पुस्तकांच्या धड्यामधूनच आपल्याला धडा मिळतो असं नाही, तर प्रत्यक्ष जीवनात असे अनेक प्रसंग आहेत जे आपल्याला धडा शिकवतात. पुस्तकाबाहेर अवतीभवती आपल्याला अशा काही घटना दृष्टिक्षेपात येतात ज्या आपल्याला प्रेरणा देऊन जातात, आपल्यात नवचैतन्य जागवून जातात, नैराश्याचे मळभ झटकून टाकतात. नुसते डोळे उघडे ठेवून चालत नाही, तर निरीक्षण शक्ती आपल्याला जी दिली आहे तिचा वापर करून वैचारिक क्षेत्रात प्रवेश करता यायला हवा. विचार करता यायला हवा. आपल्यामधील वैचारिक दारिद्र्यच आपल्याला स्वतःतून उमलू देत नाही, स्वतःची उन्नती करू देत नाही. एखादी यशोगाथा झाली की ती इतिहासाचा भाग बनते; पण असं होता कामा नये. एका यशोगाथेतून दुसरी यशोगाथा जन्म घ्यायला हवी, तरच यशोगाथेची परंपरा चालू राहाते. प्रत्येकाच्या आयुष्यात नैराश्याचे मळभ येतातच; पण या नैराश्येच्या गर्तेत आपण संपलो असं माणसं समजू लागले तर ती पुन्हा उभारी घेत नाहीत. मग अवतीभवती अशा काही घटना मनातले मळभ झटकून टाकतात आणि आपणही का नाही उभारी घेऊ शकत? या विचाराने भारावून जातात.

पाठांतराने गुण मिळतात; पण विचार करण्याने व त्यानुसार आचार करण्याने सद्गुण अंगी बाणतात. वेगवेगळ्या कल्पना केल्यानेच नावीन्य जन्म घेते. केवळ पुस्तकं वाचून आयुष्यात यशस्वी होता येत नाही. पुस्तकाच्या पलीकडेही काही वेगळी माणसंही समजून घेण्यासाठी अभ्यासायची असतात.