कोकणातील ‘गावपळण’ ! भाग २

ID: 115601

कोकणातील अनेक गावांमध्‍ये शेकडो वर्षांपासून चालत आलेली 'गावपळणा'ची किंवा 'देवपळणा'ची परंपरा आजही श्रद्धेने व आनंदी वातावरणात पाळली जाते. त्यामागे गावाचे सौख्य टिकवणे आणि गावक-यांनी गुण्यागोविंदाने एकत्र राहावे हा हेतू असावा. [...]

Category: लेखसंग्रह

Tags: C-31-M-A c-oldsite C-गणेश कदम oldsite

(PID -115601)

pd - September 21, 2017

md - April 1, 2026

Status - publish

कोकणातील अष्टविनायक

ID: 50658

कोकणवासीयांचे आराध्य दैवत म्हणून सर्व थरातून फार वर्षांपासून गणेशाची उपासना कोकण प्रांतात होते. आंबा, नारळ, फणस, सुपारीसारख्या प्रसिद्ध फळांप्रमाणेच कोकणातला गणेशोत्सव फार मोठ्या उत्साहात साजरा केला जातो. प्रत्येक कोकणी माणूस या उत्सवाला तरी हटकून आपल्या गावी जाणारच. परशुरामाने स्थापन केलेल्या या कोकणभूमीमध्ये काही प्रसिद्ध गणेशस्थाने आहेत. त्याचा प्रचार आणि प्रसार जरी मोठ्या प्रमाणात झाला नसला तरी ती स्थाने अत्यंत सुंदर, देखण्या मूर्ती असलेली व अत्यंत पवित्र स्थाने आहेत. [...]

Category: लेखसंग्रह

Tags: 02-M-01 C-व्यास क्रिएशन्स oldsite

(PID -50658)

pd - May 28, 2024

md - March 25, 2026

Status - publish

कोकणातील उभारता गायक कुणाल भिडे

ID: 86046

देवरूख येथील अक्षय पाटील याने बनवलेल्या ‘अजाण’या लघुपटाला कुणालने आपल्या मित्रांच्या सोबत संगीत दिले आहे. हा लघुपट नाशिक येथील फेस्टिव्हल मध्ये दाखवला गेला होता. [...]

Category: व्यक्ती-परिचय व्यक्ती-परिचय - articles sub site

Tags: 25-M-vyakti-parichay-B C-संजीव वेलणकर oldsite

(PID -86046)

pd - June 7, 2022

md - May 7, 2026

Status - publish

कोकणातील कातळशिल्पे

ID: 50660

मार्च 2022 मध्ये युनेस्कोच्या जागतिक वारसा स्थळांच्या तात्पुरत्या यादीमध्ये कोकणातल्या रत्नागिरी आणि सिंधुदुर्ग जिल्ह्यातील अनुक्रमे 5 आणि एक आणि गोव्यातील एक ठिकाण अशा एकूण 7 कातळ खोदशिल्पे असलेल्या गावांचा समावेश करण्यात आला. कोकणाला खूप मोठा सांस्कृतिक ऐतिहासिक वारसा लाभला आहे. ह्या कातळ खोद चित्रांच्या रूपाने तो पुढे येत आहे. [...]

Category: लेखसंग्रह

Tags: 02-M-01 C-व्यास क्रिएशन्स oldsite

(PID -50660)

pd - January 17, 2023

md - March 25, 2026

Status - publish

कोकणातील किल्ले प्रबळगड व कलावंती सुळका

Raghuveer Ganesh Dattaram 

ID: 120905

पनवेल तालुक्यातील प्रसिद्ध असे किल्ले प्रबळगड व कलावंती सुळका आपल्याला इथे कोणत्याही ऋतूत भेट देता येते. हे ठिकाण पर्यटकांना नेहमीच आकर्षित करणारे आहे कारण पावसाळ्यात व हिवाळ्यात इथे दाट धुके असल्यामुळे जणू या परिसरात स्वर्गच निर्माण होते [...]

Category: अवर्गिकृत

Tags: C-02-A-CTBD c-oldsite C-Raghuveer Ganesh Dattaram

(PID -120905)

pd - January 24, 2018

md - April 1, 2026

Status - publish

कोकणातील गतकालीन कवी आणि लेखक

ID: 50662

निसर्गाने मुक्तहस्ताने केलेला कोकण साहित्यरसांनी सुद्धा तितकाच बहरला. साहित्य विश्वात त्याचे सौंदर्य कायम अधोरेखित होत आले आहे. कोकणातील साहित्यिक आणि त्यांचे साहित्य यांचे वेगळेपण इथल्या मातीशी नाते सांगणारे आहे. इथल्या मातीतील शब्द रुपी मोत्यांची पखरण करीत हे साहित्य विश्वात बहुमान मिळवित आहेत. आपल्यासाठी हे अभिमानास्पद आहे. [...]

Category: लेखसंग्रह

Tags: 02-M-01 C-व्यास क्रिएशन्स oldsite

(PID -50662)

pd - January 24, 2023

md - March 25, 2026

Status - publish

कोकणातील ज्येष्ठ पत्रकार दिनेश केळुसकर

ID: 110535

दिनेश केळुसकर यांची तळकोकणातील निर्भीड आणि अभ्यासू पत्रकार म्हणून आपली ओळख आहे. दिनेश केळुसकर यांनी इंजिनिअरींगचे शिक्षण घेऊनही आपण पत्रकारिता क्षेत्रात आपला वेगळा ठसा निर्माण केला. [...]

Category: व्यक्ती-परिचय

Tags: C-28-M-A c-oldsite C-संजीव वेलणकर

(PID -110535)

pd - March 4, 2025

md - March 27, 2026

Status - publish

कोकणातील देवराया

ID: 50664

जनमानसाच्या भावनांना हात घालत लोकसहभागातून राखलेली ही जंगले म्हणजे संवर्धनाची मूर्तिमंत उदाहरणेच नाहीत का? मुळात जंगल परिसंस्थेत मानवाने कोणताही हस्तक्षेप केला नाही तर तेथील वनस्पती, कीटक, पक्षी, सरिसृप, प्राणी यांच्या मदतीने अगदी काही वर्षातच तिथे अतिशय संपन्न असा वनपट्टा तयार होतो हे तर सिद्ध झालेलेच आहे. [...]

Category: लेखसंग्रह

Tags: 02-M-01 C-व्यास क्रिएशन्स oldsite

(PID -50664)

pd - January 31, 2023

md - March 25, 2026

Status - publish

कोकणातील पत्र(क)कारिता

ID: 50666

कोकणातली पत्रकारिता विकसित व्हायची असेल तर इथला पत्रकार आर्थिकदृष्ट्या सक्षम होणं गरजेचं आहे. तो पूर्णवेळ पत्रकार असेल याची काळजी वृत्तपत्र मालकांनी घेणं आवश्यक आहे. आणि त्याच बरोबर पत्रकारांनीही केवळ आलेल्या पत्रकांवरून पत्रकारिता करणं सोडून देण्याचीही आवश्यकता आहे. [...]

Category: लेखसंग्रह

Tags: 02-M-01 C-व्यास क्रिएशन्स oldsite

(PID -50666)

pd - January 3, 2023

md - March 25, 2026

Status - publish

कोकणातील पारंपरिक पद्धतीने बांधलेली घरे

ID: 50668

कोकणात घरांच्या रचनेमागे महत्त्वाचे कारण म्हणजे तिथले वातावरण, जेव्हढे ऊन तेवढाच पाऊस. ओल्या दमट आणि गरम हवामानामुळे घरांमध्ये नैसर्गिक गोष्टींचा पारंपारिक पद्धतीने वापर केला जातो. पावसामुळे घरांमध्ये महत्त्वाचा आणि वैशिष्ट्यपूर्ण बदल म्हणजे उतरत्या कौलांची घरे. या मातीच्या कौलांमुळे धुवांधार पावसाच्या पाण्यापासून संरक्षण होते आणि कडक उन्हाळ्यात देखील घरातील हवा थंड राहते. [...]

Category: लेखसंग्रह

Tags: 02-M-01 C-व्यास क्रिएशन्स oldsite

(PID -50668)

pd - December 23, 2022

md - March 25, 2026

Status - publish

कोकणातील बंदरे

ID: 50670

दाभोळ, जयगड, रत्नागिरी, रनपार, मुसाकाझी, विजयदुर्ग, देवगड, मालवण अशा सर्वच बंदरातून या प्रवासी आगबोटी येता जाता थांबत होत्या आणि प्रवाशांची बंदरांवर वर्दळही होती. त्याकाळी किनारपट्टीवरील लहान लहान खाड्यांमधून गलबते व मचवे गर्दी करून असत. रेशनवरील तांदूळ, गहु, जोंधळा अशा अन्नधान्यातून मीठ, लाकूड, मंगलोरी कौले अशा सर्व स्तरावरील मालवाहतूक लहान-मोठ्या बंदरांतून गलबतांद्वारे मोठ्या  प्रमाणात होत असे. [...]

Category: लेखसंग्रह

Tags: 02-M-01 C-व्यास क्रिएशन्स oldsite

(PID -50670)

pd - January 13, 2022

md - June 5, 2026

Status - publish

कोकणातील बागायती फळ शेती

ID: 50672

आम्हाला विकास हवा आहे, पण त्यासाठी मेहनत, पुढाकार, चिकाटी, सहनशीलता या गोष्टीची सुद्धा गरज असते. पण त्या बाबतीत कोकणातला माणूस थोडा कमी पडताना दिसतो. सद्यस्थिती  पाहिल्यास या समूहातील काही उद्योजकांनी काजू प्रक्रिया उद्योगात खूप मोठी भरारी घेतली आहे. यातील काही उद्योजक 2003 साली दिवसाला चाळीस ते पन्नास किलोच्या आसपास काजू बी वर प्रक्रिया करत होते. सद्यस्थिती ते दिवसाला अडीच ते तीन टन काजू बी वर प्रक्रिया करत आहेत. [...]

Category: लेखसंग्रह

Tags: 02-M-01 C-व्यास क्रिएशन्स oldsite

(PID -50672)

pd - April 11, 2023

md - March 25, 2026

Status - publish

कोकणातील बोली भाषांचे सौदर्य

ID: 50674

प्रत्येक बोलीभाषेत एक वेगळे सौंदर्य असते, ती बोलण्याची खुबी असते, आपला असा एक बाज असतो, गोडी असते ती सारी कोकणातील या बाणकोटी व मालवणी बोलीभाषेत पुरेपूर आहे. रत्नागिरी व सिंधुदुर्ग जिल्ह्यातील शहरात राहणारे लोक आपसात बोलताना सर्रास बाणकोटी व मालवणी बोलीभाषेत बोलत असतात ते ऐकणाऱ्यांनाही गोड वाटते. थोडे फार कोळी-आगरी बोलीबाबत असेच बोलता येईल. एकूणच कोकण ही निसर्गसौंदर्याची खाण आहे [...]

Category: लेखसंग्रह

Tags: 02-M-01 C-व्यास क्रिएशन्स oldsite

(PID -50674)

pd - November 29, 2022

md - March 25, 2026

Status - publish

कोकणातील भाजपचा ८० च्या दशकातील एकमेव चेहरा आप्पा गोगटे

ID: 89411

सिंधुदुर्ग जिल्ह्याचे देवगड विधानसभा मतदारसंघातून सलग चार वेळा विधानसभेत नेतृत्व करणारे आप्पा गोगटे यांनी उभ्या हयातीमध्ये जनतेप्रती वडीलकीचे नाते जपले. आप्पा गोगटे सदरा, धोतर अशा साध्या वेशातील आमदार मंत्रालयात एखाद्या ठिकाणी जात असे तेव्हा नवागतास ते आमदार आहेत, याचा भासही कधी झाला नाही. पराकोटीची साधी राहणी, संयमी पण ठाम वक्तृत्व, वडीलकीचे नातं जपणारी व्यक्ति अशी अनेक वैशिष्ट्यं त्यांच्याबाबतीत सांगता येतील. [...]

Category: व्यक्ती-परिचय व्यक्ती-परिचय - articles sub site

Tags: 25-M-vyakti-parichay-B C-संजीव वेलणकर oldsite

(PID -89411)

pd - June 16, 2019

md - May 7, 2026

Status - publish

कोकणातील मंदिर वारसा

ID: 50676

कोकण हा जसा निसर्गाने नटलेला प्रदेश आहे, तसाच तो असंख्य चालीरीती, रूढी-परंपरा आणि विविध मूर्ती आणि मंदिरांनी सजलेला प्रदेशही आहे. कोकणातली बरीच मंदिरे अगदी साधीसुधी कौलारू असली तरी त्यातल्या वैशिष्ट्यपूर्ण मूर्ती आणि त्यांच्याशी निगडित असलेल्या कथा खूपच रोमांचक असतात. [...]

Category: लेखसंग्रह

Tags: 02-M-01 C-व्यास क्रिएशन्स oldsite

(PID -50676)

pd - December 13, 2022

md - March 25, 2026

Status - publish

कोंकणातील मंदिरे काल, आज आणि उद्या

ID: 50678

कोकणात आढळणाऱ्या मंदिरांमध्ये मुख्यतः ग्रामदेवतेचे मंदिर महत्वाचे असते. त्याव्यतिरिक्त काही खाजगी मंदिरे सुद्धा आहेत. आज नोकरी व्यवसायाची साधने बदलल्यामुळे कोंकणातील बहुसंख्य लोक शहराकडे स्थायिक झाले आहेत. पण आपल्या गावाकडील ग्रामदेवतेचे मंदिर हा त्यांच्या जिव्हाळयाचा विषय आहे. कोकणातील मंदिरांमध्ये साजरे होणारे सण उत्सव, जत्रा यांच्या प्रथा-रूढी आणि परंपरांमुळे समाजातील एकोपा आणि बांधिलकी टिकून राहण्यास मदत होते. [...]

Category: लेखसंग्रह

Tags: 02-M-01 C-व्यास क्रिएशन्स oldsite

(PID -50678)

pd - December 16, 2022

md - March 25, 2026

Status - publish

कोकणातील राजकीय परंपरा

ID: 50680

अखंड कोकणात जसे काँग्रेसी विचारांचे प्राबल्य होते तसे समाजवादी विचारांचा भारी पगडा होता. कार्यकर्ते आणि राजकारणही विचार, निष्ठा, सामाजिक बांधिलकी यावर आधारलेले होते. परंतु त्याकाळच्या शिवसेनेतही रायगड, रत्नागिरी, सिंधुदुर्गातीलच कार्यकर्ते होते. शिवसेनेतही मुंबईचा पहिला महापौर होण्याच भाग्य प्रि. वामनराव महाडिकांना लाभलं होतं. तत्पूर्वी काँग्रेसच्या स. का. पाटील या मालवणी सूपूत्राची मुंबापुरीवर हुकमत होती. जवाहरलाल नेहरू यांचे स. का. पाटील यांच्याशी फार जवळीक होती. [...]

Category: लेखसंग्रह

Tags: 02-M-01 C-व्यास क्रिएशन्स oldsite

(PID -50680)

pd - December 20, 2022

md - March 25, 2026

Status - publish

कोकणातील लोक संस्कृती आणि परंपरा

ID: 50682

चित्रकथी कलाकार मूळचे महाराष्ट्रातील नसून ते भटकत भटकत महाराष्ट्रात आले. राजाश्रय मिळविण्यासाठी चित्रकथांची निर्मिती झाली. सावंतवाडीचे संस्थानिक खेम सावंत, शिवराम राजे यांच्या अश्रयाने ते तिथे कायम स्वरूपी वस्ती करून राहिले आणि हळूहळू ती कला बहरत गेली. बहरलेली ही कला पाहून खूष होऊन राजांनी या कलाकार मंडळींना ठराविक देवळे वतन म्हणून दिली. [...]

Category: लेखसंग्रह

Tags: 02-M-01 C-व्यास क्रिएशन्स oldsite

(PID -50682)

pd - December 9, 2022

md - March 25, 2026

Status - publish

कोकणातील वन्यजीव,त्यांचे संरक्षण

ID: 50684

गुजरात आणि महाराष्ट्राच्या सीमेवर उगम पावणारी ही पर्वतरांग महाराष्ट्र गोवा, कर्नाटक, केरळ राज्यांमधून जाताना 1600 कि.मी. अंतर कापते. हीच पर्वतरांग केरळात समुद्राखाली जाऊन श्रीलंकेत प्रकट होते. ही पर्वतरांग उभा आडवा विस्तार मिळून सुमारे 16 लक्ष चौरस कि.मी.चा भाग व्यापते. [...]

Category: लेखसंग्रह

Tags: 02-M-01 C-व्यास क्रिएशन्स oldsite

(PID -50684)

pd - January 6, 2022

md - June 5, 2026

Status - publish

कोकणातील समुद्रकिनारा

ID: 50686

कोकणातली खूप मंदिरे… सागरकाठावरी! भक्ती गाठते मुक्तीकिनारा, बसून लाटांवरी! कृतज्ञतेचे मीठ सांडते, रात्रंदिन येथे, जाळ्यामध्ये येती धावत, माशांचेच जथे! आकाशाचा रंग पांघरून स्वच्छ निळे पाणी ओठावरती लाटांच्या तर, फेसांची गाणी! होड्या झुलती दबा धरुनिया, पकडाया [...]

Category: कविता-गझल-चारोळी-वात्रटिका

Tags: 02-M-01 C-व्यास क्रिएशन्स oldsite

(PID -50686)

pd - January 22, 2023

md - March 27, 2026

Status - publish