कविता-गझल-चारोळी-वात्रटिका

मज अजुन नाही कळले
मी तुझ्यात कसा गुंतलो

ज्या क्षणी तुज पाहिले
मी तुझ्यात हरवुन गेलो

न कधीच व्यक्त जाहलो
तुजला निरखित राहिलो

तुही मनीचे जाणले होते
मी मनांत समजूनी गेलो

घायाळ, होताच कटाक्षी
तव काळजात विरघळलो

जे घडले ते ते घडूनी गेले
स्मृतींना उलगडित राहिलो

रुतला अंतरी तव अबोला
मी मना समजवित राहिलो

-- वि.ग.सातपुते (भावकवी)

9766544908

रचना क्र.२२८

७/९/ २०२२

एकत्र येऊं सारेजण विसरुन जाऊ भेदभाव
जाळून टाकू होळीमध्यें दुष्ट असतील ते स्वभाव //धृ//

-- डॉ. भगवान नागापूरकर

रेणूके जगदंबे आई दर्शन दे मजला

तुझ्या मंदिरी आलो पावन हो तू भक्तिला ।।धृ।।

तुझे अजाण बालक करितो खोड्या अनेक

न होई चित्त एक

तूच समजोनी घेई मम चंचल मनाला ।।१।।

रेणूके जगदंबे आई, दर्शन दे मजला

जमदग्नीची कांता परशूरामाची तू माता

मनी तूजला भजता

आशशिर्वाद तू देई आनंदाने सर्वाला ।।२।।

रेणूके जगदंबे आई दर्शन दे मजला

गेले माझे जीवन तूझे नाम घेऊन

कंठ आले दाटून

चुका आमच्या होई क्षमा कर अज्ञानाला ।।३।।

रेणूके जगदंबे आई दर्शन दे मजला

सारे अर्पिले प्रेमांत आळविले भक्तित,

परि न कळली रित

अत:करण गाणे गाई आवाज नसे ओठाला ।।४।।

रेणूके जगदंबे आई, दर्शन दे मजला

नको मजला धन विटले आतां मन

सोडव मोहमायेतून

चरणांवरी लोळण घेई हात पसरुं कुणाला ।।५।।

रेणूके जगदंबे आई दर्शन दे मजला

-- डॉ. भगवान नागापूरकर
९००४०७९८५० bknagapurkar@gmail.com

मी माझे सर्वस्व तुला अर्पण करून
तुमचा निरोप घेईल

मुलांनो, मी माझी विनम्रता गिळंकृत केली आहे
मी माझी बनावट संपत्ती तुमच्या नांवे वारस ठेऊन जात आहे

मी महाज्ञानी आहे
मी नेहमीच गांभीर्य पांघरून फिरतो
मला प्रत्येक भेटणारा माणूस मूर्ख वाटतो
मी ही मुर्खता तुला स्वाधीन करून जात आहे

मी तुला माझे भरजरी वस्त्र,
माझे भाषा वैभव
आणि माझा अहंकार
तुला अर्पण करून निरोप घेईल

मी कचरा पेटीत फेकून दिली आहे
सारी सहजता आणि तरलता
मी गंभीर राहील त्या क्षणा पर्यंत
जो पर्यंत माझा सन्मान होत राहील

जरा कुठे माझ्या विरोधात सूर निघतील
तेव्हा पहा माझी मानसिकता, आक्रास्ताळेपणा
आणि शारीरिक हिंसा

माझ्या आत दडला आहे हिंस्त्र पशु आहे व
बाहेर मी एक आदर्श पुरुष आहे,
माझ्या मुलांनो तुम्हाला
अर्पण करील माझा हा दुटप्पीपणा

मी छता वरून लाँच झालेले
रॉकेट आहे
का मोडक्या झोपडीतून
हवेत फेकलेला भाला आहे,
मी काय होतो या पेक्षा
जास्त महत्वाचे आहे की
मी काय झालो आहे,
जे काही असेल ते
अर्पण करून निरोप घेईल

गल्लीत बलात्कार असो, दंगल असो
मी तुला माझा शेळपटपणा अर्पण करून
शिकवून जाईल
कसे शेपूट घालून
दार खिडकी बंद करून घरात रहावे,

शेजारील घरात गरीब मुले भुकेने मरत आहेत
तू मात्र गिळत रहा शिरापुरी भजे, सुका मेवा
मी तुला ही अव्वल निष्ठुरता
अर्पण करून निरोप घेईल

तुला पावलो- पावली दिसतील
अर्धनग्न मळकट पिचलेली
असंख्य बालके आणि बाया
तू त्याकडे दुर्लक्ष करीत
तुझी किमती बनारस साडी
आणि पॅन्ट सावरीत
अलगद निघून जा
मी तुला ही महान बेफिकीरी निर्लज्ज-परंपरा अर्पण करून निरोप घेईल

माझे साहित्य जगात वाचले जाते
अनेक भाषेत माझ्या पुस्तकांचा
अनुवाद झाला आहे
या अहंकाराच्या दुनियेत फुगून जाईल
आणि हीच हवा तुझ्या डोक्यात भरून
मी तुझा निरोप घेईल

माझे जे जे काही आहे
ते ते तुला अर्पण करून
तुमचा निरोप घेईल

-- मूळ हिंदी कविता-
~अनामिका अनु
मराठी अनुवाद- विजय नगरकर

शंभर वर्षे जगा तूम्हीं, काका आमच्यासाठीं
बाबांच्या रुपांत रहा, तुम्ही सर्वांच्या पाठीं

भाऊ तुम्हीं त्यांचे असूनी, रुप लाभले बाबांचे
तुम्हास बघतां दिवस आठवती, त्यांच्या सहवासाचे

उशीर झाला होता, जेंव्हा जीवन उमगले
कुणा दाखवूं वाट यशाची, बांबानी तर डोळे मिटले

आंबा गेला मोहरुनी, लाविली होती त्यांनी झाडे
दुर्दैवाने आमच्या, बघण्यास नाही ते फळाकडे

मध्येच सोडूनी गेले, नाटक चालू असतां
रंगवूनी बाबांची भूमिका पूर्ण करां ते आतां

चालू ठेवा मार्गदर्शने, तुम्हीं आपल्या घराण्याची
जोपासण्या शिकवा तुम्ही, जीवनाविषयीं तत्वें त्यांची

डॉ. भगवान नागापूरकर
९००४०७९८५०

तपसाधना करूनी मिळवी,
सत्वगुणाची शक्ती अंगी ।
त्याच शक्तीच्या जोरावरती,
स्थान लाभे त्यांना स्वर्गी ।।

शक्ती ऱ्हास जे करिती त्याचा,
सारे सुख आणि भोग भोंवतीं ।
परिणामी तो फेकला जाऊनी,
पुनरपी येई याच भूवरती ।।

एक दया दाखवी ईश्वर,
वातावरणी देऊनी संधी ।
जन्म मिळे ते त्याच ठिकाणी,
कमविले पुण्य ज्याने आधी ।।

चक्र खेळ हा चाले सदैव,
स्वर्ग मृत्यू या लोकी त्याचा ।
अंतिम ध्येय तेच ठरते,
मिळविणे क्षण तो मुक्तीचा ।।

-- डॉ. भगवान नागापूरकर
९००४०७९८५०

अवतीभोवती सारे तुझ्या, आहेत गुरू बसलेले

जाण तयांची येण्यासाठी, प्रभूसी मी विनविले ।। १

निसर्ग शक्तीच्या सर्व अंगी, काही तरी असे गुण

आपणासची ज्ञान असावे, घेण्यास ते समजून ।।२

उघडे ठेवूनी डोळे तुम्ही, बघाल जेंव्हां शेजारी

काही ना काही ज्ञान मिळते, वस्तूच्या त्या गुणापरी ।।३

सारे सजिव निर्जिव वस्तू, गुरू सारखे वाटावे

तेच आहेत ईश्वरमय, तुम्हीच समजावे ।।४

डॉ. भगवान नागापूरकर

९००४०७९८५०

पूजित होतो प्रभूसी ध्यान एकाग्र करुनी

भाव भक्तिने तल्लीन होत असे भजनी ।।१।।

काव्यस्फूर्ति देऊनी कवि बनविले मजला

शब्दांची फुले गुंफवूनी कवितेचा हार बनवविला ।।२।।

सुंदर सुचली कविता आनंदी झाले मन

ध्यास मज लागता गेलो त्यांतच रमून ।।३।।

पुजेमधले लक्ष्य ढळले काव्याच्या मागे जावूनी

भजनांतील चित्त वेधले तपोभंग तो होऊनी ।।४।।

मधाचे बोट चाटवूनी मोहात ओढले मजला

दूर सारुनी अमृत घट परिक्षा घेता झाला ।।५।।

अडथळे येऊनी तप साधनेत कस लावतो सत्वाची

हीच आहे प्रभूची रीत परिक्षा घेई भक्ताची ।।६।।

डॉ. भगवान नागापूरकर

९००४०७९८५०

विसरण्यातच लपला आहे, आनंद जीवनाचा

आठवणीचे द्वार उघडता, डोंगर दिसे दु:खाचा...१

दृष्य वस्तूचे मिळता ज्ञान, असे जे बाह्य जगीं

आकर्षण त्याचे वाटत असते, सदैव आम्हां लागी....२

वस्तूच्या त्या होवूनी आठवणी, सुख देई आम्हांला

क्षणिक असती सारे सुख, दु:ख उभे पाठीला...३

उपाय त्यावरी एकची आहे, विसरून जाणे आठवणी

विसरूनी जातां त्या सुखाला, दु:खी होई न कुणी...४

एकाग्र मनाची स्थिती म्हणजे, दुसरे काही नसे

जाता विसरूनी स्वत:लाही, जगास विसरत असे ... ५

डॉ. भगवान नागापूरकर

९००४०७९८५०

bknagapurkar@gmail.com

शब्दा सहज वेचुनी फक्त लिहावे
झटपट, हवेतसे मुक्त गुंफीत जावे
काव्य म्हणुनी शब्दां उधळीत जावे
सत्यार्थ! जीवनाचे कुणी सांगावे.

काव्याभ्यास! वाचन,चिंतन, मनन
साधना आत्मचिंतनी सद्भाव असतो
शुकासारखे वैराग्य,वशिष्ठापरी ज्ञान
तिथे वाल्मीकी जैसा कवी जन्मतो

ज्ञाना, तुका, नामा, नाथा, कबीरा
समर्थ रामदासा,सांगा कोण वाचतो
धर्म ग्रंथांचा सांगा अर्थ कोण जाणतो
मूलमंत्र! मानवतेचा कोण जाणतो

मन प्रांगण! शब्दाक्षरी मनभावनांचे
संस्कारी शब्दस्पर्श वेदनांना शमवीतो
शब्दशब्द, सुखसंवेदनांचेच मोरपीस
भावकाव्य! शांतीचा सागर असतो

काव्योत्पत्ती यज्ञ! शब्दची समिधा
स्पर्श मनभावनांचा शब्दात बरसतो
अल्पशब्दी घनाशय,सर्वश्रेष्ठ प्रतिभा
ते कवित्व, साहित्यात्माच असतो

-- वि.ग.सातपुते.(भावकवी)

9766544908

रचना:-क्र. ९६.

२९ - ३ - २०२२.