वैचारिक लेखन

इकडे दिल्लीत संसदेचे आणि इकडे नागपुरात राज्य विधिमंडळाचे अधिवेशन सुरू आहे. दोन्हीकडे मुंबईवरील आतंकवादी हल्ल्याचीच चर्चा आहे. हा हल्ला नुकताच घडून गेला असल्याने आणि नेहमीपेक्षा या हल्ल्याची पद्धत आणि विध्वंसक क्षमता अधिक असल्याने या मुद्द्यावर चर्चा होणे तसे अपेक्षितच असले तरी आतंकवाद ही एकच समस्या देशासमोर नसल्याचे लोकप्रतिनिधींनी ध्यानात घ्यायला हवे.

सामाजिक, राजकीय विचारांच्या बाबतीत आपल्या देशात जेवढा गोंधळ दिसतो तेवढा इतर कोणत्याही देशात दिसत नाही. विचारातला हा विरोधाभासच अनेक बाबतीत आपल्या प्रगतीतील एक मोठा अडसर ठरला आहे. अनेक समस्यांचे मूळ भारतीयांच्या, विशेषत: राजकारण्यांच्या, उक्ती आणि कृतीतील महद्ंतरातच आहे.

खाणीतला कोळसा कितीही उगाळला तरी काळाच राहतो, हे भौतिक सत्य आहे; परंतु समाजातील वरून पांढरे दिसणारे हे बगळे सत्याच्या कसोटीवर घासले गेले, तर आतून इतके काळे असू शकतात, हे सत्य कोणत्या परिभाषेत मांडायचे?

कामगार-मालक, मालक-नोकर, उत्पादक-ठााहक हे संघर्ष टोकाची भूमिका घेऊन कधीच यशस्वी होऊ शकत नाहीत. कारण वरकरणी संघर्ष दोन बाजूंमध्ये दिसत असला तरी वस्तुत: त्या एकाच नाण्याच्या दोन बाजू असतात. दोघांचेही हित परस्परांशी निगडित असते.

वेदनेला पुरस्कार दिल्याने वेदना संपत नसते. आयुष्यातील वास्तव नेहमीच आपल्याला खुणावत असते.कोणत्याही क्षेत्रातला सर्वोच्च पुरस्कार मिळवण्यासाठी जात, धर्म ,आर्थिक परिस्थिती, अपंगत्व कधीच आड येत नाही. व्यवसाय करणाऱ्यांमध्ये मनात एक कोपरा छंदाचा असतो. आपले छंद ओळखता येणं व ते जोपासणं प्रत्येकाला जमेल असं नाही.

जगण्याची आशा हे प्रत्येकाच्या जीवनाचं संचीत असतं. माणसं आशेवर जगतात. निराशेच्या गर्तेत जाणाऱ्या माणसांना सुद्धा कोणती ना कोणती आशा तारते.

मलमली तारुण्य माझे तू पहाटे पांघरावे मोकळ्या केसात माझ्या तू स्वतःला गुंतवावे या आणि अशा अनेक अशा घेऊन माणसे जगतात. प्रत्येकाला मलमली तारुण्य कुठे मिळतं? पण प्रत्येकाचं एक आकाश असतं. आपल्याला पारिजातकाचा सडां होता आलां पाहिजे दुसऱ्याचं अंगण समृद्ध करता आलं पाहिजे. असाच स्वरांचा सडा आमच्या आयुष्यात आशा निर्माण करतो आणि म्हणून जगण्याला अर्थ आहे. गंध फुलांचा गेला सांगून क्षणिक का होईना दुसऱ्याच्या जीवनात सुगंध पेरा व जगण्याच्या आशा पल्लवीत करा.

आशा भोसले, भारतीय गायिका, सर्वाधिक प्रसिद्ध आणि आदरणीय गायकांपैकी एक आहेत. त्यांचा जन्म ८ सप्टेंबर १९३३ रोजी हैदराबादमध्ये झाला. आशा भोसले यांनी हिंदी सिनेमा, मराठी सिनेमा, तसेच विविध भारतीय भाषांमध्ये गाणे गायले आहे. त्यांच्या गायकीला "सुराचे सम्राज्ञी" असं संबोधलं जातं.

आशा भोसले यांच्या करिअरची सुरुवात १९४३ मध्ये झाली होती, आणि त्यांनी ५० हून अधिक वर्षांमध्ये २०,००० पेक्षा जास्त गाणी गायली आहेत. त्यांच्या गायकीत विविध प्रकारच्या गाण्यांचे मिश्रण दिसते, जसे की शास्त्रीय, ठुमरी, भजन, गझल, व फोक गायन. त्यांनी लता मंगेशकर यांच्यासोबत अनेक गाण्यांमध्ये सहकार्य केले आहे.

आशा भोसले यांना "पद्मभूषण" (२००८) आणि "पद्मविभूषण" (२०२०) अशा उच्च मानांकित पुरस्कारांनी सन्मानित करण्यात आले आहे. त्यांचं गायन आजही प्रेक्षकांच्या मनात ताजं आहे.

आशा भोसले यांनी केवळ गाणे गायलं नाही, घतर प्रत्येक शब्दात, प्रत्येक सुरात, त्या गाण्याची आत्मा उतरवला.

त्यांच्या गायकीचं वैशिष्ट्य म्हणजे गाण्याचा अर्थ, भावना, लय आणि शैली यांचा त्यांनी सुंदर संगम साधला. त्यामुळेच त्या "गाण्याला न्याय देणाऱ्या" ठरतात — कारण त्यांनी जे गायलं, ते केवळ ऐकण्याचं नव्हतं, ते अनुभवण्याचं होतं.

गाण्यातून उलगडणारी आशा भोसलें
"गाण्यातून उलगडणारी आशा भोसले" हा विषय आशा भोसले यांच्या संगीतमय प्रवासाची आणि त्यांच्या गाण्यांमधून साकार झालेल्या विविध भावनांची, व्यक्तिमत्त्वांची आणि काळाच्या बदलांचा एक सुंदर मागोवा घेणारा आहे. या विषयावर आपण लेख लिहू इच्छित असाल, तर पुढीलप्रमाणे मांडणी करता येईल: गाण्यातून उलगडणारी आशा भोसले भारतीय संगीताच्या जगतात एक अजरामर नाव म्हणजे आशा भोसले. त्यांचा आवाज म्हणजे केवळ गाणं नव्हे, तर भावना, शैली आणि अनुभवांचं संमेलन आहे. त्यांच्या प्रत्येक गाण्यातून त्यांच्या व्यक्तिमत्त्वाचा, कलेच्या समर्पणाचा आणि संगीतप्रेमाचा झराच वाहताना दिसतो.

आशाताईंनी गायलेली गाणी केवळ सुरांमध्ये अडकलेली नाहीत, तर ती काळाच्या ओघात एकेक भावनांची कथा सांगतात. ‘राझ केहे गए दिल के’ मधील कोमलता, ‘दम मारो दम’ मधील बिनधास्तपणा, ‘पिया तू अब तो आजा’ मधील मोहकता, आणि ‘मुग्धा मन हरवले’ मधील लोभसता—प्रत्येक गीत त्यांच्या बहुआयामी प्रतिभेची साक्ष देतं.

त्यांच्या गाण्यांतून आपण एका स्त्रीची आत्मकथा ऐकतो—कधी ती प्रेमात आकंठ बुडालेली असते, कधी बंडखोर, कधी विरहात ओथंबलेली, तर कधी आनंदात न्हालेली. गाण्यांतूनच त्यांची आशा ही केवळ गायिका न राहता एक भावनांचं प्रतीक बनते. आजही त्यांची गाणी ऐकताना काळ थांबलेला वाटतो आणि त्यांच्या आवाजातून उलगडणारी आशा भोसले आपल्याला पुन्हा पुन्हा नव्यानं भेटत राहते.
तुम्हाला हाच लेख अजून वाढवून हवा आहे का, की एखाद्या विशिष्ट स्वरूपात (निबंध, भाषण, पोस्ट) हवा आहे. खाली "गाण्यातून उलगडणारी आशा भोसले" या विषयावर सविस्तर निबंध दिला आहे. हा निबंध शालेय स्पर्धा, भाषण किंवा लेखासाठी वापरता येऊ शकतो. भारतीय संगीताच्या इतिहासात काही आवाज असे आहेत, जे काळाच्या पलीकडे जाऊन आपली छाप सोडतात. अशाच आवाजांपैकी एक म्हणजे आशा भोसले. त्यांच्या गायकीत अशी काही जादू आहे की, त्यांच्या गाण्यांतून फक्त सूर ऐकू येत नाहीत, तर त्या सुरांमध्ये आशाताईंचं जीवन, त्यांचं अनुभवविश्व आणि त्यांची व्यक्तिमत्त्व उलगडतं.

आशा भोसले यांचा जन्म ८ सप्टेंबर १९३३ रोजी झाला. लता मंगेशकर यांची धाकटी बहीण म्हणून ओळख निर्माण झाली असली, तरी स्वतःच्या स्वतंत्र शैलीने, प्रयत्नांनी आणि प्रयोगशीलतेने त्यांनी आपली वेगळी ओळख निर्माण केली. त्यांनी ८००० पेक्षा अधिक गाणी विविध भाषांमध्ये गायली आहेत, आणि त्यांच्या कारकिर्दीचा विस्तार सात दशके आहे. गाण्यांतून व्यक्त झालेलं बहुरंगी व्यक्तिमत्त्व आशा भोसले यांची गायकी म्हणजे केवळ गीत गाणं नव्हे, ती एक सजीव अभिनयशैली आहे. प्रत्येक गाण्याच्या मागे एक भूमिका, एक भावना आणि एक प्रसंग आहे, आणि आशाताई ती पूर्णत्वाने साकारतात. ‘आजा आजा मैं हूं प्यार तेरा’ सारखं जोशातलं गाणं असो की ‘दिल चीज़ क्या है’ सारखं कोमल आणि क्लासिकल, त्यांचा आवाज त्या भावनेत पूर्णपणे रंगून जातो.

‘दम मारो दम’ मधील बेधडकपणा, ‘इन आंखों की मस्ती के’ मधील अदब आणि अदाकारी, ‘चुरा लिया है तुमने जो दिल को’ मधील रोमान्स, ‘सोन्याचा दिनु गेला’ सारखं भावनांनी ओथंबलेलं मराठी गाणं—प्रत्येक गाण्याच्या माध्यमातून आशा भोसले एक नवीन रूप साकारतात. त्या फक्त गात नाहीत, त्या त्या गाण्यात जिवंत होतात.

प्रयोगशीलता आणि नव्या पिढीशी संवाद आशा भोसले यांनी केवळ पारंपरिक गाण्यांवरच नव्हे, तर पाश्चिमात्य संगीत, जाझ, पॉप, फ्युजन अशा अनेक संगीतप्रकारांवरही यशस्वी प्रयोग केले. राहुल देव बर्मन यांच्या संगीतात त्यांनी अनेक ट्रेंडसेटर गाणी गायली, ज्यांनी हिंदी सिनेसंगीताला नवीन दिशा दिली.

त्यांचा आवाज काळानुसार बदलत गेला, पण त्यांचा आत्मा कधीच जुन्या साच्यात अडकला नाही. ९०च्या दशकातही ‘तनुजा तनुजा’, ‘झिंगा झिंगा लाहिला’ आणि अगदी २००० नंतर ‘रंगीला रे’ सारख्या गाण्यांतून त्यांनी तरुणाईच्या मनावर अधिराज्य गाजवलं.

गाण्यांतून व्यक्त झालेली स्त्री
आशा भोसले यांच्या गाण्यांतून एक वेगवेगळी स्त्री आपल्यासमोर उभी राहते—कधी ती प्रेमात आकंठ बुडालेली प्रेयसी असते, कधी तिला आपलं स्वातंत्र्य हवं असतं, कधी ती दुःखाने विदीर्ण झालेली असते, तर कधी आनंदाने नाचणारी. त्यांच्या गाण्यांतून भारतीय स्त्रीचं सामाजिक आणि भावनिक रूपही समोर येतं.

आशा भोसले या केवळ गायिका नाहीत, त्या एक सांस्कृतिक अनुभव आहेत. त्यांच्या गाण्यांतून उलगडणारी आशा म्हणजे जिद्द, प्रयोग, आणि भावना यांचा संगम आहे. त्यांच्या आवाजात केवळ शब्द नाहीत, तर इतिहास आहे, संस्कृती आहे, आणि असंख्य भावनांचं प्रतिबिंब आहे. आजही त्यांच्या गाण्यांनी जगणं सुंदर करतं, आणि त्यांच्या प्रत्येक सुरातून तीच उलगडणारी आशा—नवीन रूपात, नव्या अर्थाने—आपल्याला पुन्हा पुन्हा भेटते जगण्याची आशा हे प्रत्येकाच्या जीवनाचं संचीत असतं. माणसं आशेवर जगतात. निराशेच्या गर्तेत जाणाऱ्या माणसांना सुद्धा कोणती ना कोणती आशा तारते.

मलमली तारुण्य माझे तू पहाटे पांघरावे मोकळ्या केसात माझ्या तू स्वतःला गुंतवावे या आणि अशा अनेक अशा घेऊन माणसे जगतात. प्रत्येकाला मलमली तारुण्य कुठे मिळतं? पण प्रत्येकाचं एक आकाश असतं. आपल्याला पारिजातकाचा सडां होता आलां पाहिजे दुसऱ्याचं अंगण समृद्ध करता आलं पाहिजे. असाच स्वरांचा सडा आमच्या आयुष्यात आशा निर्माण करतो आणि म्हणून जगण्याला अर्थ आहे. गंध फुलांचा गेला सांगून क्षणिक का होईना दुसऱ्याच्या जीवनात सुगंध पेरा व जगण्याच्या आशा पल्लवीत करा.

आशा भोसले, भारतीय गायिका, सर्वाधिक प्रसिद्ध आणि आदरणीय गायकांपैकी एक आहेत. त्यांचा जन्म ८ सप्टेंबर १९३३ रोजी हैदराबादमध्ये झाला. आशा भोसले यांनी हिंदी सिनेमा, मराठी सिनेमा, तसेच विविध भारतीय भाषांमध्ये गाणे गायले आहे. त्यांच्या गायकीला "सुराचे सम्राज्ञी" असं संबोधलं जातं.

आशा भोसले यांच्या करिअरची सुरुवात १९४३ मध्ये झाली होती, आणि त्यांनी ५० हून अधिक वर्षांमध्ये २०,००० पेक्षा जास्त गाणी गायली आहेत. त्यांच्या गायकीत विविध प्रकारच्या गाण्यांचे मिश्रण दिसते, जसे की शास्त्रीय, ठुमरी, भजन, गझल, व फोक गायन. त्यांनी लता मंगेशकर यांच्यासोबत अनेक गाण्यांमध्ये सहकार्य केले आहे.

आशा भोसले यांना "पद्मभूषण" (२००८) आणि "पद्मविभूषण" (२०२०) अशा उच्च मानांकित पुरस्कारांनी सन्मानित करण्यात आले आहे. त्यांचं गायन आजही प्रेक्षकांच्या मनात ताजं आहे.

आशा भोसले यांनी केवळ गाणे गायलं नाही, घतर प्रत्येक शब्दात, प्रत्येक सुरात, त्या गाण्याची आत्मा उतरवला.

त्यांच्या गायकीचं वैशिष्ट्य म्हणजे गाण्याचा अर्थ, भावना, लय आणि शैली यांचा त्यांनी सुंदर संगम साधला. त्यामुळेच त्या "गाण्याला न्याय देणाऱ्या" ठरतात — कारण त्यांनी जे गायलं, ते केवळ ऐकण्याचं नव्हतं, ते अनुभवण्याचं होतं.

गाण्यातून उलगडणारी आशा भोसलें
"गाण्यातून उलगडणारी आशा भोसले" हा विषय आशा भोसले यांच्या संगीतमय प्रवासाची आणि त्यांच्या गाण्यांमधून साकार झालेल्या विविध भावनांची, व्यक्तिमत्त्वांची आणि काळाच्या बदलांचा एक सुंदर मागोवा घेणारा आहे. या विषयावर आपण लेख लिहू इच्छित असाल, तर पुढीलप्रमाणे मांडणी करता येईल:

गाण्यातून उलगडणारी आशा भोसले
भारतीय संगीताच्या जगतात एक अजरामर नाव म्हणजे आशा भोसले. त्यांचा आवाज म्हणजे केवळ गाणं नव्हे, तर भावना, शैली आणि अनुभवांचं संमेलन आहे. त्यांच्या प्रत्येक गाण्यातून त्यांच्या व्यक्तिमत्त्वाचा, कलेच्या समर्पणाचा आणि संगीतप्रेमाचा झराच वाहताना दिसतो. आशाताईंनी गायलेली गाणी केवळ सुरांमध्ये अडकलेली नाहीत, तर ती काळाच्या ओघात एकेक भावनांची कथा सांगतात. ‘राझ केहे गए दिल के’ मधील कोमलता, ‘दम मारो दम’ मधील बिनधास्तपणा, ‘पिया तू अब तो आजा’ मधील मोहकता, आणि ‘मुग्धा मन हरवले’ मधील लोभसता—प्रत्येक गीत त्यांच्या बहुआयामी प्रतिभेची साक्ष देतं. त्यांच्या गाण्यांतून आपण एका स्त्रीची आत्मकथा ऐकतो—कधी ती प्रेमात आकंठ बुडालेली असते, कधी बंडखोर, कधी विरहात ओथंबलेली, तर कधी आनंदात न्हालेली. गाण्यांतूनच त्यांची आशा ही केवळ गायिका न राहता एक भावनांचं प्रतीक बनते. आजही त्यांची गाणी ऐकताना काळ थांबलेला वाटतो आणि त्यांच्या आवाजातून उलगडणारी आशा भोसले आपल्याला पुन्हा पुन्हा नव्यानं भेटत राहते. तुम्हाला हाच लेख अजून वाढवून हवा आहे का, की एखाद्या विशिष्ट स्वरूपात (निबंध, भाषण, पोस्ट) हवा आहे.

खाली "गाण्यातून उलगडणारी आशा भोसले" या विषयावर सविस्तर निबंध दिला आहे. हा निबंध शालेय स्पर्धा, भाषण किंवा लेखासाठी वापरता येऊ शकतो. भारतीय संगीताच्या इतिहासात काही आवाज असे आहेत, जे काळाच्या पलीकडे जाऊन आपली छाप सोडतात. अशाच आवाजांपैकी एक म्हणजे आशा भोसले. त्यांच्या गायकीत अशी काही जादू आहे की, त्यांच्या गाण्यांतून फक्त सूर ऐकू येत नाहीत, तर त्या सुरांमध्ये आशाताईंचं जीवन, त्यांचं अनुभवविश्व आणि त्यांची व्यक्तिमत्त्व उलगडतं.

आशा भोसले यांचा जन्म ८ सप्टेंबर १९३३ रोजी झाला. लता मंगेशकर यांची धाकटी बहीण म्हणून ओळख निर्माण झाली असली, तरी स्वतःच्या स्वतंत्र शैलीने, प्रयत्नांनी आणि प्रयोगशीलतेने त्यांनी आपली वेगळी ओळख निर्माण केली. त्यांनी ८००० पेक्षा अधिक गाणी विविध भाषांमध्ये गायली आहेत, आणि त्यांच्या कारकिर्दीचा विस्तार सात दशके आहे.

गाण्यांतून व्यक्त झालेलं बहुरंगी व्यक्तिमत्त्व
आशा भोसले यांची गायकी म्हणजे केवळ गीत गाणं नव्हे, ती एक सजीव अभिनयशैली आहे. प्रत्येक गाण्याच्या मागे एक भूमिका, एक भावना आणि एक प्रसंग आहे, आणि आशाताई ती पूर्णत्वाने साकारतात. ‘आजा आजा मैं हूं प्यार तेरा’ सारखं जोशातलं गाणं असो की ‘दिल चीज़ क्या है’ सारखं कोमल आणि क्लासिकल, त्यांचा आवाज त्या भावनेत पूर्णपणे रंगून जातो.

‘दम मारो दम’ मधील बेधडकपणा, ‘इन आंखों की मस्ती के’ मधील अदब आणि अदाकारी, ‘चुरा लिया है तुमने जो दिल को’ मधील रोमान्स, ‘सोन्याचा दिनु गेला’ सारखं भावनांनी ओथंबलेलं मराठी गाणं—प्रत्येक गाण्याच्या माध्यमातून आशा भोसले एक नवीन रूप साकारतात. त्या फक्त गात नाहीत, त्या त्या गाण्यात जिवंत होतात.

प्रयोगशीलता आणि नव्या पिढीशी संवाद
आशा भोसले यांनी केवळ पारंपरिक गाण्यांवरच नव्हे, तर पाश्चिमात्य संगीत, जाझ, पॉप, फ्युजन अशा अनेक संगीतप्रकारांवरही यशस्वी प्रयोग केले. राहुल देव बर्मन यांच्या संगीतात त्यांनी अनेक ट्रेंडसेटर गाणी गायली, ज्यांनी हिंदी सिनेसंगीताला नवीन दिशा दिली.

त्यांचा आवाज काळानुसार बदलत गेला, पण त्यांचा आत्मा कधीच जुन्या साच्यात अडकला नाही. ९०च्या दशकातही ‘तनुजा तनुजा’, ‘झिंगा झिंगा लाहिला’ आणि अगदी २००० नंतर ‘रंगीला रे’ सारख्या गाण्यांतून त्यांनी तरुणाईच्या मनावर अधिराज्य गाजवलं.

गाण्यांतून व्यक्त झालेली स्त्री
आशा भोसले यांच्या गाण्यांतून एक वेगवेगळी स्त्री आपल्यासमोर उभी राहते—कधी ती प्रेमात आकंठ बुडालेली प्रेयसी असते, कधी तिला आपलं स्वातंत्र्य हवं असतं, कधी ती दुःखाने विदीर्ण झालेली असते, तर कधी आनंदाने नाचणारी. त्यांच्या गाण्यांतून भारतीय स्त्रीचं सामाजिक आणि भावनिक रूपही समोर येतं.

आशा भोसले या केवळ गायिका नाहीत, त्या एक सांस्कृतिक अनुभव आहेत. त्यांच्या गाण्यांतून उलगडणारी आशा म्हणजे जिद्द, प्रयोग, आणि भावना यांचा संगम आहे. त्यांच्या आवाजात केवळ शब्द नाहीत, तर इतिहास आहे, संस्कृती आहे, आणि असंख्य भावनांचं प्रतिबिंब आहे. आजही त्यांच्या गाण्यांनी जगणं सुंदर करतं, आणि त्यांच्या प्रत्येक सुरातून तीच उलगडणारी आशा—नवीन रूपात, नव्या अर्थाने—आपल्याला पुन्हा पुन्हा भेटते

डॉ. अनिल कुलकर्णी
9403805153

आजवरचा अनुभव तर हेच सांगतो, की शेतकर्‍यांच्या, विद्यार्थ्यांच्या, दारिद्र्यरेषेखालील लोकांच्या नावाखाली जितक्या काही योजना सरकार आखत असते त्यांची अंमलबजावणी केवळ प्रशासनातील अधिकारी, योजनेतील ठेकेदार, जे बहुतेक सत्ताधारी पक्षाचे समर्थक किंवा कार्यकर्ते असतात अशांच्या पोटापाण्याची सोय करण्यासाठीच केली जाते. सध्याची शालेय पोषण आहार योजना त्याला अपवाद नाही. विद्यार्थ्यांना आहार किंवा आहाराच्या नावाखाली बेचव खिचडी आणि इतरांचे पोषण असेच या योजनेचे सध्याचे स्वरूप आहे. ते बदलले, तरच उद्याचा भारत सक्षमपणे उभा करू शकणारी सुदृढ पिढी निर्माण होईल!

राज्यात सध्या मतदारसंघाच्या पुनर्रचनेचे वारे घोंघावत आहे. जनप्रतिनिधित्व लोकसंख्येच्या प्रमाणात असावे, हा मुख्य आधार या पुनर्रचनेमागे आहे. शिवाय अनुसूचित जाती, जमाती तसेच इतर मागासवर्गीयांच्या प्रतिनिधित्वाचा मुद्दाही या पुनर्रचनेचा आधार आहे.

काँगेस पक्षाचे सरचिटणीस दिग्विजयसिंह उर्फ दिग्गीराजा पुन्हा बरळले. अर्थातच ते नेहमीप्रमाणे राष्ट्रीय स्वयंसेवक संघाला आपला निशाना बनविण्यास चुकले नाहीत. त्यांचीही मजबुरी असेल कदाचित्‌! हायकमांडला खुश करण्यासाठी काय काय करावे लागते, त्याचा समृद्ध अनुभव त्यांच्या पाठीशी आणि गाठीशी आहेच.

बालपणी शब्द आणि धन हे समीकरण सहसा मनाला पटायचंच नाही. हे कसचं धन..? शब्दांनी का आपल्याला एखादी वस्तू मिळते..? का हौसमौज होते..? यासाठी तर खण खण वाजणारा पैसाच हवा ना. त्यावेळी शब्द, रत्न आणि धन याचा मेळ लागता लागत नसे.