हॉल मध्ये सर्वाना एकत्रित बसवले गेले होते ..आता अल्कोहोलिक्स अँनाँनिमसची मिटिंग होणार आहे हे समजले ..मी कुतूहलाने अगदी पुढच्या रांगेत जाऊन बसलो ..माँनीटर ने प्रार्थना घेतली ..बोलायला सुरवात केली ..नमस्कार मित्रानो माझे नाव संदीप ..”मी एक भाग्यवान दारुडा आहे ..केवळ ईश्वराची असीम कृपा ..अल्कोहोलिक्स अँनाँनिमसने दर्शवलेला बारा पायऱ्यांचा सुंदर जीवनमार्ग ..आणि आपणा सर्वांचे मला लाभलेले प्रेम ..केवळ याच बळावर मी आज दारूच्या त्या पहिल्या विषारी घोटापासून दूर आहे ..तसेच सुखी ..समाधानी ..संतुलित जीवन जगण्याचा प्रयत्न करतोय “

एका मुलाचे वेगवेगळ्या वयात असताना आपल्या वडिलांबद्दलचे विचार….

भुरळ

तिच्या प्रेमात पडायला मला काय पुरेस होत

तिच ते अप्रतिम सौंदर्य फक्त

माझ्या डोळ्यांना भुरळ घालणार …………

विविध पक्षी व प्राण्यांच्या जाती पाहण्यासाठी आज प्राणीसंग्रहालयात जाऊन पाहावे लागते.चिमण्या,गिधाड,कावळे,माळढोक,कौंच,साप,माकड,वाघ, चित्ता असे विविध प्राणी अस्तित्वाची लढाई लढत आहेत.दररोज वर्तमानपत्रांमध्ये रकानेच्या रकाने भरून जागृती केली जाते,पण वेळ आहे कुणाला ही मानसिकता पाहायला मिळते.आपल्या डोळ्यासमोर विविध पक्ष्यांची सरेआम विक्री केली जाते,थोडावेळ हळहळ व्यक्त करून मोकळे होण्याचे दिवस आता गेलेत.पक्षी व प्राणी यांची तस्करी तसेच विक्री करणाऱ्यांच्या हालचालींवरही सामान्यांनी कटाक्षाने नजर ठेवली पाहिजे.

सजीवांच्या उपयोगाबाबत बोलायचे झाल्यास कितीतरी उदाहरणे देता येतील,पिकांवर येणारी टोळधाड आणि लष्करीअळी चिमण्यांच्या माध्यमातून नियंत्रित केली जाते,पोलिओवर लस बनविण्यासाठी आवश्यक जीवाणू माकडाच्या मूत्राशयात मिळतो,सापांच्या माध्यमातून पिके नष्ट करणाऱ्या उंदरावर व पर्यायाने प्लेग सारख्या रोगावर नियंत्रण केले जाते,अन्थ्राक्ससारख्या महाभयंकर रोगाच्या ‘करीअन’ या विषाणूला आला घालण्याचे सामर्थ्य गिधाडांमध्ये आहे,कुत्र्यापासून पसरणाऱ्या ‘जलसंत्रास’ या रोगावरील लस मेंढी आणि कोंबडीच्या गर्भाशयापासून बनविली जाते.

काही महिन्यांपूर्वीची गोष्ट....

एक दिवस मला अचानक खोकला सुरू झाला...काहीतरी खाण्यात आले असेल म्ह्णून जुजबी काही उपाय करून जरा दुर्लक्ष केले...पुढे दोन चार दिवस तो सुरूच राहिला म्हणून मग मी आमच्या फॅमिली डॉक्टरकडे गेलो...हे आमचे डॉक्टर म्हणजे एक भारी माणूस...नुसतं त्याच्या समोर जावून बसलं तरी अर्धा आजार बरा होतो...बरं त्याच्याकडे गेलं की इलाज पाच मिनिटांचा आणि इतर अवांतर कौटुंबिक गप्पा अर्धा तास...

मी आपला त्यांनी लिहून दिलेल्या औषध गोळ्या घेऊन घरी आलो...पुढच्या तीन चार दिवस तो डोस सुरू होता...खोकला कमी झाला, पण बंद झाला नाही....मग पुन्हा गेलो ...डॉक्टरांनी पुन्हा नवीन औषध बदलून दिली...पण फरक काही पडेना....खोकला कमी जास्त होतं राहिला...

तशातच मी माझा सह-कुटुंब युरोप दौरा ही आटोपला....तिथली स्थानिक औषधे पण घेऊन झाली...पण फरक काही पडेना....

तिकडून परत आलो....आता खोकला हे प्रकरण चांगलं दीड दोन महिन्याचे झाले होते...पहिल्यांदाच कुठला आजार एवढा लांबला होता...फोनवर बोलताना, कुठे मिटिंगमध्ये किंवा नाटक सिनेमा बघताना त्यामुळे खूप विचित्र वाटायचं...

शेवटी आमच्या फॅमिली डॉक्टरांनी मला एका स्पेशालिस्टकडे जाण्याचा सल्ला दिला...चेस्ट स्पेशालिस्ट....छातीचे डॉक्टर...

मी आपला त्यांची चिठ्ठी घेऊन या स्पेशालिस्ट डॉक्टर कडे गेलो....त्या स्पेशालिस्ट डॉक्टरांनी तपासणी केली....' सिगारेट पिता का?... तंबाकू खाता का?... दारू पिता का?.... ई ई असंख्य प्रश्न त्यांनी विचारले'....सगळ्या गोष्टींना मी नाही म्हंटल्यावर मग ते म्हणाले कदाचित तुम्हाला धुळीची एलर्जी असेल....त्यांनी काही औषधे लिहून दिली...पाच दिवसांची.... पाच दिवसांनी पुन्हा या म्हणाले....

आता मी एवढा जगभर बोंबलत फिरत असतो आणि अचानक कसली धुळीची एलर्जी?.....पण काहीही न बोलता चुपचाप पाच दिवस ती औषधे घेतली....परिस्थिती जैसे थे...खोकला कमी जास्त व्हायचा इतकंच.....बंद काही होतं नव्हता...मी आपला पाच दिवसांनी पुन्हा त्या स्पेशालिस्टकडे गेलो...दरवेळी ही म्हाळशी नाही पण माझी पोरगी मात्र बरोबर यायची... म्हणून मी म्हणतो प्रत्येक बापाला एक पोरगी असलीच पाहिजे....घरी मला औषधांची आठवण करुन द्यायची.....डॉक्टर काय म्हणतात ते समजून घ्यायची...त्यांच्याशी बोलायची...मी लपवलेल्या काही गोष्टी गपचूप डॉक्टरांना सांगायची... कार्टी लै चाभरट... आता कधी मधी येतात आमचे मित्र खंड्या आणि बडी गप्पा मारायला..आता हे काय डॉक्टरांना सांगायची गोष्ट आहे का?.....पण असो..

डॉक्टरांनी मग पुन्हा नवीन औषध लिहून दिली आणि मला काही टेस्ट करायला सांगितल्या... छातीचा एक्सरे काढायला सांगितला....'खुन की तपासणी' करायला सांगितली...

मी मनात म्हंटल च्यामारी आपल्या छातीत असून असून काय असणार तर ही म्हाळसाबाई ठाण मांडून बसलेली असणार...दुसरं काय असणार? ....पण मला एक शंकाही आली....म्हंटल कसं हे ही म्हाळसा आत बसून दसरा दिवाळी आल्यावर कसे घरातले जाळे जळकटे मोठ्या काठीला झाडू बांधून काढते तसं ही आत माझ्या छातीत बसून वर काठीने घसा तर नाही ना साफ करतं बसली असलं....त्यामुळेच कदाचित मला खोकला येतोय, माझ्या मनातील शंका......मनात म्हंटल चला या एक्सरे मूळे समजलं तरी ही बया आत काय गोंधळ घालतेय....

असो...तर एक्सरे झाला....तो एक्सरेवाला बाबा म्हणाला रिपोर्ट थेट डॉक्टरांना मेल करतो ....येथेही पोरगी बरोबरच होती...मग रक्त तपासणीसाठी लॅबमध्ये गेलो....येथे मात्र एक गडबड झाली....

त्या लॅबवाल्याने बचकन बाटलीभर रक्त काढलं रावं... मी कुठंतरी वाचलंय की थेंबभर रक्त तयार होण्यासाठी दोन तीन भाकरी खाव्या लागतात...याने तर बाटली भर काढलं म्हणजे मला आता किती खावे लागणार?...माझ्या मनात आकडेमोड तयार झाली होती...

रक्त काढत असताना पोरगी बरोबर होतीच...त्या लॅबवाल्याने त्याचे सोपस्कार आटोपले...मी आणि पोरगी बाहेर कॅश काऊंटरवर पैसे द्यायला आलो आणि अचानक पोरगी चक्कर येईन धाडकन खाली कोसळली...माझी हवा टाईट...क्षणात मी जबरदस्त घाबरलो....सगळा स्टाफ, आजूबाजूचे लोकं जमा झाले....तिथले डॉक्टर ही पळत आले...पोरीला तिथेच बाकड्यावर झोपवले...डॉक्टरांनी काही प्राथमिक तपासण्या सुरू केल्या....मी चांगलाच तंतरलो होतो....घाबरून मी म्हाळशीला फोन करून झाला प्रकार सांगितला...ती आहे तशी रिक्षा करून लॅबकडे यायला निघाली...डॉक्टरांनी प्राथमिक तपासणी करून मला म्हणाले काळजीचे काही कारण नाही, काही जणांना हे असं रक्त वगैरे बघितलं की भोवळ येते पण काही वेळात सगळं नॉर्मल होतं.... आणि झालंही तसेच...काही वेळात पोरगी नॉर्मल झाली....तिला मग पाणी दिले, थोडी खडीसाखर दिली....ती आता शांत आणि ओके झाली तेवढ्यात म्हाळसाबाई आल्या आणि तिने पोरीला मिठी मारत तिचा ताबा घेतला...

काही वेळाने सगळं आलबेल झाल्यावर आम्ही तिघेही तिथून निघालो....पायी गाडीच्या दिशेने काही अंतर गेलोच असेल की म्हाळसाबाईचा इतका वेळ साचून राहिलेला बांध फुटला आणि तिने रस्त्यातच भोकाड पसरलं....मी पुन्हा टरकलो... आजूबाजूचे लोक माझ्याकडे संशयाने बघतं होते...एकतर माझा गबाळा अवतार, दाढीची खुरट वाढलेली आणि त्यात तिथेच बाजूला एक 'देशी अमृत प्राशन' चे दुकान होते....वेळ संध्याकाळची...लोकांना भलताच संशय येतं असणार...कसंबसं हे प्रकरण गाडीत कोंबलं आणि घरी आलो...हुश्श...

दुसऱ्या दिवशी संध्याकाळी मी सगळे रिपोर्ट घेऊन त्या स्पेशालिस्ट डॉक्टरकडे गेलो...यावेळी बरोबर म्हाळसाबाई होत्या....सगळे रिपोर्ट नॉर्मल.... कशातच काही सापडले नाही....मग आता काय?

पुढे जे झाले ते खूप गमतीशीर बरं का...

डॉक्टरांनी सगळे रिपोर्ट पाहून, सगळं काही आलबेल आहे हे पाहून ते मला म्हणाले...

" मला वाटतं तुम्हाला ऍसिडीटीचा त्रास असावा...तुम्हाला मी काही औषधे लिहून देतो ती पुढचे पाच दिवस घ्या आणि मला पुन्हा दाखवायला या...आणि हो तुम्ही अजून एक काम करा....दर दोन तासांनी काहींना काही खात रहा..."

तुम्हाला सांगतो त्यांनी ते शेवटचं वाक्य उच्चारलं आणि मला कोण आनंद झाला म्हणून सांगू?...त्यांच्या त्या वाक्याने मला पार गदगदून, फदफदून, गहिवरून आलं...असं वाटलं की टुणकन उडी मारून त्या टेबलाच्या पलीकडे जावं...त्या डॉक्टरला एक घट्ट मिठी मारावी आणि त्याचा एक झकास गालगुच्चा घ्यावा ...

आयला दर दोन तासांनी काहीतरी खायचं म्हणजे किती मज्जा रावं.... हा आनंद केवळ मीच समजू शकतो....

मी आनंदाने बाजूला म्हाळशीकडे बघितलं....रागाने तिचा चेहरा लालबुंद झाला होता...डोळे अक्षरशः आग ओकत होते....त्या डॉक्टरकडे खाऊ की गिळू या नजरेने ती बघतं होती....मी पटकन उठलो...सगळे पेपर घेतले आणि पटकन बिल देवून म्हाळसाला घेऊन बाहेर आलो....

मी जरा उशीर केला असता तर या महिषासुरमर्दिनीने त्या डॉक्टरचा तिथेच वध केला असता....

पुढे कसं काय कोण जाणे पण खोकला आपोआप गायब झाला....त्यालाही आता दोन तीन महिने झाले...औषध, गोळ्या, डॉक्टर केंव्हाच बंद झाले... पण अर्थात अजूनही मी दर दोन तासाला खाणे सोडलेलं नाही...न जाणो खोकला परत आला तर?...

कुलकर्ण्यांचा " 'म्हातारा ना इतुका की अवघे चाळीशी वयोमान' असलेला " प्रशांत

फोटो - माझ्या मुलीसाठी मी केलेला स्वयंपाक

मऊमधाळ खमंग भरपूर तूप लावलेली पुरणपोळी...
सणसणीत कटाची आमटी...
चटकदार घोसाळे भजी...
आणि बटाट्याची चमचमीत भाजी...

-- प्रशांत कुलकर्णी

होऊर..... म्हणजेच तुमचो पूर...

कधी काळी कोकणात घे म्हणान पाऊस ऒतायचो...... अगदी १५-२० ईंच दिवसाक.. मग जा भंगसाऴीक पानी येय तेका होऊर म्हणत...

२-२ दिवस हायवे बंद... आणि आता पोयचे मुगडे भरले की बोंबाटतत पूर पूर पूर.....

अरे पानी येवंदे तरी, साताट वर्षापूर्वीच्या अॉक्टोबरच्या पूरानंतर पानीच येऊक नाय.... पानी येऊन २-३ दिवस मळ्यात रवाक व्हया मळकी बसाक व्हयी , तर पोरला मरतला, तर भात पिकतला.......

तेवा माझ्या भावांनो, निदान म्हापूरूषाकडचो कुडाळवाल्यानी टाकलेलो कचरो सोनवड्याच्या मळ्यात जावक व्हयो....

म्हणान तरी पूर येवंदे.......

बापूर्झा
डॉ. बापू भोगटे....

दर वर्षी, २० ऑक्टोबर रोजी, इंटरनॅशनल शेफ डे (आंतरराष्ट्रीय स्वयंपाकी दिवस) साजरा केलें जातो.

WACS ही संस्था २० ऑक्टोबर १९२८ मध्ये पॅरिस येथे स्थापना झाली. इंटरनॅशनल शेफ डे हा २००४ सालापासून World Association of Chefs Societies (WACS) या संस्थेतर्फे साजरा केला जातो.

स्वयंपाक ही एक कला आहेच पण तो आकर्षक व्यवसायही झाला आहे. शेफ बनणं आता प्रतिष्ठेचं मानलं जातं. हे क्षेत्र वेगाने विस्तारत असून, प्रोफेशनल शेफना बरीच मागणी आहे. स्वयंपाकाची आवड असणाऱ्या व्यक्तीला शेफ म्हणून नवनव्या डिशेस बनवण्याची संधी तर मिळतेच. शिवाय त्यातून स्वतःचं करिअरही घडवता येतं. निरनिराळी हॉटेल्स, त्यातून मिळणाऱ्या चमचमीत खाद्यपदार्थांवर ताव मारणं हे आजच्या लाइफस्टाइलचा एक भाग बनला आहे. काही हॉटेल्सचे विशिष्ट पदार्थ चाखायला लोक आवर्जून त्या हॉटेलची पायरी चढत असतात. शिवाय फूडचे वेगवेगळे इव्हेंटस टीव्हीवर दिसत असतात. त्यातून वेगवेगळ्या रेसिपीज लोकांसाठी पेश केल्या जातात. एकूणच स्वयंपाक बनवणं ही कला घरापुरती मर्यादित राहिली नाही. कुणालाही खूश करण्याचा मार्ग पोटातून जातो हे व्यावसायिकांना पक्कं उमगलं आहे. त्यामुळे चमचमीत खाना खजाना बनवणाऱ्यांना खूप महत्त्व आलं आहे. या व्यवसायाला एक प्रकारचं ग्लॅमरचं स्वरुपही प्राप्त झालं आहे. हॉटेल मॅनेजमेंट करणाऱ्या विद्यार्थ्यांना देशात तसंच परदेशातही नोकरीच्या संधी उपलब्ध होतायत. त्यामुळे या क्षेत्राकडे वळणाऱ्या विद्यार्थ्यांची संख्या वाढतेय.

व्यावसायिक पद्धतीने जेवण बनवणारी व्यक्ती म्हणजे मुख्य स्वयंपाकी (आचारी; शेफ.) सॅलड्स, सूप, मासे, मटण, भाज्या, पक्वान्नं किंवा इतर पदार्थ बनविण्याची तयारी करून घेण्याचं काम शेफचं असतं. त्याचप्रमाणे मेन्यू आणि त्याच्या किंमती ठरवणे, माल ऑर्डर करणं, रेकॉर्ड्स आणि अकाऊंट्स ठेवणं याही जबाबदाऱ्या त्याच्याच असतात. जेवणाची तयारी करणं आणि ते तयार करणं यात त्याचा प्रमुख सहभाग असतो. ऑर्डरनुसार आलेल्या प्रत्येक मालाची तपासणी करणे, त्याचा दर्जा तपासणं या कामावरही त्याचं लक्ष असलं पाहिजे.

करीयरसाठी चांगली संधी
पात्रता: दहावी किंवा बारावीनंतर सर्टिफिकेट कोर्स करता येतो, किंवा बारावीनंतर बॅचलर ऑफ केटरिंग टेक्नॉलॉजी अॅण्ड कुलिनरी आर्ट्स किंवा कुलिनरी आर्ट्समध्ये पोस्ट ग्रॅज्युएट डिप्लोमा करता येईल.

नोकरीच्या संधी: हॉटेल/ रेस्टॉरण्ट, एअर केटरिंग, रेल्वे केटरिंग, आर्मी केटरिंग, फूड प्रोसेसिंग कंपनी, कन्फेक्शनरी, थीम रेस्टॉरण्ट, मॉल्स, बेस किचन, खासगी हॉस्पिटल्स, क्रूझ लायनर्स, कॉर्पोरेट केटरिंग, इत्यादी. काही वर्षांच्या अनुभवानंतर फूड रायटर किंवा क्रिटीक किंवा शिक्षक म्हणून काम करता येईल. स्वतःचा व्यवसायदेखील सुरू करता येईल. जगात भारतीय खाद्यपदार्थांना बाहेरही मोठी मागणी असल्याने बाहेरही नशीब आजमावता येईल. बाहरील देशात भारतीय रेस्टॉरण्ट्सची मोठी संख्या प्रचंड मोठी आहे.

शेफचे प्रकारः- खासगी किंवा वैयक्तिक शेफ, एक्झिक्युटिव्ह शेफ/ मुख्य शेफ, स्यूस शेफ, स्टेशन शेफ (शेफ डे पार्टी, पॅस्ट्री शेफ (पॅटीसीअर), साऊट शेफ (सॉसिअर), फिश शेफ (पॉयजनियर), व्हेजिटेबल शेफ (एण्ट्रेमीटिअर ग्रिल शेफ), ग्रिलार्डीन, क्रूझ शेफ.

काही रंजक माहीती इंटरनॅशनल शेफ डे च्या निमित्ताने.
२१ जानेवारी १९३७ रोजी शेफ Marcel Boulestin यांनी बीबीसी वर पहिला कुकरी शो केला.
राजा हेन्री आठवा यांना त्याच्या सूप मध्ये केस सापडला,त्यांनी शाही शेफचा शिरच्छेद करवला होता, नंतर इतर शेफना टोपी परिधान करण्यास आदेश दिले. तेव्हा पासून जगातील सर्व शेफनी जेवण बनवताना टोपी (शेफ कॅप) घालावयास सुरुवात केली.

संजीव वेलणकर पुणे.
९४२२३०१७३३
संदर्भ.इंटरनेट

अंदमानला जाऊन काही थ्रील अनुभवायचं असेल तर ‘बाराटांग’  (Baratang) बेटाला भेट द्यायलाच हवी. ‘बाराटांग’ हे बेट पोर्ट ब्लेअरच्या उत्तरेला साधारण ११५ किलोमीटर वर आहे. या बेटा कडे जाणारा मार्ग ‘जारवा’ या अंदमान मधील आदिवासी जमातीसाठी राखीव असणाऱ्या घनदाट जंगलातून जातो. पूर्णपणे पोलीस बंदोबस्तात ठराविक वेळेलाच गाड्यांचे ताफे या जंगलातून जाऊ शकतात. मात्र हया बेटावर एका दिवसात जाऊन येणे थोडे हेक्टिक आहे.