भारतीय राज्यकर्ते आणि सम्राट – स्वातंत्र्यपूर्व काळातले आणि स्वातंत्र्योत्तर काळातलेही……….

ID: 111723

स्वातंत्र्यपूर्व काळात भारतात अनेक थोर राज्यकर्ते आणि सम्राट होउन गेले. स्वातंत्रोत्तर काळात काही नवे सम्राट उदयाला आले. हे आहेत नव्या ढंगाचे... नव्या बाजाचे सम्राट..
[...]

Category: अवर्गिकृत

Tags: C-28-M-CTBD c-oldsite C-मराठीसृष्टी टिम

(PID -111723)

pd - August 15, 2010

md - March 31, 2026

Status - publish

भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेसचा वाढदिवस

ID: 95338

या भारतामधल्या सर्वात जुन्या पक्षाने आपल्या १३३ व्या वर्षात पदार्पण केलंय. २८ डिसेंबर १८८५ या दिवशी मुंबईतील तेजपाल सभागृहात कॉंग्रेस पक्षाची स्थापना झाली होती. गेल्या १३३ वर्षात या पक्षाने देशाच्या इतिहासात एक न पुसता येणारे [...]

Category: दिनविशेष लेखसंग्रह सामान्यज्ञान

Tags: 27-M-din-gk C-संजीव वेलणकर oldsite

(PID -95338)

pd - December 28, 2018

md - March 27, 2026

Status - publish

भारतीय राष्ट्रीय सौर कॅलेंडर

ID: 115889

गुढीपाडव्याला नवीन वर्षाची सुरुवात होत आहे. इंग्रजी कॅलेंडर आपल्या हाडी-मासी इतकं खिळलं आहे की आपण गुढीपाडवा केव्हा आहे असे विचारतो. गुढीपाडवा म्हणजे चैत्र महिन्यातील शुद्ध पक्षातील पहिला दिवस म्हणजेच प्रतिपदा ही तिथी. पण आपल्या प्रश्नाचे उत्तर आपल्याला जे कॅलेंडर रोज वापरतो त्या कॅलेंडरच्या भाषेत हवं असतं. ६ एप्रिलला गुढीपाडवा आहे असं म्हटलं की आपली पेटते ! [...]

Category: लेखसंग्रह

Tags: C-31-M-A c-oldsite C-हेमंत मोने oldsite

(PID -115889)

pd - April 1, 2019

md - April 1, 2026

Status - publish

भारतीय राष्ट्रीय सौर दिनदर्शिका

ID: 114916

भारताला स्वातंत्र्य मिळाल्यानंतर ५ वर्षांनी, म्हणजे १९५२ च्या सुमारास सी.एस्.आय्.आर्. या संस्थेने पंचांग सुधारणा समिती या नावाने एक समिती नेमली. या समितीचे अध्यक्ष डॉ. मेघनाद साह भौतिकशास्त्रज्ञ तर होतेच परंतु ते काही काळ लोकसभेचे खासदारही [...]

Category: लेखसंग्रह

Tags: C-31-M-A c-oldsite C-हेमंत मोने oldsite

(PID -114916)

pd - March 7, 2016

md - April 1, 2026

Status - publish

भारतीय रिझर्व बँकेची स्थापना दिवस

ID: 89305

१ एप्रिल १९३५ रोजी भारतीय रिझर्व बॅंकेची स्थापना एक खासगी संस्था म्हणून करण्यात आली होती. भारतीय रिझर्व बँकेच्या स्थापनेत डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर यांचे महत्त्वपूर्ण योगदान आहे. भारतीय रिझर्व बँकेने शैली आणि दृष्टीकोन डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर [...]

Category: व्यक्ती-परिचय व्यक्ती-परिचय - articles sub site

Tags: 25-M-vyakti-parichay-B C-संजीव वेलणकर oldsite

(PID -89305)

pd - April 1, 2019

md - May 7, 2026

Status - publish

भारतीय रेडिओ खगोलशास्राचे जनक डॉ. गोविंद स्वरूप

ID: 87486

१९५२ मध्ये ऑस्ट्रेलियातील सी.एस.आय.आर.ओ. येथे खगोलशास्त्र विषयक कार्य सुरू केले. सिडनी जवळील पोट्स हिल येथे सहा फूट व्यासाच्या ३२ अन्वस्त (पॅराबोलीक) ॲंटेना उभारण्यात त्यांचा महत्त्वाचा वाटा होता. १९६१ मध्ये अमेरिकेतील स्टँनफर्ड विद्यापीठातून त्यांनी पीएचडी मिळवली. [...]

Category: व्यक्ती-परिचय व्यक्ती-परिचय - articles sub site

Tags: 25-M-vyakti-parichay-B C-संजीव वेलणकर oldsite

(PID -87486)

pd - March 23, 2022

md - May 7, 2026

Status - publish

भारतीय रेल्वे आणि संगणकीकरण

ID: 116553

भारतीय रेल्वेत संगणकीकरणाने विलक्षण क्रांती घडवून आणलेली आहे. ही प्रगती गेल्या २० ते २५ वर्षांतील असून, रोज ४००० पेक्षा जास्त जागांवरून १५ ते २० लाख तिकिटांचं भारत भरातील ५ ते ६ हजारांपेक्षा जास्त गाड्यांचं आरक्षण [...]

Category: लेखसंग्रह

Tags: C-31-M-A c-oldsite C-डॉ. अविनाश केशव वैद्य oldsite

(PID -116553)

pd - November 13, 2022

md - April 1, 2026

Status - publish

भारतीय रेल्वे यंत्रणा बांधणीचा प्रवास

ID: 116354

भारतीय रेल्वे ही खऱ्या अर्थाने भारतीयत्वाची खूण सांगणारी आणि हिमालयापासून कन्याकुमारीच्या समुद्रापर्यंत देशाला जोडणारी, एकात्मतेचे महत्त्वाचे प्रतीक ठरलेली आहे. भारतीय रेल्वेचा इतिहास हा केवळ लोहमार्ग-बांधणीचा वा तांत्रिक सुधारणांचा आहे; तितकाच एक संघटनयंत्रणा (ऑर्गनायझेशन) म्हणून रेल्वेच्या होत गेलेल्या विकासाचाही हा इतिहास आहे. १८५० नंतर रेल्वेच्या उभारणीला जसा वेग आला, तसाच त्यानंतर १०० वर्षांनी, म्हणजे १९५० नंतर स्वतंत्र भारताची रेल्वे सेवा प्रशासन आणि सुरक्षेच्या दृष्टीने कोणत्या प्रकारे संघटित करावी, या प्रयत्नांनीही वेग घेतला... तिथवरच्या इतिहासातून उलगडणाऱ्या या प्रशासनखुणा... [...]

Category: लेखसंग्रह

Tags: C-31-M-A c-oldsite C-मराठीसृष्टी टिम oldsite

(PID -116354)

pd - August 9, 2023

md - April 1, 2026

Status - publish

भारतीय रेल्वे व कामगार

ID: 116511

खालील तक्त्यात भारतीय व युरोपियन कारागारांची संख्याही दर्शवलेली आहे. वर्ष मार्गबांधणी (मैलांमध्ये) भारतीय मजुरांची संख्या युरोपियन कामगारांची संख्या १८६० १८७९ १,६०३ (एक मैल बांधणीला १२६ मजूर लागले.) १,३८७ २,३८,७०२ १,७४,७६२ ६४१ ४६२ रेल्वेचं जाळं भारतभर [...]

Category: लेखसंग्रह

Tags: C-31-M-A c-oldsite C-डॉ. अविनाश केशव वैद्य oldsite

(PID -116511)

pd - October 16, 2022

md - April 1, 2026

Status - publish

भारतीय रेल्वे- अर्थसंकल्पाचा इतिहास

ID: 116541

ब्रिटिशांनी १ ९ ५३ सालात भारतीय रेल्वेची उभारणी सुरू केली , पण ते या प्रकल्पाबद्दल साशंक होते ; कारण जुनी विचारसरणी असलेल्या भारतीय समाजाला हा एक भुताटकीचा प्रयोग आहे असं वाटत होतं . लोकांच्या मनातल्या [...]

Category: लेखसंग्रह

Tags: C-31-M-A c-oldsite C-डॉ. अविनाश केशव वैद्य oldsite

(PID -116541)

pd - November 2, 2022

md - April 1, 2026

Status - publish

भारतीय रेल्वेचं मुंबईतलं संग्रहालय

ID: 34285

आपण राज्यात कुठेही राहत असलो आणि मुंबईमध्ये जायची वेळ आली तर “सीएसएमटी” म्हणजेच “छत्रपती शिवाजी महाराज टर्मिनस” हे मध्यवर्ती ठिकाण. येधून रेल्वेचे वेगवेगळ्या दिशेला जाण्याचे पर्यायही उपलब्ध असतात. [...]

Category: शहरे आणि गावे

Tags: C-24-F-C-01 c-image C-मराठीसृष्टी टिम मराठीसृष्टी टिम

(PID -34285)

pd - October 25, 2018

md - May 6, 2026

Status - publish

भारतीय रेल्वेचा वाढदिवस

ID: 96343

जुलै १९८६ मध्ये भारतीय रेल्वे मंत्रालयाने पहिल्यांदा रेल्वेला आधुनिकतेचा टच दिला. आणि रेल्वेची सर्व माहिती ही सीआरआयएस आणि आयसीआरएस व्दारे करण्यात आली. या संगणकीय जोडीमुळे भारतीय रेल्वेचे पुर्णपणे रुपडेच बदलून गेले. त्यानंतर भारतीय रेल्वेच्या प्रगतिचा आलेख चढतच गेला. भारतीय रेल्वेचा शुभंकर म्हणून भोलू हत्तीला ओळखले जाते. हे एक कार्टून असून ज्याच्या हातात हिरवा कंदील देण्यात आला आहे. या हत्तीच्या प्रतिकास भारतीय रेल्वेच्या १५० वर्षाची पुर्तता झाल्याच्या पार्श्व भूमीवर १६ एप्रिल २००२ मध्ये बंगळूरूमध्ये प्रदर्शित करण्यात आले होते. त्याच्या बरोबर एका वर्षानंतर अर्थात २००३ मध्ये सरकारकडून या भोलू हत्तीला अधिकृतपणे प्रतिक असल्याचे घोषित करण्यात आले. [...]

Category: दिनविशेष लेखसंग्रह सामान्यज्ञान

Tags: 27-M-din-gk C-संजीव वेलणकर oldsite

(PID -96343)

pd - April 16, 2022

md - March 27, 2026

Status - publish

भारतीय रेल्वेची बांधणी

ID: 115881

१८४३ साल उजाडलं. जगातली पहिली रेल्वे धावली त्याला अठरा वर्ष झाली होती. एव्हाना ब्रिटिश सरकारच्या गाठीशी युरोपियन रेल्वे बांधणीचा बराच अनुभव जमा झाला होता. तो अनुभव हाताशी घेऊन १८४३ मध्ये भारतीय रेल्वेच्या बांधणीच्या दृष्टीने प्रत्यक्ष हालचाली सुरु झाल्या. जॉर्ज क्लार्क या ब्रिटिश इंजिनीअरने मुंबईजवळील भांडूप या खेड्यात काही प्रतिष्ठित व्यक्तींची सभा घेतली आणि त्या सभेत रेल्वेची स्थापना केली. [...]

Category: लेखसंग्रह

Tags: C-31-M-A c-oldsite C-डॉ. अविनाश केशव वैद्य oldsite

(PID -115881)

pd - March 18, 2019

md - April 1, 2026

Status - publish

भारतीय रेल्वेची स्वयंपूर्णतेकडे घोडदौड

ID: 116569

स्वातंत्र्यपूर्व काळात रेल्वेयंत्रणा जवळजवळ संपूर्णपणे ब्रिटिशांकडून आयात होणाऱ्या गोष्टींवर अवलंबून होती. चित्तरंजन लोको वर्क्स हा कारखाना हे स्वातंत्र्यानंतरचं प्रगतीचं पहिलं पाऊल होतं. प्रथम धुराची इंजिनं बनवणाऱ्या या कारखान्यात आता वर्षाला १५० ते १७० इलेक्ट्रिक इंजिनं [...]

Category: लेखसंग्रह

Tags: C-31-M-A c-oldsite C-डॉ. अविनाश केशव वैद्य oldsite

(PID -116569)

pd - December 2, 2022

md - April 1, 2026

Status - publish

भारतीय रेल्वेची हरितक्रांती योजना

ID: 116561

पर्यावरणाचं महत्त्व लक्षात घेता भारतीय रेल्वेनं हरितक्रांती योजना विविध स्तरावर अमलात आणण्यास सुरुवात केलेली आहे. भारतातील हरितक्रांतीचं प्रतीक असलेलं पहिलं स्टेशन मानवळ हे जम्मू-उधमपूर मार्गावरील आहे. या स्टेशनला विद्युत प्रवाह वारंवार खंडित होण्याच्या समस्येला तोंड [...]

Category: लेखसंग्रह

Tags: C-31-M-A c-oldsite C-डॉ. अविनाश केशव वैद्य oldsite

(PID -116561)

pd - November 23, 2022

md - April 1, 2026

Status - publish

भारतीय रेल्वेचे गाढे अभ्यासक – एस. वेंकटरामन

ID: 116543

एस. वेंकटरामन हे नव्वद वर्षांचे गृहस्थ खरे रेल्वेप्रेमी. १९२५ साली वयाच्या आठव्या वर्षी मद्रात ते विजयवाडा असा पहिला रेल्वेप्रवास त्यांनी केला. तेव्हापासून त्यांचं आयुष्य रेल्वेशी जोडलं गेलं आहे. रेल्वेत मटिरियल मॅनेजर म्हणून हुबळी, वाराणसी, अशा [...]

Category: लेखसंग्रह

Tags: C-31-M-A c-oldsite C-डॉ. अविनाश केशव वैद्य oldsite

(PID -116543)

pd - November 4, 2022

md - April 1, 2026

Status - publish

भारतीय रेल्वेचे जाळे

ID: 34287

भारतीय रेल्वेचे जाळे जगातील सर्वात मोठे रेल्वे जाळे असून एकूण रेल्वेमार्गाची व्याप्ती १ लाख १५ हजार कि.मी तर एकूण रेल्वेमार्गाची लांबी ६५ हजार कि.मी आहे. [...]

Category: शहरे आणि गावे

Tags: C-24-F-C-01 c-image C-मराठीसृष्टी टिम मराठीसृष्टी टिम

(PID -34287)

pd - July 23, 2016

md - May 6, 2026

Status - publish

भारतीय रेल्वेचे पसरत गेलेले जाळं

ID: 115929

इ.स. १८५३ मध्ये भारतीय रेल्वेचा शुभारंभ मुंबई ठाणे रेल्वेने झाला आणि त्यानंतर सन १८५४ मध्ये हावरा हूगळी मार्ग सुरू झाला. कलकत्त्यामध्ये १८४५ पासून रेल्वे उभारणीचे वारे वाहत होते. अनेक श्रीमंत व्यापाऱ्यांनी पैसे उभारण्यास सुरुवात केली [...]

Category: लेखसंग्रह

Tags: C-31-M-A c-oldsite C-डॉ. अविनाश केशव वैद्य oldsite

(PID -115929)

pd - August 2, 2019

md - April 1, 2026

Status - publish

भारतीय रेल्वेच्या त्या ऐतिहासिक दिनी…

ID: 116352

१८५३ साली मुंबईत सुरू झालेल्या भारतातल्या पहिल्या रेल्वेने १६ एप्रिल २००३ रोजी दिडशेव्या वर्षात पदार्पण केले त्यानिमित्त रेल्वे मंत्रालयाने मुंबईत एक महत्त्वाचा सोहळा आयोजित केला होता. रेल्वेला तिच्या गुणदोषांसह स्वीकारून आपल्या जीवनाचा अविभाज्य अंग बनवलेल्या [...]

Category: लेखसंग्रह

Tags: C-31-M-A c-oldsite C-मराठीसृष्टी टिम oldsite

(PID -116352)

pd - June 14, 2022

md - April 1, 2026

Status - publish

भारतीय लेखक, पत्रकार खुशवंत सिग

ID: 76434

पत्रकार, संपादक, साहित्यिक, कवी, इतिहासकार, संशोधक, विनोदकार, वादग्रस्त लेखक अन् अतिशय सर्जनशील, संवेदनशील माणूस… खुशवंतसिंग यांची ही विविध रूपे. त्यांचा जन्म २ फेब्रुवारी १९१५ रोजी पाकिस्तानात असलेल्या हदली येथे झाला.तब्बल सात दशके वाचकांच्या मनावर अधिराज्य [...]

Category: व्यक्ती-परिचय व्यक्ती-परिचय - articles sub site

Tags: 25-M-vyakti-parichay-A C-संजीव वेलणकर oldsite

(PID -76434)

pd - March 21, 2017

md - May 7, 2026

Status - publish