महान संस्कृत महाकवी अश्वघोष यांनी लिहिलेले सौंदरानंद हे संस्कृत साहित्यातील एक श्रेष्ठ महाकाव्य आहे. भगवान गौतम बुद्ध यांचा सावत्र भाऊ नंद आणि त्याची स्वरुपसुंदर प्रिय पत्नी सुंदरी यांच्या प्रेमावर आणि राजा नंदाने बुद्धधर्माचा स्वीकार करणे या आधारभूत कल्पनेवर हे महाकाव्य रचलेले आहे.

बुद्धचरितम् हे संस्कृत महाकाव्य आहे. याचे रचनाकार अश्वघोष आहेत. या मध्ये गौतम बुद्धांचे जीवन चरित्र वर्णित आहे. याची रचना दुसऱ्या शतकात झाली काव्याचे प्रथम १४ सर्ग संस्कृत मध्ये अस्तित्वात आहे.(पंधरा ते अठ्ठावीस अपूर्ण आहेत.) इ. स. ४२० मध्ये धर्मरक्षक यांनी याचे चिनी भाषांतर केले आणि सातव्या किंवा आठव्या शतकात एक शुद्ध स्वरूपाची तिबेटी आवृत्ती तयार करण्यात आली

आठव्या शतकातील महान संस्कृत नाटककार भवभूति यांचे एक नाटक आहे. जे समाजातील नायक आणि हिंदू देवता म्हणून पूजनीय असलेल्या रामा च्या जीवनावर आधारित आहे.

सात अंकाचे उत्तररामचरितम् हे भवभूतीचे सर्वोत्कृष्ट नाटक आहे. यामध्ये रामराज्यमिषेक नंतरच्या जीवनातील लोकोत्तर चरित्राचे वर्णन केले आहे, जो महावीरचरिताचा उत्तर भाग मानला जातो.

मालतीमाधवम् हे महाकवी भवभूती यांचे नाटक .भवभूती आठव्या शतकात होऊन गेलेले महाकवी. मालतीमाधव हे दहा अंकाचे प्रकरण आहे. यात मालती आणि माधव यांचे प्रेम प्रकरण वर्णन करण्यात आले आहे.

कविकुलगुरू कालिदास यांचे हे तिसरे,वेगळ्या अर्थाने शेवटचे आणि विश्वातील सर्वात श्रेष्ठ नाटक. या नाटकाचे संविधानक थोडक्यात असे आहे. शिकारीच्या निमित्ताने अरण्यात आलेला राजा दुष्यंत कण्वाश्रमात येतो. इथे त्याला शकुंतला ही कण्व ऋषींची मानलेली कन्या भेटते. परस्परांवर अनुरक्त झालेले ते दोघे गंधर्व पद्धतीने विवाह करतात.

महाकवी कालिदास यांचे हे पाच अंकी नाटक विक्रम अर्थात राजा पुरूरवा आणि अप्सरा उर्वशी यांच्या प्रेम प्रकरणावर आधारलेले आहे.

कविकुलगुरू कालिदासकृत सुखांत नाटक. याचे पाच अंक आहेत. या नाटकाचा काळ निश्चित सांगता येत नसला तरी कालिदासाचे हे पहिले, त्यांनी आपल्या तरुण वयात लिहिलेले नाटक असावे असे सामान्यतः मानले जाते.

महाकवी भास यांचे विश्वविख्यात नाटक म्हणजे स्वप्नवासवदत्तम् ! राजा उदयन याच्या प्रेमकथेवर आधारित या नाटकात त्याला स्वप्नात वासवदत्ता दिसते या महत्त्वपूर्ण घटनेवर हे शीर्षक आधारलेले आहे.