घोरकष्टोद्धरण स्तोत्र

घोरकष्टोद्धरण स्तोत्राची (Ghorakashtodharana Stotram) रचना श्रीमद् वासुदेवानंद सरस्वती (टेंबे स्वामी) यांनी केली आहे. हे भगवान दत्तात्रेयांना समर्पित असलेले एक अत्यंत प्रभावी स्तोत्र असून, जीवनातील घोर कष्ट आणि संकटांमधून मुक्ती मिळवण्यासाठी याचे पठण केले जाते.



घोरकष्टोद्धरण स्तोत्राची (Ghorakashtodharana Stotram) रचना श्रीमद् वासुदेवानंद सरस्वती (टेंबे स्वामी) यांनी केली आहे. हे भगवान दत्तात्रेयांना समर्पित असलेले एक अत्यंत प्रभावी स्तोत्र असून, जीवनातील घोर कष्ट आणि संकटांमधून मुक्ती मिळवण्यासाठी याचे पठण केले जाते.

श्रीपाद श्रीवल्लभ त्वं सदैव ।
श्रीदत्तास्मान्पाहि देवाधिदेव ॥
भावग्राह्य क्लेशहारिन्सुकीर्ते ।
घोरात्कष्टादुद्धरास्मान्नमस्ते ॥ १ ॥

त्वं नो माता त्वं पिताऽऽप्तोऽधिपस्त्वम् ।
त्राता योगक्षेमकृत्सद्गुरुस्त्वम् ॥
त्वं सर्वस्वं नोऽप्रभो विश्वमूर्ते ।
घोरात्कष्टादुद्धरास्मान्नमस्ते ॥ २ ॥

पापं तापं व्याधिमाधिं च दैन्यम् ।
भीतिं क्लेशं त्वं हराऽऽशु त्वदन्यम् ॥
त्रातारं नो वीक्ष्य ईशास्तजूर्ते ।
घोरात्कष्टादुद्धरास्मान्नमस्ते ॥ ३ ॥

नान्यस्त्राता नापि दाता न भर्ता ।
त्वत्तो देव त्वं शरण्योऽकहर्ता ॥
कुर्वात्रेयानुग्रहं पूर्णराते ।
घोरात्कष्टादुद्धरास्मान्नमस्ते ॥ ४ ॥

धर्मे प्रीतिं सन्मतिं देवभक्तिम् ।
सत्सङ्गाप्तिं देहि भुक्तिं च मुक्तिम् ॥
भावासक्तिं चाखिलानन्दमूर्ते ।
घोरात्कष्टादुद्धरास्मान्नमस्ते ॥ ५ ॥

 

घोरकष्टोद्धरण स्तोत्राचा संपूर्ण आणि सोपा मराठी अर्थ खालीलप्रमाणे आहे. या स्तोत्रात भक्त भगवान दत्तात्रेयांना सर्व संकटे दूर करून सन्मार्ग दाखवण्याची प्रार्थना करत आहे.

श्लोक १

श्रीपाद श्रीवल्लभ त्वं सदैव । श्रीदत्तास्मान्पाहि देवाधिदेव ॥
भावग्राह्य क्लेशहारिन्सुकीर्ते । घोरात्कष्टादुद्धरास्मान्नमस्ते ॥ १ ॥

  • अर्थ: हे श्रीपाद श्रीवल्लभ, हे देवाधिदेव श्रीदत्तात्रेया, तुम्ही नेहमी आमचे रक्षण करा. तुम्ही केवळ भक्तीभावाने प्रसन्न होणारे, सर्व क्लेश दूर करणारे आणि अत्यंत कीर्तिमान आहात. आमच्यावर ओढवलेल्या घोर कष्टांतून आमचा उद्धार करा, तुम्हाला माझा नमस्कार असो.

श्लोक २

त्वं नो माता त्वं पिताऽऽप्तोऽधिपस्त्वम् । त्राता योगक्षेमकृत्सद्गुरुस्त्वम् ॥
त्वं सर्वस्वं नोऽप्रभो विश्वमूर्ते । घोरात्कष्टादुद्धरास्मान्नमस्ते ॥ २ ॥

  • अर्थ: हे प्रभू, तुम्हीच आमची आई आहात, तुम्हीच वडील, आप्त (नातेवाईक) आणि स्वामी आहात. तुम्हीच आमचे रक्षणकर्ते, आमचा योगक्षेम (गरजांची पूर्तता व संरक्षण) चालवणारे आणि आमचे सद्गुरू आहात. हे विश्वमूर्ती देवा, तुम्हीच आमचे सर्वस्व आहात. घोर कष्टांतून आमची सुटका करा, तुम्हाला माझा नमस्कार असो.

श्लोक ३

पापं तापं व्याधिमाधिं च दैन्यम् । भीतिं क्लेशं त्वं हराऽऽशु त्वदन्यम् ॥
त्रातारं नो वीक्ष्य ईशास्तजूर्ते । घोरात्कष्टादुद्धरास्मान्नमस्ते ॥ ३ ॥

  • अर्थ: हे ईश्वरा, आमची सर्व पापे, मानसिक ताप, शारीरिक व्याधी (रोग), चिंता (आधी), दारिद्र्य, भीती आणि सर्व दुःख तुम्ही त्वरित नष्ट करा. तुमच्याशिवाय आम्हाला दुसरा कोणीही रक्षणकर्ता दिसत नाही. त्यामुळे आमच्या घोर कष्टांतून आम्हाला बाहेर काढा, तुम्हाला माझा नमस्कार असो.

श्लोक ४

नान्यस्त्राता नापि दाता न भर्ता । त्वत्तो देव त्वं शरण्योऽकहर्ता ॥
कुर्वात्रेयानुग्रहं पूर्णराते । घोरात्कष्टादुद्धरास्मान्नमस्ते ॥ ४ ॥

  • अर्थ: हे देवा, तुमच्याशिवाय आमचा दुसरा कोणीही तारणहार नाही, कोणी दाता नाही आणि कोणी पालनकर्ताही नाही. तुम्हीच एकमेव शरण जाण्यास योग्य आणि सर्व संकटे हरणारे आहात. हे अत्रीपुत्र दत्तात्रेया, आमच्यावर कृपा करा आणि आमच्या घोर कष्टांतून आमचा उद्धार करा, तुम्हाला माझा नमस्कार असो.

श्लोक ५

धर्मे प्रीतिं सन्मतिं देवभक्तिम् । सत्सङ्गाप्तिं देहि भुक्तिं च मुक्तिम् ॥
भावासक्तिं चाखिलानन्दमूर्ते । घोरात्कष्टादुद्धरास्मान्नमस्ते ॥ ५ ॥

  • अर्थ: हे अखिल आनंदमूर्ती श्रीदत्ता, आम्हाला धर्माबद्दल प्रेम, चांगली बुद्धी (सन्मती), देवाची भक्ती आणि सज्जनांची संगत (सत्संग) द्या. तसेच आम्हाला ऐहिक सुख (भुक्ती), मोक्ष (मुक्ती) आणि तुमच्या चरणी दृढ भक्तीभाव प्रदान करा. घोर कष्टांतून आमचा उद्धार करा, तुम्हाला माझा नमस्कार असो.

फलश्रुती (श्लोक ६)

श्लोकपञ्चकमेतद्यो लोकमङ्गलवर्धनम् ।
प्रपठेन्नियतो भक्त्या स श्रीदत्तप्रियो भवेत् ॥ ६ ॥

  • अर्थ: जगाचे कल्याण वाढवणारे हे पाच श्लोक जो कोणी नियमपूर्वक आणि भक्तीभावाने पठण करेल, तो भगवान श्रीदत्तात्रेयांचा अत्यंत प्रिय भक्त होतो.

 

घोरकष्टोद्धरण स्तोत्राचे पूर्ण फळ मिळण्यासाठी ते नियमितपणे, शुद्ध अंतःकरणाने आणि पूर्ण भक्तीभावाने म्हणणे आवश्यक असते. या स्तोत्राच्या पठणाची योग्य वेळ आणि महत्त्वाचे नियम खालीलप्रमाणे आहेत.

पठणाची योग्य वेळ आणि वार

  • योग्य वेळ: सकाळी अंघोळ केल्यानंतर देवपूजेच्या वेळी किंवा संध्याकाळी दिवेलागणीच्या (तिन्हीसांजेच्या) वेळी याचे पठण करणे अत्यंत शुभ मानले जाते.
  • विशेष वार: गुरुवार हा भगवान दत्तात्रेयांचा वार असल्याने गुरुवारी या स्तोत्राचे पठण करणे विशेष फलदायी ठरते. याशिवाय पौर्णिमा, अमावस्या आणि दत्त जयंतीच्या दिवशी पठण करण्याला विशेष महत्त्व आहे.

पठणाचे महत्त्वाचे नियम

  • आसन आणि दिशा: पठण करताना जमिनीवर थेट न बसता लोकरीचे किंवा दर्भाचे आसन अंथरून त्यावर बसावे. पठण करताना आपले तोंड पूर्व किंवा उत्तर दिशेला असावे.
  • पठणाची संख्या: दररोज किमान १, ३ किंवा ११ वेळा या स्तोत्राचे पठण करावे. जर एखाद्या मोठ्या संकटातून मार्ग काढायचा असेल, तर रोज २१ किंवा १०८ वेळा पठण करण्याचा संकल्प करता येतो.
  • शुद्धता आणि एकाग्रता: पठण करण्यापूर्वी हात-पाय स्वच्छ धुवून किंवा स्नान करून स्वच्छ वस्त्रे परिधान करावीत. स्तोत्र म्हणताना उच्चार स्पष्ट असावेत आणि श्लोकांच्या अर्थावर मन केंद्रित करावे.
  • नित्यनियम: फलश्रुतीमध्ये सांगितल्याप्रमाणे (‘प्रपठेन्नियतो भक्त्या’), हे स्तोत्र रोज ठराविक वेळी आणि सातत्याने म्हटल्याने अधिक लवकर अनुभव येतो.
  • सात्विक आहार: जर तुम्ही विशेष संकल्प करून या स्तोत्राचे अनुष्ठान (उदा. ७ दिवस किंवा ४० दिवसांचे पारायण) करत असाल, तर त्या काळात मांसाहार आणि मद्यपान पूर्णपणे टाळून सात्विक आहार घ्यावा.