साहित्य : मटणाचा खिमा अर्धा किलो, खडा मसाला पावडर १ चमचे, मीठ चवीनुसार, तमालपत्र २३, काश्मिरी ग्रेव्ही ३ वाटय़ा
कृती : मटणाच्या खिम्याला लाकडाच्या पाटीवर एका मोठय़ा लाकडाच्याच हातोडीने ठोकून ठोकून एकजीव करावे. एवढे की, ते कणकेच्या गोळ्यासारखे व्हावे. एका भांडय़ात पाण्यामध्ये खडा मसाला पावडर, चवीनुसार मीठ, तमालपत्र घालून पाणी उकळवावे. उकळी आल्यावर मटणाचे छोटय़ा लिंबाच्या आकाराचे गोळे करून यात हलकेच सोडावेत. १०-१५ मिनिटांनी या गोळ्यांचा आकार थोडा मोठा होऊन तरंगू लागतो, म्हणजेच ते शिजले आहेत असे समजावे. असे तयार गोळे काश्मिरी ग्रेव्हीत घालून तंदुरी रोटीबरोबर खावेत.
संजीव वेलणकर पुणे.
९४२२३०१७३३

ब्रेडच्या कडा कापून घ्या. त्यावर जॅम किंवा मार्मलेडस लावून घ्या. त्यावर किसलेले चीज घाला. आता दुसऱ्या ब्रेडलाही जॅम लावून घ्या. हा ब्रेड पहिल्या ब्रेडच्या वर व्यवस्थीत ठेऊन घ्या

डोशाचं पीठ उरलं असेल तर फ्रीजमध्ये ठेवताना त्यात विड्याचे पान घालून ठेवा. पीठ आंबट होत नाही.
इडली उरली तर फ्रीजमध्ये झाकून ठेवा. दुसऱ्या दिवशी एक-एक इडली पाण्यात बुडवून वाफवा. इडली मुलायम होते.

मटारदाणे उकडायला ठेवा. एक उकळी आली की, त्यात चिमूटभर हळद घालून गॅसवरुन उतरवा. ते हिरवेगार राहतात.

पालकाची पाने मिठाच्या पाण्यात भिजवून दोन मिनिटे ठेवा. मग त्याची पुरी करून फ्रीजमध्ये ठेवा. पुढील ८ दिवसांकरिता त्याचा वापर करता येतो.

संजीव वेलणकर पुणे.
९४२२३०१७३३

साहित्य: २ वाट्या सोलून धागा काढून, धुवून स्वच्छ केलेली कोलंबी, २ वाट्या ओले खोबरे, २ वाट्या बारील चिरलेली कोंथिबीर, ३ ते ४ मध्यम आकाराचे बटाटे, ३ ते ४ मध्यम आकाराचे कांदे, हिरवी मिरची, आले, कोथिंबिर, लसूण यांचे वाटण, चिंच किंवा लिंबू, तिखट, मीठ, तेल, हिंग

कृती: प्रथम कोलंबीला हळद, तिखट, मीठ, चिंच, हिरवे वाटण, लावून ठेवावे. (तिखट, मीठ थोडे जास्त घालावे) व कोलंबी थोड्या लसूण कांद्यावर तळून घ्यावी. अंगासरशी रस्सा ठेवावा. कांदे व बटाटे यांच्या गोल स्लाईस कराव्यात. एका भांड्यांत १ वाटी तेल तापवावे, त्यात पाव चमचा हिंग टाकावा. व ह्यापैकी थोडेसे तेल भांड्यांत ठेवून बाकीचे तेल एका वाटीत ओतून ठेवावे थोडेसे तेल ठेवलेल्या भांड्यांत खाली जरा जाड कांद्याचे व बटाट्याचे स्लाईस लावावे. त्यावर ओले खोबरे व कोंथिबीरीचा थर लावावा. नंतर तळलेल्या कोलंबीचा थर लावावा. परत वरती जरा पातळ स्लाईस केलेल्या गोल कांदा बटाट्याच्या चकत्या लावाव्या परत कोलंबी, खोबरे, कोथिंबीर असे करुन एकावर एक थर लावावेत. शेवटचा वरचा थर खोबरे कोथिंबीरीचा लावावा व कालथ्याने भोक पाडून हिंगाचे काढून ठेवलेले तेल सर्व बाजूनी ओतावे व वाफेला बारीक गॅसवर झाकण लावून ठेवावे.

- श्रीमती मीना अरविंद हजरनिस

५१ सीकेपी पाककृती व सण-वार या पुस्तकातुन

साहित्य - एक वाटी मटार, दोन मध्यम आकाराचे उकडलेले बटाटे, मिरच्या आले लसूण क्रश करून प्रत्येकी १ चमचा, फक्त आले पेस्ट अर्धा चमचा, धने, जिऱ्याची पूड प्रत्येकी एक चमचा, बडिशेप पूड पाव चमचा. लिंबू साखर, मीठ तळण्यासाठी तेल, एक ते दीड वाटी मैदा - मीठ व दोन मोठे चमचे तेल घालून कणकेप्रमाणे भिजवून घ्यावा.

कृती - प्रथम मटार उकडून व कुस्करून त्यातच उकडलेला बटाटा कुस्करून घाला. तेल गरम असताना प्रथम आले लसूण मिरची पेस्ट व मग मटार व बटाटे घाला. नंतर मीठ, धने - जिरे पूड, पाव चमचा गरम मसाला, बडिशेप पूड, साखर चिमूटभर व मीठ व लिंबू पिळून छान सारण करून घ्या.

नंतर भिजवलेल्या कणकेची लिंबाएवढी पोळी करून घ्या. त्याच्या तीन ते चार पट्ट्या काढा (सुरीने) प्रत्येक पट्टीवर त्रिकोणी खणप्रमाणे आकार द्या. सामोसाचा आकार द्या. त्यात सारण भरून सामोसा नीट बंद करून घ्या व कढईत तेल घालून त्यात सामोसे गुलाबी रंगावर तळून घ्या. चिंचेच्या आंबट-गोड चटणीबरोबर व हिरव्या चटणीबरोबर गरम गरम सर्व्ह करा. प्रयत्नाने सामोशाचा आकार छान येतो.

संजीव वेलणकर पुणे.
९४२२३०१७३३

कोणत्याही देशाची सांस्कृतिक उत्क्रान्ती कशी झाली हे पाहताना तिथल्या समाजाच्या अन्नांबद्दलच्या कल्पना आणि अन्नपदार्थ बनविण्यासंबंधीच्या कल्पना कशा आणि का बदलल्या गेल्या हे बघणं अत्यंत महत्वावं आणि मनोरंजकही असतं. आपल्या देशासारखा भला मोठा इतिहास असलेल्या देशाच्या बाबतीत तर ते आवश्यकही असतं.

परतलेले सुरणकाप – Recipe

ऊस सोडून बाकी सगळे पदार्थ एकत्र करून पीठ मळावे. त्याचे छोटे गोळे करून घ्यावेत. त्यामध्ये उसाचे काप घालावेत. हे लॉलिपॉप तेलावर खरपूस तळून घ्यावेत.

काजूगर रात्री कोमट पाण्यात भिजत घालून सकाळी सोलावेत. बटाट्याची साले काढून तुकडे करावेत. प्रथम कढईत तेल टाकून जीरे-मोहरी, कांदा, लसुण व टोमॅटो टाकून चांगले परतवून घेणे. चांगले शिजल्यावर त्यात सोललेले काजू व बटाट्याचे तुकडे टाकून त्यात आवडीनुसार तिखट, हळद, मीठ व पाणी घालून शिजु द्यावेत.

सर्वप्रथम आंब्याचा रस मिक्सरमधून फिरवून घ्यावा. त्याच मिक्सरच्या भांड्यात दही, दूध, साखर, केशर व वेलची पूड घालून सर्व साहित्य एकजीव होईपर्यंत फिरवून घ्यावे .ही तयार झालेली लस्सी फ्रीजमध्ये थंड करण्यास ठेवावी. सर्व्ह करतेवेळी ग्लासेसमध्ये लस्सी ओतून घ्यावी व वरून बदाम पिस्त्याचे काप घालावेत.