तुमावर कणीक भाजून घ्यावी. मंदाग्नीवर भाजावे. छान वास आला की त्यावर उकळीचे पाणी घालावे. मीठ घालावे. जरा वेळ ढवळावे. पाणी आटले की गूळ घालावा. ढवळावे. झाकण ठेवून वाफ येऊ द्यावी. नंतर वेलदोड्यांची पूड घालून उतरवावे

कलिंगड स्वच्छ धुऊन पुसून घ्या. कापून साली व त्यातील बिया काढा. गर काढा. नंतर सर्व पदार्थ मिक्सरमधून काढा. भांड्यात ओता. ग्लास भरा. वरुन बर्फाचा चुरा घाला. फ्रिज असेल तर थंड करुन प्यायला द्या.

वाईन ही दारू, लिकरसारखी नाही हे समजून घ्यायला पाहिजे. भारतात वाईनबद्दल तसे बरेच गैरसमज आहेत. पाश्चात्यांकडे हे कल्चर १४व्या शतकापासून चालत आलंय. आपल्याकडे वाईन आलीच फार उशिरा, त्यामुळे ‘वाईन कल्चर’ इकडे यायला तसा बराच वेळ लागणार आहे.

असं म्हणतात की फार पूर्वी काही प्रवासी लोकांना गोड आणि रसाळ अशी काही फळे आवडली. त्यांनी ती फळे सोबत घेतली, पण प्रवासात त्याची फर्मेंट होऊन (आंबून) वाईन तयार झाली. हजारो वर्षांपासून वाईन आणि तिची परंपरा विकसित झाली आहे. पुरातत्त्व शास्त्रज्ञांच्या मते जॉर्जियामध्ये इ.स. पूर्व ६००० आणि नंतर इराणमध्ये इ. पू. ५००० च्या सुमारासचे वाईनचे संदर्भ सापडले आहेत. त्यानंतर कधीतरी वाईन युरोपमध्ये गेली. तिथे मात्र वाईनचा खरा विकास झाला आणि द्राक्षांना कुस्करून, त्याला आंबवून तयार झालेल्या या पेयाने हळूहळू स्वतःची एक संस्कृती विकसित केली.

साहित्य : अननसाचे तुकडे, ओले खोबरे, सुक्या मिरच्या, साजूक तूप, हिंग, मोहरी, मेथी दाणे, गूळ व मीठ.

कृती : २ चमचे ओले खोबरे व ४-५ सुक्या मिरच्यांचे जाडसर वाटण करावे. पॅनमध्ये दोन चमचे साजूक तूप घालून त्यात हिंग, मोहरी व ५-६ मेथी दाणे घालून फोडणी करावी. नंतर फोडणीत अननसाचे तुकडे घालावेत. गूळ घालावा. खोबरं-मिरचीचे वाटप घालावे. मीठ घालावे. हा पदार्थ गोवा-कारवारकडे केला जातो.

- पुष्पलता दळवी, वांद्रे, मुंबई.

साहित्य: अर्धा किलो कोलंबी, २ टे. स्पून तेल, २ टे.स्पून लोणी, अर्धा टी स्पून आले-लसूण पेस्ट, वेळ: ४० मिनिटे ३ पातीच्या कांद्यांतले कांदे चिरून, १ गाजर सोलून व चिरून, ३ मोठे लाल टोमॅटो, १ स्लाईस ब्रेड, २ टे. स्पून तांदूळ, कोथींबीर (ऐच्छिक), २ कप कोलंबीचा स्टॉक, चवीपुरते मीठ, मिरेपूड, २ टे. स्पून व्हाईट वाईन (आवडत असल्यास)

कृती: कोलंबी सोलून स्वच्छ धुऊन एका पातेल्यात घ्यावी. त्यावर तीन कप पाणी घालावे. उकळी आल्यावर दोन कप पाणी राहील इतकेच उकळवावे. त्यातील कोलंबी बाजूला काढून ठेवावी. हा कोलंबीचा स्टॉक तयार झाला. जाड बुडाच्या पातेल्यात तेलावर कोलंबी गुलाबी होईपर्यंत परतावी. त्यावर आले-लसूण पेस्ट, मीठ घालून चांगले परतावे. ती कोलंबी बाजूला काढून ठेवावी. त्याच पातेल्यात लोणी वितळवून, त्यात चिरलेले कांदे मंद गॅसवर परतावेत. त्याच वेळी त्यात गाजर, टोमॅटोचे तुकडे, तांदूळ व ब्रेडच्या स्लाईस घालाव्यात. सर्व परतून कोलंबीचा स्टॉक घालावा व मंद गॅसवर तांदूळ शिजेपर्यंत उकळत ठेवावे. नंतर सर्व मिश्रण मिक्सरमधून जरा जाडसर वाटून घ्यावे. पुन्हा पातेल्यात काढून उकळत ठेवावे. चवीप्रमाणे मीठ, मिरेपूड घालावी. कोलंबी घालावी व शेवटी कोथिंबीर घालून गॅस बंद करावा.

साहित्य - २ वाट्या मटार (उकळलेल्या पाण्यात घालून मऊ झालेला), पाव वाटी वा १२५ ग्रॅम पनीरचे लांबट वा चौकोनी तुकडे, दोन मोठे कांदे, एक टोमॅटो, एक चमचा लसूण व अर्धा चमचा आले पेस्ट हे सर्व तव्यावर १ चमचा तेलावर परतून, गार करून पेस्ट करून घ्या. मीठ, अर्धा छोटा चमचा गरम मसाला, पाणी.

कृती - प्रथम पॅनमध्ये तेल घालून त्यावर कांदा टोमॅटोची तयार पेस्ट परतून घ्या. ५ मिनिटे परतल्यावर शिजवलेला मटार, मीठ गरम मसाला घालून उकळा व पनीरचे हव्या त्या आकाराचे तुकडे घाला व २ मिनिटे भाजी गरम करून सर्व्ह करा. ही भाजी दाट ग्रेव्हीचीच छान लागते. त्यामुळे अगदी कमी पाणी घाला.

संजीव वेलणकर पुणे.
९४२२३०१७३३

साहित्य :- पाव किलो काळे मिरे, 100 ग्रॅम खसखस, 50 ग्रॅम दालचिनी, 50 ग्रॅम लवंग, 100 ग्रॅम बडीशेप, 4-5 मसाला वेलदोडे, 4-5 हिरवे वेलदोडे, 2 ग्रॅम दगडफूल, अर्धे जायफळ, 2 ते 3 बाद्यान (बदामफुले).

कृती :- सर्व साहित्य कोरडेच वेगवेगळे भाजून घ्या व पूड करून घट्ट झाकणाच्या बरणीत भरून ठेवा.

साहित्य: १ जुडी पालकाची पाने, २ टोमॅटो, १ टी स्पून लिंबाचा रस, ५ कप पाणी, ५-६ लसणाच्या पाकळ्या, १ लहान हिरवी मिरची, फोडणीसाठी तूप १ टी स्पून साखर मीठ.

कृती: वेळ: २५ मिनिटे पालक स्वच्छ धुऊन बारीक चिरा. त्यात टोमॅटो व पाणी घालून सर्व मऊ होईपर्यंत शिजवा. हे सर्व मिश्रण थंड झाले की मिक्सरमध्ये फिरवा, गाळून घ्या. फार दाटसर असू नये. गाळलेल्या मिश्रणात मीठ टाकून उकळत ठेवल्यावर लसणाच्या पाकळ्या व मिरची ठेचून चांगल्या तुपावर थोडा हिंग व लसूण घालून फोडणी तयार करा व ही फोडणी उकळत्या पालकाच्या सूपावर ओता. गॅस बंद करा. झाकण ठेवा. शेवटी लिंबाचा रस व थोडी साखर घाला. हे चटपटीत सूप गरमागरम प्यायला द्यावे.

साहित्य: २ वाटी मोड आलेले सोललेले वाल, २ चमचे जिरे, लसूण ८-१० पाकळ्या, अर्धा इंच आले,कोथिंबीर अर्धा वाटी, हळद अर्धा चमचा, तिखट २ चमचे, हिंग, कढीपत्ता, मोहरी, कांदा १, कोकम ४ तुकडे, अर्धी वाटी तेल, आले खोबरे रस १ वाटी, मीठ, १ चमचा, साखर १ चमचा

कृती: २ वाटी वाल ताटात घेऊन त्यावर हळद, तिखट, जिरे, लसूण, आले कोथींबीरची पेस्ट लावून ५ मिनीटे ठेवून द्यावी. प्रेशर कुकरमध्ये १/२ वाटीतेल टाकून त्यामध्ये हिंग, मोहरी, कडीपत्ता टाकावा नंतर बारीक चिरलेला कांदा टाकून परतावे. त्यावर वालाचे मिश्रण फोडणीस टाकून परतून घ्यावे. वाल बुडतील इतके त्यात पाणी टाकून कूकरचे झाकण लावावे. १ शिटी झाल्यावर गॅस बारीक करुन दीड मिनीटांनी तो बंद करावा. वाफ बसल्यावर त्यांत कोथिंबीर, वाटलेले खोबरे रस, मिठ, साखर, कोकम टाकून २ वाटी पाणी टाकून उकळवावे. (कृती साठी अंदाजे वेळ १५ ते २० मिनीटे)

- श्रीमती कांता जयंत गुप्ते

५१ सीकेपी पाककृती व सण-वार या पुस्तकातुन

मेतकूट+ मीठ+ तुप किंवा शेंगदाणा तेल एकत्र करुन लाटलेल्या पोळीवर पसरवणे व लच्छा पराठ्या सारखे लाटणे
तुप लावून रोल करुन मुलांना देणे.