१९७० : चेंडूला फार मोठी फिरक न देता लेगस्पिनरने ६०० बळी मिळविणे आहे खरे पण या दिवशी जन्मलेल्या अनिल कुंबळेने ते खरे करून दाखविलेले आहे. केवळ दिशेवरील नियंत्रण आणि उसळीमुळे जम्बो खूप चांगला गोलंदाज ठरला.

मडेलिनचा जन्म लियॉन फ्रांस येथे झाला.तिचे वडील एक fabric designer होते. मडेलिनचे लग्न 19 व्या  वर्षी मारसेल लवींज बरोबर झाले.तिला दोन मुले  झाली गाय आणि नोएल,  तिच्या नवऱ्याला दुसऱ्या महायुद्धात तुरुंगवास झाला.पण  त्याला 1943 मध्ये जर्मनीने सोडून दिले. पुढे त्या दोघांत पटेनासे झाले.

मागील वर्षी नागपूरमध्ये रामनगर स्थित खुल्या मैदानात आम्ही, मनपा नागपूर यांच्या सौजन्याने 38000 लिटर पाण्याचा कृत्रिम तलाव तयार करून, नागपूरकरांना पर्यावरणाचा विचार करून या तलावात गणेश मूर्ती विसर्जन करण्याचा आग्रह केला. आमच्या योजनेला भरघोस प्रतिसाद मिळाला, व जवळपास 1600 ते 1700 गणपती लोकांनी या तलावात विसर्जित केले.

या वर्षी सुद्धा आम्ही अनंत चतुर्दशीला लोकांना असेच आवाहान केले, आणि विसर्जनाचा आकडा 2200 पार केला. सकाळी 9 पासून लोकांनी विसर्जनाची सुरवात केली व रात्री साडेअकरा पर्यंत लोकांचे लोंढे येतंच होते. आमच्या कार्याची महापौरांनी दखल घेतली, आणि पुढील वर्षापासून अजून चांगल्या सुविधा देण्याचे आश्वासन दिले. मागील वर्षी आमच्या तलावात फक्त घरगुती गणपती आले होते, या वर्षी पाच फुटपर्यंतचे मंडळांचे, तसेच सोसायट्यांचे गणपती सुद्धा विसर्जित करून मंडळांनी आपले पर्यावरण प्रेम व्यक्त केले.

नेहेमी प्रमाणे काही नाठाळ अतिउच्च वर्गातील बुद्धयांक कमी असलेले लोक, आपल्या पंधरा वीस लाखाच्या गाड्या उडवत आले, आमच्याशी मुजोरी केली, आणि नैसर्गिक तलावात मूर्ती विसर्जित करून टेंम्बा मिरवत निघून गेले. गमतीचा भाग म्हणजे त्यांची शाळेत जाणारी मुले आपल्या आई वडिलांच्याकडे हताश नजरेने गाडीत पहात बसलेली दिसली. त्यांच्या नजरेत आई वडिलांच्यावरची किव स्पष्ट दिसत होती. यात मुजोरी करणाऱ्यात पुणे, सांगली येथील प्रख्यात सोने व्यापारी ज्यांनी काही वर्षांपूर्वी नागपूर मध्ये दुकान उघडले आहे हे सुद्धा होते. यांना सुशिक्षित म्हणायचे का याचा विचार करायची वेळ आली आहे. आश्चर्य म्हणजे एक उच्च शिक्षित प्रख्यात चर्म रोग तज्ज्ञ सुद्धा असेच वागले.

मध्यम वर्ग, उच्च मध्यम वर्ग, गरीब तसेच झोपडपट्टीतील लोकांनी आमच्या कार्याला उस्फूर्द प्रतिसाद दिला, त्यांचे आम्ही आभारी आहोत. हेच लोक खऱ्या अर्थाने सुसंस्कृत, सुशिक्षित आहेत हे माझे मत पक्के झाले आहे. माझ्यासोबत नागपूरमधील प्रख्यात चार कॉलेजेसच्या जवळपास 100 गुणी विद्यार्थ्यांनी दिवसभर मेहनत केली, यात रायसोनी इंजिनीयरिंग कॉलेज, सिटी प्रीमियर कॉलेज, हिस्लॉप कॉलेज, आणि बिंझाणी महाविद्यालय, यांचा आवर्जून उल्लेख करतो. आम्ही प्रत्येक गणपती सोबत आमच्या तलावावर येणाऱ्या लोकांचे टाळ्यांच्या गजरात स्वागत करत होतो, तसेच लहान मुलांचे (बच्चे कंपनी) पर्यावरण पूरक विसर्जन केल्याबद्दल चॉकलेट देऊन आभार मानले.

विजय लिमये (9326040204)

ईको फ्रेंडली लिविंग फाऊंडेशन

अफ़गाणिस्तानात ज्यांचे हितसंबंध गुंतलेले आहेत त्यात अमेरिका भारत, पाकिस्तान, इराण आणि चीन हे प्रमुख देश आहेत. भारताने अफ़गाणिस्तानमध्ये आजवर केलेली गुंतवणूक काही अब्ज डॉलर्सच्या घरात आहे. तिथली संसद ,हेरात प्रांतात उभारलेलं ‘सलमा’ धरण भारत-अफ़गाणिस्तान मैत्रीचं प्रतीक म्हणून ओळखलं जातं.

१९४७ : ऑस्ट्रेलियन क्रिकेटचा एक उत्तम मासला असलेल्या रॉड मार्शचा जन्म.

१९६८ : पदार्पणातच देशाचे नेतृत्व करावयास लागणे ही झोप लागू न देणारी जबाबदारी आहे पण आज जन्मलेल्या ली जर्मोनला पदार्पणाच्या सामन्यातच न्यूझीलंडचे नेतृत्व करावे लागले.

बऱ्याच वेळेला आपण एखाद्या माणसाला त्याच्या कपड्यावरून किंवा पेशावरून जोखण्याची चूक करतो. एखादा साधा सरळ आणि समाजाच्या सर्वात खालच्या स्तरावरची व्यक्ती कधी काय शिकवून जाईल हे सांगता येत नाही. अगदी अलीकडे माझ्याबाबतीत अशी गोष्ट घडली.

कल्याणी ताई आमच्या एका व्याख्यानात म्हणाल्या होत्या- ” देव आपली परीक्षा पाहात असतो. ११ वाजून ५९ मिनिटांपर्यंत तो मदतीला येत नाही, पण (भक्तांचे) १२ ही वाजू देत नाही.” अस्सी घाटावर शांतपणे दिवे सोडणाऱ्या सनी – साक्षी बरोबर आम्हां पती-पत्नीलाही त्यावेळी कल्याणी ताईंच्या वाक्यामागे साक्षात काशी विश्वेश्वर उभा असलेला जाणवला.

सिंफनी ही साधारणपणे चार भागांची बनलेली असते. हे चारही भाग जरी एकमेकांशी संबंधित असले, तरी या चारही भागांचं स्वरूप स्वतंत्र असतं; तसंच या प्रत्येक भागात हजारो स्वर असू शकतात.

आपणास माहिती आहे का की टोमॅटो ही भाजी नसून गर असलेले फळ आहे. टोमॅटोचा वापर आपण विविध प्रकारे करतो, कधी आपण तो कच्चाच खातो तर कधी एखाद्या पदार्थात वापरतो किंवा टोमॅटोचे वेगवेगळे प्रकार करून जसे की टोमॅटो सॉस, टोमॅटो ज्यूस, टोमॅटो पेस्ट, टोमॅटो सूप किंवा केचप, तर काही वेळा डब्यात साठवलेले (canned) टोमॅटो वापरतो तर कधी सन ड्राइड टोमॅटोचा वापर करतो.

टोमॅटोत आढळणारे अन्नघटक
पाणी व मीठ सोडल्यास प्रत्येकच पदार्थ आपल्याला कमी जास्त प्रमाणात कॅलरीज देतात, अगदी मसाले सुद्धा, पण इतर पदार्थांच्या तुलनेत टोमॅटो मध्ये कॅलरीजचे प्रणाम कमी आढळते -18 कॅलरीज/100 ग्रॅम. ह्यात मीठ, सॅच्युरेटेङ फॅटचे प्रमाण तुलनेत कमी असते. कोलेस्टरॉल जे रक्तातील चरबी वाढवण्यासाठी कारणीभूत ठरतात ते तर ह्यात अजिबातच नसते. जीवनसत्व ई (tocopherol), थायमिन, नायासिन, जीवनसत्व ब6, फोलेट, मॅग्नेशियम, फाॅसफरस, काॅपर, ही खनिजे चांगल्या प्रमाणात आढळतात. तर जीवनसत्व अ, क, आणि के तसेच पोटॅशियम, मॅगेनिज, ही खनिजे आणि तंतुमय भाग (dietary fiber), उत्तम प्रमाणात आढळतात. Lycopene आणि zea-xanthin ही अॅटीऑक्सीडंट भरपूर प्रमाणात आढळतात. Carotenoid, lycopene बरोबर आढळणाऱ्या इतर घटकांमुळे पेशींचे रक्षण तर होतेच पण शरीरात तयार होणार्‍या पण आरोग्याला घातक ठरू शकणार्‍या oxygen free radicals पासून ही ते संरक्षण करतात. टोमॅटोत Total Oxygen Radical Absorbance Capacity - ORAC 367mol TE/100g आढळते. अशा सर्व प्रकारच्या अन्नघटकांच्या concentration मुळे आपले आरोग्यसुद्धा सुरक्षित राहण्यास टोमॅटोचे सेवन मोलाची मदत करतात. टोमॅटोचा लाल रंग हा त्यात आढळणाऱ्या lycopene ह्या अॅटीऑक्सीडंट मुळे असतो.

Lycopene हे अॅटीऑक्सीडंट आपला रोगांपासून ही बचाव करते. प्रयोगात असे आढळले आहे कि दिवसाला एक कप कापलेल्या किंवा चकत्या केलेले टोमॅटो किंवा 20 छोटे चेरी टोमॅटो घेतल्यास रक्तातील lycopeneच्या पातळीत वाढ झालेली आढळली. तसेच टोमॅटो जेव्हा शिजवला जातो, तेव्हा जास्तीतजास्त lycopene शरीराला उपलब्ध झालेले आढळले आणि जेव्हा टोमॅटोचे पदार्थ थोड्याशा तेलाबरोबर घेतल्यास टोमॅटोत आढळणाऱ्या lycopeneचा वापर चांगल्या प्रकारे झालेला आढळला. टोमॅटोच्या पदार्थांचे सेवन रोजच्या रोज केल्याने दीर्घकालीन (chronic) रोगांचे प्रमाण ही कमी झालेले आढळले. शास्त्रज्ञांच्या मते एकट्या lycopene एवजी टोमॅटोत आढळणाऱ्या इतर अन्नघटकांचा एकत्रित परिणाम म्हणून आपले आरोग्य सुरक्षित राहण्यास व रोगांपासून बचाव करण्यासाठी उपयुक्त ठरतात.

टोमॅटोच्या सेवनाने आरोग्यास होणारे फायदे
-- वजन घटवण्यास मदत करते कारण fullness factor ( पोट पूर्ण भरल्या सारखे वाटते)

-- लागण होणाऱ्या जंतूंचा प्रतिकार करणे

-- सिगरेट ओढल्याने शरीरात तयार होणार्‍या carcinogenic (कर्क कारक) घटकांचा बचाव करण्याचे काम टोमॅटोतील coumaric acid आणि chlorogenic acid करतात.

-- रक्तात आढळणारे हानिकारक घटक ( free radical) neutralize (निरस्तभेद) करणे

-- बिया शिवाय टोमॅटोचे सेवन केल्याने kidney stones (मूतखडा) चे प्रमाण कमी झाल्याचे काही प्रयोगात आढळले आहे

-- टोमॅटोतील जीवनसत्व अ हे तुमचे केस चमकदार व मजबूत होण्यास मदत तर करतातच पण डोळे, त्वचा, हाड, व दातांसाठी आश्चर्यजनक मदत करताना दिसतात.

-- त्रासदायक असणाऱ्या ultraviolet (UV ) rays शोषून घेऊन वृद्ध व्यक्ती मधे डोळ्यात आढळणाऱ्या "Age related macluar disease" नावाच्या रोगापासून बचाव करतात

-- UV rays पासून त्वचेचा बचाव केल्याने थोड्या प्रमाणात का होईना त्वचेच्या कर्करोगापासून बचाव करण्यासाठी मदत करतात

-- शरीरा अंतर्गत सूजेमुळे ह्रदयरोग कर्करोग, लठ्ठपणा, मेटाबॉलिक सिंड्रोम, टाईप 2 प्रकारचा मधुमेह, ऑस्टिओपोरोसिस, periodontal रोग, संधिवात, neurological degenerative रोग, तसेच irritable bowel disorder (IBS) ह्या समस्या उदभवू शकतात, पण टोमॅटोच्या सेवनाने ही अंतर्गत सूज कमी झाल्याने अंतर्गत सूजेमुळे होणाऱ्या रोगांवर नियंत्रण येऊ शकते

-- टोमॅटोच्या सेवनाने बर्‍याच प्रकारच्या कर्करोगाची बाधा होण्याचा धोका कमी होतो - टोमॅटोत आढळणाऱ्या अॅटी कॅन्सर गुणधर्माचे प्रमाण हे त्यात आढळणाऱ्या अॅटीऑक्सीडंट च्या मुख्यत्वे lycopene beta-carotene च्या प्रमाणावर अवलंबून आहे

-- प्रयोगात असे आढळले आहे कि जर 1 सर्व्हिंग टोमॅटोचे सेवन दररोज केल्यास DNA ला अपाय होण्यापासून बचाव होतो, पण हाच फायदा नुसते lycopene च्या supplementation ने मिळताना दिसत नाही. हे DNA damage prostate cancer धोका वाढवतात.

-- टोमॅटोचा वापर हा स्तनांचा कर्करोग, मूत्राशय चा कर्करोग, गर्भाशय, colon and rectum, stomach (पोटाचा कॅन्सर), lungs (फुफुस), ovaries (बीजकोश), pancreas (स्वादुपिंड) आणि prostate ह्या प्रकारच्या कॅन्सरचा धोका टाळण्यास मदत होते.

-- टोमॅटो आणि ह्रदय रोग - रक्तातील lycopene ची पातळी वाढली असल्यास ह्रदय रोगाचा धोका कमी होऊ शकतो. Atherosclerosis च्या सुरुवातीच्या टप्प्यातच रक्तातील lycopene ची पातळी वाढली असल्यास ह्रदय रोगाचा धोका कमी करण्यास मदत होते

-- EURAMIC प्रयोगात काही आढळणाऱ्या गोष्टींचा शास्त्रज्ञानी अभ्यास केला तेव्हा त्यांना असे आढळले की ह्रदयाच्या संरक्षणात lycopene हा महत्त्वाचा घटक ठरतोय.

-- Israeli शास्त्रज्ञांना टोमॅटो रिच आहाराचे सेवन केले असता रक्तातील चांगले कोलेस्टरॉल 15.2% वाढलेले आढळले.

-- British Journal of Nutrition मध्ये प्रसिद्ध झालेल्या लेखात असे नमूद केले आहे की टोमॅटो चे पदार्थ जसे की टोमॅटो सॉस व टोमॅटो ज्यूसचे सेवन दररोज केल्यास रक्तातील वाईट कोलेस्टरॉल 13% पर्यंत कमी होऊ शकेल

-- एप्रिल 2015 मध्ये प्रसिद्ध झालेल्या प्रयोगात असे आढळले आहे कि मध्यम वयाच्या स्त्रियांमध्ये टोमॅटो ज्यूस चे सेवन केल्याने मासिकपाळी थांबल्यानंतर होणारे त्रास, चिंता, Resting Energy Expenditure (REE) मध्ये वाढ, हार्ट रेट मध्ये वाढ, आणि आधाररेखा (baseline) triglycerides TG रक्तातील एक प्रकारची चरबी कमी होऊ शकते.

-- ह्यातील पोटॅशियम च्या प्रमाणामुळे मिठाच्या सेवनामुळे होणारे ब्लडप्रेशर कमी करण्यासाठी, तसेच हार्ट रेट मध्ये बदल घडवण्यात मदत करतात

-- ब्लडप्रेशरवर नियंत्रण सुधारल्याने स्ट्रोक चा त्रास कमी होऊ शकतो

-- प्रयोग असे दाखवतात कि प्रकटित (processed) टोमॅटोच्या सेवनाने रक्तातील सी रिआक्टिव प्रोटिन (इनफ़्ल्मेट्रि मार्कर) चे प्रमाण कमी झाल्याचे आढळले.

-- धावपटूंनी नित्यनियमाने टोमॅटो एवजी टोमॅटो ज्यूस चे सेवन केल्यास व्यायाम केल्याने गेलेली शक्ति लवकर परत मिळवण्यास पुनरप्रापती मदत होते

-- साधा थंडी ताप बरा करण्यास काही जण टोमॅटोचा वापर करतात

काही विशेष सूचना (tips)
-- टोमॅटो शिजवताना अॅल्युमिनीयम च्या भांड्यांचा वापर करू नये असे सांगितले जाते कारण ह्यात शिजवलेल्या टोमॅटोच्या सेवनाने neurodegenerative रोगांचा धोका निर्माण होऊ शकतो. उदाहरणार्थ Alzhiemer

-- सर्व साधारणतः टोमॅटोचे सेवन सुरक्षित मानले जाते पण काही जणांना ह्याच्या सेवनाने त्रास होऊ शकतो जसे की टोमॅटोत आढळणाऱ्या अॅसिडमुळे Gastro Esophegeal Regurgitation (GERD) चा त्रास असणाऱ्या व्यक्तींना छातीत जळजळ होण्याचा त्रास होऊ शकतो

-- ज्या व्यक्तीला टोमॅटो पचत नाही आशा व्यक्तिने टोमॅटोच्या पदार्थांचे सेवन जास्त प्रमाणात केल्यास त्यांना पचनाचा त्रास होऊ शकतो

-- डबा बंद टोमॅटोत मीठाचे प्रमाण जास्त असल्याने अतिमीठाच्या सेवनाने होणारे त्रास उदभवू शकतात