हस्तिनापुराच्या सुवर्णभिंतींमध्ये
एक स्त्री सावलीसारखी जगत होती,
न आवाज, न आक्रोश,
फक्त श्वासांच्या दरम्यान दडलेलं वादळ.

अर्थात ती म्हणजे गांधारी...

तिने डोळे मिटले नव्हते,
तिने दृष्टीला बांधून ठेवलं होतं.
अंधार हा तिचा शत्रू नव्हता,
तो तिचा निवडलेला आश्रय होता.

पतीच्या वेदनेशी एकरूप होताना
तिने स्वतःचं आकाश गमावलं.
त्यागाच्या नावाखाली
स्वतःच्या प्रश्नांना गाडून टाकलं.

राजकारण दरबारात उघडं नाचत होतं,
महत्त्वाकांक्षेच्या ज्वाळा वाढत होत्या,
पण तिच्या शांततेचा पडदा
सगळ्यावर अलगद पसरत होता.

मुलांच्या पावलांमध्ये तिने भविष्य ऐकलं,
पण त्या पावलांतला अहंकार
तिच्या मायेने झाकला गेला.
आईचं हृदय न्यायापुढे हरलं,
आणि इतिहासाने आपला निर्णय घेतला.

द्रौपदीच्या वेदनेचा प्रतिध्वनी
सभागृहाच्या स्तंभांवर आदळत होता,
तिच्या मौनात मात्र
एक खोल भीती घर करून बसली होती,
“जर मी बोलले, तर सर्व काही तुटेल.”

आणि ती न बोलल्यामुळे
सर्व काही तुटलं.

कुरुक्षेत्रावर जेव्हा रणशिंग वाजलं,
तेव्हा तिच्या अंतरात्म्यात
पश्चात्तापाचा शंखनाद झाला.
शंभर स्वप्नांचे देह पडले,
आणि तिच्या मायेचा महासागर
एका क्षणात वाळून गेला.

राख हातात घेऊन ती उभी होती,
आई, राणी, स्त्री…
तिन्ही ओळखी धूसर झालेल्या.

तिने कृष्णाकडे पाहिलं,
अनंताच्या डोळ्यांत प्रश्न ठेवला.
तो शाप नव्हता,
तो वेदनेचा भार होता.

“मी अंधार निवडला,
पण अंधाराने मला का निवडलं?”

तिच्या पट्टीत करुणा होती,
पण करुणेला कणा नव्हता.
तिच्या प्रेमात ऊब होती,
पण सत्याला सामोरं जाण्याचं तेज नव्हतं.

गांधारीची शोकांतिका
नियतीने लिहिलेली नव्हती,
ती विलंबलेल्या निर्णयांची सावली होती.

डोळे बांधणं सोपं होतं,
पण अंतर्मनाला बांधणं अशक्य.
सत्य दार ठोठावत राहिलं,
आणि तिने शांततेचं कुलूप लावून ठेवलं.

शेवटी जेव्हा कुलूप तुटलं,
तेव्हा उरली होती फक्त राख
आणि राखेत उमटलेली शिकवण.

प्रेम जर न्यायाला साथ देत नसेल,
तर ते मायेचं कवच नसून
विनाशाचं निमंत्रण ठरतं.

गांधारी अंध नव्हती...
ती प्रकाशाला घाबरली होती.
आणि जेव्हा तिने पट्टी उघडली,
तेव्हा पाहण्यास काहीच उरलं नव्हतं.

•ॲड.कीर्तिराज शैलेंद्र आगलावे, पुणे