सध्या उन्हाळ्याचे दिवस आहेत. त्यामुळे निदान पुण्यासारख्या ठिकाणी तरी नीरा हे थंड पेय घेतल्याशिवाय अनेकांना चैन पडत नाही. सांगून गंमत वाटेल, पण पूर्वीच्या काळात नीरा हे पेय निषिद्ध मानले जात असे. याचे कारण नीरा म्हणजे दारू असते असेच मानले जात असे. त्यामुळे काही लोक लपूनछपून नीरा पीत असत.

आपल्या शरीराची आणि मनाची जर आपल्याला योग्य तशी काळजी घ्यायची असेल तर आपल्या आहारामध्ये रोजच्या रोज विविध पोषकतत्त्वांची गरज भासते.ह्यामध्ये सर्वात महत्वाचा  कुठला घटक असेल तर तो आहे कॅल्शियम,  कारण हाडे व दात यांच्या मजबूतीसाठी कॅल्शियमची गरज कायमच लागते.

मी ठाण्यात जन्मले हे माझं अहोभाग्य. कारण मला कलाकार न होण्याला एकही कारण ठाण्याकडे नव्हतं, उलट ही कलावंत कशी होत नाही हे पाहणारेच अवतीभवती होते. कथ्थक नृत्यगुरू डॉ. राजकुमार केतकर. अगदी हाकेच्या अंतरावर यांचे नृत्यवर्ग. गडकरी रंगायतनसारखी वास्तू दोन मिनिटांच्या अंतरावर आणि कलासरगम, मित्रसहयोग यांसारख्या नाट्यसंस्था संधी द्यायला उत्सुक.

इथे हरणं खूप. रस्त्याच्या कडेला, मोटारींच्या धडकेने मरून पडलेली हरणं हे तर कायमच दिसणारं दृश्य. संध्याकाळी, रात्री गाडी चालवताना त्यांचं भान ठेवावं लागतं. बहुतेक सारा रस्ता दाट झाडीतून आणि माळरानांतून जाणारा. त्याला काही ठिकाणी रस्त्याच्या कडेचं कुंपण, पण बराचसा भाग कुंपणाशिवायचा. त्यामुळे हरणांना रस्त्त्यावर यायला काहीच अडचण नसते. संध्याकाळच्या उतरत्या उन्हात, एखाद्या टेकडीच्या उतारावर, चार-पाच हरणांचा कळप चरतांना बरेचदा नजरेस पडतो. चरता चरता बरेचदा हरणं रस्ता ओलांडून पलीकडे जातात. कधी कधी गाडीच्या दिव्यांच्या प्रकाशात, एखादं चुकार हरीण अवचीत् रस्त्यात उभं असलेलं दिसतं. अचानक आलेल्या प्रकाशझोतामुळे आंधळं झालेलं ते हरीण, कावरंबावरं होऊन गोंधळल्यासारखं जागच्या जागी उभं रहातं आणि मग अचानक भानावर येऊन लांब उडी मारून बाजूच्या अंधारात मिसळून जातं. काही वेळा रस्त्याच्या कडेला, गाडीच्या दिव्याच्या झोताच्या किनार्‍याशी, काजव्यासारखे डोळे चकाकतात आणि अंधारात हरणं स्तब्ध उभी आहेत असं लक्षात येतं. बहुतेक ड्रायव्हर्स सावधपणे गाडी चालवत असतात आणि हरणांना रस्ता ओलांडू देतात; पण कधी कधी गाडी पटकन थांबवता येत नाही किंवा बावचळलेलं हरीण नेमकं गाडीवर येऊन थडकतं. माझ्याच गाडीवर दोनदा अशी हरणं येऊन थडकली होती; सुदैवाने दोन्ही वेळां फारशी दुखापत न होता, ती हरणं उठून पळून जाऊ शकली.

बहुतेक वेळां कळपांमध्ये फक्त माद्या आणि पिल्लंच दिसतात. एकदा मात्र मला एक एकांडा नर दिसला होता. सकाळी १०-१०॥ च्या सुमारास मी लॅबला चाललो होतो. रस्ता मोकळा होता. अचानक माझ्या पुढ्यात सुमारे १०० फुटांवर, बाजूच्या झाडीतून एक चांगला डौलदार, शिंगवाला नर बाहेर आला आणि रस्त्यावर चालूं लागला. त्याची पाठ माझ्याकडे होती. मी गाडी हळू केली. त्याने एकवार मागे वळून माझ्या गाडीकडे पाहिलं मग दोन्ही बाजूला मान वेळावून अंदाज घेतला आणि एक मोठी झेप घेऊन, जसा आला तसाच तो बाजूच्या झाडीत नाहीसा झाला.
**
तब्बल तीन वर्षं या यु.एस.रूट नंबर ६ वर मी आठवड्यातले पाच-सहा दिवस ये जा केली. दिवसा रात्रीच्या बहुतेक सर्व वेळा आणि ऋतुचक्राच्या सार्‍या चाकोरीतून या यु.एस.रूट नंबर ६ची सारी रूपं बघीतली. रोज बघून बघून, रस्त्यावरचे चढ उतार, वळणं, आजूबाजूचा परिसर, ठरावीक झाडं, शेतं, सारं काही परिचयाचं होऊन गेलं. तरी देखील हा इतका ओळखीचा झालेला रस्ता, रोज नव्या वळणावर एक नवं रूप सादर करून मला विस्मीत करून सोडायचा. त्याच्या नित्य नव्या अविष्कारानं शेवटच्या दिवसापर्यंत मला मोहीत करून सोडलं.

मोठाल्या शहरांतल्या रस्त्यांवर आपण कधीच एकटे नसतो. सहप्रवाशांची गर्दी, वाहनांची झुंबड़, एकंदर कोलाहलाने आपलं आणि रस्त्याचं असं नातं कधी फारसं जुळतच नाही. किंबहुना रस्ता म्हणजे केवळ एका ठिकाणाहून दुसर्‍या ठिकाणी जाण्याचं निर्जीव साधन असतं. गर्दीच्या लोंढ्याबरोबर तो निर्जीव रस्ता शेअर करून आपण नुसते यंत्रासारखे पळत असतो. परंतु यु.एस.रूट नंबर ६ वर माझ्या गाडीतून प्रवास करताना, रोजचा दीड तास मी एकट्याने या रस्त्याच्या सहवासात घालवला. तुरळक वाहतूक, गर्दीचं नामोनिशाण नाही, कर्कश्श कोलाहल नाही आणि आजूबाजूला बघावं तिकडे निसर्गाचं नित्य नवं रूप! त्यामुळे यु.एस.रूट नंबर ६चा, हा ३०मैल लांबीचा छोटासा तुकडा मला माझा वाटावा, यात काही नवल नाही.

३२०५ मैल लांबीच्या, १४ राज्यांतून जाणार्‍या आणि अटलांटिक महासागरापासून ते पॅसिफिक महासागरापर्यंत जाणार्‍या, ह्या यु.एस.रूट नंबर ६ वर, कधी तरी या टोकापासून त्या टोकापर्यंत गाडीने प्रवास करण्याची माझी जबरदस्त इच्छा आहे. माझ्या माहितीतल्या त्या छोट्याश्या ३० मैलाच्या तुकड्यासारखाच सारा यु.एस.रूट नंबर ६ सुंदर आहे का, हे जाणून घेण्याचं मला मोठंच कुतूहल आहे. पण तो प्रवास करेपर्यंत, माझ्या परिचयाचा हा “माझा यु. एस. रूट नंबर ६”, मला “मर्मबंधातल्या ठेवीसारखा” जपून ठेवायचा आहे.

दिवसेंदिवस पर्जन्याचे प्रमाण कमी होत आहे तसेच भूगर्भीय जलसाठ्याचे प्रमाणही कमी होत आहे. अशा स्थितीत शेती हा व्यवसाय जुगार बनत चालला आहे. कमी पाण्यावरही उत्पादन देणारे पिक म्हणजे शेवगा होय . कमी पाणी तसेच कमी खर्चात जास्त उत्पादन देणारे हे पिक शेतकऱ्यांना वरदान ठरू शकते.

माणसाच्या आवडीतून काय कलाकृती घडेल काही सांगता येत नाही.. काळ्या कुळकुळीत बेढब अशा दगडातूनही शिल्प घडत ते या माणसाच्या याच आवडीने … अशाच एका अवलियाला वेगवेगळे दगड गोळा करण्याचा छंद होता..

Invisible world and science_ (अदृश्य जग आणि विज्ञान)

(Invisible world and science- (अदृश्य जग आणि विज्ञान)-By-Karan Kamble/करण कांबळे kamble)

विज्ञान हे एका मॅथ्स च्या पहिल्या प्रयत्नातील Problem प्रमाणे असते , म्हणजे निश्चित नसते अपुरे असते. त्याचे उत्तर हे पी एचडी लेवला मिळते आणि चुकीचा प्रयत्नामुळे नंतर ते चुकीचे ही ठरते. म्हणजे आज जे काय माध्यमिक level ला शिकवले जाते ते नंतर modified होणार असते. मग चुकीचे का होईना नंतर ते शिकावे तर लागतेच. म्हणून आपण इथे थोडे current science पाहणार आहोत ; जे वास्तवा वरती आधारित आहेत , रहस्य मय व काही अद्भूत आणि विश्वाचा अस्तित्वावरती प्रश्न करणारे. जसे हे विश्व आपण पाहतो ते खरच real आहे का ? जसे स्वप्नात आपल्याला जागे झाल्याशिवाय स्वप्न की अस्तित्व कळत नाही अगदी तसेच या अस्तित्वाला समजायला तुम्हाला जागाव लागेल (You have to awake). असे म्हणू शकतो कारण आपल्या संसारी जीवनात आपण तितके व्यस्तच आहोत. त्यापासून थोडे लक्ष वेधण्या साठी

सद्या काही चर्चेत असलेल्या science बद्दल काही रहस्य मय facts आणि theory आपण पाहणार आहोत . त्या अशा आहेत : 1] Big-bang Theory_(विश्वाची उत्पाती सांगणारा सिद्धांत ) 2] Multi-universe and Dimensions_(अस्तित्वातील दुसरे universe आणि आयाम तथा Dimension) 3] Parallel Universe_(तुमच्या या जगातील हुबेहूब असे दुसरे अस्तित्व अर्थात समांतर ब्रम्हांड 4] Theory of relativity by Einstein And Stefan hoking_(काल यात्रा/time travel भूतकाळ भविष्यकाळ यात्रा वर्तमानातून and Time Dilation concept ) 5] Quantum theory_(निर्जीव वस्तूंचे स जीवांसारखे behaviour proved experimentally) 6] Simulation theory_(हे विश्व वास्तविक नसून एक simulation आहे) 6] String theory_(Theory of Everything विश्व भौतिक नसून अ भौतिक आहे)

To be continued … In the next Article /PART:2 Starting from BIG BANG….

"Copyright Reserved (©)" AUTHOR – KARAN KAMBLE

६ डिसेंबर १९९२ रोजी अयोध्येत कारसेवकांनी बाबरी मशिद पाडली आणि देशाच्या राजकारणाला एक वेगळी कलाटणी मिळाली.
या महत्वपूर्ण आणि संवेदनशील प्रकरणाचा थोडक्यात इतिहास.
१५२८: मुघल शासक सम्राट बाबरने अयोध्येत ही मशीद बांधली होती. त्यामुळे या मशिदीला बाबरी मशीद असे म्हटले जाते.
१८५३: इंग्रजांच्या काळात पहिल्यांदा अयोध्येत जातीय दंगल झाली.
१८५९: इंग्रजांनी वादग्रस्त परिसरात आतील भागात मुसलमान तर बाहेरील भागात हिंदूंना प्रार्थना करण्याची परवानगी दिली.
१९४७: वाद झाल्यानंतर सरकारने मुसलमानांना या स्थळावर जाण्यास बंदी घातली. हिंदुंना जाण्याची परवानगी होती.
१९४९: येथे राम ललाची मुर्ती मिळाली. हिंदूंनी त्या मुर्ती तेथे ठेवल्याचा आरोप करण्यात आला होता. त्यामुळे नंतर आंदोलन सुरू झाले. दोन्ही गटांकडून खटला दाखल करण्यात आला. मुस्लिम समुदायाकडून हाशिम अन्सारी तर हिंदूंकडून महंत परमहंस रामचंद्र दास हे याचिकाकर्ते झाले.
१९५०: राम जन्मभूमी न्यासाचे प्रमुख रामचंद्र दास आणि गोपालसिंह विशारद यांनी फैजाबादमध्ये खटला दाखल करून हिंदुंना पुजा करण्याची परवानगी मागितली होती.
१९६१: सुन्नी केंद्रीय मंडळाने खटला दाखल करून परिसरातील सर्व भाग हा कब्रस्तान (दफनभूमी) असल्याचा दावा केला.
१९८४: विश्व हिेंदू परिषदेने लालकृष्ण अडवाणी यांच्या नेतृत्वाखाली एक गट बनवला.
१९८६: फैजाबाद न्यायालयाने दरवाजा उघडण्याची परवानगी दिली आणि हिंदुंना पुजा करण्याची संधी मिळाली.
१९८९: तत्कालीन पंतप्रधान राजीव गांधी यांनी वादग्रस्त ठिकाणी शिलान्यास करण्याची परवानगी दिली.
१९९०: लालकृष्ण अडवाणी यांनी रथयात्रा सुरू केली. त्यांना देशभरातून मोठा पाठिंबा मिळाला. त्यांनी समस्तीपूर येथून अटक करण्यात आली. त्यानंतर भाजपने व्ही.पी. सिंह सरकारचा पाठिंबा काढून घेतला. त्यानंतरच्या निवडणुकीत भाजपला मोठे यश मिळाले.
६ डिसेंबर १९९२: कारसेवकांनी वादग्रस्त वास्तू पाडली आणि तात्पुरते मंदिर बनवले. पी.व्ही.नरसिंहराव सरकारने उच्च न्यायालयात धाव घेऊन येथील बांधकाम ‘जैसे थे’ ठेवण्याची मागणी केली.
२००३: अलाहाबाद उच्च न्यायालयाने वादग्रस्त स्थळाची खोदाई करून तेथे मंदिर होते किंवा नाही, याचा शोध घेण्याचे आदेश दिले. पुरातत्व विभागाने आपल्या अहवालात मशिदीच्या खाली दहाव्या शतकातील मंदिराचे अवशेष मिळाल्याचे म्हटले.
२०१०: पहिल्यांदा सरकारने निर्णय बदलत दोन्ही पक्षांनी हे प्रकरण परस्पर मिटवण्यास सांगितले.
३० सप्टेंबर २०१०: अलाहाबाद उच्च न्यायालयाने ऐतिहासिक निकाल देत जमिनीचे तीन हिस्से करण्यास सांगितले.
२०१६: भाजप नेते सुब्रमण्यम स्वामी यांनी सर्वोच्च न्यायालयात धाव घेऊन मंदिराच्या निर्मितीची याचिका दाखल केली.
१८ एप्रिल २०१७: सर्वोच्च न्यायालयाने लालकृष्ण अडवाणी, मुरलीमनोहर जोशी, उमा भारतींसह १७ जणांवर बाबरी मशीद पाडण्याचा कट रचल्याबद्दल खटला चालवण्याची परवानगी दिली.
९ नोव्हेंबर २०१९ : रामजन्मभूमी आणि बाबरी मशीद वादावर सर्वोच्च न्यायालयाने रोजी ऐतिहासिक निकाल दिला. अयोध्येतील वादग्रस्त जागेवर राम मंदिर बांधण्यात यावे तर मशीद बांधण्यासाठी वेगळी ५ एकर जमीन देण्यात येणार आहे, असा निकाल सर्वोच्च न्यायालयाच्या घटनापीठाने दिला.
गेल्या अनेक वर्षांपासून याप्रकरणी न्यायालयात वाद सुरू होता. मध्यंतरी न्यायालया बाहेर या प्रकरणी तोडगा काढण्याचे निर्देश न्यायालयाने दिले. यासाठी न्यायालयाकडून मध्यस्थीचेही संकेत देण्यात आले होते. पण ९ नोव्हेंबर २०१९ रोजी लागलेल्या या निकालाचे सर्वत्र स्वागत करण्यात आले होते.
५ ऑगस्ट २०२० : अयोध्येत पंतप्रधान नरेंद्र मोदी यांच्या हस्ते राम मंदिर भूमिपूजन सोहळा पार पडला. व श्री रामजन्मभूमी मंदिराच्या टपाल तिकिटाचं पंतप्रधान मोदी यांच्या हस्ते प्रकाशन झाले.

संकलन: संजीव वेलणकर.

९४२२३०१७३३

पुणे.

गन्धर्वामरयक्षपन्नगनुते गङ्गाधरालिङ्गिते
गायत्रीगरुडासने कमलजे सुश्यामले सुस्थिते ।
खातीते खलदारुपावकशिखे खद्योतकोट्युज्ज्वले
मन्त्राराधितदैवते मुनिसुते मां पाही मीनाम्बिके ॥ ५ ॥

आई जगदंबा मीनाक्षीच्या दिव्यतम वैभवाचे वर्णन करताना जगद्गुरु आदि शंकराचार्य स्वामी महाराज म्हणतात,
गन्धर्व- स्वर्ग लोकांमध्ये गायन,वादन कलेत निपुण असणारे दिव्य कलाकार.
अमर- स्वर्गामध्ये निवास करणाऱ्या देवता. देवतांचे आयुर्मान अतिविशाल असल्याने आपल्या सापेक्षरीत्या ते मृत्यू पावत नसल्याने त्यांना अमर असे म्हणतात.
यक्ष- कुबेरांचे सेवक असणारे धनरक्षक देव.
पन्नग- सर्प. अर्थात पाताल निवासी.
नुते - अशा स्वर्गापासून पाताळात पर्यंत सर्वत्र निवास करणाऱ्या जीवांनी वंदन केलेली.
गङ्गाधरालिङ्गिते - ज्यांनी आपल्या मस्तकावर गंगा धारण केली आहे अशा भगवान शंकरांनी जिला आलिंगन दिले आहे अशी.
गायत्री- जिच्या स्तुतीचे गायन केल्याने जी आपल्यास उपासकांना तारून नेते अर्थात त्यांना मोक्ष प्रदान करते अशी.
गरुडासने - नारायणी स्वरूपामध्ये गरुडावर बसणारी.
कमलजे- कमळामधून प्रकट होणारी.
सुश्यामले- सावळ्या वर्णाची. शेतामध्ये असणारी पिके किंवा जंगलामध्ये असणारी हिरवीगार झाडे लांबून पाहिली तर ज्या निळसर काळसर रंगाची दिसतात, त्याला श्यामल वर्ण असे म्हणतात. तशी सस्यशामला असणारी.
सुस्थिते- शाश्वत स्वरूपात स्थिर असणारी.
खातीते- ख म्हणजे आकाश. अतीत म्हणजे पार. जी आकाशापेक्षाही परम व्यापक आहे अशी. खलदारुपावकशिखे- खल म्हणजे दुष्टमानसिकता युक्त. त्या खल रुपी दारू म्हणजे लाकडांसाठी पावकशिखा अर्थात अग्नीची ज्वाला असणारी. खद्योतकोट्युज्ज्वले- खद्योत म्हणजे काजवा. हा स्वयंप्रकाशित जीव. अशा कोट्यावधी काजव्यांप्रमाणे चमकदार असणारी. आत्मप्रकाशाने उजळणारी.
मन्त्राराधितदैवते- मंत्रांच्या माध्यमातून जिची आराधना केली जाते अशी.
मुनिसुते - विविध ऋषींच्या आश्रमात कन्या रूपात अवतार धारण केलेल्या
मां पाही मीनाम्बिके - हे आई जगदंबे मीनाक्षी माझे रक्षण कर.

-- प्रा. स्वानंद गजानन पुंड

मंडळी सप्रे म नमस्कार ! आजचा विषय आहे आळस. आता विषयावर लिहायचं तर विषयाच्या बाजूने किंवा विषयाच्या विरुद्ध असंही लिहिता येतं ! तसं पहायला गेलं तर विरोधी पक्ष खूप सोपा !