प्रकाशन दिनांक :- 02/05/2004 ‘

निवडणुकीच्या पृष्ठभूमिवर मतदारांना आकर्षित करण्यासाठी विविध राजकीय पक्षांनी ‘दृष्टीपत्र’ (व्हिजन डॉक्युमेंट) प्रकाशित केले. या दृष्टीपत्राच्या माध्यमातून देशाच्या विकासाचे आकर्षक चित्र या पक्षांनी चितारले असले तरी या चित्रात रंग भरण्याची क्षमता आपल्याकडे आहे की नाही, हा चिंतनाचा प्रश्न ठरतो. राजकीय पक्ष मतदारांना आकर्षित करण्यासाठी निवडणुकीच्या काळात बऱ्याच घोषणा करीत असतात.

“प्रत्येकाला आपण आनंदात असावं असं वाटणं हा मनुष्यस्वभाव झाला व आपल्यासारखंच इतरांनीही आमंदात असावं असं वाटण ही माणुसकी झाली..” हे पुलंचं ‘पाचामुखी’ या पुस्तकातलं वाक्य. किती गहन अर्थ भरलाय या वाक्यात..! पण होतं काय, की आपण ते वाचतो, पांच मिनिटं भारावल्यासारखं होतो आणि पुन्हा मी, माझं सुरू करतो..

श्रीविद्यां शिववामभागनिलयां ह्रींकारमन्त्रोज्ज्वलां
श्रीचक्राङ्कित बिन्दुमध्यवसतिं श्रीमत्सभानायकीम् ।
श्रीमत्षण्मुखविघ्नराजजननीं श्रीमज्जगन्मोहिनीं
मीनाक्षीं प्रणतोऽस्मि संततमहं कारुण्यवारांनिधिम् ॥ ३॥

श्रीविद्यां- आई जगदंबेच्या तात्त्विक स्वरूपाचे निरूपण करणाऱ्या शास्त्राला श्रीविद्या असे म्हणतात.

शिववामभागनिलयां- भगवान शंकरांच्या अर्ध्या डाव्या भागामध्ये निवास करणारी.
स्त्री आणि पुरुषाच्या शरीराचा विचार करताना शास्त्रात पुरुषाचे उजवे तर स्त्रीचे डावे अंग पवित्र स्वरूपात वर्णन केले आहे. पुरुष सामान्यतः बुद्धिप्रधान असतो तर स्त्री सामान्यत: भावनाप्रधान.
अर्धनारीनटेश्वर स्वरूपात उजवे अंग भगवान शंकरांचे तर डावे अंग आई जगदंबेचे असते. दोघांचाही पवित्र भागाचे एकत्रीकरण. परमपवित्र असे हे स्वरूप.

ह्रींकारमन्त्रोज्ज्वलां- ह्रीं या मंत्राने प्रकाशित असणारी. त्या स्वरूपात विश्वाला मार्गदर्शन करणारी. त्याच्या आधारे साधकांना दर्शन देणारी.

श्रीचक्राङ्कित बिन्दुमध्यवसतिं- श्रीयंत्र याच्या मध्यभागी असणाऱ्या बिंदूवर निवास करणारी, श्रीमत्सभानायकीम् - श्री म्हणजे वैभव. त्याने युक्त असल्यामुळे भगवंताला श्रीमत्, श्रीमान असे म्हणतात. त्यांची सभा अर्थात हे संपूर्ण विश्व. या जगाची नायिका ती श्रीमत्सभानायकी.

श्रीमत्षण्मुखविघ्नराजजननीं- सहा मुख असल्यामुळे त्यांना षण्मुख असे म्हणतात ते कार्तिकेय, स्कंद. विनायक अर्थात भगवान शंकर पार्वती च्या घरी झालेले श्री गणेश अवतार. यांची जननी.माता.

श्रीमज्जगन्मोहिनीं- संपूर्ण जगाला आकर्षित करणाऱ्या,

मीनाक्षीं प्रणतोऽस्मि संततमहं कारुण्यवारांनिधिम् - कारुण्याचा जणू काही महासागर असणाऱ्या, आई जगदंबा मीनाक्षीला मी सतत वंदन करतो.

-- प्रा. स्वानंद गजानन पुंड

“ॐ” हे अक्षर हिंदू धर्मियांकरीता अत्यंत महत्वाची आणि पवित्र धार्मिक बाब असली तरीही एवढ्यापुरताच ह्या अक्षराचे महत्व मर्यादित नाही. ॐ नामाचा नियमित जप आरोग्याच्या दृष्टीनेही अतिशय फायदेशीर ठरू शकतो.

आपल्या सूर्याला जशी ग्रहमाला आहे, तशाच ग्रहमाला इतर अनेक ताऱ्यांनाही आहेत. आतापर्यंत अशा हजारो ग्रहमाला आणि त्यातील ग्रह शोधले गेले आहेत. इतर ताऱ्यांभोवतालचे हे ग्रह ‘बाह्यग्रह’ या नावानं ओळखले जातात. हजारोंच्या संख्येत आढळलेल्या या बाह्यग्रहांपैकी अनेक बाह्यग्रह स्वतःची वेगवेगळी वैशिष्ट्यं बाळगून आहेत.

सुभेदार रतन सिंग १० ऑगस्ट, २०१६ रोजी वयाच्या ९२व्या वर्षी वृद्धापकाळाने मरण पावले. आमच्या प्रसारमाध्यमांनी बारीकशी बातमी दिली. साहजिकच आहे. वाचकांच्या मनात थोडीदेखील राष्ट्रीय भावना निर्माण होता कामा नये, असंच आपल्या माध्यमांचं अलिखित धोरण आहे. विविध प्रकारच्या राजकीय, सामाजिक खर्याा-खोट्या ‘कॉन्ट्रोव्हर्सीज’ उभ्या करायच्या आणि लोकांचं चित्र त्यात गुंतवून ठेवायचं; ‘नॉन-इश्यूज’ ना ‘इश्यूज’ बनवायचं आणि खर्याय ‘इश्यूज’ पासून जनतेचं लक्ष दूर न्यायचं, हे खरं अलिखित धोरण आहे.

येत्या १५ ऑगस्ट ला आपल्या स्वातंत्र्याला ७० वर्षे होतील. आपल्याबरोबर अथवा आपल्या नंतर स्वातंत्र्य मिळालेले काही देश कितीतरी पुढे निघून गेले. आपली देशभक्ती फक्त ह्या दिवसापुरती आहे का? देशासाठी आपण काय करणार किंवा काय केले पाहिजे ह्याचा विचार आपल्या नागरिकांमध्ये कधी रुजणार?

प्रसिद्ध त्वचारोग तज्ञ डॉ. किरण नाबर यांनी दैनिक लोकसत्ताच्या संपादकांना लिहिलेले पत्र वाचा आणि पुढेही पाठवा....

प्रति,
संपादक,
दैनिक लोकसत्ता.
महाशय,

आपल्या वर्तमानपत्रात गेले कित्येक दिवस यू बी फेअर व नो स्कार मलमाच्या पान-पान भरून जाहिराती येत आहेत. या मलमांमध्ये स्टीरॉइड हे औषध आहे. ही मलमे चेहऱ्यावर लावल्यामुळे मुरमे येणे , त्वचा पातळ बनणे, त्वचा कायमची लाल बनणे, स्त्रियांच्या चेहऱ्यावर केस उगवणे, चेहऱ्याची आग होणे, चेहरा फार हळवा (Sensitive) बनणे,चेहऱ्यावरील रक्तवाहिन्या स्पष्ट बनणे असे अनेक दुष्परिणाम आम्हा त्वचारोगतज्ञांना पहावयास मिळतात.

या जाहिरातींना भुलून सर्वसामान्य तरुण मुले व मुली त्वचेवर तकाकी यावी व त्वचा गोरी व्हावी म्हणून अशी मलमे वापरण्याची दाट शक्यता आहे. या मलमांनी त्वचा तात्पुरती उजळ वाटेल देखील पण एक दोन महिन्यात वर उल्लेख केलेले दुष्परिणाम त्यांना होण्याची दाट शक्यता आहे.

आपणाला अन्न व औषध प्रशासनाने नोटीस पाठवून या मलमांचे दुष्परिणाम असल्यामुळे अशा प्रकारच्या जाहिराती आपल्या वर्तमानपत्रात करण्यास मनाई केली होती.

एवढे झाल्यानंतर तरी एक सामाजिक बांधीलकी म्हणून आपण अशा मलमांच्या जाहिराती आपल्या वर्तमानपत्रात प्रसिध्द न करणे अपेक्षित होते.

Advertisement Standard Council of India ने देखील या मलमांच्या जाहिराती करू नयेत असा निर्णय दिला होता.

फक्त भरपूर पैसा मिळतो म्हणून अशा प्रकारच्या मलमांच्या जाहिराती आपल्या वर्तमानपत्रात छापणे हे आपल्या सारख्या मराठीतील अग्रेसर वर्तमानपत्राला निश्चितच शोभा देणारे नाही.

आम्हा त्वचारोगतज्ञांच्या अखिल भारतीय संघटनेने जनतेशी बांधिलकी म्हणून स्टीरॉइड मलमांच्या गैरवापराविरुध्द देशव्यापी मोहीम हाती घेतली आहे. या मोहिमेच्या अंतर्गत आम्ही वर्तमानपत्रात स्टीरॉइडच्या दुष्परिणामांवर लेख लिहितो, सर्वसामान्यांसाठी सोशल मिडियावर लेख, पोस्टर व व्हिडिओ उपलब्ध करतो, डॉक्टर्स व केमिस्टसाठी लेक्चर्स देतो व स्टीरॉइड मलमांची तीव्रता, त्यांचे दुष्परिणाम याबद्दल त्यांचे प्रबोधन करतो . तसेच अन्न व औषध प्रशासनातील अधिकाऱ्यांना भेटून अशा प्रकारे जनसामान्यांना अपाय होणाऱ्या मलमांवर कारवाई करण्याची मागणी करतो.

पण आपल्या वर्तमानपत्रांसारखी अव्वल वर्तमानपत्रे अशा प्रकारे पैशासाठी समाजाला अपायकारक अशा मलमांच्या पानभर जाहिरातीला आपल्या वर्तमानपत्रात स्थान देऊन आमच्या कामगिरीवर बोळा फिरवितात.

हे आपणाला योग्य वाटते का ? सामान्य नागरिकाला या दुष्परिणामांची कल्पना नसल्याने तो ही मलमे खरेदी करेलही, पण आपल्याला पूर्ण कल्पना असताना देखील आपण अशा प्रकारे जाहिरात प्रसिद्ध करून सामान्य माणसाच्या चेहऱ्याचे आरोग्य धोक्यात घालीत आहात. आपण लवकरच याबद्दल खुलासा करावा व याप्रकारे जाहिरात देऊन सामान्य नागरिकांच्या चेहऱ्याचे आरोग्य वेठीस धरू नये, ही नम्र विनंती.

आपला विश्वासू ,

डॉ. किरण नाबर
त्वचारोगतज्ञ , अलिबाग.

( स्टीरॉइड वापराविरुद्ध अखिल भारतीय त्वचारोगतज्ञ संघटनेच्या मोहिमेचा महाराष्ट्र राज्य समन्वयक )

१६ डिसेंबर २०१५ रोजी पाठविलेल्या पत्राला २० दिवसांनंतरही उत्तर आलेले नाही . सामाजिक बांधिलकीच्या गोष्टी करणाऱ्या अग्रेसर वर्तमानपत्राकडून ही अपेक्षा नव्हती.असो. निदान या जाहिरातीच्या आहारी जाऊन तरुणांनी आपला चेहरा खराब करू नये म्हणून हे पोस्ट जास्तीत जास्त शेअर करा .

पोलिस, राजकारणी आणि माफियांच्या चक्रव्यूहात अडकलेल्या एका कर्तव्यदक्ष पोलिस अधिका-याची कशी ससेहोलपट होते याचे वास्तव दर्शन घडवणा-या ‘अर्धसत्य’ या चित्रपटाने १९८३ मध्ये चांगलीच खळबळ माजवली होती.

लब्ध्वा सकृत् त्रिपुरसुन्दरि तावकीनंकारुण्यकन्दलित कान्तिभरं कटाक्षम् ।
कन्दर्पकॊटिसुभगास्त्वयि भक्तिभाजः
सम्मोहयन्ति तरुणीर्भुवनत्रयॆऽपि ॥ ४ ॥

खरी बुद्धिमत्ता ती जी इतरांना बुद्धी संपन्न करते. खरे वैभव ते जे इतरांना वैभवसंपन्न करते. त्याच प्रमाणे खरे सौंदर्य तेच की ज्याच्या संपर्काने इतरांना सौंदर्य प्राप्त होते. आई जगदंबेचे सौंदर्य तसेच आहे. तिच्या नेत्र कटाक्षांचे हे आगळे वैभव सांगताना, पूज्यपाद आचार्य श्री म्हणतात,

लब्ध्वा सकृत् त्रिपुरसुन्दरि तावकीनं-

त्रिपुरसुन्दरि- हे त्रिभुवनसुंदरी !

तावकीनं- तुझी

लब्ध्वा- प्राप्त करून

सकृत्- एकदाच, सहजपणे.

कारुण्यकन्दलित- कारुण्याने परिपूर्ण भरलेली, कारुण्य ओसंडून वाहत असलेली,

कान्तिभरं -तेज:पुंज

कटाक्षम् - नेत्र कटाक्ष.
अशाप्रकारची आई जगदंबेची दृष्टी प्राप्त झाल्यावर होणारा अद्वितीय लाभ आचार्यश्री सांगत आहेत. त्या दृष्टीचे सौंदर्य सांगताना ते म्हणतात,

कन्दर्पकॊटिसुभगा- कंदर्प म्हणजे मदन. सौंदर्याचे आपल्यासमोर असलेले सगळ्यात मोठे परिमाण. त्याच्या कोट्यावधी पट सुंदर अशी ती, कन्दर्पकॊटिसुभगा.

त्वयि भक्तिभाज:- तुझ्या भक्तीला पात्र असणारी.

तरुणी- अन्य समस्त सुंदरी.

सम्मोहयन्ति- मोहित करतात.

भुवनत्रयॆऽपि- तीनही लोकांना.

अर्थात आई जगदंबेच्या वर वर्णन केलेल्या गुणांनी युक्त असलेली कृपादृष्टी प्राप्त झाल्याने त्या सौंदर्याने क्षमता प्राप्त झालेल्या स्वर्गीच्या रंभा, तिलोत्तमा, उर्वशी, मेनका इत्यादी अप्सरा संपूर्ण त्रिभुवनाला मोहित करतात.
त्यांच्या नजरेतील ती मोहन शक्ती मूलतः आदिशक्तीची आहे.

तिच्या भक्तीने इतरांना ती शक्ती प्राप्त होते हे आईचे खरे वैभव आहे.

-- विद्यावाचस्पती प्रा. स्वानंद गजानन पुंड