रमाणे व परिस्थितीनुसार विचार आणि वागणे बदलते. आमचा काळ व आजचा काळ ह्यातील तफावत जी जाणवली

त्यावर ज्येष्ठ नागरिकाचा अनुभवी सल्ला.

उगाच नाही झाले आमचे केस असे पांढरे

दिवस गेले रात्र गेली झेलले अनेक पाऊस वारे /१/

दैनंदिनीच्या चक्रामध्ये फुललो, होरपळलो

मंद मंद वारा पिऊनी उन्हात कोमेजलो /२/

तुम्हां न मिळे आजपावेतो ते आहे आमच्या पाठी

अनुभवाची उकल करितो सोडून एक एक गांठी /३/

असेच होईल जीवनी तुमच्या हा नसे माझा हट्ट

सावध करणे तुम्हास आधीं हीच खूणगांठ /४/

(तरुण विद्यार्थ्यासाठी)

कॉलेजातील मुले तुम्ही शिकण्या खेळण्या जाता हो

ज्ञान मिळवून खेळ खेळूनी नांव आपले करता हो /५/

काय बघतो आम्हीं येथे चित्रच उलटे पालटे

अभ्यास नाही ज्ञान नाही संस्कृती गेली लयास वाटे /६/

कोठे गेला आदर्श सारा पूर्वजांनी जपलेला

सिगरेट दारु चरस गांजा ह्यानीच सगळा झाकोळलेला /७/

शिक्षणाचा खेळ खंडोबा ज्ञानही घेती विकत

अज्ञानाच्या सागरामध्यें तरुण चालले वहात /८/

तोड-मोड आणि संप, रँगींग शिक्षकालाही मार मिळे

कशी वाहते ज्ञान गंगा हिशोब त्याचा कुणा न कळे /९/

आहो ही तर झाली रीत तुम्हास समजूनी घेण्याची

उलट सुलट होऊन जाते हीच तऱ्हा आजची /१०/

कॉलेजेस कमी आणि शिक्षक नाही विद्यार्थाचा भरणा होतो

ढोर समजुनी एकत्र कोंबूनी कोंडवाडा हा केला जातो /११/

कशी न होतील जनावरे ती विचार करा थोडा

भांडण तंटे गटबाजी आणि बेंच खुर्च्या तोडा /१२/

कॉपी करणे हक्क झाला व्यवस्थापनेलाही मार मिळे

खून खराबा बलात्कार ह्यातच अडकले सगळे /१३/

सारेच जमले चोर येथे लूटण्यासाठी टपलेले

कसे मिळतील शोधून त्यातूनी ज्ञानासाठी वाहीलेले /१४/

शिक्षकांची भरती होते जात पात बघूनी

अनुदानाच्या संख्येकडे लक्ष सारे ठेवूनी /१५/

कुणास आहे घोर भले करण्या विद्यार्थ्याचे

पोट माझे ओठ माझे जीवन जगावे चैनीचे /१६/

कसा घडेल विद्यार्थी येथे नसे कुणाला चिंता

मागविले जातील शिक्षक ही परदेशातून आता /१७/

अभिमान असावा राष्ट्राचा हे तर ब्रिद पूर्वीचे

घुसा आणि घुसू द्या तत्व ग्लोबल जीवनाचे /१८/

आरे खावो पिओ मौज करो जीन्दगी है चार दिनकी

ह्याच विचारे विचार वाही परवा किसको कलकी /१९/

प्रेम करणे हक्क तुमचा आनंद लूटणे जीवनी

परी विसरु नका सभोवताल प्रेमाच्या त्या क्षणीं /२०/

कुणी हसतो कुणी बघतो तुमच्या प्रेमाचे चाळे

निवडू नका ह्यासाठी बाग बगीचे सार्वजनिक स्थळे /२१/

गळ्यात गळा हात घालूनी व्यक्त करिंता मस्ती

विसरुनी जातां क्षणांत सारी भारतीय संस्कृती /२२/

प्रेम करावे जीव तोडूनी परी ह्रदयामध्ये घुसूनी

व्यक्त करावे हाळूवार ते मर्यादा पाळूनी /२३/

थांबा तुम्ही तरुणानो विचार करा हो राष्ट्राचा

धर्म जगणे, संस्कृती जगणे, प्रश्न असेल तो अस्तित्वाचा /२४/

राष्ट्राचे तुम्ही आधारस्तंभ आणि खांब सारे तंबूचे

एक मनाने एक सुराने दर्शन घडू द्या शक्तीचे /२५/

ज्ञान संपदा, शक्ती संपदा हा ठेवा, तुमच्या संस्कृतीचा

विद्यार्थ्यामध्ये नांव होऊं दे लौकीक आपल्या भारताचा /२६/

डॉ. भगवान नागापूरकर

९००४०७९८५०

bknagapurkar@gmail.com

दारु, बिडी-सिगार, अफू, गांजा, त्यांचा राजा गर्द,

लत लागतां, कित्येक संसार, त्याने केले सारे बरबाद ।।१।।

अजगराच्या विळख्याहूनी, महाभयंकर सत्य,

एक नव्हे, अनेक सारे, नष्ट होतील त्यांत ।।२।।

होत आहे उध्वस्त आमची, तरुण ही मंडळी,

नशेच्या ह्या चक्रामध्ये, गुंतली जी सगळी ।।३।।

जाणूनी घ्या त्या शत्रुला, छुपा रुस्तूम तो,

प्रवेश एकदा शरिरीं मिळतां, कायमचा तो राहतो ।।४।।

सहज काढून टाकीन त्याला, नका करुं वल्गना,

घेऊन जाईल प्राण तुमचे, हीच त्याची गर्जना ।।५।।

-- डॉ. भगवान नागापूरकर
९००४०७९८५०

बराच काळ चिवचिव करीत एक दिसे चिमणीं

काय बरे तिज लागत असावे विचार आला मनी...१,

तगमग आणि उत्सुक दृष्टीने बघे चोंहिकडे

परि लक्ष वेधी ती हालचालींनीं आपल्याकडे....२,

शिकवतेस कां ? तूझी चिवचिव भाषा मजला

मदत करिन मी शक्तीयुक्तीने दु:ख सारण्याला...३,

बघूनी मजकडे चिमणी ओरडे मोठ्या रागानें

समर्थ आहे मी माझ्या परि ती नको मदत घेणे...४,

मानवप्राणी तूं एक असूनी बुद्धीमान आहे

मधूर बोलूनी इतरावरती छाप पाडीत जाये...५

शिकून घेशील हलके हलके माझी ती भाषा

पक्षावरती वर्चस्व गाजविण्या येईल तुज नशा...६,

जें जें कांहीं तुज नूतन दिसते ह्या जगाते

धडपड करूनी सारे मिळवी प्रयत्न करूनी ते...७

मोठेपण मिळाले तुजला आपल्या बुद्धीने

दुरपयोग केलास त्याचा तूं आखूनी योजने...८,

तुला वाटते यश मिळविले आपल्या परिने

असहाय्य केलेस इतर जीवनां ह्या जगी जगणे...९,

पक्षी भाषा अवगत करणे साह्यासाठी नसे

भांडणे जुंपूनी आमच्यामध्ये गंमत बघत बसे....१०,

फसवे बोलत जवळीं घेवून आम्हा बंदी करी

विश्वासघात हा सहज स्वभाव दिसे तुझ्यापरी...११

कसा टाकूं मी दगड स्वत: माझ्या पायावरी

पक्षी होवूनी जर आलास तूं भाषा शिकवील सारी....१२,

भटकते पिल्लू तिच्या जवळीं दिसले मजला

शांत होवूनी चिमणी उडाली त्याच वेळेला....१३

डॉ. भगवान नागापूरकर

संपर्क - ९००४०७९८५०

bknagapurkar@gmail.com

भिजलेली रास खडीची, गंजत पडलेले पत्रे
निसरड्या पायरीवरती हुंगत बसलेले कुत्रे

कचरापेट्यांना आली बुरशीची दमट नव्हाळी
कावीळलेल्या भींती आता झाल्या शेवाळी

बिथरला डांबरी रस्ता, बिचकली मातकट धरती
विटकरी गांडुळे आली माना वेडावत वरती

मग पागोळ्यांच्या गोळ्या टपर्‍यांवर तडतड करती
वर चहाळ वाफा आल्या की मेणकापडे चळती

उंबर्‍याजवळ दिसणारी वाळवीच तरणीताठी
अन कुरबुरण्यात उलटली ह्या बिजागरींची साठी

वैचित्र्यातील सौंदर्ये पाऊस घेऊनी आला
पण मनातल्या चिखलाचा शिंतोडा एक उडाला

-- ॐकार जोशी

आजही बऱ्याच अहिल्या पडल्या शिळा होऊनी

कांहीं पडल्या वाटेवरी कांही गेल्या उद्धरुनी ।।१

कित्येक होती अत्याचार अबला स्त्रीयांवरी

उध्वस्त करुनी जीवन शिळा त्यांची करी ।।२

काय करील ती अबला डाग पडता शिलावरी

दगड होऊनी भावनेचा फेकला जातो रस्त्यावरी ।।३

भेट होता तिची अवचित् कुण्या एखाद्या रामाची

शब्द मिळता सहाऱ्याचे अंकुरे फुटती आशांची ।।४

डॉ. भगवान नागापूरकर

९००४०७९८५०

बघा बघा तो रवि चालला, अतिशय वेगानें ।
पूर्व दिशेला चंद्रही येई, त्याच तन्मयतेने ।।

युगानु युगें लपंडाव हा, त्यांचा चालला असे ।
भावांमधली शर्यत बघूनी, गम्मत परी भासे ।।

मोठा भाऊ रवि त्याला, पकडण्या धांव घेई ।
लहान भाऊ चंद्र असूनी, निसटून मात्र जाई ।।

संताप येता लाल होऊनी, रवि जाई तापूनी ।
परि शांत असे चंद्र बघा, राग घेई गिळूनी ।।

लहान असूनी थकून जाई, कांही काळ जाता ।
नभीं न येतां घरींच झोपे, थकवा जाण्या करीता ।।

विश्रांतीचा काळ घालवूनी, हलके हलके येई ।
पुनरपि त्यांचा खेळ बघतां, आनंद मनास होई ।।

डॉ. भगवान नागापूरकर
९००४०७९८५०
bbbknagapurkar@gmail.com

सुळीं दिले येशूला वेडेपणाच्या भरांत
खिळे ठोकले अंगाला रागाच्या ओघांत ।।१।।

समर्पण केले देहाचे परि न सोडी ध्येय
बलिदानाच्या मार्गाचे हेच महत्व होय ।।२।।

सुळावरी तो जातांना वदला आकाशी बघूनी
क्षमा कर प्रभू त्यांना ते आहेत अज्ञानी ।।३।।

कळले नाहीं ज्ञान अज्ञान सागरांत
जाणले तत्वज्ञान उशीर केला त्यांत ।।४।।

उपयोग नाही आतां वेळ गेली निघूनी
जाण मनां येता पक्षी गेला उडूनी ।।५।।

हरकत नाहीं कांहीं उशीर झाला तरी
तत्वामध्ये रस घेई हीच श्रद्धांजली खरी ।।६।।

डॉ. भगवान नागापूरकर
९००४०७९८५०
e-mail- bknagapurkar@gmail.com