“वन औषधी अग्निशिखा”

आपल्या बागेतील फुल पाहताच कोणाचेही लक्ष वेधून घेणारी वनस्पती म्हणजे ‘अग्निशिखा’ होय.अग्निशिखा ही वनस्पती नष्ट होण्याच्या मार्गावर आहे.जंगलात शोध घेतला तर ही वनस्पती खूपच विरळ प्रमाणात आढळून येत आहे. जंगलांना वारंवार लागणाऱ्या आगींमुळे ह्या वनस्पतीचे जमिनीतील कंद नष्ट होतात.पर्यायाने ही प्रजाती दुर्लभ झाली आहे.नामशेष होण्याच्या मार्गावर असणाऱ्या ह्या वनस्पतीला आपल्या परसबागेत स्थान देण्याची आज निकड निर्माण झाली आहे.



  मराठी नाव- हिंदी नाव- अशी विविध नावे आहेत. :-अग्निशिखाच्या बी, कांदा आणि टरफला मध्ये कोल्चिसीन व ग्लोरीओसीन हे घटक द्रव्य असतात.सुगंधीत तेल, बेनझाईक असिड स्यालीसिलिक असिड, कोकिन, शुक्रोस हे इतर घटक असतात. अग्निशिखा ही आयुर्वेदातील प्रभावी औषध आहे. धातूचा किवा काचाचा तुकडा शरीराच्या कोणत्याही भागात रुतला असेल आणि तो निघत नसेल तर, शस्त्रक्रिया करण्याची गरज नाही. या औषधाच्या कंदाच्या नियमित लेपाने काचाचा अथवा धातूचा भाग हळूहळू निघून जातो. अग्निशिखा चा उपयोग कर्करोग, कावीळ, योनिशुल, वातविकार, सुजन, सांधेदुखी, गंडमाळा, गर्भपात, कुष्टरोग, बाळंतपणातील वेदना कमी करणे, कंठशोष अशा विविध विकारांवर उपयोग होतो. अग्निशिखाच्या उपयोगाबाबत अधिक संशोधन होणे गरजेचे आहे.ह्या वनस्पतीचा

— नरेंद्र श्रावणजी लोहबरे उर्फ नरेश

Author