अवर्गिकृत
-
नाच रे मोरा…….. ग.दि.माडगूळकर
“नाच रे मोरा” ह्या पुस्तकाद्वारे गदिमांच्या ५० वर्षांतील लिहिलेल्या विविध गीतप्रकारांचा खजिनाच आपल्याला उपलब्ध होत आहे.यात ‘चंदाराणी’,’शेपटीवाल्या प्राण्यांची’,’एक कोल्हा बहु भुकेला’,’चांदोबा चांदोबा भागलास का?’ यांसारखी बालगीते किंवा ‘जिंकू किंवा मरू’,’वंद्य वंदे मातरम्’ सारखी स्फूर्तीगीते, तसेच ‘नीज माझ्या पाडसा’ ‘बाळा जो जो रे’ यासारखी अंगाई गीते आकर्षक चित्रांसहित भेट म्हणून दिली आहेत. बालपणाच्या आठवणी जागवणारा आणि छोट्यांना त्यांचा बालपणीचा काळ सुखाचा करून तो चिरकाल लक्षात राहील असा हा गीतसंग्रह लहानांपासून मोठ्यापर्यंत सर्वांना नक्कीच आवडेल.
-
आतल्या आत
खळखळ वाहणारी नदी, तिच्या काठावर असलेला वटवृक्ष. त्याच्या विस्तीर्णपणे पसरलेल्या पारंब्या. पारंब्यातून पुन्हा नव्या वृक्षाची पालवी फुटतेय, असे स्वप्नवत चित्र. फार पुर्वी बघायला मिळत होते. आता तसे राहिले नाही. असेल कुठे एखाद्या गावकुसात. आपल्याला ते माहित नाही इतकेच. आपल्याला खरे तर बऱ्याच गोष्टी माहिती नसतात. आपल्याला हे ही माहिती नसतं आपल्याच आत दडलेला वटवृक्ष अन त्याच्या विस्तारणाऱ्या पारंब्या अन पुन्हा त्या पारंब्यांना फुटणारी नवी पालवी… काही म्हणता काहीच माहिती नसतं. अस होण्याचं कारण काय असलं पाहिजे. खरे तर दोन कारणं असू शकतात का? एक म्हणजे आपण बाहेर वागतो वेगळे, आत असतो वेगळे. हे आत आणि बाहेरचं जे जगणं आहे तेच धोका देत राहतं सदैव आपल्याला आणि आपल्या मुळांना, आपल्या पारंब्यांना. वटवृक्ष जितका विस्तीर्णपणे पसरलेला असतो, तितकाच तो जमिनीत खुप आत गेलेला असतो ना. आठवतोय ना गावांत राहत असतांना घराच्या भींती छेदून आत आलेली वटवृक्षांची मुळं. आठवत असतील ना शाळेच्या व्हरांड्याला तडा पाडणारी वटवृक्षाची मुळं. अशा अनेक आठवणींची जत्रा भरत असते नेहमीच आपल्या आत. आतल्या आत… कधी तिचा आपण सरळ सामना करतो, कधी जत्रेत फेरफटका मारून येतो. कधी जत्रेत हरवून देखील जातो. पण वास्तवाची धग लागली की तत्काळ भानावर येतो. जत्रेतून बाहेर पडतो. कधी-कधी जत्रेत जाव असही वाटत नाही, आताची भरणारी जत्रा आधुनिक होत चाललीय म्हणून…
आपण जसे बाहेरच्या जगासमोर असतो ना, तसे आपल्या आतल्या जगात नसतो. बाहेरच्या जगात मला एखाद्या गोष्टीचा राग येत असेल तर मी व्यक्त होत नाही, मात्र आतल्या आत व्यक्त होत राहतो… अगदी स्पष्टपणे… एखाद्या घटनेचा निषेध मी थेट करू शकत नाही, मात्र आतमध्ये तो निषेध मी केव्हाच केलेला असतो. मग मी असा का वागतो वेगवेगळा. आत वेगळा, बाहेर वेगळा. का ही भूमिका मी निभावतो आत-बाहेर वेगवेगळी. एखाद्या माणसाला, तेही सर्वसामान्य माणसाला थेट व्यक्त होण्यासाठी लागणारे वातावरण निर्माण झाले नाही का या समाजात. की त्या सर्व सामान्याला सतत दाबण्याचा प्रयत्न केला गेलाय प्रभावीपणे. आरशात आपली प्रतिमा वेगळी दिसते. चांगली दिसते, सुंदर दिसते, खरीच तशी ती असते का? की केवळ असते ते आपले प्रतिबिंब. खरे, खोटे की आभासी. या आभासीत्वाचा आपल्याला नाद जडलाय. त्याच्या मागे धावताना वास्तवाला सोडून देतो ना आपण… आणि म्हणून मग पारंब्या वेगळ्या आणि मुळं वेगळं अशी परिस्थिती निर्माण होते. म्हणूनच एखाद्या घटनेत मी बाहेर वेगळा असतो आतमध्ये मी वेगळा असतो. बाहेर कितीही वणवा पेटला तरी मी व्यक्त होत नाही, शांत असतो नदीत पाय सोडून बसलेल्या वटवृक्षा सारखा…!
दिनेश दीक्षित, जळगाव. (9404955245)
-
कृषीप्रधान आणि प्रजासत्ताक (लोकशाही) राष्ट्र
निवडक लोकांनी-स्वतःसाठी व काही निवडक लोकांसाठी चालविलेले राज्य आणि केलेली सोय लोकशाही होय!
-
मुलाखत : राधा ही बावरी फेम सौरभ गोखले
प्रश्न : तुझ्या शाळेतील एखादी आठवण सांग.
सौरभ : शाळेतील आठवणी तर खुप आहेत. त्यापैकी एक सांगतो… आमच्या शाळेतही नाटकं बसवायचो तेव्हा मी छोटा शिवाजी करत होतो आणि तो सीन सुरु होता.. दादाजी कोंडदेव शिवाजीला हत्यारे चालवायला शिकवत होते. तेव्हा आम्ही स्टेजवर तोफ सुद्धा लावायचो आणि एकदा असं झालं की मी तोफ लावल्यावर त्याची ठिणगी दादाजी कोंडदेव बनलेल्या मुलाच्या धोतरावर उडाली आणि त्याचं धोतर जळालं. तेव्हा मी लगेच त्याला वींगेत ढकलले. आणि बिच्चारा सावरासावर करुन परत आला.. हा एक गमतीदार प्रसंग आठवतो.
-
Standerton – साउथ आफ्रिका – Dark Side – भाग १
२००५ मध्ये, मी रस्टनबर्ग (इथेच जगप्रसिध्द “सन सिटी” आहे!!) इथे नोकरी करताना, ध्यानीमनी नसताना, Standerton इथे नोकरी करायची संधी मिळाली. त्यातून, भारतातील प्रसिद्ध United Breweries या ग्रुपच्या इथल्या कारखान्यात फायनान्स विभागाचा प्रमुख म्हणून वरिष्ठ अधिकारी अशी म्हणून नेमणूक झाली. त्यामुळे, अर्थातच आनंद झाला. त्याचबरोबर इतक्या वर्षात संपूर्णपणे एकट्याने राहावे लागणार, हि जाणीव झाली. वास्तविक, या देशात मी १९९४ मध्ये आलो आणि तेंव्हापासून मी कुणाबरोबर तरी रहात होतो. इथे तशी सोय होणे अशक्य!! Standerton या गावाचे नावच मुळी मी प्रथमच ऐकले होते, त्यामुळे चार लोकांकडे थोडी चौकशी केली. चौकशी अजिबात उत्साहवर्धक नव्हती, कारण, एकतर हे गाव अगदी अंतर्भागात, अगदी साधा मॉल देखील नाही, थंडी प्रचंड असते आणि भारतीय तसेच भारतीय वंशाचे फारच कमी लोक तिथे राहतात. म्हणजे वस्ती म्हणायची तर, काळे,गोरे आणि कलर्ड, यांचीच वस्ती प्रामुख्याने.तरीही, मनाचा हिय्या करून तिथे गेलो. कंपनीने सुरवातीला तिथल्या हॉटेलमध्ये राहण्याची सोय केली होती. हॉटेल स्टेला नावाची युवती (तेंव्हा वय तिचे ३० होते, अर्थात प्रथम घटस्फोटीत!!) चालवत होती. रंगाने गोरी आणि अतिशय हसतमुख!! मी पक्का भारतीय, हे समजल्यावर अर्थात, बीफ किंवा पोर्क खाणार नाही अशा समजुतीत होती. यापूर्वी, मी हे खाल्ले आहेत, हे सांगितल्यावर ती थोडी चकितच झाली पण मी तिला, शक्यतोवर चिकन किंवा मटण, हेच सांगितले. जेंव्हा गेलो, तेंव्हा तिथला उन्हाळा सुरु झाला होता. या हॉटेलमध्ये मी जवळपास दोन आठवडे रहात होतो.वास्तविक, Standerton हे जोहान्सबर्ग शहरापासून १८० किलोमीटर आत आहे. शहरापासून म्हणजे, जिथे दक्षिण जोहान्सबर्ग संपते (उपनगरे धरून!!) तिथून पुढे आत, १८० किलोमीटर!! डोंगराच्या उंचावर असे हे गाव आहे, लोकवस्ती साधारणपणे, लाख,दीड लाख, त्यामुळे सगळेच सगळ्यांना व्यवस्थित ओळखतात. आता, इथे पूर्वीसारखा वर्णद्वेष नसल्याने, हिंडाफिरायला चांगले आहे. गावाचा आकार अटकर असल्याने, प्रचंड वेगाने गाडी चालविणे शक्यच नाही.साउथ आफ्रिकेत राहती घरे ही बहुश: बैठी असतात, कार्यालयीन इमारती मात्र उंच असतात. आल्यानंतर प्रथम काम म्हणजे कार्यालयीन कारभार समजून, सुरवात करणे, माझ्या आधीचा माणूस, राम नायडू, याची दुसऱ्या ठिकाणी बदली झाल्याने, इथे मला संधी मिळाली. हा वास्तविक, भारतीय परंतु आता याची इथली चौथी पिढी, त्यामुळे केवळ नावापुरता भारतीय, हिंदीचा गंध देखील नाही. पण सुरवातीची ३ दिवस त्याच्याकडे दुपारच्या जेवणाची सोय झाली. इथला लंच म्हणजे, बहुश: sandwich!! परंतु KFC, SPAR इथून तयार थंड खाणे मागवण्यापेक्षा रामच्या घरून आलेले चांगले होते. नंतर तो गेल्यावर मात्र, प्रश्न उद्भवला. हॉटेलमध्ये दुपारचे खाणे, अशी सोय नसायची!! म्हणजे मिळायचे नाही असे नव्हे, पण मग त्यासाठी स्पेशल ऑर्डर देण्याची गरज असायची!! आता, राम देखील नाही म्हटल्यावर तिथून मागवण्याशिवाय पर्याय नव्हता!!तेव्हढ्यात मला, एक छोटेसे घर मिळाले. १ बेडरूम,किचन आणि लाउंज असे ते घर होते. मी एकटाच रहात असल्याने, मला ते चांगले होते. उन्हाळ्याचे दिवस जरी असले तरी आणि माझा इथला जवळपास १० वर्षांचा अनुभव जमेस धरला तरी थंडी जाणवायची, विशेषत: पाऊस पडला, की वातावरणात चांगलाच गारवा पसरायचा. इथे गारवा निर्माण होण्यासाठी पावसाची तुरळक सर देखील पुरेशी आहे. एव्हाना, दोन आठवडे झाले, माझ्या डिपार्टमेंटमध्ये २ भारतीय वंशीय तर ३ गोऱ्या व्यक्ती काम करीत होत्या. माझा Accountant स्टीवन नामक गोरा, डेला आणि बार्बरा या गोऱ्या मुली, ली नावाची भारतीय वंशीय मुलगी, असे काम करीत होते. सुरवातीला, अर्थात “झळ” बसली, मला त्याचे कारण नंतर समजले, रामच्या जागी स्टीवनला येण्याची इच्छा होती आणि माझ्या येण्याने, त्याची संधी हुकली!!त्यामुळे, त्याचा माझ्यावर “दात” होता. माझा Factory General Manager स्टीफन याच्याकडून मला ही माहिती कळली. माझ्या साउथ आफ्रिकन कारकिर्दीत, स्टीफन हा मला भेटलेला सर्वोत्तम गोरा माणूस. आता, गोऱ्यांचे राज्य राहिले नसून, नव्या वातावरणाशी जुळवणे क्रमप्राप्त आहे, याची, याला जितकी खोल जाणीव होती, तितकी त्याआधी आणि नंतर देखील, माझ्या संपर्कात आलेल्या कुठल्याही गोऱ्या माणसाला नव्हती. मी, या गावात नवीन आहे तसेच हे गाव, म्हणजे अगदी गाव म्हणावे असे मागासलेले आहे, असे असेल, परंतु त्याने माझ्यावर अतिशय प्रेम केले, इतके की महिन्याभरात, त्याने, त्याच्या घरात जेवायचे आमंत्रण द्यायला सुरवात केली.नवीन घर तसे फर्निचरयुक्त जरी असले तरी स्वयंपाकाची भांडी घेणे आवश्यक होते. सुदैवाने, याच वेळेस, भारतात्न, माझा एल मित्र, प्रदीप मुळावकर, इथे एका सेमिनारसाठी जोहान्सबर्ग इथे येणार होता. त्याला लगेच जेवणाचा कुकर आणायला सांगितले. साउथ आफ्रिकेत, भारतीय लोक इतके आहेत, ( यात माझ्यासारखे किंवा पिढ्या न पिढ्या राहणारे, दोन्ही!!) की अशा गावात देखील भारतीय मसाल्यांची, डाळींची, भाज्यांची अजिबात चणचण भासत नाही. जसा प्रदीप इथे आला, तशी मी त्याला भेटायला गेलो.त्याच्याबरोबर राजेंद्र गोगटे नावाची व्यक्ती आली होती. त्यावेळेस माझ्याकडे स्वत:ची गाडी नव्हती (इतकी वर्षे कंपनीची गाडी!!) त्यामुळे कंपनीच्या राखीव गाडीबरोबर,कंपनीचा ड्रायव्हर, त्यातून, तोपर्यंत,मी जोहान्सबर्ग फारसे पहिले नव्हते, त्यामुळे कंपनीच्या ड्रायव्हरशिवाय पर्याय नव्हता. मी, प्रदीप आणि राजेंद्र गोगटे, असे एकत्रित असल्याने आणि सुदैवाने, नव्याने ओळख झालेले राजेंद्र गोगटे आमच्याच सारखे समस्वभावी निघाल्याने चार दिवस भन्नाट धमाल!! प्रदीपने येताना, आठवणीने पुरणपोळी, ठेपले असे खास भारतीय पदार्थ आणले होते. जे परदेशात रहातात आणि अधिक करून, जिथे नोकरीनिमित्ताने फारसे भारतीय रहात नाहीत, अशा लोकांना “पुरणपोळीचे” अप्रूप अधिक जाणवेल.असो, लगेच ऑफिसमध्ये कामाला सुरवात झाली. जसे काम सुरु झाले तशी गोऱ्या लोकांचे राजकारण देखील. लगेच काही माहिती द्यायची नाही, रिपोर्ट्स लगेच द्यायचे नाही, फायली दडवून ठेवायच्या इत्यादी कुचाळक्या सुरु झाल्या. अर्थात,हे आणि असे अनुभव मी, पूर्वीच्या नोकरीत घेतलेले असल्याकारणाने, मला त्याचा फारसा त्रास झाला नाही. माझ्या कामात, एक गोष्ट नव्याने करायला लागली आणि ती म्हणजे डेपो भेटी, अधिक करून Stock Check.माझ्या अखत्यारीत ४ डेपो होते. जरी कंपनी U.B.ग्रुपमधली असली तरी बियर उत्पादन वेगळे होते (अजूनही आहे) म्हणजे प्रसिध्द किंगफिशर बियर नसून, लोकल बियर – हलक्या प्रतीची बियर. फायनान्स प्रमुख म्हणून अधून,मधून Factory visit अत्यावश्यक!! त्यानिमित्ताने बियर कशी बनविली जाते, हे समजले.अर्थात, २ वर्षाच्या कालावधीत, मी, केवळ २ वेळा, दोनच थेंब ती बियर चाखली आणि ती देखील नवीन product launch निमित्ताने!! धाडसच झाले नाही!! आमचा बिझिनेस सगळा Cash Basis वर!! त्यामुळे, व्यवहार सतत डोळ्यात तेल घालून करावा लागत असे. बदलत्या काळानुसार, कायदा आणि सुव्यवस्थेचे गंभीर प्रश्न उभे राहिले होते (आता तर त्यात अधिक वाढ झाली आहे!!), सुरक्षा व्यवस्था जरी माझ्याकडे नसली तरी अखेर एक जबाबदार अधिकारी म्हणून उत्तरदायित्व मला घ्यावेच लागायचे. नवीन डेपो उभारायचे, नवीन पब्स तयार करायचे, हा माझ्या कामाचा भाग होता. त्यानिमित्ताने, तत्सम agreements वगैरे किचकट गोष्टी पार पडणे गरजेचे होते.इथेच मला गोऱ्या समाजाचे फार जवळून निरीक्षण करता आले, म्हणजे तो समाज, त्यांची कुटुंबव्यवस्था, संस्कृती (यात त्यांची लग्ने वगैरे…. माझा Accountant माझ्याच काळात तिसऱ्यांदा लग्नात अडकला होता!! पण ते नंतर….) त्यांचे जेवणखाण इत्यादी अनेक गोष्टी समजल्या. इथेच मी हा भाग संपवितो, पुढील भागात, साउथ आफ्रिकेतील दुर्दैवी दशावतार, याबाबत लिहीन, जे इथेच,नको तितक्या जवळून अनुभवायला मिळाले.- अनिल गोविलकर -
एकत्र कुटुंब
जर कुटूंबातील प्रत्येकाने थोडी संयमित वागणूक दाखवली तर एकत्र कुटूंब पद्धती समान सुख-सम्रुद्धीचा सागर दुसरा होणे नाही.
-
दसऱ्याचं सोनं
सण-उत्सवांच्या आपल्या भारतीय परंपरांचा मागोवा घेतल्यास असे लक्षात येते की प्रत्येक प्रथेमागे एक उदात्त हेतू आहे. कित्येक धार्मिक सणांचा संबंध निसर्गाशी जोडलेला आहे.
स्मिता दोडमिसे
लहानपणी दसऱ्याचे सोने वाटायला घ्यायचे आणि हेच सोने ही कल्पना रुजली. मी ती आपट्याची पाने बघून विचार करायचे, की याचे कानातले कसे होतील आणि मग ते कानात हातात घातल्यावर कसे चमकतील. कारण हे सोनं आहे, हे आईकडून कळाले होते आणि आईच्या तोंडून माझ्या सोन्याच्या बांगड्या, सोन्याचे कानातले असेही ऐकलेले. मग माझ्या चिमुकल्या मेंदूला त्रास देत मी ते शोधायचे की या पानाच्या बांगड्या कशा होतील. थोडे मोठे झाल्यावऱ कळायला लागले की हे म्हणजे झाडाचे पान आहे. आपट्याचे पान याला सोन्याचे झाड म्हणतात आणि आई घालते ते सोने वेगळे. हे प्रथेतील सोने आहे.आपल्या प्रत्येक प्रथेमागे कार्यकारणभाव आहे. निसर्गाने आपल्याला बहाल केलेला अमूल्य ठेवा जतन केला जावा, त्याचे उपयोग आपल्याला व्हावेत, यासाठी त्यांच्या या प्रथांमधील समावेशाला काही शास्त्रीय कारणे आहेत. निसर्गातील अगदी वनस्पतींचा विचार करायचा झाल्यास आपल्या अवतीभोवती अशा कित्येक औषधी वनस्पती आहेत की ज्यांचे जाणीवपूर्वक संवर्धन करणे आपल्याच फायद्याचे ठरणार आहे. तसे पाहायला गेले तर नुसते झाडे लावा, ही झाडे जपा असे सांगून कोणी त्या झाडांचे रक्षण केले नसते. केवळ उपदेश केला अन् महत्त्व सांगितले म्हणून त्याचे महत्त्व पटले, हा मनुष्यसुलभ स्वभाव नाहीच. मानवाच्या या स्वभाव वैशिष्ट्यांचा सूक्ष्म अभ्यास केलेल्या आपल्या पूर्वजांनी मग या सर्व गोष्टींचा संबंध सण-उत्सव, धार्मिकता यांच्याशी जोडला आहे. दैवीकोपाला माणूस घाबरतोच, त्यामुळे मानवी जीवनाला आवश्यक व उपयुक्त अशा गोष्टींच्या संवर्धनाचा संबंध सणावारांशी जोडलेला आहे. निसर्गातील विविध गोष्टी अन् सणांचा फार सुरेख परस्पर संबंध जोडलेला आपण बघत आलेलो आहोत, जसे गणेशोत्सवात पत्री, दूर्वा, श्रावणात बेल, गुडीपाडव्याला कडुनिंब; तर दसरा म्हणजे आपट्याचे पान! या सर्व बाबींचा इतका खोल संस्कार आपल्या मनावर झाला आहे की तो सण म्हटला की ती वनस्पती आपल्या नजरेसमोर येते. या पाठीमागची कारणमीमांसा केली असता, असे लक्षात येते की या सर्व वनस्पती औषधी आहेत, म्हणजेच या सर्वऔषधी वनस्पतींचे संवर्धन करावे, ही एक दूरदृष्टी या रुढींपाठीमागे दिसते. दसऱ्याला सोन्यासारखा मान असणारे, लुटता येणारे म्हणजे सोने म्हणजे "आपट्याची पाने'
शमी वृक्ष
अज्ञातवासात पांडवांनी शमी वृक्षाच्या ढोलीमध्ये आपली शस्त्रे लपविली व दसऱ्याच्या दिवशी ती बाहेर काढली. त्यामुळे दसऱ्याच्या दिवशी "शमीवृक्षाचे पूजन करायचे' ही लहानपणापासून मनावर ठसलेली गोष्ट. मोठे झाल्यावर मग राजस्थानातील चिपको आंदोलनाची गोष्ट वाचनात आली. राजस्थानातील पर्यावरणप्रेमी लोकांनी "खेजडी' या त्यांच्या आराध्यवृक्षाच्या रक्षणासाठी बलिदान केले. आजही अंगावर रोमांच उठावे अशी ही घटना. "खेजडी' म्हणजे काय तर शमी वृक्ष. तेथील राजाने जेव्हा बांधकामासाठी झाडे तोडायचे फर्मान काढले तेव्हा सैनिकांनी झाडे तोडू नये म्हणून स्त्री-पुरुषांनी त्या वृक्षांना मिठ्या मारल्या व तीनशे एक लोकांनी प्राणार्पण केले; पण खेजडी वृक्ष वाचवले. असा हा "शमी' वृक्ष तेव्हापासून खरंच मनाच्या तळाशी जाऊन बसला अन् मनापासून आराध्यवृक्ष वाटायला लागला. शमीच्या सालींचे अनेक औषधी उपयोग आहेत. आयुर्वेदामध्ये दमा, कुष्ठरोग, कोड, मनोविकार यावर शमीचे साल गुणकारी असल्याचे सांगितले आहे.आपटा
संस्कृतमध्ये आपट्याला "अश्मंतक' म्हणतात. अश्मंतकाचा शब्दशः अर्थ दगड किंवा खडक फोडणारा असा आहे. या अर्थाप्रमाणेच याची उपयुक्तता देखील आहे. पहिला उपयोग म्हणजे या वृक्षाची मुळे जमिनीत खोलवर जाऊन खडकाच्या फटीत देखील वाढतात, त्यामुळे खडकसुद्धा फुटतात. खडकाळ माळरानावर जिथे दुसरे झाड फारसा टिकाव धरणार नाही तिथे "आपटा' तग धरतो. त्यामुळे उघड्या बोडक्या माळरानावर वृक्षारोपण करण्यासाठी "आपटा' हा एक आदर्श वृक्ष आहे. या गुणधर्माप्रमाणे आपट्याचा औषधी गुणधर्म असा आहे की मूतखडा होऊ न देणे व झाला असेल तर तो जिरविण्याचे सामर्थ्य आपट्यामध्ये असते. म्हणजेच दोन्ही अर्थाने "आपटा' उपयोगी आहे. याचबरोबर पित्त व कफदोषांवर तो गुणकारी आहे. त्याची साले, पाने, शेंगा, बिया औषधात वापरतात. या औषधी गुणधर्माबरोबरच त्याचे इतरही गुणधर्म आहेत. आपट्याच्या लाकडाचा उपयोग पूर्वीपासून शेतीची अवजारे करण्यासाठी होतो.जनावरांनी ही पाने खाल्ली तर त्यांच्या साठीही ती पौष्टिकच असतात. असा हा बहुगुणी "आपटा'!परंतु पूर्वजांनी पाडलेल्या या पायंड्याचा अर्थ आपण समजावून न घेता केवळ अंधानुकरण करत आलो आहोत. त्यामुळे झाले काय तर दसऱ्याला आपटा हवा, या हव्यासापोटी आपट्याच्या पानांची, फांद्यांची वारेमाप तोड केली जाते. आपटा म्हणून आपट्याबरोबरच "कांचन' या आपट्या सारख्या वृक्षाच्या पानांचीही तोड केली जाते. अशा तोडीमुळे आपण खूप प्रमाणात निसर्गाचे व पर्यायाने आपले नुकसान करत आहोत, हे कोणी लक्षातच घेत नाही; पण आता आपण हे सर्व थांबवायला हवे. दसऱ्याला सोने म्हणून आपट्याची पाने देण्याऐवजी आपट्याचे रोप द्यायला हवे. नुसते रोप देऊन घेऊन हा प्रश्न सुटणार नाही; तर त्या रोपाचे रोपण जवळच्या माळरानावर, मोकळ्या खडकाळ जागांवर करायला हवे. त्यामुळे जमिनीचे संरक्षण व त्याच्या औषधी गुणधर्मांमुळे आपले संरक्षण असा दुहेरी हेतू साध्य करता येईल. तेव्हा निश्चय करा, या दसऱ्यापासून "आपट्याच्या झाडाची पाने, फांद्या न तोडता आपण एकमेकांना आपट्याची रोपे देऊया व या सोन्याचे रक्षण करूया! तरच खऱ्याअर्थाने आपला दसरा साजरा होईल. हे सगळे बघितले की पुनश्च प्रकर्षाने वाटायला लागते, की खरंच आपल्या भारतीय संस्कृतीमध्ये उत्सव, निसर्ग व पर्यावरणरक्षण यांची सुरेख सांगड घातली गेली आहे. पर्यावरण संतुलन; तसेच मानवी स्वास्थ्य आणि समृद्धी यासाठी महत्त्वाच्या वृक्षांना सांस्कृतिक महत्त्व दिले आहे. तेव्हा आपणही या झाडांची बेसुमार तोड न करता, उगाच पत्री तोडून कचरा निर्माण करण्यापेक्षा त्यांचे संवर्धन करण्याचा संकल्प करूयात.
सोन्यासारख्या निसर्गाचे रक्षण करून सोन्यासारखे वर्तन करूयात.
-- स्मिता दोडमिसे
-
गृहनिर्माण संस्थेचे सदस्य आणि प्रकार
शहरीकरण झपाट्याने वाढत असल्याने, सहाजिकच महाराष्ट्र सहकार कायद्यात गेल्या काही वर्षात अनेक सुधारणा झाल्या. कधी कधी तर काही सुधारणामध्ये सदस्यांना समजण्यापूर्वी बदल होतात. जसे सहयोगी सभासद. जेणेकरून सभासत्वाबाबत स्पष्टता नसल्याकारणाने सदस्यात कमालीची संभ्रमावस्ता होती व आहे. आजच्या लेखात काय आहे नेमका सदस्यत्वातील प्रकारातील फरक तो आपल्या माहितीसाठी देण्यात आला आहे.
-
माझं नाटक !
मला नाटकात काम करायची हौस कधीच नव्हती. लहानपणी नाटकात किंवा सिनेमात सगळं खोटं असतं हे सत्य भिनलं होतं. लहान मुलांच्या विविध वेष स्पर्धेत (Fancy Dress Competition) मध्ये मला एक गुराखी बनवला होता. “अहो मी गुराखी आलो, गुरे घेऊन चाराया ” हे गाणं म्हणत स्टेजवर नाचलो. मला बक्षीस मिळालं होतं.
-
कर्माचे फळ
अरे बाबा काय होत तुला एवढे उपचार केले तू बरा का होत नाही रे बाळा
मराठीसृष्टी टिमCopyright © 2025 | Marathisrushti