साहित्य:- ३/४ कप तांदूळ, १/४ कप तूर डाळ, १ टेस्पून चिंच, दीड कप चिरलेल्या भाज्या, मध्यम चौकोनी (बटाटा, फरसबी, वांगं, गाजर, कॉलीफ्लॉवर), मसाले: १ इंच दालचिनीचा तुकडा, २ वेलच्या, २ तमालपत्र, फोडणीसाठी: १ टेस्पून तूप, १/२ टीस्पून जिरे, १/४ टीस्पून हिंग, १४ टीस्पून हळद, १/२ टीस्पून लाल तिखट, १ टेस्पून सांबार मसाला (शक्यतो घरगुती), चवीपुरते मीठ.

स्पेशल तडका :- २ टेस्पून तूप, १/४ टीस्पून हिंग, २ ते ३ टेस्पून शेंगदाणे, ७ ते८ कढीपत्ता पाने.

कृती:- तूरडाळ धुवून कुकरमध्ये मऊ शिजवून घ्यावी. चिंच १/४ कप गरम पाण्यात भिजत ठेवावी. १० मिनिटांनी चिंच कुस्करून कोळ वेगळा काढावा.
पातेल्यात १ टेस्पून तूप गरम करावे. त्यात दालचीनी, वेलची, तमालपत्र घालून ५-७ सेकंद परतावे. जिरे, हिंग, हळद, आणि लाल तिखट घालून फोडणी करावी. या फोडणीत वांगे सोडून चिरलेल्या सर्व भाज्या घालाव्यात. झाकण ठेवून २ मिनिटे वाफ काढावी. आता तांदूळ आणि ३ कप पाणी घालावे. चिंच कोळ आणि सांबार मसाला घालावा. झाकण ठेवून मध्यम आचेवर शिजू द्यावे. आपल्याला एकदम मऊ आणि अगदी थोडा पातळसर भात शिजवायचा आहे त्यासाठी लागल्यास पाणी घालावे. भात ६०% शिजला कि शिजवलेली तूरडाळ आणि वांगी घालावी. १० मिनिटे झाकण ठेवून किंवा भात पूर्ण शिजेस्तोवर शिजवावे. भात ताटामध्ये वाढावा. लगेच कढल्यात २ टेस्पून तूप गरम करावे. त्यात हिंग आणि शेंगदाणे घालावेत. शेंगदाणे लालसर होईस्तोवर परतावे. शेंगदाणे लालसर झाले कि कढीपत्ता घालावा. हि फोडणी वाढलेल्या भातावर १-२ चमचाभर घालावी. हि फोडणी फार महत्त्वाची आहे आणि यामुळे भाताची चव अजून खुलते.

टीप:- तूरडाळ शिजल्यावर प्रेशरकुकरमधून बाहेर काढावी. आमटीसाठी जशी रवीने डाळ मोडतो तशी डाळ रवीने घुसळू नये. अशीच वापरावी. घुसळलेली डाळ भातात घातल्यावर भाताचे टेक्स्चर बदलते.

संजीव वेलणकर पुणे.
९४२२३०१७३३

सॉस बनवण्यासाठी लोणी गरम करा. त्यात कॉर्नफ्लोअर व कोको पावडर मिसळा. थोडं परतून दूध टाका आणि घट्ट होईपर्यंत शिजवा. साखर टाकून थंड करा.

साहित्य :- १ टिन स्वीट कॉर्न, २ मोठे चमचे कॉर्नफ्लावर, २ मोठे चमचे लोणी, १/२ छोटा चमचा अजीनोमोटो पावडर, १/२ कप पत्ता कोबी, १ गाजर, १ कांदा, २ चीज क्यूब.

पाककृती :- कोबी, गाजर व कांदा बारीक चिरुन घ्या. १/२ कप पाण्यात कॉर्नफ्लावर टाका. एका भांड्यात टिनमधील स्वीट कॉर्न, कॉर्नफ्लावर व ६ कप पाणी टाकून गॅसवर ठेवा. उकळी आल्यावर लोणी, अजीनोमोटो पावडर टाकून १० मिनीटे शिजवा. कांदा, गाजर, व कोबी टाकून ५ मिनीटे शिजवा गॅस बंद करून किसलेले चीज टाका. गरम-गरम वाढा.

अर्धी वाटी गूळ, पाऊण वाटी पाण्यात कुस्करून विरघळवून घ्यावा. मग ते पाणी गाळून घ्यावे.
त्यात थोडे तेल टाकून, नाचणीचे किंवा बाजरीचे पिठ भिजवावे.

बारीक किसलेले खोबरे थोडेसे गरम करावे त्या किसाला हाताने कुस्करून त्यात भाजलेली खसखस, खारकेची पूड, खडीसाखरेचे बारीक तुकडे आणि मनुका घालाव्या आणि हे संपूर्ण मिश्रण एकत्र करावे.

साहित्य:- दोन वाट्या ताजे मटार, तीन ते चार ओल्या मिरच्या (आवडीप्रमाणे कमी - जास्त घ्या) कोथिंबीर, 1 चमचा आले पेस्ट, साखर, लिंबू, मीठ, तेल, 1 वाटी कणीक व 1 वाटी मैदा, मीठ व तेल घालून भिजवून घेणे. तेल व तांदूळाची पिठी.

कृती : प्रथम तेलावर जिरे - हिंग - आले पेस्ट घालून परतून घ्या. त्यात कोथिंबीर व शिजवून मऊ केलेले मटार घाला व परता. मीठ -लिंबू -साखर घाला. नंतर गार झाल्यावर वरील मिश्रण मिक्स रमधून बारीक करून नीट सारखे करून घ्या. भिजलेल्या कणकेच्या गोळ्यात वरील सारण घालून छोट्या फुलक्या प्रमाणे लाटून घ्यावी. तव्यावर तेल सोडून मटार - पराठे करून घ्यावेत. हे छोटे - छोटे पराठे दही व लोणच्याबरोबर सर्व्ह करावेत. मध्य प्रदेशात या पराठ्यांना मटार कचोरी म्हणतात.

संजीव वेलणकर पुणे.
९४२२३०१७३३

सर्वात प्रथम आवळे नीट स्वच्छा धुवून व कोरडे करून घ्या व पाण्यात घालून उकडून घ्या. पाण्यातून काढून घ्या व थंड झाल्यावर त्यांचा गर काढून घ्या. मग गॅसवर एका पॅनमध्ये आवळ्याचा गर व साखर घालून ढवळत रहा.

साहित्य : ३ वाटया निवडलेले पातळ पोहे, अर्धा इंच आले, दीड वाटी गोड दही, अर्धी वाटी गार दूध, एक चहाचा चमचाभर मीठ, २ हिरव्या मिरच्या, थोडीशी धुवून बारीक कापलेली कोथिंबीर, अर्धा चमचा जिरेपूड, पाऊण चहाचा चमचा साखर

कृती : पोहे चाळणीत घेऊन त्यावर गार पाणी ओता. सर्व पोहे भिजून मऊ होतील. मग ते एका स्टीलच्या पातेलीत काढा. त्यात दही, साखर, जिरेपूड, मीठ घाला. आले किसून त्यात टाका. मिरचीचे बारीक तुकडे करून त्यात घाला व सर्व नीट ढवळा. सर्वात शेवटी दूध घालून हलवा लगेच बाऊलमध्ये खायला द्या. देताना प्रत्येक बाऊलमध्ये वरून कोथिंबीर घाला.

मुंबईत थंडीत पातीचा लसूण मिळतो, पण तो घरी करणे अगदी सोपे आहे. नाहीतरी या दिवसात घरातल्या साठवणीच्या लसणाला कोंब येतातच. अशा पाकळ्या सुट्या करुन मातीत खोचल्या, कि ते कोंब वाढू लागतात. या साठी अगदी करवंटीचा उपयोग केला, तरी चालतो

साहित्य: ३ दळदार टोमॅटो, १ अगदी लहानसा कांदा किंवा कांद्याच्या ३ मोठ्या फोडी, २ लहान लसूण पाकळ्या, ४ मिरी दाणे, लहान पाव कप दूध, मीठ चवीनुसार, चिमूटभर साखर.

कृती: टोमॅटो, कांदा, लसूण, मिरी दाणे एकत्र करून कुकरला अगदी मऊ शिजवून घ्या. गार झाल्यावर मिक्सरला वाटून, गाळून घ्या. उकळायला ठेवा. त्यात मीठ आणि दूध, साखर घालून मंद गॅसवर उकळा.