देवपूजेतील साधन – पानसुपारी

ID: 44970

देवपूजेचे वेळी देवापुढे नागवेलीची पाने व त्याच्यावर सुपारी ठेवण्याचा कुलाचार आहे. लग्न, मुंज आदी मंगलकार्यप्रसंगी देखील अतिथींना पान सुपारी देण्याची प्रथा आहे. नागवेलीच्या पानांना विड्याची पाने व पोफळी झाडाच्या फळाला सुपारी म्हणतात. देठासहित असलेले विड्याचे [...]

Category: लेखसंग्रह

Tags: 12-M-dharmik C-मराठीसृष्टी टिम CTBC oldsite

(PID -44970)

pd - March 21, 2016

md - March 16, 2026

Status - publish

देवपूजेतील साधन – पानसुपारी

ID: 46322

देवपूजेचे वेळी देवापुढे नागवेलीची पाने व त्याच्यावर सुपारी ठेवण्याचा कुलाचार आहे. लग्न, मुंज आदी मंगलकार्यप्रसंगी देखील अतिथींना पान सुपारी देण्याची प्रथा आहे. नागवेलीच्या पानांना विड्याची पाने व पोफळी झाडाच्या फळाला सुपारी म्हणतात. देठासहित असलेले विड्याचे [...]

Category: लेखसंग्रह

Tags: 12-M-dharmik C-मराठीसृष्टी टिम CTBC oldsite

(PID -46322)

pd - March 21, 2016

md - March 16, 2026

Status - publish

देवपूजेतील साधन – फुले

ID: 44966

देवाच्या मुर्तीत प्राणप्रतिष्ठेच्या रुपाने मंत्रशक्तीचा वास असतो. यासाठी देवाच्या मस्तकावर वासाची फुले वाहिली जातात. मंत्रशक्तीचे उत्सर्जन त्या फुलांतून होत असते. देवांना फुले अतिशय प्रिय असतात. गणेशाला तांबडे फूल, शिवाला पांढरे फुल, विष्णूला पिवळे फूल आणि [...]

Category: लेखसंग्रह

Tags: 12-M-dharmik C-मराठीसृष्टी टिम CTBC oldsite

(PID -44966)

pd - March 23, 2016

md - March 16, 2026

Status - publish

देवपूजेतील साधन – फुले

ID: 46318

देवाच्या मुर्तीत प्राणप्रतिष्ठेच्या रुपाने मंत्रशक्तीचा वास असतो. यासाठी देवाच्या मस्तकावर वासाची फुले वाहिली जातात. मंत्रशक्तीचे उत्सर्जन त्या फुलांतून होत असते. देवांना फुले अतिशय प्रिय असतात. गणेशाला तांबडे फूल, शिवाला पांढरे फुल, विष्णूला पिवळे फूल आणि [...]

Category: लेखसंग्रह

Tags: 12-M-dharmik C-मराठीसृष्टी टिम CTBC oldsite

(PID -46318)

pd - March 23, 2016

md - March 16, 2026

Status - publish

देवपूजेतील साधन – रांगोळी

contenteditor 

ID: 44964

रंगवल्ली या संस्कृत शब्दापासून झालेले रुपांतर म्हणजे रांगोळी होय. भारतीयांचा कोणताही सण अथवा धार्मिक कार्य असो, दारापुढे रांगोळी काढण्याचा प्रघात पूर्वी पासून चालत आलेला आहे. रांगोळी काढल्यानंतर धार्मिक विधीला आरंभ होतो. दक्षिण भारतात अगदी रोज, [...]

Category: लेखसंग्रह

Tags: 12-M-dharmik C-contenteditor CTBC oldsite

(PID -44964)

pd - February 12, 2016

md - March 16, 2026

Status - publish

देवपूजेतील साधन – रांगोळी

contenteditor 

ID: 46316

रंगवल्ली या संस्कृत शब्दापासून झालेले रुपांतर म्हणजे रांगोळी होय. भारतीयांचा कोणताही सण अथवा धार्मिक कार्य असो, दारापुढे रांगोळी काढण्याचा प्रघात पूर्वी पासून चालत आलेला आहे. रांगोळी काढल्यानंतर धार्मिक विधीला आरंभ होतो. दक्षिण भारतात अगदी रोज, [...]

Category: लेखसंग्रह

Tags: 12-M-dharmik C-contenteditor CTBC oldsite

(PID -46316)

pd - February 12, 2016

md - March 16, 2026

Status - publish

देवपूजेतील साधन – शंख

ID: 44978

सागरातून निर्माण झालेला शंख श्रीविष्णूने वध केलेल्या शंखचूड राक्षसाचे प्रतीक असून देवपूजेत याला मानाचे स्थान आहे. शंखाच्या मूलभागात चंद्र, कुक्षामद्ये वरुण, पृष्ठभागी प्रजापती आणि अग्रभागी गंगा व सरस्वती निवास करतात. पंचजन्य नाव असलेल्या शंखाला श्रीविष्णूने [...]

Category: लेखसंग्रह

Tags: 12-M-dharmik C-मराठीसृष्टी टिम CTBC oldsite

(PID -44978)

pd - January 21, 2016

md - March 16, 2026

Status - publish

देवपूजेतील साधन – शंख

ID: 46330

सागरातून निर्माण झालेला शंख श्रीविष्णूने वध केलेल्या शंखचूड राक्षसाचे प्रतीक असून देवपूजेत याला मानाचे स्थान आहे. शंखाच्या मूलभागात चंद्र, कुक्षामद्ये वरुण, पृष्ठभागी प्रजापती आणि अग्रभागी गंगा व सरस्वती निवास करतात. पंचजन्य नाव असलेल्या शंखाला श्रीविष्णूने [...]

Category: लेखसंग्रह

Tags: 12-M-dharmik C-मराठीसृष्टी टिम CTBC oldsite

(PID -46330)

pd - January 21, 2016

md - March 16, 2026

Status - publish

देवपूजेतील साधन – स्वस्तिक

ID: 44956

स्वस्तिक म्हणजे कल्याण असो. ब्रम्हा, विष्णू व महेश या तीन देवतांचा समावेश स्वस्तिक चिन्हामध्ये दिसून येतो. शुभकार्य सुरु करण्यापूर्वी देवघरातील भिंतीवर व कळशीवर स्वस्तिक चिन्ह मंत्रोपचाराने रेखाटले जाते. या चिन्हाची पूजा केली असता घरातील कुटुंबाचे [...]

Category: लेखसंग्रह

Tags: 12-M-dharmik C-मराठीसृष्टी टिम CTBC oldsite

(PID -44956)

pd - December 31, 2015

md - March 16, 2026

Status - publish

देवपूजेतील साधन – स्वस्तिक

ID: 46308

स्वस्तिक म्हणजे कल्याण असो. ब्रम्हा, विष्णू व महेश या तीन देवतांचा समावेश स्वस्तिक चिन्हामध्ये दिसून येतो. शुभकार्य सुरु करण्यापूर्वी देवघरातील भिंतीवर व कळशीवर स्वस्तिक चिन्ह मंत्रोपचाराने रेखाटले जाते. या चिन्हाची पूजा केली असता घरातील कुटुंबाचे [...]

Category: लेखसंग्रह

Tags: 12-M-dharmik C-मराठीसृष्टी टिम CTBC oldsite

(PID -46308)

pd - December 31, 2015

md - March 16, 2026

Status - publish

देवबाभळी’- व्यक्त /अव्यक्ताचा झगडा !

ID: 58017

फक्त दोन (दृश्य स्वरूपातील ) स्त्री - पात्रांनी सशक्तपणे पेललेलं, अलीकडच्या काळातील संगीत नाटक म्हणजे - देवबाभळी ! त्या दोघींचे "अहो "होतेच पार्श्वभूमीला, पण दिसत नव्हते. एकतर ऐकूही येत नव्हता. पण त्या दोघांचेही अस्तित्व नाटकाला पुरुन उरले होते. [...]

Category: लेखसंग्रह

Tags: 25-M-01 C-डॉ. नितीन हनुमंत देशपांडे oldsite

(PID -58017)

pd - March 26, 2021

md - March 25, 2026

Status - publish

देवभूमीतील पंचबद्री  – आदीबद्री

ID: 64584

आदीबद्रीचे मंदिर कर्णप्रयाग-रानीखेत रस्त्यावर कर्णप्रयागापासून १८ कि.मी. आहे. बसेस, जीप इ. वाहनांची या मार्गावर वर्दळ असते. आदीबद्रीचे मंदिर हे चौदा मंदिरांचे संकुल असून साधारण ५० x २० मी. क्षेत्रावर पसरले आहे. ही सर्व मंदिरे चौथऱ्यावर [...]

Category: साहित्य - ललित

Tags: 25-M-05 C-प्रकाश लेले oldsite

(PID -64584)

pd - July 13, 2022

md - March 25, 2026

Status - publish

देवभूमीतील पंचबद्री – परिचय

ID: 64538

हिमालय ही देवभूमी आहे. देवदेवतांचे निवासस्थान आहे. तर पवित्र नद्यांचे हे उगमस्थान आहे. ही ऋषिमुनींची तपोभूमी आहे. या देवभूमीत वेदपुराणाची रचना झाली. या पवित्र भूमीत हिंदू संस्कृती उमलली व भारतवर्षात दरवळली. हिमालयातील सगळीच स्थाने तप:पूत [...]

Category: साहित्य - ललित

Tags: 25-M-05 C-प्रकाश लेले oldsite

(PID -64538)

pd - July 11, 2022

md - March 25, 2026

Status - publish

देवभूमीतील पंचबद्री  – भविष्यबद्री

ID: 64596

पंचबद्रीमधील शेवटचे स्थान म्हणजे भविष्यबद्री. जोशीमठापासून १७ कि.मी. अंतरावर मलारी रस्त्यावर ‘सुबैन’ या गावी भविष्यबद्रीचे मंदिर पर्वतराजीत दडले आहे. लोककथेनुसार जोशीमठाच्या नृसिंह मंदिरातील नृसिंह मूर्तीचा कृश होत जाणारा डावा हात गळून पडेल. त्यावेळी नर-नारायण पर्वत [...]

Category: साहित्य - ललित

Tags: 25-M-05 C-प्रकाश लेले oldsite

(PID -64596)

pd - July 27, 2022

md - March 25, 2026

Status - publish

देवभूमीतील पंचबद्री  – योगबद्री

ID: 64588

हेलंगपासून १४ कि.मी. अंतरावर ‘जोशीमठ’ हे प्रसिद्ध स्थळ आहे. ह्या स्थानाचे मूळ नाव ‘ज्योर्तिमठ’! जोशीमठ हा अपभ्रंश आहे. जोशीमठ ते बद्रीनाथ हा रस्ता अरुंद व अवघड आहे. या रस्त्यावर जोशीमठापासून २४ कि.मी. अंतरावर पांडुकेश्वर हे [...]

Category: साहित्य - ललित

Tags: 25-M-05 C-प्रकाश लेले oldsite

(PID -64588)

pd - July 18, 2022

md - March 25, 2026

Status - publish

देवभूमीतील पंचबद्री  – विशालबद्री किंवा बद्रीनाथ  – भाग 3

ID: 64594

बद्रीनाथपासून साधारण ३ कि.मी. अंतरावर मूर्तीमातेचे मंदीर आहे. सहस्रकवच राक्षसाचा वध करण्यासाठी श्रीविष्णूंनी नर-नारायणाच्या रूपात मूर्तीमातेच्या उदरात प्रवेश केला व भूतलावर प्रगट झाले. त्यामुळे मूर्तीमाता बद्रीनाथाची आई समजून तिची पूजा केली जाते. मूर्तीमातेच्या मंदिराला माता [...]

Category: साहित्य - ललित

Tags: 25-M-05 C-प्रकाश लेले oldsite

(PID -64594)

pd - July 25, 2022

md - March 25, 2026

Status - publish

देवभूमीतील पंचबद्री  – विशालबद्री किंवा बद्रीनाथ – भाग 1

ID: 64590

पांडुकेश्वर ते विशालबद्री हे २४ कि.मी. अंतर आहे. या स्थानाचे माहात्म्य विशाल आहे म्हणून हे स्थान विशालबद्री म्हणून ओळखले जाते. ह्या पवित्र भूमीत देवदेवता, ऋषी-मुनी, साधू-संन्याशी, तपस्वी महात्म्यांनी वास्तव्य केले. तपोसाधना, ध्यानसाधना केली. बद्रीनाथचे दर्शन [...]

Category: साहित्य - ललित

Tags: 25-M-05 C-प्रकाश लेले oldsite

(PID -64590)

pd - July 20, 2022

md - March 25, 2026

Status - publish

देवभूमीतील पंचबद्री  – विशालबद्री किंवा बद्रीनाथ – भाग 2

ID: 64592

हे मूळ मंदीर कोणी व कधी बांधले याचे उल्लेख सापडत नाहीत. पण मिळालेल्या एका शिलालेखानुसार हे मंदीर २५०० वर्षांचे पुरातन आहे असा एक अंदाज निघतो. शंकराचार्यांनी या मंदिराचा बद्रीनाथाची मूर्ती स्थापन केल्यावर जीर्णोद्धार केला असावा. [...]

Category: साहित्य - ललित

Tags: 25-M-05 C-प्रकाश लेले oldsite

(PID -64592)

pd - July 22, 2022

md - March 25, 2026

Status - publish

देवभूमीतील पंचबद्री  – वृद्धबद्री

ID: 64586

कर्णप्रयागपासून ६५ कि.मी. अंतरावर बद्रीनाथाच्या वाटेवर हेलंग ही वस्ती आहे. हेलंगपासून पाच-सहा कि.मी. अंतरावर खनोल्टीचट्टी म्हणून वस्ती आहे. या ठिकाणी वृद्धबद्रीचे मंदिर आहे. गौतम ऋषींनी येथे तपोसाधना केली होती. त्यांच्या वृद्धापकाळात बद्रिनाथाने त्यांना या ठिकाणी [...]

Category: साहित्य - ललित

Tags: 25-M-05 C-प्रकाश लेले oldsite

(PID -64586)

pd - July 15, 2022

md - March 25, 2026

Status - publish

देवमाशांचा माग

ID: 17306

देवमासे वर्षभराच्या काळात आपल्या वास्तव्याची जागा बदलत असतात. त्यांच्या वास्तव्याच्या जागेत होणारा हा बदल वेगवेगळ्या कारणांसाठी असू शकतो. काही जातींचे देवमासे हे उन्हाळ्याच्या काळात, जिथे खाद्य मोठ्या प्रमाणात उपलब्ध असतं अशा किनाऱ्यापासून दूरच्या ठिकाणी जातात; तर थंडीच्या दिवसात ते प्रजोत्पादनाच्या दृष्टीनं अनुकूल असणाऱ्या किनारी भागात राहतात. [...]

Category: लेखसंग्रह विज्ञान / तंत्रज्ञान शैक्षणिक

Tags: C-डॉ. राजीव चिटणीस gold विज्ञानमार्ग

(PID -17306)

pd - April 8, 2024

md - December 18, 2025

Status - publish