"गॅसवर तुमच्याकडे काही परमनंट औषध आहे काहो ? "

90% पेशंटचा 100 % विचारला जाणारा एकमेव भाबडा प्रश्न. ज्यावर डाॅक्टरांची विकेटच पडते. आता या प्रश्नाचे उत्तर एका ओळीत, एका शब्दात, आणि एखाद्या औषधांनी, कसं काय देता येणार ?

अख्खं वर्ष हेच समजावून सांगण्यात गेलंय, की रोग झाल्यावर उपचार करण्यापेक्षा होऊ नये यासाठी सावधानता बाळगणे, केव्हाही चांगलेच ना !

दर दोन चार तासांनी खा खा खाल्ले तर पचन करायला वेळ कधी देणार ? मग वात बिघडणारच. आपल्याच कर्मानी विकृत झालेला हा वात म्हणजे आजच्या काळातील 'गॅस' होय.

आपल्यासाठी हा वात वाढवणारे पदार्थ कोणते ते शोधून बंद करणे हे आपणच शोधायचे. कारण आपण काय खातोय यापेक्षा कसे पचवतोय हे जास्ती महत्त्वाचे आहे. खाल्लेल्याचे पचन होणे, त्यावर अग्निची प्रक्रिया होणे महत्त्वाचे ! अग्निच्या जे जे विरोधात ते ते सर्व वात वाढवणारे. जसे पाणी. अतिरिक्त प्रमाणात, चुकीच्या वेळी घेतलेले, पाणी हे वात वाढवते.

आंबोळी इडलीच्या सुक्या पीठात पाणी घातल्यानंतरच आंबायला सुरवात होते ना ! पाणी घातल्यानंतरच पीठ फुगते, दुप्पट होते, पीठाची चव बदलते, स्वरूप पालटते, पीठ बुडबुडेयुक्त दिसते, हे सर्व बदल पीठामधे कोणी केले ? एका पाण्याने केले. म्हणजे इडली डोसा पाव पिझ्झा यासारख्या आंबवलेल्या पदार्थात गॅस मुळातच जास्ती असतो, म्हणजे आंबवलेल्या पीठाचे सर्व प्रकार गॅस वाढवतात.

पण क्वचित प्रसंगी हे पदार्थ खावेच लागणार असतील तर याच पीठाचे खमंग, कुरकुरीत डोसे करून खावेत, खाल्ले तरी ते दिवसाचेच खावे आणि ते पचेपर्यंत दुसरे काहीही खाऊ नये, ही युक्ती आहे. हा पर्याय आहे. सोयीस्कर अर्थ काढू नयेत.

जेवणामधे कच्चे तेल आणि सर्व प्रकारचे कच्चे मसाले वापरले तर गॅस कमी होतो.

सूर्यास्तापूर्वी घेतलेले जेवण, गरम गरम जेवण, गोड, आंबट, खारट चवींनीयुक्त जेवण, वाताचा म्हणजे गॅसचा नाश करते. जेवणात सहा चवी आवश्यक आहेत. एखादी चव जरी कमी पडली तरी गॅस होणार.

पाणी, तेल आणि अन्नपचन या विषयावरील मागील सर्व टीपा पुनः वाचाव्यात. नाहीतर पुनरूक्ती दोष उत्पन्न होईल.

नियमितपणे मलप्रवृत्ती साफ राहील, असे पहावे. जेव्हा मलप्रवर्तन करावेसे वाटेल, तेव्हा "त्याचे" लगेचच ऐकावे. आणि मलमूत्र विसर्जन करून यावे. यासाठी आतून "तो" काय सांगतोय, यावर सतत लक्ष ठेवावे, म्हणजे गॅस होणार नाही.

जे अन्नपाणी साठवलेले असते, ते गॅस वाढवणारे असते. अन्नपाणी कुजल्यावर त्यामधे गॅस तयार होतो. पालेभाज्या, कच्ची खाल्ली जाणारी आणि मोड आणून पचायला जड बनवलेली कडधान्ये, खूप पिकलेली फळे, फ्रीजमधील अन्नपदार्थ ( ते सर्व शिळेच होतात. ) रात्र उलटून गेलेला तयार आहार, गॅस वाढवतो.

पोटात अवकाश न ठेवता ठासलेले, बकाबका खाल्लेले, बळेबळे भरवले जाणारे, मनाविरुद्ध खाल्लेले अन्न देखील गॅस वाढवणारे असते.

जसे गाडीचे अग्निस्थान म्हणजे कार्बोरेटर आणि अतिरिक्त वायुवाहक पुंगळी म्हणजे सायलेन्सर साफ असेल, तरच गाडीचे अॅव्हरेज वाढते, हे खरे आहे ना ?

-- वैद्य सुविनय दामले.
कुडाळ सिंधुदुर्ग.
9673938021
01.04.2017

अमर्यादमेवाहमाबालवृद्धं
हरंतं कृतांतं समीक्ष्यास्मि भीतः |
मृतौ तावकांघ्र्यब्जदिव्यप्रसादाद्भवानीपते निर्भयोऽहं भवानि ‖ ३० ‖

महाभारतामध्ये आलेल्या विश्व प्रसिद्ध अशा यक्ष धर्मराज संवादात यक्षाने एक प्रश्न विचारला आहे की या जगातील सगळ्यात मोठे आश्चर्य काय? त्यावर उत्तर देताना श्री धर्मराज युधिष्ठिर म्हणाले की जगामध्ये असंख्य लोकांना रोज मरतांना पाहून देखील पाहणारा स्वतःला अमर समजतो यापेक्षा मोठे आश्चर्य नाही.
श्री धर्मराजांचे उत्तर अत्यंत यथार्थ आहे. पण हा झाला अविवेकी माणसाचा विषय.
याउलट विवेकशील व्यक्ती नेमक्या याच गोष्टीने व्यथित होतो.
त्याचे वर्णन करताना आचार्यश्री म्हणतात,

अमर्यादम् - कोणत्याच प्रकारची मर्यादा अर्थात बंधन नसलेले,
एवाहम् - अशा त्या यमराजांना मी
आबालवृद्धं- बालकापासून वृद्धापर्यंत सगळ्यांना
हरंतं कृतांतं - धरून नेणाऱ्या यमराजांना, समीक्ष्यास्मि भीतः - पाहून मी घाबरून जातो.
मृतौ - या मृत्यूच्या विषयात, तावकांघ्र्यब्ज- आपल्या चरणकमलांच्या,
दिव्यप्रसादाद्- दिव्य प्रसादामुळे
भवानीपते - ही भवानी पती भगवान शंकरा !
निर्भयोऽहं भवानि - मी निर्भय होवो.

भगवान यमराज खऱ्या अर्थाने समदर्शी आहेत. बालकापासून वृद्धापर्यंत, गरीबा पासून श्रीमंता पर्यंत, मूर्खा पासून पंडिता पर्यंत, कुरुपा पासून विश्वसुंदरी पर्यंत, स्त्री-पुरुष असा कोणताही भेद न करता ते सगळ्यांना नेतात. हे पाहिल्यावर ते मला तरी कसे सोडतील? हा विचार माझ्या मनात येऊन मी त्रस्त होतो.
अशावेळी आपली चरणकमले हेच माझ्या दुःख निवृत्तीचे एकमेव स्थान आहे.

-- प्रा. स्वानंद गजानन पुंड

वारंवार कोसळू पाहाणाऱ्या लोकशाहीच्या सर्कशीच्या तंबूची शेवटची मदार आता न्यायववस्थेच्या चौथ्या खांबावरच आहे. या खाबाचं काही आलवेल नसलं, तरी तो अजून इतर तिन खांबांयेवढा पूर्ण सडलेला नाही, हे दाखवून देण्याची हिच वेळ आहे..!!

बरे झाले एकाअर्थी. त्यांना कोणीतरी जमीनीवर आणायलाच हवे होते. भारताच्या कागदी वाघांचा पतंग उगाचच भरार्‍या घेत होता आणि लोकांनाही मूर्ख बनवत होता. आम्ही जगातले सर्वोत्कृष्ट “क्रिकेटवीर” आहोत याचा आम्हाला माज होता. तो नेमका मकरसंक्रांतीच्या दिवशीच कांगारुंनी उतरवला.

स्वप्नांच्या पलीकडे विजय आहे,पराजयही आहे.पानगळ झाली तरी झाड कुठे निराश होतं? पून्हा नव्याने अंगाखांद्यावर पानें फुलें घेऊन बहरत असतं. नैराशाच्ये विचार ,आत्महत्येचे विचार ही पानगळचअसते. काळे ढग निघून जातात तसे तेही जातात. जे धीर धरतात तेच जगतात.

सध्याच्या स्पर्धात्मक युगामध्ये आपण सगळ्यांनीच शारीरिक आणि मानसिक स्वास्थ दुर्लक्षित केलेले आहे. रोजची धावपळीची दिनचर्या, अतीश्रम, अयोग्य आहार (फास्टफूड), स्पर्धात्मक युगातील टेंशन्स, रोज पूढे येणाऱ्या असंख्य अडचणी, अति जनसंपर्क, अॅलोपॅथी औषधांचा अतिवापर या सगळ्या गोष्टी शरीर मनावर अतिरिक्त ताण उत्पन्न करतात, असंतुलन वाढते. शरीरातील सकारात्मक उर्जा कमी होते. नकारात्मक उर्जेचा प्रभाव वाढतो, ऊर्जावाहिनी नाड्यांमध्ये या कारणाने अडथळे निर्माण होतात. याचा परिणाम म्हणून शरीरातील ऊर्जा संतुलन बिघडते, भौतिक शरीरावर परिणाम दिसू लागतो. शरीर रोगांनी दुषित होते. आपल्या अन्नमय कोषात आजार दिसू लागतात. यावर आपण उपचार घेऊ शकतो. पण प्राणमय आणि मनोमय कोषातील व्याधी दिसत नाहीत. सगळे रिपोर्टस नॉर्मल येतात. पण रोगाची लक्षणे मात्र नाहीशी होत नाहीत.

आरोग्याची व्याख्या वर्ल्ड हेल्थ ऑरगनायझेशन (WHO) या संस्थची अशी आहे की, रोगाचा किंवा अपंगत्वाचा अभाव म्हणजे आरोग्य नव्हे. आरोग्य म्हणजे शारीरिक, मानसिक व सामाजिक पातळीवर पूर्ण स्वास्थ्याची भावना होय.

आपल्या भारत देशामध्येच हजारो वर्षांपूर्वी ऋषीमूनींनी तपश्चर्येद्वारे, ध्यान धरणा करून जाणून घेतलेले विश्वातील प्रत्यक्ष रहस्य, विश्वचैतन्य, कुंडलिनी शक्ती, आत्मा-परमात्मा शरीरांतर्गत 7 चक्र, त्यांचे शरीरातील अवयवांशी असणारा संबंध, याचा अभ्यास केला होता. मानवी शरीर हे तीन स्तरांमध्ये असते. शरीर, ऊर्जा व मन. शरीर म्हणजे स्थूल देह (व्हिजीबल फिझिकल बॉडी) ऊर्जा म्हणजे ऊर्जा शरीर (ऑरा) किंवा सूक्ष्म देह आणि तिसरे म्हणजे मन या तीनही गोष्टींचा योग्य समन्वय झाला तरचं आपल्याला निरोगी (शरीर) आयुष्य मिळू शकते. भौतिक म्हणजे स्थूल देहाला (दिसणऱ्या) ऊर्जा पुरवण्याचे काम सूक्ष्म देह अथवा ऊर्जा शरीर करत असते. सुक्ष्म देहाचा स्थूल देहावर सतत प्रभाव पडत असतो. ऑरा म्हणजे आभामंडळ म्हणजेच ऊर्जा देह एक तेजस्वी ऊर्जामय क्षेत्र आपल्या भोवती उत्पन्न करते. भौतिक शरीरात लागणाऱ्या सर्व प्रकारच्या ऊर्जेचा पुरवठा या ऊर्जामधून केला जातो. ही जैविक ऊर्जा सूर्यप्रकाश, हवा, वृक्षवल्ली, जमीन अशा वेगवेगळ्या नैसर्गिक स्त्रोतातून पुरवली जाते आपले शरीर निरोगी ठेवायला ही जैविक ऊर्जाच उपयुक्त ठरते.

पाश्चात्य देशातील संशोधकांनी केलेल्या शरीररचना शास्त्राप्रमाणे (Anatomy) आणि शरीरकार्य शास्त्राप्रमाणे (Physiology पाहिल्यावर सूक्ष्म शरीरातील चक्र ही शरीरांतर्गत असलेल्या महत्त्वाच्या ग्रंथीशी (Glands ) जोडलेली आहेत.

सर सी डब्लू लीडबीटर यांनी साधनेद्वारे उर्जा देहाचे रहस्य, 1927 साली प्रकाशित केलेल्या पुस्तकामध्ये त्यांनी 1696 साली सर गिचटेलने स्वत: बघितलेल्या नाभी चक्राचा फोटो दिला आहे.

डॉ. किरली ऑन यांनी 1949च्या सुमारास किरलीअन फोटोग्राफी शोधून काढली. शरीराच्या चुंबकीय ऊर्जेमुळे शुध्द पांढऱ्या प्रकाशाचे पृथ:करण होऊन वेगवेगळ्या रंगांच्या छटा बघण्याची ही प्रणाली आहे.

सर हॅरि ओल्डफिल्ड यांनी 1989 मध्ये पॉलीकॉनट्रास्ट इन्टरफेरन्स फोटोग्राफीचा विकास केला. किर्लियन फोटोग्राफीने हे सिध्द केले आहे की कोणताही आजार शरीरात येण्यापूर्वर् तो आभामंडळावर रंगांच्या रुपात स्पष्ट दिसतो. म्हणूनच भौतिक शरीरावर इलाज करण्यासाठी प्रथम आभामंडळ (तेजोवलय) साफ केले जाते.

शरीराला होणारे आजार हे शरीराला पुरवल्या जाणाऱ्या ऊर्जेच्या असंतुलनामुळे झालेले असतात. आपण दुर्लक्षित केलेल्या आजारांचे रुपांतर पुढे मोठ्या व्याधीत (रोगात) होते.

बिघडलेले ऊर्जा संतुलन सुधारण्यासाठी पूर्ववत करण्यासाठी, सुक्ष्म शरीरातील ऊर्जेच्या प्रवाहाच्या अभ्यासावर उपचार प्रणाली व विविध औषधे जगभर विकसीत झालेली आहेत. शरीराची नैसर्गिक रोग प्रतिकारक शक्ती प्रबळ करण्याचं कार्य याद्वारे केले जाते.
गेली 50 वर्षे रशियामधे,आणि इग्लंडमधे गेली 15 वर्षे, आभामंडळावर (तेजोवलय) सतत संशोधन चालू आहे.

भारतामध्ये सुध्दा पुण्यातील महाराष्ट्र इन्स्टिट्यूट ऑफ टेक्नॉलॉजी (MIT) कॉलेजशी संलग्न असलेली सेंटर फॉर बायोफिल्ड सायन्स (CBS) ही संस्था गेली 5 वर्ष याच क्षेत्रात काम करत आहे इथल्या अभ्यासकांच्या मते सध्याच्या प्रचलित रक्त चाचण्या, ए-क्सरेज, एमआर आय इ. चाचण्या करण्यापेक्षा आभामंडळ (ऑरा) चिकित्सा पध्दती भविष्यकाळात अधिक श्रेष्ठ ठरणार आहे. महिलांसाठी ही चिकित्सा पध्दती अधिक उपयुक्त आहे.

आभामंडळ (तेजोवलय ऑरा) याच्यावरच्या चिकित्सा पध्दतीमध्ये ऊर्जेचे अडथळे पाहिल्यावर खालील माहिती उपलब्ध होते.

1) आजार होण्याच्या आधी सूक्ष्म देहावर होणारे बदल (मानसिक, शारीरिक व भावनिक स्तरावर असणारे बदल)
2) आजार शरीराच्या (स्थूल) स्तरावर दिसू लागल्यावर...
3) आजारासाठी औषधे व इतर उपचार प्रणाली केल्यानंतर शरीरावर होणारे सकारात्मक परिणाम.

आता हे सिध्द झाले आहे की, स्थूल देहात ऊर्जा पुरवण्याचे कार्यसूक्ष्म देह म्हणजे ऊर्जा करत असते. एका देहाचा प्रभाव सतत दुसऱ्या देहावर पडत असतो. मानवी शरीर निरोगी ठेवण्यास सूक्ष्म देह सतत ऊर्जा पुरवित असतो. जी ऊर्जा त्याला निसर्गातून मिळत असते, तसेच वापरलेली निरुपयोगी ऊर्जा शरीराबाहेर टाकली जाते.

आपली ही अदृश्य ऊर्जा पध्दती कमी खर्चात, कमी जागेत, कोणतीही साधन सामुग्री न वापरता, कोणतीही त्रासदायक ऊर्जा न सोडणारी, शरीराला स्पर्श न करता ऊर्जेचें अडथळे शोधून काढणारी, ऊर्जावलयावर आधारित आभामंडळ चिकित्सा पध्दत (नॅशनल हेल्थ स्कॅनिंग सिस्टीम)विकसित केली आहे.

ऊर्जा शरीराला ऊर्जा उपचारच अधिक योग्य ठरतो. कारण ह्या विश्वाची उत्पत्तीच ऊर्जेतुन झाली आहे.(बिग बँन्ग थिअरी ). ग्रह, तारे आणि सर्व जगच मुळात ऊर्जारुप आहे.

विषेश कॅमेऱ्यातून, ऊर्जेच्या प्रतिमेतून (काढलेल्या आभामंडळाचा फोटो-ऑरा फोटोग्राफी) सूक्ष्म शरीरातील चक्र, नाड्या यांना प्रत्यक्ष पाहून, त्यांची वैद्यकिय शास्त्राशी सांगड घालून भविष्यात असलेल्या व्याधी व त्यावर ऊर्जेच्या उपचारानंतर झालेला सकारात्मक बदल याचा अभ्यास चालू आहे.

त्याचप्रमाणे या तंत्रज्ञानाचा वापर करून तंत्र शास्त्राचा वनस्पतींवर होणारा परिणाम विविध आयुर्वेदिक औषधांचा तसेच शिळे आणि ताजे अन्नपदार्थ खाल्यावर शरीरावर होणारा परिणाम दृश्य स्वरूपात ऑरा फोटोग्राफीत दिसतो.

संशोधन कार्यासाठी ठोस पुरावे गोळा करण्याचे कार्य चालू आहे. कमी खर्चाच्या उपचार प्रणालीला ऊर्जीतावस्था आणणे, उपचारापूर्वी व उपचारानंतरचा सकारात्मक बदल दाखवण्याचे प्रयत्न सुरु आहेत.

यापुढेही जाऊन ऊर्जाशास्त्र आणि आभामंडळाचा अभ्यास याचे संशोधन करून आभामंडळ चिकित्सा पध्दत विकसित करणे. भारताची ग्रामीण अर्थव्यवस्था पाहता, ऊर्जावलयावर आधारित आभामंडळ चिकित्सा पध्दत विकसित करणे. हे आत्तापासूनच करायचे कार्य आहे.

सेंटर फॉर बायोफिल्ड इव्हॅल्युएशन ( आभामंडळाचे संशोधन व विश्लेषण सेंटर ) ठाणे, ही संस्था काही नि:स्वार्थी, नि:धर्मी, सेवाभावी व्यक्तींच्या माध्यमातून विशिष्ट हेतूने प्रेरित होऊन स्थापन केली आहे.

ऊर्जा शरिराला ऊर्जा उपचार अधिक योग्य ठरू शकतात. यावर विश्वास असणाऱ्या व्यक्तींनी या शास्त्राची माहिती, संघटीत/असंघटीत संस्था, संघटना, कंपन्या, कॉरपोरेट वर्ल्ड यांच्यापर्यंत पोचविण्याची जबाबदारी स्वीकारली आहे. तेथे काम करणारे सभासद वा कमर्चारी (Key Person) ह्यांच्या शरीरिक, मानसिक व भावनिक संतुलनाचा विचार ह्यांचा ऑरा काढुन स्पष्ट करणे, आणि योग्य उपचार पध्दतीने त्यांचे आरोग्य व कार्यक्षमता वाढविणे. हे महत्त्वाचे कार्य सुरु केले आहे.

हे महत्त्वाचे मुद्दे घेऊन संस्थेने या कामाला सुरुवात केलेली आहे. हे कार्य खूपच अवघड आहे, याची सर्वांनाच जाणीव आहे.

या मोठ्या कार्यासाठी त्यांचा विस्तार करण्यासाठी आपणा सर्वांचेच सहकार्य व आशिर्वाद अपेक्षित आहे. आजच्या तरून पिढीला विज्ञाननिष्ठ समज लवकर येते, त्याचा फयदा घेऊन भारतीय योगशास्त्राला अवगत असलेले हे गुढ विज्ञान आज पुन्हा विज्ञानाच्या सहा्याने प्रसतुत करणे हा या संस्थेचा हेतू आहे. नि:शुल्क व्याख्यान देताना ऑडियो, विडिओज स्लाइड शो यांचाही अंतर्भाव केला आहे.

या व्याख्यानामध्ये खालील मुद्दे स्पष्ट करण्यात येतात :-

(1)आभामंडळ (तजोवलय) म्हणजे काय? आणि संपुर्ण आरोग्य याबद्दल जागृकता.
(2) वैश्व चैतन्य (परमात्मा) वैश्वीक ऊर्जा, संकल्पना.
(3) कुंडलिनी शक्ती, नाड्या, चक्र, यांची संकल्पना.
(4) सूक्ष्म शरीर आणि त्यातल्या ऊर्जेच्या प्रवाहाची संकल्पना.
(5) सूक्ष्म ऊर्जेच्या वलयांचे (आभामंडळाचे ) छायाचित्रिकरण.
(6) निरोगी स्वास्थ्यासाठी प्रतिबंधात्मक उपाय आणि उपचार.

हे व्याख्यान सर्वांसाठी नि:शुल्क ठेवलेले आहे. कारण जास्तीत जास्त लोकांनी याचा लाभ घ्यावा ही इच्छा आहे.

संपर्कासाठी फोन नंबर :-
डॉ. अनुप देव 9969679160 / 2532 2875
डॉ. जयकृष्ण शिंदे 98339 55595
प्रवीण शिंदे 98214 57772
हार्दिक शहा 90297 30657
सौ. स्नेहल कोरगावकर 98696 13712.

सामान्यत: श्रीगणेशांचे अवतार देवतांच्या संरक्षणासाठी होतात. पण राक्षसांच्या संरक्षणासाठी झालेला अवतार आहे चतुर्भुज अवतार.

म्हणे दास सायास त्याचे करावे | जनी जाणता पाय त्याचे धरावे |
गुरूअंजनेवीण ते आकळेना | जुने ठेवणे मीपणे ते कळेना ||141||

कळेना कळेना कळेना ढल्íना | ढळे नाढळे संशयोही ढल्íना |
गळेना गळेना अहंता गळेना | बळे आकळेना मिळेना मिळेना ||142||

अविद्यागुणे मानवा ddऊमजेना | भ्रमे चूकले हीत ते आकळेना |
परीक्षेविणे बांधले दृढ नाणे | परी सत्य मिथ्या असे कोण जाणे ||143||

जगीं पाहता साच ते काय आहे | अती आदरे सत्य शोधूनि पाहे |
पुढे पाहतां पाहतां देव जोडे | भ्रम भ्रांतिं अज्ञान हे सर्व मोडे ||144||

सदा विषयो चिंतिता जीव जाला | अहंभाव अज्ञान जन्मासी आला |
विवेके सदा सस्वरूपी भरावे | जिवा उगमी जन्म नाही स्वभावे ||145||

दिसे लोचनी ते नसे कल्पकोडी | अकस्मात आकारले काळ मोडी |
पुढे सर्व जाईल कांही न राहे | मना संत आनंत शोधूनि पाहे ||146||

फुटेना तुटेना चळेना ढळेना | सदा संचले मीपणे ते कळेना |
तया एकरूपासि दूजे न साहे | मना संत आनंत शोधूनि पाहे ||147||

निराकार आधार ब्रधदिकांचा | जया सांगता सीणली वेदवाचा |
विवेके तदाकार ह्ऊोनि राहे | मना संत आनंत शोधूनि पाहे ||148||

जगी पाहता चर्मचक्षी न लक्षे | जगी पाहता ज्ञानचक्षी न रक्षे |
जगी पाहता पाहणे जात आहे | मना संत आनंत शोधूनि पाहे ||149||

नसे पीत ना श्र्वेत ना शाम कांही | नसे व्यक्त अव्यक्त ना नीळ नाही |
म्हणे दास विश्वासता मुक्ति लाहे | मना संत आनंत शोधूनि पाहे ||150||

- श्री रामदासस्वामी लिखित मनाचे श्लोक (क्रमशः)

अनघा प्रकाशन दिवाळी अंक २०१८ मध्ये प्रा. पु. द. कोडोलीकर यांनी लिहिलेला हा लेख

तत्कालीन मुंबई विद्यापीठाचे कुलगुरु आदरणीय डॉ. टी. के टोपे यांच्या शिफारसीमुळं मी वसईत प्राचार्य म्हणून रुजू झालो. त्याकाळी वसईगाव ही ग्रामपंचायत होती. त्यामुळं प्राध्यापकांना नियमाप्रमाणं घरभाडे, अन्य भत्ते मिळत नव्हते. बाहेरील प्राध्यापक इथं आर्थिक अडचण सोसून येण्यास तयार नव्हते. आर्थिक पात्रता असलेले विद्यार्थी मुंबईतील
महाविद्यालयात प्रवेश घेत. मुंबईच्या नामवंत महाविद्यालयांच्या प्राचार्यांनी मोठ्या मनानं सहाय्य केले. आपले उत्तम प्राध्यापक दिले. हळूहळू परिस्थिती बदलली. पण प्रारंभी काही वर्षे अडचणींना तोंड देऊन मी महाविद्यालयाला स्थैर्य प्राप्त होण्यासाठी प्रयत्न केले. मी साहित्याचा विद्यार्थी. इंग्रजीचा प्राध्यापक.त्यामुळं मराठी बरोबरच इंग्रजी साहित्याचं मी वेळ काढून वाचन करीत असे. विनोदी वाङ्मय हे इंग्लंडचं खास वैशिष्ट्य! चॉसर पासून ते शेक्सपियर पर्यंत, डिकन्स पासून ते प्रिस्टले, वुडहाऊसपर्यंत या सर्व प्रतिभासंपन्न लेखकांनी विनोदी नाटकं, कादंबऱ्या लिहिल्या. उत्तम, दर्जेदार विनोद निर्मिती एकूण समाजाच्या अभिजात संस्कृतीची साक्ष देते!

मी संभाषणातून अधूनमधून विनोदी बोलतो. त्याचप्रमाणं आपण विनोदी लेखन करावं असं मला राहून राहून वाटतं.

मी कोकण साहित्यपरिषदेच्या कार्यात सहभागी असताना सुप्रसिद्ध साहित्यिक श्री. राजा राजवाडे यांच्याशी माझा परिचय झाला. ते खूप विनोदी लेखन करीत. एकदा रत्नागिरी ते मुंबई कारनं प्रवास करताना त्यांच्या गाडीला अपघात झाला. दुर्दैवानं त्या अपघातात ते गेले ! प्रत्येक वर्षी ते दिवाळी अंक काढत असत.त्यांच्या अपघाती मृत्युमुळं त्यांच्या पत्नी, त्यांचे सुपुत्र प्राचार्य माधव यांना धक्का बसला. पण त्यांनी आपल्या पित्याच्या दुर्दैवी देहावसानानंतर दिवाळी अंक प्रसिद्ध करण्याचा निर्णय घेतला. श्री. राजवाडे यांनी एक विनोदी कादंबरी लिहावयास घेतली होती. पण ती अर्ध्यावरच राहिली. प्रा. माधव राजवाडे यांनी ही अडचण श्री. माधव गडकरी, प्रा. वि.शं. चौघुले याच्यापुढं मांडली. मी समोरच होतो. त्यांना मी ती कादंबरी पूर्ण करण्याचं आश्वासन दिलं. विनोदी लेखन करण्याची संधी सहजच चालून आली होती मी ती कादंबरी पूर्ण केली. सर्वांनीच माझ्या या प्रयत्नाचं कौतुक केलं.

त्यानंतरही मी अधूनमधून विनोदी लेखन करण्याचा प्रयत्न केला. 'मी मुख्यमंत्री झालो तर' या विषयावर विद्यार्थ्यांना लेख लिहायला सांगितले जाते. विद्यार्थी, विद्यार्थिनी आपल्या लेखात आपल्या अधिकाराचा (गैर) वापर करुन आपण संपत्ती कशी कमावणार, आपल्या नातेवाईकांचं कसं भलं करणार याचं वर्णन करतात. 'मन की बात' द्वारे पंतप्रधान जनतेशी संवाद साधतात. एक सामान्य पोलीस 'मन की बात' द्वारे आपल्याला होणाऱ्या त्रासाचं आणि वरिष्ठांकडून होणाऱ्या छळाचं वर्णन करतो. बडे अधिकारी मंत्री सर्वकाही करतात. पण गरीब बिचारा पोलीस मात्र अडकतो. पैशाअभावी तो कोर्टकचेऱ्या, बडे वकील यावर पैसे खर्च करु शकत नाही. ही त्याची 'मन की बात' मी विनोदी पद्धतीनं कथन केली. एक महाविद्यालय. तेथे एक विद्वान उत्तम विद्यार्थीप्रिय प्राध्यापक, प्राचार्यासह अनेक प्राध्यापकांना त्याची विद्यार्थी, पालकप्रिय प्रतिष्ठा अस्वस्थ करते. त्यांच्यावर एक प्राध्यापिका अतिप्रसंग केल्याचा आरोप करते. प्रत्यक्ष न्यायालयात कॅमेऱ्यामधील चौकशीत ती प्राध्यापिका रडते आणि सर्वांनी माझ्यावर ‘अतिप्रसंग केल्याचा बहाणा करते.' असा दबाव आणला म्हणून मी खोटे आरोप केले असे न्यायाधीशांना सांगते. मी अशा कथा लिहिल्या. त्या मासिकात प्रसिद्धही झाल्या. विनोदी लेखन करण्याची माझी अजूनही तीव्र इच्छा आहे. माझे लेखन विनोदी आहे की हे विनोदी लेखन म्हणजे एक 'विनोदच' आहे असेही म्हणतील पण विनोदी लेखक म्हणून लिहिण्याची इच्छा मात्र माझ्या मनात शत्रूंवर हल्ला करण्यासाठी लपून बसलेल्या सैनिकांप्रमाणं आजही माझ्या मनाच्या एका कोपऱ्यात ही इच्छा दबा धरुन बसलेली आहे. बऱ्याच वेळा शत्रू आसपास आल्याची खबर मिळते. झाडाझुडपात लपून बसलेल्या शत्रूंच्या हालचालीची खबर मिळते. सैनिक गोळीबार करतात. शत्रू सावध होतो. माझ्या विनोदी लेखनाच्या या गंभीर प्रक्रियेत असेही काही घडत राहते. त्यामुळं विनोदी लेखक म्हणून सातत्यानं लेखन करण्याचे मनोरथ आकाशात दाटलेले मेघ सोसाट वाऱ्यानं विखुरले जावे त्याप्रमाणे माझे मनोरथ एक प्रचंड भिंत कोसळावी त्याप्रमाणं अलगद कोसळतात. हे असं का होतं हे माझ्या मनाला समजत नाही. पण त्याची खंत मात्र माझ्या मनाला अस्वस्थ करते. यासाठी मी एखाद्या नामवंत मनोवैज्ञानिकांना माझे मन उघडे करुन माझी ही खंत, मनातील सल स्पष्ट करुन त्यांचा सल्ला, मार्गदर्शन घेण्याचा गंभीरपणे विचार करत आहे!

सध्या समाजात उघडपणे दिसणारी विसंगती मला विनोद लेखन करण्यास अधूनमधून अस्वस्थ करते. राजकीय क्षेत्रात नेते एकमेकांविरुद्ध 'तुम्ही चोर' असे प्रच्छन्नपणे आरोप करण्यात जितके पारंगत आहेत. तितकेच त्यांना वंदनीय असणाऱ्या थोरपुरुषांच्या पुतळ्यांची उंची वाढवण्यात मग्न आहेत! ही विसंगती माझी झोप उडवते.'पुरुषप्रधान संस्कृतीमध्ये आपले स्थान समाजात अत्यंत गौण आहे' असा नारा नारी मंडळी छेडतात पण त्याच नारी – महिला विवाहानंतर पुरुषांवर वर्चस्व गाजवतात. त्यामुळं आता स्त्रीमुक्ती ऐवजी पुरुषमुक्ती असा नारा देण्यात येईल असे मला वाटतं! सध्या फॅशन्सचे युग आहे. अनेक आकर्षक जाहिराती, चित्रपट, मालिकेमधील अभिनेत्रींच्या केशभूषा, वस्त्रे यांचे (अंध) अनुकरण तरुणी करतात, मग साहजिकच तरुणांची मने विचलीत होतात. पण आता त्यांच्या पोटात 'मीटू' मुळे भीतीचा गोळा उठला आहे! सर्व क्षेत्रांत विसंगतीचे थैमान आहे. विनोदी लेखनासाठी हे विषय मला सतत खुणावतात. पण 'संध्याछाया भिवविती हृदया!' ही माझी आजची शारीरिक आणि मानसिक अवस्था! त्यामुळं विनोदी लेखक होण्याचं काय म्हणतात ते स्वप्न की काय ते अधुरेच राहणार हे नक्की. हीच एक खंत माझ्या मनाला सतत डॉक्टरांच्या इंजेक्शनच्या टोचणीप्रमाणे टोचत राहणार. त्यामुळं काही मिनिटं गुंगी येणार! पण त्याला आता माझा म्हणाल तर ईश्वराचाही इलाज नाही!

-- प्रा. पु. द. कोडोलीकर

(अनघा प्रकाशन दिवाळी अंक २०१८ मधून)

शिवसेना या संघटनेची स्थापना १९ जून १९६६ रोजी झाली. ८० टक्के समाजकारण आणि २० टक्के राजकारण या धोरणाने स्थापन झालेल्या संघटनेचे मा. प्रबोधनकार ठाकरे यांनी शिवसेना असे नामकरण केले.

मा.प्रबोधनकार ठाकरे यांच्या खोलीत अवघ्या १८ जणांच्या साक्षीने ‘शिवसेने’ची स्थापना झाली होती. मराठी माणसासाठी लढणारी आक्रमक संघटना यापुरतीच शिवसेनेची कार्यकक्षा सीमित होती. स्थापनेनंतर एक महिन्याने झालेल्या बैठकीत उपस्थितांनी शपथ घेतली होती. या शपथेचा मसुदा होता आपली मालमत्ता परप्रांतीयांना विकू नये, मराठी ग्राहकांशी विनयाने वागावे, मराठी नोकर नेमावे, मराठी शाळा, संस्थांना मदत करावी, मराठी बांधवांची गृहरचना संस्था काढावी, मराठी सण-समारंभांत भाग घ्यावा, मराठी बांधवांच्या मदतीला धावा याबरोबरच इंग्रजी टायपिंग शिकावे, आळस झटका, उडपी हॉटेलवर बहिष्कार टाकावा, मराठी व्यावसायिकाची उमेद वाढवा, त्याला नामोहरम करू नका, राज्यात कोठेही काम करण्याची मानसिकता जोपासा. शिवसेनेची स्थापना झाल्यावर २६ जून १९६६च्या ‘मार्मिक’मध्ये शिवसेनेचे बोधचिन्ह म्हणून डरकाळ्या फोडणारा ‘वाघ’ छापण्यात आला. सोबत शिवराय होतेच. पार्श्वभूमीवर महाराष्ट्राचे चित्र आणि ‘मराठा तितुका मेळवावा, महाराष्ट्र धर्म वाढवावा’ हे वचन लिहिले होते आणि मोठ्या अक्षरात मराठी माणसाच्या या संघटनेचे नाव छापले होते ‘शिवसेना’!

शिवसेनेचा पहिला मेळावा ३० ऑक्टोबर १९६६ रोजी शिवाजी पार्कवर आयोजित करण्यात आला. या मेळाव्याला तब्बल चार लाख लोक जमले होते. ‘मार्मिक’ वगळता इतर कोणत्याही वर्तमानपत्रात शिवसेनेच्या शुभारंभाच्या मेळाव्याची घोषणा अथवा जाहिरात नव्हती. तरीही मुंबई आणि महाराष्ट्रातल्या अन्य भागांतून मेळाव्याला भरघोस प्रतिसाद मिळाला. शिवाजी पार्क खच्चून भरले होते. विशेष म्हणजे, दादर रेल्वे स्थानकावरून शिवाजी पार्ककडे जाणारे रस्ते फुलून गेले होते. शाहीर साबळे यांच्या गाण्याने मेळाव्याची सुरुवात झाली. मेळाव्याला महिलांची उपस्थिती लक्षणीय होती. या मेळाव्याला मार्गदर्शन करताना प्रबोधनकार म्हणाले, ठाकरे कुटुंबाचा असलेला हा बाळ मी तुम्हाला, या महाराष्ट्राला आज अर्पण करत आहे!

शिवसेनेच्या पहिल्या मेळाव्याची मार्मिकमधील जाहिरात.

मराठी माणसाच्या न्याय हक्कांसाठी लढणाऱ्या शिवसेनेचा भव्य मेळावा.

मार्मिक कचेरी :
७७- ए रानडे रोड, शिवाजी पार्क,
मुंबई-२८, डीडी
फोन ‌: ४५२८९२
दि. २७ आक्टोबर १९६६
जय महाराष्ट्र वि. वि.
महाराष्ट्राचे दैवत श्री छत्रपती शिवाजी महाराज यांच्या स्फूर्तिदायक चरणांवर प्रतीक्षेचा माथा ठेवून महाराष्ट्राच्या पुनरुत्थानासाठी सिद्ध झालेल्या शिवसेना सैनिकांचा मेळावा रविवार दि. ३० आक्टोबर १९६६ रोजी सायंकाळी ५.३० वाजता, शिवाजी पार्क, दादर येथे.
भरणार आहे. आपण महाराष्ट्राचे निष्ठावंत अभिमानी. आपण या मेळाव्याला जातीने हजर राहावे, अशी शिवसैनिकांच्या वतीने मी आपणास विनंती करत आहे.
आपला नम्र, महाराष्ट्रसेवक
- बाळ ठाकरे

शिवसेनेचा इतिहास अनेक प्रकारे लिहिला जाईल. पण त्यातील दोन गोष्टी इतिहासाला ठामपणे लिहाव्याच लागतील. त्या दोन गोष्टी म्हणजे शेवट पर्यत एका पक्षाचा एकच नेता आणि दुसरी गोष्ट म्हणजे राजकारणात राहून जात न माणणारा आणि मित्रता कायम जपणारा नेता. असा माणूस राजकारणात आता होणे नाही. दिलेला शब्द न मोडणारा, ‘तुझी जात कोणती’ असे न विचारता निवडणुकीत तिकीट देणारा आणि १९९५चे मंत्रिमंडळ महाराष्ट्रातील सर्व छोटय़ा-मोठय़ा जातींचे तयार करून सामाजिक समतेच संदेश देणारा देशातील एकमेव नेता म्हणजे मा.बाळासाहेब ठाकरे.

शिवसेनेचे सामर्थ्य वाढले ते सामान्य माणसाला बाळासाहेबांनी ताकद देऊन मोठे केले आणि ते स्वत: सत्तेपासून दूर राहिले म्हणून. आपल्याभोवती जमलेल्या सवंगड्यांवर त्यांनी विश्वास टाकला. त्यांना मोठे केले. आज महाराष्ट्रात बाळासाहेबांमुळे राजकारणात मोठी झालेली जी माणसे आपण पाहतो आहोत, ती माणसे मनमोकळेपणाने आपल्या यशाचे सर्व श्रेय बाळासाहेबांना देतात, त्यात संकोच करीत नाहीत.

संकलन: संजीव वेलणकर.

९४२२३०१७३३

पुणे.