कुमार गंधर्व म्हटलं की मला हेरॅक्लिटसची आठवण यायची. ”तुम्ही एकाच नदीत पुन्हा पुन्हा पाऊल टाकूच शकत नाही; तुम्ही एकदा पाऊल टाकलं की पुन्हा पाऊल टाकेपर्यंत तिचं स्वरुप बदललेलं असतं” असं हेरॅक्लिटस म्हणे. कुमारांचं तसंच काहीसं होतं. त्यांचा एकदा बागेश्री ऐकला की पुन्हा तो तसाच यायचा नाही. अगदी तीच बंदिश असली तरी! ”टेसूल बन फुले, रंग छाये, भंवर रस लेत फिरत मद भरे” ही कुमारांची बंदिश मी प्रत्यक्ष मैफिलीत कितीतरी वेळा ऐकली असेल.

…बहिणाबाई चौधरी यांची एक सुंदर रचना

हिरव्या पानात लगडलो,
पांढऱ्या शुभ्र मोगरी कळ्या,
एकेकच हळूहळू जन्मतो,
स्वभाव धर्मानेफुलणाऱ्या,
गोऱ्या रंगावरी आमुच्या,
जनहो नका हो भाळू,
टपोरेआकार पाहुनी,
मोहून नका हो हाताळू,
कौमार्य फुलते आमचे,
दुरुन बघावे, हेच उचित, मुसमुसत्या तारुण्याला, ठेवा तुम्ही अलगद,
मगच उमलेल फूल हे सुंदर ,
येईल मोगऱ्याला बहर,
स्पर्श न करता नेत्रसुख घेता,
घ्या हो आमुचा आस्वाद,
किती थोडे आमचे जीवन,--
बघता बघता येते मरण,--!!
फुलून कोमेजणे केवळ,
एवढेच काम या धरतीवर,
अशा अल्प जीवनात,
भरून राहतो सुगंधात,
आमचा असून वाटतो,
येईल त्याला या जगात,
स्त्रीच्या लाडके आम्ही ,
नका पुरुष हो इतके जळू*,
आमच्या सुगंधेभारुन, त्याही प्रेम लागतील करू,--
फुले मोगऱ्याची देऊनी,
आपल्या प्रेमा पटवती,-!
असे मिलन घडवतो,
अहो,भाग्यवानकिती,?

हिमगौरी कर्वे.©

घन आषाढी, गगन सावळे
मीलना आसुसलेली वसुंधरा
चिंबचिंबला पाऊस ओला
स्मृतींच्या झरझरती जलधारा...।।

हिरवळलेली सुंदरा अनुपम
माहोल लोचना दीपविणारा
धुंद क्षण क्षण, मन फुलारू
ऋतुवर्षाचा, सोहळा न्यारा...।।

जीवा जीवाला झुलविणारा
बेधुंद मृदगंधला अवीट वारा
प्रीतभावनांचा स्पर्श अनावर
अधिर, प्रीतासक्ती गंधणारा...।।

शब्दाशब्दातुनी ओढ लाघवी
अंतरात झुळझुळतो प्रीतझरा
घन आषाढी, गगन सावळे
मीलना आसुसलेली वसुंधरा...।।

रचना क्र. ६३
३०/६/२०२३
-वि.ग.सातपुते. (भावकवी)

9766544908

दिव्याची ज्योत पेटली, वात दिसे जळताना

जळेना परि वात ती, दिव्यांत तेल असताना,

जळत असते तेल, देवूनी प्रकाश सारा

आत्मबलीदानाचा दिसे, शोभून तेथे पसारा

बागडे मूल आनंदी, तिळा तिळाने वाढते

आई-बापाच्या मायेनी, झाड कसे बहरते

कष्ट त्याग हे जळती, सुगंध आणिती जीवनी

गर्भामधली ही चेतना, जाणतील का कुणी ?

डॉ. भगवान नागापूरकर

९००४०७९८५०

गुरुला नसते ज़ात
गुरुला नसतो धर्म
गुरु, फक्त जाणतो
ज्ञानदानाचें मर्म ।।

- -
- सुभाष स. नाईक.

आम्ही ना म्हातारे,
आम्ही आहोत 'ज्येष्ठ'
उचलू आम्ही जबाबदारी,
आम्ही नाही 'वेस्ट'

फक्त थोडी लागे आता,
मधून आम्हां 'रेस्ट'
कारण दुखतात आता,
हात पाय कधीतरी 'चेस्ट'

खाण्याचेही शौकिन आम्ही,
घेतो सगळ्यांची 'टेस्ट'
त्यामुळेच घ्याव्या लागतात
पँथॉलॉजीच्या 'टेस्ट'

जीवनातील गोष्टींचीही
माहिती आम्हां 'लेटेस्ट'
तरीही माहीत नाही,
उरले आयुष्य किती 'रेस्ट'

वाट पाहतो त्याची कारण,
केव्हांतरी सांगेल तो,
तुम्ही आहात 'नेक्स्ट'

तोपर्यंत काळजी कशाला.?
उरलेले आयुष्य घालवू,
आम्ही आता 'बेस्ट'

कारण आम्ही आहोत,
जातीवंत 'जेष्ठ'...

हवी कशाला चिंता आता
जिथे सावरणारी साथ आहे

रोज निरनिराळी आव्हाने
तुझे चैतन्य, सामर्थ्य आहे

जरी विरोध पावलोपावली
सत्यार्थी! मी निश्चिन्त आहे

आकांत जीवनी जरी माजला
तुझीच, कृपावंती साथ आहे

जपाव्या कोमलांगी भावनां
ती सुखाची फुलवात आहे

सांगा साध्य कोणते जीवनी
मूल्य मानवतेचे जपणे आहे

कसला, कुठला दुजा भाव
सत्य! क्षणभंगुर जीव आहे

-- वि.ग.सातपुते. (भावकवी)

9766544908

रचना क्र. ८२.

१५ - ३ - २०२२.

शत्रु तुमचा तुम्हींच असूनी तुम्हींच कारण दुःखाचे ।
सर्व दुःखाच्या निर्मितीपाठीं हात असती केवळ तुमचे ।।

बी पेरतां तसेंच उगवते साधे तत्व निसर्गाचे ।
निर्मित असतो वातावरण क्रोध अहंकार मोहमायाचे ।।

कसे मिळेल प्रेम तुम्हांला घृणा जेंव्हां तुम्हीं दाखविता ।
क्रोध करुन इतरांवरी मिळेल तुम्हांस कशी शांतता ।।

शिवीगाळ स्वभाव असतां आदरभाव कसा मिळे ।
शत्रुत्वाचे नाते ठेवतां सलोख्याचा सांधा ढळे ।।

इच्छा मात्र असते सुखाची सदैव मिळावा आनंद ।
शक्य होण्या वातावरणी हवा प्रेमळ सुसंवाद ।।

वागतां कसे या वरती आवलंबून सारे असे ।
वाईट वागण्याचे बी पेरुनी चांगले उगवेल कसे ।।

डॉ. भगवान नागापूरकर
संपर्क - ९००४०७९८५०
bknagapurkar@gmail.com

जीवन हा एक रंगमंच
जिथे नसते मंच सज्जा
असतात फक्त नटनट्या
कळसुत्रीच्या बाहुलीसारख्या
ज्यांना असतो एकच आधार
पण नसतो एक आकार
त्या साऱ्यांना नाचविणारा
एकच असतो सुत्रधार
घंटा होते, पडदा उघडतो
कलाकार मंचावर येतात
सुत्रधाराच्या मनाप्रमाणे
सारे फक्त नृत्य करतात
दुसऱ्या अंकाच्या सुरुवातीला
नायकनायिकेचे प्रणयाराधन दिसते
पण ते सुद्धा सुत्रधाराच्या
मनाप्रमाणेच असते.
तिसरा अंक सुरु झालाय
वाजतेय मृत्यूची घंटा
आता नायकाची नायिकाही
त्याला सोडून जाते एकटा
सुत्रधाराच्या मनाप्रमाणे
हालतात नायिका आणि नायक
प्रत्येकाच्या जीवनाचे हेच असते नाटक

- सौ. झेलम संजय टिपणीस