Login Here Join Now

ललित लेखन

Sort By:

This articles are displayed in the order of publishing date
This articles are displayed in the order of modification date
The Articles are displayed in the order of publishing date. Oldest first.
The Articles are displayed in ascending order of title
The Articles are displayed in descending order of title
पोर्टलवरील नव्यांसोबत जुने लेखही वाचकांना दिसावेत यासाठी खालील यादी Random पद्धतीने आहे. विशिष्ट क्रमामध्ये यादी हवी असल्यास वरीलपैकी Radio Button क्लिक करा.
  • होऊर

    होऊर..... म्हणजेच तुमचो पूर...

    कधी काळी कोकणात घे म्हणान पाऊस ऒतायचो...... अगदी १५-२० ईंच दिवसाक.. मग जा भंगसाऴीक पानी येय तेका होऊर म्हणत...

    २-२ दिवस हायवे बंद... आणि आता पोयचे मुगडे भरले की बोंबाटतत पूर पूर पूर.....

    अरे पानी येवंदे तरी, साताट वर्षापूर्वीच्या अॉक्टोबरच्या पूरानंतर पानीच येऊक नाय.... पानी येऊन २-३ दिवस मळ्यात रवाक व्हया मळकी बसाक व्हयी , तर पोरला मरतला, तर भात पिकतला.......

    तेवा माझ्या भावांनो, निदान म्हापूरूषाकडचो कुडाळवाल्यानी टाकलेलो कचरो सोनवड्याच्या मळ्यात जावक व्हयो....

    म्हणान तरी पूर येवंदे.......

    बापूर्झा
    डॉ. बापू भोगटे....

      February 28, 2017


  • पाऊस आणि हिरव्या मिरच्या

    त्यांच्या कुजबुतीतून एक वाक्य स्पष्ट ऐकू आलं, “बारीश के दिनो में गरमागरम समोसे के साथ हरी मिरची का मजा तो कुछ और ही रेहता हैं”।

      August 21, 2023


  • अमेरिकेतील सुखान्त

    कर्करोगाने ग्रासलेल्या आणि अत्यवस्थ झालेल्या माझ्या जवळच्या नातलगाची शेवटची भेट व्हावी म्हणून पत्नीसमवेत मी मध्यंतरी तातडीने अमेरिकेला गेलो. न्यूयॉर्क येथे पोहोचल्यावर आंघोळ वगैरे उरकून ‘हॉस्पिस’(हॉस्पिटल नव्हे) गाठले. ज्या रुग्णांना कुठल्याही औषधोपचारांनी बरे करणे शक्य नसते आणि रुग्णाचा अंत:काळ जवळ आलेला असतो अशांना ‘हॉस्पिस’मध्ये ठेवतात. त्या ठिकाणी कुठलाही रोग बरा करणारा औषधोपचार होत नाही, परंतु अटळ असणारा मृत्यू सर्वार्थाने शांतपणे व्हावा, वेदना न होता यावा यासाठी वेदनामुक्तीच्या उपचाराची सर्व व्यवस्था हॉस्पिसमध्ये असते. (‘हॉस्पिस’ ही संकल्पना आता भारतातही रुजू लागली आहे. भारतातील काही शहरांमध्ये ‘हॉस्पिस’ आहेत.) अमेरिकेतील ‘हॉस्पिस’मध्ये रुग्ण जास्तीत जास्त किती काळ जगण्याची शक्यता आहे, याची स्पष्ट कल्पना रुग्णाच्या जवळच्या नातेवाईकांना देण्यात येते. स्वच्छ आणि टापटीप असणाऱ्या या हॉस्पिसमध्ये भेटायला जाणाऱ्या रुग्णाच्या नातेवाईकांवर वेळेचे बंधन नसते. रात्री- अपरात्री केव्हाही, कितीही नातेवाईक हॉस्पिसमध्ये जाऊन मरणासन्न रुग्णाला भेटू शकतात. रुग्णाच्या नातेवाईकांची आस्थेने विचारपूस होते. त्यांना कॉफी, केक इत्यादी पदार्थ मिळण्याची आणि विश्रांती घेण्याची स्वतंत्र व्यवस्था असते. हात र्निजतुक करण्यासाठी ठिकठिकाणी सॅनिटायझर्स ठेवलेले असतात. हॉस्पिसमधील कर्मचारी आणि नर्सेस अत्यंत अदबीने वागतात. रुग्ण मरणासन्न अवस्थेत असल्याने त्याच्या मनाने खचलेल्या नातेवाईकांची काळजी सातत्याने जाणीवपूर्वक घेतली जाते. रुग्णाच्या नातेवाईकांसाठी इंटरनेटची आणि फोनची व्यवस्था असते.

    आम्ही सकाळी ११ च्या सुमारास हॉस्पिसमध्ये पोहोचलो आणि दुपारी ४.२५ वाजता माझ्या पत्नीची वहिनी निवर्तली. हॉस्पिसमधल्या सुंदर, शांत आणि आरामदायी वातावरणात हळूहळू श्वास मंद होत तिला मृत्यू आला. योग्य प्रमाणात वेदनाशामके दिल्यामुळे मृत्यू येताना तिच्या चेहऱ्यावर अथवा शरीरावर कुठलीही वेदना अथवा घुसमट जाणवली नाही. हॉस्पिसमधील डॉक्टर जवळच होते. त्यांनी व्यवस्थित तपासले आणि ‘सॉरी’ म्हणून मृत्यू झाल्याचे जाहीर केले.
    मृत्यू एक-दोन दिवसांत येईल, याची पूर्वकल्पना दिलेली असल्यामुळे फ्यूनरलची व्यवस्था आधीच करून ठेवली होती. न्यूयॉर्कमधील लाँग आयलन्ड या भागात असलेल्या ‘फ्यूनरल होम’ या संस्थेस अंत्ययात्रेचे कॉन्ट्रॅक्ट दिले होते. दु:खाचा पहिला आवेग ओसरल्यावर फ्यूनरल होमच्या व्यवस्थापकास फोन केला गेला. काही मिनिटांच्या आत सुटाबुटातील एक तरुण आणि त्याचा साहाय्यक शववाहिका घेऊन आले. त्याने डेथ सर्टिफिकेट ताब्यात घेतले. मृतदेहाचा ताबा घेतला. चेन असलेल्या कापडी बॅगेत मृतदेह काळजीपूर्वक ठेवून तो शववाहिका घेऊन गेला. जाताना त्याने हळुवारपणे सर्व नातेवाईकांचे सांत्वन केले आणि अत्यंत खुबीने पुढील कार्यक्रमाची माहिती दिली.

    शास्त्रशुद्ध पद्धतीने मृतदेह स्वच्छ करण्यात आला. काही रासायनिक द्रव्ये शरीरात सोडली गेली. दुसऱ्या दिवशी सकाळी काही जवळचे नातलग फ्यूनरल होममध्ये गेले. त्या मृत शरीरास साडी-चोळी नेसवण्यात आली. फ्यूनरल होममधील प्रशिक्षित कर्मचाऱ्यांनी मृतदेहाला चक्क मेकअप केला. मखमली पेटीत पहुडलेला तो मृतदेह एखाद्या सुंदर बाहुलीसारखा दिसत होता. दुपारी २ ते ४ आणि संध्याकाळी ४ ते ७ या वेळेत त्या मृतदेहाच्या अंत्यदर्शनाचा (viewing) चा कार्यक्रम होता. सुंदर मखमली पेटीत मृतदेह ठेवला होता. ज्या हॉलमध्ये मृतदेह ठेवला होता, तो हॉल उंची फर्निचर, गुबगुबीत गालिचे आणि चांगल्या आसन व्यवस्थेने सजवला होता. फ्यूनरल होमचे सर्व कर्मचारी सुटाबुटात होते. इमारतीच्या समोर सुमारे २०० गाडय़ा उभ्या राहतील, अशी पार्किंगची सोय होती. प्रवेशद्वारावरील दोन तरुणी अंत्यदर्शनासाठी येणाऱ्या प्रत्येकाचे अदबीने स्वागत करीत होत्या. अमेरिकेतील भारतीय मंडळीसुद्धा सुटाबुटात आली होती. येताना अत्यंत शोभिवंत असे फुलांचे मोठे गुच्छे मृतदेहाशेजारी ठेवण्यासाठी आणत होते. शवपेटीच्या मागे अमेरिकेचा राष्ट्रध्वज होता. मंद आवाजात श्रीमद्भगवद्गीतेच्या १५ व्या अध्यायाची सीडी लावलेली होती. वातावरणात खिन्नता होती पण कुठल्याही प्रकारची भयाणता, भीती, दडपण जाणवत नव्हते.

    तिसऱ्या दिवशी दुपारी दोन वाजता क्रिमेशन होते. स्थानिक ब्राह्मणांनी फ्यूनरल होममधील हॉलमध्ये काही धार्मिक विधी केले. मंत्रघोषात शवपेटी बंद करण्यात आली. त्या वेळी सर्व भारतीय आणि अमेरिकन मंडळींनी हात जोडून नमस्कार केला. शवपेटी एका लांब रुंद शववाहिकेत ठेवण्यात आली. शववाहिका मार्गस्थ होण्यापूर्वी शववाहिकेबरोबर असलेल्या गाडय़ांचा जो ताफा होता, त्या ताफ्यातील प्रत्येक चालकाच्या हातात क्रिमॅटॉरिअमपर्यंत जाण्याचा मार्ग आणि नकाशा दिला गेला. शववाहिका मुख्य रस्त्याला लागण्यापूर्वी विशिष्ट प्रकारचे दिवे लावून गाडय़ांचा ताफा मार्गस्थ झाला. प्रचंड ट्रॅफिक असूनही या अंत्ययात्रेतील गाडय़ांच्या ताफ्याला कुणीही ओव्हरटेक करण्याचा प्रयत्न करीत नव्हते. उलट सन्मानाने पुढे जाण्यासाठी मार्ग मोकळा करीत होते. क्रिमॅटॉरिअममध्ये जाण्यापूर्वी शववाहिका मृताच्या घरापाशी गेली. घराच्या दरवाजात फ्यूनरल होमच्या कर्मचाऱ्यांनी गुलाबाची फुले ठेवली. काही काळ सर्वजण स्तब्ध उभे राहिले आणि पुन्हा गाडय़ांचा ताफा मार्गस्थ झाला.

    सुमारे ३५ मैलांवर असलेल्या क्रिमॅटॉरिअममध्ये सर्वजण पोहोचले. पुन्हा मंत्रपठण होऊन विद्युत दाहिनीमध्ये हिंदू पद्धतीने अंत्यसंस्कार पार पडले. फ्यूनरल होमच्या सर्व कर्मचाऱ्यांनी हिंदू पद्धतीने अंत्यसंस्कार होण्यासाठी साहाय्य केले. मंत्रपठण होत असताना मान खाली ठेवून आणि अदब दाखवून आपल्या धार्मिक भावनांचा आदर राखला जात होता.
    विद्युतदाहिनी असलेली इमारत भव्य नक्षीकाम केलेली होती. एखाद्या चर्चसारखी तिची रचना होती. सभोवती सुंदर फुलांची बाग होती, कारंजी होती. हल्ली दफन करण्यासाठी जमिनीचा तुटवडा असल्याने पुष्कळ अमेरिकन लोकही पुरण्याऐवजी विद्युतदाहिनीमध्ये दहन करण्याचा पर्याय स्वीकारत आहेत. काही दिवसांपूर्वी ‘न्यूयॉर्क टाइम्स’मध्ये विद्युत दहन करण्याच्या पर्यायावर एका पत्रकाराने भलामोठ्ठा लेख लिहून विद्युतदहनाची आवश्यकता असल्याचे ठासून सांगितले होते.
    ज्या दिवशी दहन झाले त्याच्या दुसऱ्या दिवशी अस्थी देण्यात आल्या. व्यवस्थितपणे एका खोक्यात प्लॅस्टिकच्या झिपलॉक असलेल्या पिशवीत पॅक करून अस्थी देण्यात आल्या. या अस्थींबरोबर डेथ सर्टिफिकेट आणि क्रीमेशन सर्टिफिकेट एका फाईलमध्ये देण्यात आले. ही सर्व कामे फ्यूनरल होमच्या कर्मचाऱ्यांनी केली होती. मृत व्यक्तीच्या नातेवाईकांना कुठलीही तसदी नव्हती. या सर्टिफिकेटबरोबर फ्यूनरल होमतर्फे सांत्वनाचे पत्र होते आणि एका भल्या मोठय़ा पुडय़ात केक्स्, बिस्किटे, कुकीज वगैरे पदार्थ दिले होते.

    (२७ नोव्हे.२०१० साली चतुरंग लोकसत्ता मधे सदर लेख मी प्रसिद्ध केला होता. तो पुन्हा या ठिकाणी देत आहे.)

    -- चिंतामणी कारखानीस

      April 5, 2016


  • एक unique Space

    तो डबा घेऊन ऑफिसला गेला. मुलं आधीच school vanनी शाळेत पोहोचलेली. आता तिचा ‘personal time’ सुरु झाला.

    Coffeeचा मग एका हातात, नी तिचा favorite Android partner सोबत, अशी थोडी निवांत टेकली, तेवढ्यात दारावरची bell वाजली. थोड्या नाराजीनेच तिनेदार उघडलं; पण चेहेऱ्यावर लगेच आनंदाची लकेर झळकली!

    “अगं प्रिया! ये ना!” प्रियासुद्धा तिने दार उघडायची वाटच बघत होती.

    “अगं काय सांगू? आज मी कित्ती कित्ती आनंदात आहे माहितीये!?” प्रिया balconyतल्या hanging झोपाळ्यामध्ये जाऊन बसली सुद्धा!

    “अगं, झालं तरी काय?”

    “का~ही विचारु नकोस. अस्संच झुल~त राहूदे मला.” प्रियाचे डोळे बंद होते.

    “ठीक आहे, बस मग तू. मी कॉफी आणते तुझ्यासाठी”

    “ए नको गं, तुझी कॉफी घेऊन इथेच बस तूही. किंवा ऐक ना! तू तुझं चालू ठेव. मला काही लागलं तर घेईन मी. मला इथे थोडावेळ बसू देत. शां~~त..

    ती पुन्हा कॉफी sip करू लागली, एका वेगळ्या समाधानात, आनंदात.. हातात android होता, पण डोळे काही वेगळंच वाचत होते.. आपल्याला आपलं घर तर असतंच. पण त्याही सोबत आपल्या मैत्रिणीचं, जवळच्या शेजारणीचं, किंवा आईचं, असं एक घर, घराचा कोपरा असतो, पेक्षा असावाच! तिथे आपल्याला कुणीही काहीही विचारत नाही. आपल्याला हवा असलेला, हक्काचा pleasure break, दुःखात, संकटात, एकांतात रडायला, किंवा कोणत्याही प्रसंगी जाऊन शांत बसता यावं, अशी जागा! आपापल्या घरी तर अशी आपली खास जागा असतेच, पण ती जेव्हा आपल्या आवडत्या, विश्वासाच्या व्यक्तीसोबत न सांगता share करता येते, ती space, अगदी uniqueच ना!

      May 12, 2019


  • संस्कार…..

    संस्कार हे संस्कार असतात

      November 29, 2016


  • पिवळा रॉकेल

    परवा गावात मोडक्या वडाकडे... म्हणजे गावाच्या मध्यवर्ती ठिकाणी एक मिटींग घेतली गेली... सर्वपक्षीय.. गावातल्या जुन्या जाणत्यानी बोलवलि... विषय... गावातल्या रस्त्यांची परिस्थीती, आणि ऊपाय... सगळ्यानी आपआपली मतं मांडली... कॉन्ट्राक्टर लॉबीन हिरहिरीन मांडले की रस्ते करतांना गावची सगळी मंडळी समोर असते ... आणि काम पाऊस पडापर्यंत चोख आसता . एक पण खड्डा नसतो... आता पाऊसच जास्त तर आम्ही तरी काय करणार ?

    मन्या घोगळ्याचो पकलो म्हणता माका बोलाचा हा.... सरपंचान गप बस, अस सांगितलं पण... पण तो काय ऐकेना... शेवटी म्हातार्या बाबीन परवानगी दिल्यान... बोल काय ता.......

    पकल्यान सुरू केल्यान.... मंडळी मी ह्या रस्त्याच्या दुखण्याचो अभ्यास केलय.... आणि ऊपाय पण शोधलय..... आणी तो पण बिनखर्चाचो..

    फुकट ऊपाय आणि ईतक्या मोठ्या समस्येवर ?..... सगळ्यानी कान टवकारल्यानी.... तरी बाबी बोल्लोच..... मायझया कायय सांगशित तर व्हानेन मारीन... सरळ सांग. आणि कसा ता सांग...

    पकलो म्हणालो... मी सांगलेला नाय पटला तर जुत्यान मारा माका सगळ्यानी....

    एकच ऊपाय रॉकेल पिवळा व्हया

    असो प्रत्तेक गावान ग्रामसभेत ठराव घालुक व्हयो..... आणी शासनान निळ्या एेवजी पिवळा रॉकेल देवक व्हया..... आणि त्यानंतर होणारे रस्ते बघा पावसातय व्हावाचे नाय...... काळ्यात निळा मीसाळला तर समाजना नाय.... त्यामुळे पेट्रोलात जाऊचा बंद झालेला रॉकेल डांबरात मिक्स होता़. पिवळा रॉकेल झाला तर रस्तो पिवळो... दुसर्यादिवशी लोक काय करूचा ता करतले....

    बाबीन पाठी बगल्यान तर सगळे कॉन्ट्राक्टर गायब... मगे विषय समाजलो... कायतरी रॉकेल मुरता ह्या खरा.... मग १५अॉगस्ट च्या ग्रामसभेत विषय घ्यायचा ठरला आणि सभा संपली....

    १५ अॉगस्ट च्या ग्रामसभेक पकलो सोडुन सगळे हजर.... चौकशी केल्यावर समाजला ह्या मिटींगच्या नियोजनाची पार्टी होती रात्री... थयसून पकलो टाईट होऊन ईलो तो ऊटाकच नाय दिवसभर.....

    बाकी तुमी शाने आसातच......

    बापूर्झा
    डॉ. बापू भोगटे....

      February 25, 2017


  • चं म त ग ! टेक्निक !

    "अगं ऐकलंस का, एक फक्कडसा चहा आण बघू, खूप दमलोय !"
    "एवढ दमायला काय झालंय तुम्हांला ? चाळीतल्या पोरांनी ख्रिसमससाठी बनवलेलं ख्रिसमस ट्री चढून एकदम घरात नाही नां आलात ?"
    "काहीतरीच काय तुझं ? मला अजून पायाखालच नीट दिसतंय ! तुझ्या सारख्या त्या टीव्हीवरच्या रटाळ सिरीयल बघून, मला चष्मा नाही लागलाय अजून !"
    "कळलं कळलं ! आता दमायला काय झालंय ते सांगा ?"
    "अगं हे काय आणलंय ते बघ तरी !"
    "अ s s ग्गो बाई ! डिनर सेट !"
    "करेक्ट, अगं आपल्याला लग्नात मिळालेला डिनर सेट आता किती जुना झालाय ! म्हटलं घेऊन टाकू एक नवीन !"
    "हो, पण त्यात एवढं दमायला काय झालंय म्हणते मी ?"
    "अगं तो बॉक्स जरा उचलून तर बघ ! सेव्हन्टी टू पिसेसचा अनब्रेकेबल डिनर सेट आहे म्हटलं ! एवढा जड डिनर सेट दोन जिने चढून आणल्यावर दम नाही का लागणार ?"
    "अगं बाई, खरच जड आहे हो हा !"
    "आता पटली खात्री, मी का दमलोय त्याची ! मग आता तरी आणशील ना चहा ?"
    "एकच मिनिटं हं !"
    "आता का s य s ?"
    "अहो, या बॉक्सवर Hilton कंपनीच नांव आहे !"
    "बरोबर, म्हणजे तुला इंग्लिश वाचता येतं तर !"
    "उगाच फालतू जोक्स नकोयत मला !"
    "यात कसला जोक? तू नांव बरोब्बर वाचलंस म्हणून......"
    "तुम्हांला ना, खरेदीतल काही म्हणजे काही कळत नाही !"
    "आता यात न कळण्यासारखं काय आहे ? हा डिनर सेट नाही तर काय लेमन सेट आहे ?"
    "तसं नाही, अहो Milton कंपनी डिनर सेट बनवण्यात प्रसिद्ध आहे आणि तुम्ही आणलात Hilton चा डिनर सेट, कळलं ! कुठून आणलात हा सेट ?"
    "अगं तुझ्या नेहमीच्या 'महावीर स्टोर्स' मधून ! तो मालक मला म्हणाला पण, काय शेट आज भाभीजी नाय काय आल्या तुमच्या संगाती ! मी म्हटलं शेठ, तुमच्या भाभीजीला सरप्राईज देणार आहे आज, म्हणून तिला नाही आणलं बरोबर !"
    "आणि पायावर धोंडा मारून घेतला !"
    "आता यात कसला पायावर धोंडा ?"
    "अहो Milton च्या ऐवजी Hilton चा डिनर सेट आणलात नां ?"
    "अगं तो शेठच म्हणाला, ही Hilton कंपनी नवीन आहे, पण चांगले डिनर सेट बनवते आणि Milton पेक्षा खूपच स्वस्त, म्हणून...."
    "स्व s s स्त s s ! एरवी मी दुकानात घासाघिस करतांना मला अडवता आणि आज स्वतःच डुप्लिकेट माल घेऊन आलात ना ?"
    "यात कसला डुप्लिकेट माल ? हे बघ या बॉक्सवर चक्क लिहलय, Export Quality, Made in USA !"
    "अहो, USA म्हणजे उल्हासनगर सिंधी अससोसिएशन पण होऊ शकत ना ? मला सांगा, हा डिनर सेट अनब्रेकेबल आहे कशावरून ?"
    "अग असं काय करतेस ? शेटजीनी मला एक सूप बाउल आणि एक डिश खाली जमिनीवर आपटून पण दाखवली !"
    "मग ?"
    "मग काय मग, ते दोन्ही फुटले नाहीत, म्हणजे तो सेट अनब्रेकेबल नाही का ?"
    "फक्त दोनच आयटम जमिनीवर टेस्ट केले ? सगळा डिनर सेट नाही ?"
    "काय गं, तुम्ही बायका भात तयार झालाय की नाही हे बघायला, फक्त त्यातली एक दोनच शीत चेपून बघता ना ? का त्यासाठी अख्खा भात चिवडता ?"
    "अहो भाताची गोष्ट वेगळी आणि डिनर सेटची गोष्ट वेगळी !"
    "ठीक आहे, मग हा सूप बाउल घे आणि तूच बघ जमिनीवर टाकून."
    असं बोलून मी बायकोच्या हातात त्या सेट मधला सूप बाउल दिला ! तिने तो हातात घेऊन मला विचारलं
    "नक्की नां ?"
    "अगं बिनधास्त टाक, अनब्रेकेबल..."
    माझं वाक्य पूरं व्हायच्या आत बायकोने तो सूप बाउल जमिनीवर टाकला आणि त्याचे एक दोन नाही तर चक्क चार तुकडे झाले मंडळी !
    "आता बोला ? हा डिनर सेट अनब्रेकेबल आहे म्हणून !"
    "अगं पण शेठजीने खरंच सूप बाउल खाली टाकला होता पण त्याला साधं खरचटलं पण नाही. शिवाय.....!"
    "एक डिश पण नां ?"
    असं बोलून तिने सेट मधली एक डिश घेतली आणि ती पण जमिनीवर टाकली. मंडळी काय सांगू तुम्हांला, ती डिश पण सूप बाउलच्या मागोमाग निजधामास गेली ! ते बघताच मी उसन अवसान आणून बायकोला म्हटलं, "अगं पण माझ्या समोर त्याने या दोन गोष्टी टाकल्या त्या कशा फुटल्या नाही म्हणतो मी ?"
    "अहो हेच तर त्या व्यपाऱ्यांच टेक्निक असतं !"
    "टेक्निक, कसलं टेक्निक ?"
    "अहो त्यांचे खायचे दात वेगळे आणि दाखवायचे दात वेगळे असतात, हे तुम्हांला कधीच कळणार नाही !"
    "म्हणजे ?"
    "मला सांगा, त्या शेठने ज्या सेट मधल्या बाउल आणि डिश खाली टाकल्या तो सेट तुम्हांला दिला का ?"
    "नाही नां, मला म्हणाला तो शोकेसचा पीस आहे, मी तुम्हांला पेटी पॅक सेट देतो !"
    "आणि तुम्ही भोळे सांब त्याच्यावर विश्वास ठेवून पेटी पॅक सेट घेवून आलात, बरोबर नां ?"
    "होय गं, पण मग आता काय करायच ?"
    "आता तुम्ही नां, मेहेरबानी करून काहीच करू नका ! फक्त तो बॉक्स द्या माझ्याकडे, मी बघते काय करायच ते !"
    "अगं पण...."
    "आता पण नाही आणि बिण नाही, आता मी माझं टेक्निक दाखवते शेटजीला ! ही गेले आणि ही परत आले ! आणि हो, मी येई पर्यंत आपल्या दोघांसाठी चहा करा जरा फक्कडसा !"
    असं बोलून बायकोने तो बॉक्स लिलया उचलला आणि ती घराबाहेर पडली ! मी आज्ञाधारक नवऱ्यासारखा चहा करायला किचन मधे गेलो ! माझा चहा तयार होतोय न होतोय, तेवढ्यात हिचा विजयी स्वर कानावर आला "हे घ्या !" असं म्हणत बायकोने Milton च्या डिनर सेटचा बॉक्स जवळ जवळ माझ्यासमोर आपटलाच !
    "अगं हळू, किती जोरात टाकलास बॉक्स ! सेट फुटेल नां आतला !"
    "आ s हा s हा s ! काय तर म्हणे सेट फुटेल ! अहो हा काय तुम्ही आणलेला डुप्लिकेट Hilton चा सेट थोडाच आहे फुटायला ? ओरिजिनल Milton चा डिनर सेट आहे म्हटलं !"
    "काय सांगतेस काय, Milton चा डिनर सेट ? अगं पण त्या शेटनं तो बदलून कसा काय दिला तुला ?"
    "त्या साठी मी माझं टेक्निक वापरलं !"
    "कसलं टेक्निक ?"
    "लोणकढीच टेक्निक !"
    "म्हणजे ?"
    "अहो मी त्याला लोणकढी थाप मारली, की तू जर का मला हा Hilton चा सेट बदलून Milton चा सेट दिलास, तर मी आणखी पन्नास Milton चे सेट तुझ्याकडून घेईन !"
    "काय आणखी पन्नास Milton चे डिनर सेट ? काय दुकान वगैरे...."
    "अहो, मी त्याला सांगितलं पुढच्या महिन्यात माझ्या नणंदेच लग्न आहे. तेंव्हा पाहुण्यांना रिटर्न गिफ्ट म्हणून मला ते हवे आहेत !"
    "अगं पण तुला मुळात नणंदच नाही तर तीच लग्न....."
    "अहो हेच ते माझं लोणकढीच टेक्निक !"
    "धन्य आहे तुझी !"
    --प्रमोद वामन वर्तक, ठाणे.
    २४-१२-२०२२
    Mob. 9892561086

      January 26, 2022


  • अमृतमय चंद्रमा

    पावसाळा नुकता संपलेला. चार महिने अधूनमधून ढगाआड जाणारा चंद्रमा अश्विनातल्या पौर्णिमेला पूर्ण तेजानं उजळून आलेला. या पौर्णिमेचं स्वतःचं खास स्थान आहे. ही ‘कोजागिरी पौर्णिमा’ । रसिकांना कवींना, लक्ष्मीच्या पूजकांना आणि वैद्यांनाही महत्त्वाची वाटते.

      December 25, 2023


  • जिंकावेसे वाटले म्हणून

    शायर लतीफ़ म्हणतो,
    हम सादामिज़ाजों के लिए ये भी बहोत है
    क्या होता है जीने का हुनर सोचना होगा ।
    "व्यक्ती आणि वल्ली" मधे दोन वस्तादांच्या ( टिल्यावस्ताद आणि ज्योतिमामा ), ज्याला हिंदीमध्ये 'जीने का बहाना' म्हणतात,त्याला अनुलक्षून लिहिताना भावूक भाषेत "पुल" म्हणतात... "तिथे एकाच क्षणाने आपला अजिंक्यपट कोरुन त्या काळजाचा जणू एक दगडी विजयस्तंभ करुन ठेवला आहे. दोन वस्तादांच्या आयुष्यातले ते दोनच दिव्य क्षण.तेच क्षण ते जगले ......शरीराने आणि मनानेही."

    पण लक्षात घ्या, हे क्षण आले ते त्यांच्या भौतिक आयुष्यात.मात्र जसा पुलंचाच बापू काणे जन्माला आला तोच मुळी सेक्रेटरी म्हणून, त्याचप्रमाणे माझ्यासारखे लाखो लोक या देशात जन्माला आले तेच मुळी क्रिकेटप्रेमी म्हणून. आणि असंख्य क्रिकेटप्रेमींच्या हृदयाप्रमाणे माझ्या हृदयातदेखिल "ते" दोन क्षण एखाद्या अर्वाचिन शिलालेखाप्रमाणे कायमचे कोरले गेले आहेत.ते मिटले जाणे किंवा त्यावर काळाची धूळ जमणे हे किमान सीताराम येचुरी या देशाचे पंतप्रधान होईपर्यंत तरी अशक्य आहे.

    हिंदुस्थानचा शेवटचा बादशहा शायर बहादुरशाह ज़फर म्हणतो,
    जिंदगी मे दो ही लमहे मुझपे गुज़रे है कठिन
    इक तेरे आने से पहले,
    इक तेरे जाने के बाद ।
    त्यांतील पहिला दिवस म्हणजे अर्थातच २५ जून १९८३ आणि दुसरा २ एप्रिल २०११. नाही....२४ सप्टेंबर २००७ (पहिल्या 20-20 वर्ल्डकपमधिल भारताचा विजयदिन) नाही.

    ९९९ रुपयाला मिळणारा डॉमीनोज् पिझ्झा ( मनोजकुमार निर्मित सिनेमात 'चुकून' दिग्दर्शक दिसावा तसे मला एकदाच डॉमीनोज् पिझ्झामधे चिकनचे पाव इंचाचे सहा तुकडे दिसले होते.), लिव्हइन रिलेशनशिप आणि 20-20 क्रिकेट या तीन गोष्टी आमच्या पिढीच्या DNA मधे नाहीत. यात चांगल्या वाईटाचा प्रश्न नाही , पण आमच्या स्त्रीसौंदर्याच्या व्याख्येमध्ये माधुरी दीक्षित व श्रीदेवी बसतात पण कलकी शर्मा बसत नाही आणि मर्दानी पुरुषी सौंदर्याच्या व्याख्येत धर्मेंद्र आणि विनोद खन्नाची गणती होते पण अर्जुन रामपालची होत नाही, हा आमच्या पिढीचा ल.सा.वि.असावा.
    २५ जून १९८३....लॉर्डस्.

    सहसा जलदगती वा मध्यमगती गोलंदाज गोलंदाजी करताना धाव घ्यायला हळू सुरुवात करतात व यष्टींजवळ येतायेता त्यांचा वेग वाढत जातो. पण 'जिमी' अमरनाथ हा जगातील एकमेव गोलंदाज असावा की जो धाव घ्यायला तर वेगाने सुरुवात करी, पण अर्ध्या रस्त्यात आल्यावर कंटाळा आल्यागत त्याचा वेग त्याच्या गोलंदाजीप्रमाणेच मंदावत असे. त्याच्या सातव्या ( व वेस्टइंडिज डावातील ५२ व्या ) षटकातील अखेरचा चेंडू मायकेल होल्डिंगला टाकून,त्याच्या फसलेल्या पूलच्या फटक्यावर , पायचीतचे अपील करण्यासाठी तो १८० कोनात वळण्याआधीच उत्साही पंच डिकी बर्डचे उंचावलेले बोट मी आतापर्यंत निदान १०० वेळा तरी पाहिले असेन. आणि सहज शक्य आहे की माझ्या नातवंडांबरोबर मी तो विजयी क्षण अजून १०० वेळा त्याच उत्साहाने अनुभविन.( त्यानंतर विजयचिन्ह म्हणून हातात यष्टी घेऊन ज्या वेगाने "जिमी" पॅव्हेलीयनकडे धावला,त्या वेगाने तो मैदानात संपूर्ण कारकिर्दीत धावला असता तर त्याच्या नावावर , आता असलेल्या धावांपेक्षा दीडपट धावा नक्कीच जमा झाल्या असत्या.)

    आनंदलेला सनी गावस्कर वर्ल्डकपनंतरच्या पहिल्याच मुलाखतीत म्हणाला होता..."मी अजून ती 'फायनल' टीव्हीवर पाहिलेली नाही. मला अजूनही भीती वाटते की कपिलच्या हातून किंग रिचर्ड्सचा झेल सुटेल आणि आपण सामना हरु."
    १९७३ साली आलेला "बॉबी" आणि १९८३ साली जिंकलेला वर्ल्डकप,या दशकभराचा कालखंड ( व्हाया शोले,आणीबाणी आणि विम्बल्डन ) हा आमच्या पिढीला मिशी,शिंगं व मतं फुटण्याचा कालखंड होता.

    शायर नासिर काज़मी म्हणतो,
    दिल मे इक लहर सी उठी है अभी
    कोई ताजा हवा चली है अभी ।

    तुम्हाला लहानपणी वाचलेल्या 'अरेबियन नाईट्स' मधल्या अदभूत गोष्टी आठवतात ? त्यातील एका गोष्टीत धाडसी, पराक्रमी व आत्मविश्वास ठासून भरलेला ( म्हणजे जवळपास 'माही' धोनीसारखा ) नायक हातीमताई सात प्रश्नांची उकल करण्याच्या शोधार्थ निघतो.त्यातील एक प्रश्न असतो..."एकवार पाहिले आहे.... पुन्हा पहायची इच्छा आहे !"...या वाक्याचा अर्थ शोधणे. हातीमताईचे पुढे काय झाले ते बगदादनिवासीच जाणोत पण आमचा तो शोध मात्र २८ वर्षांनी "वानखेडे स्टेडियम"वर संपला.
    २ एप्रिल २०११.....वानखेडे स्टेडियम.

    चेहेऱ्यावर तीच तगमग. हृदयात तीच धडधड. बोटांची नखं तशीच कुरतडलेली. जणू मधे २८ वर्षे गेलेलीच नाहीत. आमच्या डोळ्यावर चष्मा लागलेला नाही. आमच्या कानावरचे केस पिकलेले नाहीत आणि आम्हाला इन्कम टॅक्सची शो कॉज् नोटीसदेखिल आलेली नाही.मधल्या काळात अटलबिहारीजी पंतप्रधान झालेलेच नाहीत.'मोबाईल' हे काय प्रकरण आहे याचा आम्हाला गंधदेखील नाही,त्यामुळे 'डॉ. मनमोहन सिंग' आणि 'सायलेंट मोड' हे समानार्थी शब्द आहेत की नाहीत असा गहन प्रश्नच आम्हाला पडलेला नाही.अजूनही 'बरखा'ला मॅटीनीला प्लेबॉय शम्मी कपूरचा "तिसरी मंझील",बुळ्या विश्वजितचा "बीस साल बाद" आणि चिरतरुण देव आनंदचा "तेरे घरके सामने" तुफान गर्दी खेचताहेत.आणि बघा अजूनही,उंच खुर्चीवर बसलेल्या खत्रूड अंपायरने "गेम,सेट अँड मॅच टू मिसेस ( ख्रिस एव्हर्ट ) लॉइड" म्हंटल्यावर आम्हाला फुटलेल्याआनंदाच्या उकळ्या पुरत्या विरलेल्यासुद्धा नाहीत.काहीकाही म्हणून बदललेलं नाही.

    'वानखेडे'चा आणि आमचा फार जुना ऋणानुबंध होता.१९७५ साली नवख्या वानखेडेवरच्या मुहूर्ताच्या सामन्यात,क्लाइव्ह लॉइडच्या हेविवेट वेस्टइंडिज संघांविरुद्ध भारताचा निःसंशय सर्वोत्कृष्ट क्षेत्ररक्षक ( रवींद्र जाडेजाची बिल्कुल क्षमा न मागता ) फॉरवर्ड शॉर्टलेगचा ढाण्या वाघ एकनाथ सोलकरला, त्याच्या आयुष्यातले एकमेव शतक काढताना आम्ही आदराने पाहिले होते. फक्त एकदाच 'वानखेडे'वर आम्हाला दगाफटका झाला होता. पण १९८७ च्या वर्ल्डकपच्या इंग्लंडविरुद्धच्या उपांत्य सामन्याच्या आदल्या दिवशी , सिटीलाईटच्या 'गोपीटँक' व दादरच्या मासळी बाजारात टनानी ताजी मासळी मिळत असताना, दिलीप वेंगसरकरला,पोट बिघडवणारा, बर्फातला 'उतरलेला' बांगडा खायला घालायची दुर्बुद्धी त्याच्या पत्नीला झाली ( व दिलिप संघात नसल्यामुळे आपण तो सामना हरलो ) त्यात बिचाऱ्या 'वानखेडे स्टेडियम'चा काय दोष ?

    "हरे रामा हरे कृष्णा" नंतर देव आनंदचे सर्व सिनेमे,शेवटच्या कर्जत लोकलमधले प्रवासी कल्याणनंतर गाढ झोपावेत तसे ओळीने झोपले तर त्यात निष्पाप "बिजली" थिएटरचा काय गुन्हा ?

    आणि हो....१९९३ साली इंग्लंडविरुद्धच्या कसोटी सामन्यात प्रविण आमरे, विनोद कांबळी आणि सचिन तेंडुलकर हे आचरेकरसरांचे तीन पट्टशिष्य भारतीय संघातून खेळत असताना माझ्या (कट्टर) "बालमोहन"कर मित्राने वानखेडेवर बॅनर फडकविला होता..

    "Sharadashram vs England !"
    ते काही केवळ दोन वार कापड नव्हते तर, क्रिकेटच्या मैदानात ज्या प्रतिस्पर्ध्याशी कायम दोन हात केले त्या प्रतिस्पर्ध्याच्या क्रीडावैभवाला दिलेल्या मानवंदनेचे,मुंबईच्या खिलाडूवृत्तीच्या "क्रीडासंस्कृती"चे ते उज्वल प्रतिक होते.
    नुवान कुलशेखराच्या नवव्या ( व भारतीय डावातील ४९ व्या ) षटकातील दुसऱ्या चेंडूवर कर्णधार धोनीने ( ७९ चेंडूत ९१ धावा ) "तो" ऐतिहासिक षटकार ठोकला आणि त्या क्षणाची आतुरतेने वाट पाहणाऱ्या कोट्यवधी विस्फारलेल्या डोळ्यांना आपल्याच भाग्याचा हेवा वाटला. झालेल्या आनंदाचा महापूर त्यांनी मग कोणाची नजर लागू नये म्हणून, पापण्यांच्या मदतीने जागेवरच थोपवून धरला.

    शायर साहिर लुधियानवी म्हणतात,
    हर एक दौर का मज्ह़ब नया खुदा लाया
    करें तो हम भी , मगर किस खुदा की बात करें ।
    पुन्हा एकदा आपल्या लाडक्या सनीचीच साक्ष काढतो. तो मध्यंतरी म्हणाला...."मी घरच्यांना ( म्हणजे रोहनला ) सांगून ठेवलंय,मी रुग्णशय्येवर असेन ( रुग्णशय्येवर जावो ××× जावेद मियाँदाद. सनी आताही इतका तंदुरुस्त आहे की आजही तो कसोटी खेळला , तर जय शहाची शपथ , तो कमीतकमी चेतेश्वर पुजारासारखा धावबाद तरी होणार नाही हे निश्चित !) तेव्हा माझ्यासमोर माहीच्या 'त्या' षटकाराची क्लिप लावा आणि रवी शास्त्रीची कॉमेंटरी ....फुल्ल व्हॉल्युम मधे.

    "INDIA LIFT THE WORLD CUP !"
    विषय संपला.
    अमजदखानचा सर्वार्थाने 'बाप'असलेला अभिनेता जयंत आज असता तर गळ्यातील चट्टेरीपट्टेरी रुमालाने डोळे पुसत, लाखो-करोडो भारतवासीयांची भावना बोलून दाखविणाऱ्या सनीला रुद्ध कंठाने म्हणाला असता..."कसम गंगामैय्याकी, सौ साल जिओ बरखुर्दार , आपने तो हमारे मुँह की बात छिन ली !"
    शायर आदम म्हणतो,
    ये इक दो दिन जो नादानी के दिन है
    यही खुशीयों की तुग़्यानी ( बाढ ) के दिन है!

    संदीप सामंत
    १०/०७/२०२०
    ९८२०५२४५१०.

      December 27, 2024


  • तेंव्हा पासून….

    खाद्या प्रसंग माणसाला बरेच काही शिकवून जातो. पण आठवण मात्र कायम राहते. आणि एक धडा शिकायला मिळतो. माझ्या बाबतीतही असेच झाले आहे. मुलं लहान असताना दरवर्षी पास झाले की पेढे आणून देवापुढे ठेवून मग सगळ्यांना वाटत होते आणि त्यांचे कौतुक करत होते.

      February 9, 2023