तीन केळी, एक वाटी अननसाचे तुकडे, एक वाटी संत्र्याचा रस, चवीप्रमाणे पिठीसाखर, पाऊण वाटी थंड दही.

साहित्य: शेवळं, हळद, तिखट, मीठ, हिरवे वाटण | तळलेला मसाला, चिंच, कांदा, कोलंबी

कृती: हिरवे वाटणं- आलं, लसूण, हिरवी मिरची, कोथिंबीर, धणे
तळलेला मसाला ( गरम मसाला): कांदा, सुखे खोबरे, लवंग, दालचिनी, काळे मिरे, धणे, वेलची

कृती: प्रथम चिरलेली शेवळं घेऊन गरम पाण्यात पांच मिनिटे उकडणे, काकडं कुकरमध्ये उकडून बिया काढून वाटून घेणे. कोलंबीला हळद, तिखट, मीठ व हिरवे वाटण लावून तेलावर परतवणे. प्रेशर पॅनमध्ये तेल व हगिं घालून नंतर कांदा टाकून त्यावर शेवळे परतवणे. दोन तिन मिनिटानंतर काकडाचा वाटलेला गोळा घालून परतवणे. आता त्यावर हळद, तिखट, मीठ व थोडे हिरवे वाटण घालून परतवणे व पाणी घालून दोन ते तीन शिट्या काढणे. नंतर प्रेशर पॅन उघडल्यावर त्यात तळलेला मसाला, चिंच घालून तळलेली कोलंबी त्यात घालणे व चांगली उकळी काढणे.

- सौ. दिपाली नंदकुमार कुळकर्णी

५१ सीकेपी पाककृती व सण-वार या पुस्तकातुन

उन्हाळा सुरु झाल्याने थंडाव्यासाठी आता काही ना काही उपाययोजना करणं गरजेचं आहेच. शरीराला थंडावा मिळेल अशा प्रकारचा आहार घेण्याचा आता तुम्ही विचार करत असाल. आपल्या देशातच पूर्वापार चालत आलेले असे काही पदार्थ आहेत जे उन्हाळ्याचा त्रास कमी होण्यास मदत करतील. त्यांची माहिती खालीलप्रमाणे.

साहित्य : अंडी, कांदा, खोबरं (सुके), आमसूल, मीठ, हळद, तिखट, लसुण, आलं, कोथिंबीर.

कृती : प्रथम अंडी उकडून घेणे. थोडा कांदा, खोबरे, आलं, लसुण भाजून घेणे व त्याचे बारीक वाटण करून घेणे. उरलेला कांदा तेलावर फोडणीला टाकून त्यामध्ये हळद, तिखट टाकून चांगला गुलाबी रंगावर परतणे. नंतर त्यामध्ये तयार केलेले वाटण घालणे व ते परतणे. नंतर पाहिजे त्या प्रमाणात रस्सा करण्यासाठी पाणी घालणे व त्यात मीठ घालून उकळी आणणे. उकडलेल्या अंड्याची साले काढून अंडी अर्धी कापुन त्या रस्स्यात सोडणे. वरून कोथिंबीर बारीक चिरून घालणे. हवे असल्यास दोन आमसुले (कोकम) घालणे.

मानव हा पृथ्वीवरील सर्वात हुशार प्राणी आहे. तो सतत नवेनवे शोध लावत असतो. या शोधांचं कारण म्हणजे मानवाची गरज दिवसेंदिवस वाढत गेली. असं म्हणतात की गरज ही शोधांची जननी आहे. पण जगातल्या अनेक शोधांचा उगम माणसाने केलेल्या चुकांमधून किवा अपघातातून झालेला आहे.

व्हेजिटेरिअन लोकांसाठी डाळ हि एक वरदानच असते. त्यातलाच अख्खा मसूर हा एक डाळीचा प्रकार आपण पाहणार आहोत. मला नेहमीच जेवणामध्ये प्रयोग करायला आवडतात, पण जेंव्हा मी अख्खा मसूर रेस्टोरंट मध्ये खाल्ला आणि पहिल्यांदा घरी बनवला, तेव्हा ग्रेवी जमली नाही. मसूर पण खुप शिजले होते, म्हणून पुन्हा प्रयत्न केला. मसाल्यांची ग्रेवी बनवली परंतु त्यामध्ये मसाल्यांचीच चव जास्त लागली….म्हणून मग मी हा वेगळा प्रकार करुन पाहिला जेणेकरुंन मसूरला मसूरचिच चव लागावी आणि चव उत्कृष्ट असावी. आणि हा प्रयोग यशस्वी झाला, तुमच्यापर्यंत ही रेसिपी पोहचावी अशी इच्छा.

तर आज मी तुम्हाला अशीच थोड़ी वेगळी, चवदार आणि दररोज पेक्षा वेगळा टच असलेली अख्खा मसूर दाखवणार आहे. थोड़ी इनोवेटिव, रेस्टोरंट स्टाइल आणि कोल्हापूरी पद्धतीने केलेली! तर मग आजच्या जेवणाचा मेनू अक्खा मसूर करुन घरच्यांना खुश करा.

साहित्य:
2 कप उकड़लेले मसूर ( याला रात्रभर भिजत ठेवा,नंतर त्यामधे कसूरी मेथी,मीठ आणि किसलेले आले टाकून 2 शिट्ट्या दया ), 1 कप मसूर पेस्ट ( ही बनवण्यासाठी शिजवलेल्या मसूर मधुनच आर्धा कप मसूरची ग्रेवी साठी पेस्ट बनवायचि आहे ), 1 कप बारीक़ कापलेला टोमॅटो, 1 कप बारीक़ चिरलेली कोथींबीर, 2-3 तेज पत्ते, 1 चमचा जीरा, 1 चमचा धना पावडर, 1 चमचा गरम मसाला पावडर, 1 चमचा हळद, 2 चमचे लाल मिर्ची पावडर( काश्मिरी लाल मिर्च), 8-9 लसनाच्या पाकळ्या, 3 चमचे फ्रेश क्रीम, 1 कप बारीक़ चिरलेला कांदा,2 हिरव्या मिरच्या,आर्धा कप तेल, मीठ स्वादानुसार

कृती:
१) एका कढई मध्ये तेल गरम करत ठेवा, (ईथे गॅस मध्यम आचेवर ठेवा) तेल तपल्यावर जीरे व सोबत लसूण टाका.
२) लसूण सोनेरी होत आल्यावर त्यामधे तेज पत्ता आणि कांदा,हळद टाकून चांगले मिक्स करा. कांदा ब्राऊन झाल्यावर त्यामधे टोमॅेटो टाका, चांगले मिक्स करा, कांदा अणि टोमॅटो मधून तेल सुटायला लागल्यावर त्यामध्ये धना पावडर, गरम मसाला पावडर आणि लाल तीखट टाकून चांगले मिक्स करा.
३) नंतर त्यामधे मसूर पेस्ट घाला, परतून घ्या अणि मग ग्रेवी साठी जितके पाणी हवे असेल तितके घालून ग्रेवी तयार करून घ्या, लक्षात ठेवा इथे आपल्याला मसूर शिजवतानाचेच पाणी वापरायचे आहे. ग्रेवी चांगली परतून शिजवून घ्यायची आहे. नंतर शिजवलेला मसूर घाला आणि मसूर व ग्रेवी चांगली परतून घ्या.
४) शिजतनाच हिरव्या मिरच्या आणि कोथींबीर टाका त्यामुळे खुप चांगली चव येते, आताउकळी आल्यावर गॅस कमी करा.
५) नंतर त्यात क्रीम टाका, चांगले मिक्स करा, चमच्याने ढ़वळत रहा जेणेकरुन क्रीम फुटणार नाही. आता झाकण ठेऊन 2 मिनट मंद आचेवर वाफ दया.
६) वाफ दिल्यावर सर्विंग बाऊल मध्ये काढून, वरुन कोथींबीर आणि क्रीम ने सजवून गरमा गरम चपाती,रोटी किंवा भातासोबत वाढा:)

प्रॉन्स सॅलेड – Recipe

सॅंडविचचे टॉपिंग बनवण्यासाठी एका बाउलमध्ये रवा,मलई (फ्रेश क्रीम),बारीक चिरलेला कांदा,बारीक चिरलेला टोमॅटो,बारीक चिरलेली हिरवी मिरची,जिरे,लाल मिरचीचे तिखट,चिरलेली कोथिंबीर,आणि चवीनुसार मीठ घालून सगळे घटक पदार्थ ढवळून घेऊन चांगले मिक्स करून घ्या.

साहित्य: २ कप ताजे दही १ कप पुदिन्याचा रस मीठ मिरेपावडर १ हिरवी मिरची

कृती: वेळ: २५ मिनिटे रात्री दूध गाळून नेहमीप्रमाणे स्वच्छ भांड्यात दही लावा. दही लावतांना त्यात किंचित् साखर, दोन पुदीन्याची पाने व १ मिरची मधोमधे चिरून घालून ठेवा. दुसऱ्या दिवशी हे दही रवीने चांगले घुसळा. जरूर असल्यास थोडे पाणी वापरा. ताज्या पुदिन्याचा रस घाला व पुन्हा दही एकजीव करा. हिरवट रंगाचे मिश्रण तयार होईल. त्यात मिरेपावडर व मीठ घालून फ्रिझमध्ये गार करत ठेवा. सर्व्ह करतांना बाऊलमध्ये हे सूप घालून मधोमध पुदिन्याची छोटीशी १-२ पाने अलगद सोडावी. हे सूप चवीला रुचकर व दिसायलाही सुंदर होते. विशेषतः उन्हाळयात हे थंडगार सूप प्यायला फारच आवडेल.

डाएट फराळ
आजच्या डाएट कॉन्शस वातावरणात दिवाळीचे पदार्थ खाणं अनेक तरुणींसाठी यक्षप्रश्न निर्माण करतात, पण ते खाल्ल्याशिवाय दिवाळीची गंमत ती काय! म्हणूनच आपल्या आधुनिक स्वयंपाकघरात आणि ‘डाएट’मध्ये बसणाऱ्या काही कृती.

डाएट फराळाच्या काही कृती
रव्याचा चिवडा
साहित्य : रवा १ वाटी, कणीक १ वाटी, मीठ १ चिमूटभर, तेल ४ चमचे, तिखट, हळद, आमचूर पावडर चवीनुसार, धने, जीरे पावडर अर्धा-अर्धा चमचा, हिंग २ चिमूट.
कृती : हे सर्व मिश्रण मिक्सरमध्ये बारीक करून घेणे. सोपेची पावडर करून घ्यावी. नंतर तयार झालेला गोळा किसणीने किसून डीप फ्राय करावा. कुरकुरीत झाल्यानंतर वरील तयार केलेला मसाला व बारीक सोपेची पावडर घालून हलक्या हाताने एकत्र करून खायला दय़ा.
संजीव वेलणकर पुणे.
९४२२३०१७३३

बेक्ड चकली
साहित्य : चकलीची भाजणी २ वाटय़ा, तीळ १ चमचा, ओवा १ चमचा, धणे जीरे पावडर १ चमचा, तिखट, मीठ चवीनुसार, लसूण, हिरवी मिरची १-१ चमचा, कोथिंबीर पेस्ट २ चमचे, आमचूर -अर्धा चमचा, तेल – तळायला
कृती : चकलीची भाजणी व मसाले एकत्र करून घेणे. नंतर २ वाटय़ा पाणी उकळत ठेवून त्यात चकलीच्या पिठाची उकड काढून घेणे. उकड काढल्यावर त्यात अर्धा चमचा इनो घालून पुन्हा मळून घेणे. त्याच्या चकल्या पाडून २०० डिग्रीवर १२ ते १५ मिनिटे बेक करा.
संजीव वेलणकर पुणे.
९४२२३०१७३३

बेक्ड करंज्या
साहित्य:- २ कप मैदा, २ मोठे चमचे पिठी साखर, ५ मोठे चमचे फ्रिजमधील थंड साजूक तूप,एक चिमूट मीठ, २-३ मोठे चमचे फ्रिजमधील थंड पाणी, २ मोठे चमचे पातळ तूप
करंजीच्या सारणासाठी लागणारे साहित्य:- २ कप खवलेला ओला नारळ, ४ मोठे चमचे कंडेन्स्ड मिल्क
२ मोठे चमचे पिठी साखर, ३ मोठे चमचे पिस्त्याची बारीक पूड, १/४ लहान चमचा वेलदोडय़ाची पूड
एक चिमूट केशर.
कृती:- प्रथम सारण करण्यासाठी नारळ, कंडेन्स्ड मिल्क, पिठी साखर, पिस्त्याची भरड, वेलदोडय़ाची पूड आणि केशर काचेच्या किंवा प्लास्टिकच्या भांडय़ात एकत्र करावे. मायक्रोवेव्हमध्ये एक मिनिटभर शिजवावे. नंतर बाहेर काढून एकजीव करावे व पुन्हा तीस सेकंद मायक्रोवेव्हमध्ये ठेवावे. शिजल्यावर सारण एकजीव झाले पाहिजे; फार ओलसर वाटल्यास आणखीन तीस सेकंद शिजवावे. मग गार करण्यास बाजूला ठेवावे. पारी करायला, मदा, तूप, पिठी साखर आणि मीठ एकत्रित मिक्सर मध्ये ठेवून क्षणभर फिरवावे. असे केल्यास मिश्रण पावाच्या चुऱ्यासारखे दिसू लागेल. आता त्यात एक-एक करून २-३ मोठे चमचे अगदी थंडगार पाणी घालून पुन्हा पल्स करावे. मिश्रण जरा एकत्र येऊ लागेल. दिसायला कोरडे दिसले तरी त्यात आणखी पाणी घालू नये. लाटताना पीठ एकत्र येईल. अर्धवट एकत्र आलेले पीठ िक्लग फिल्म किंवा प्लास्टिकमध्ये घट्ट बांधून, थोडे चपटे करून फ्रिजमध्ये २०-२५ मिनिटे ठेवावे. मग त्याचे लिंबाएवढे भाग करून प्रत्येक भाग प्लास्टिकच्या दोन कागदांमध्ये लाटावा. त्याच्या मधोमध दोन लहान चमचे सारण ठेवावे आणि कागदाच्या आधाराने पारी दुमडावी. कडा दाबून, कातण्याने कापावे. अशा सगळ्या करंज्या करून घ्याव्यात. बेकिंग ट्रे वर तूप लावावे किंवा बटर पेपर लावावा. त्यावर करंज्या ठेवाव्यात. ओव्हनमध्ये १७५ डिग्री तापमानावर करंज्या १५-२० मिनिटे भाजाव्यात. मग त्या बाहेर काढून त्यावर वितळलेले तूप लावावे आणि पुन्हा ५-१० मिनिटे करंज्या भाजाव्यात. तयार झाल्यावर त्यांचा रंग गुलाबी होतो आणि करंज्या खुसखुशीत होतात.
संजीव वेलणकर पुणे.
९४२२३०१७३३

बेक्ड तिखटा-मिठाचे शंकरपाळे
साहित्य: -२ कप मैदा, १ कप कणीक, १/४ कप तेल, १ लहान चमचा भरडलेला ओवा ,१/२ लहान चमचा तिखट, चवी नुसार मीठ, १/४ लहान चमचा बेकिंग पावडर, साधारण १/४ कप थंड पाणी.
कृती:- प्रथम पाण्याव्यतिरिक्त इतर सारे साहित्य एखाद्या मोठय़ा भांडय़ात एकत्र करावे.
मग थोडे-थोडे करत, गार पाणी घालून पीठ एकत्र करावे. फार मळू नये. भिजवलेले पीठ घट्ट असावे. झाकण घालून १५-२० मिनिटे बाजूला ठेवावे. पिठी किंवा तेल न लावता भिजवलेले पीठ ५ मिलीमीटर जाडी होईल इतके लाटावे. मग त्याचे आवडेल तसे चौकोनी किंवा शंकरपाळ्यासारखे आकार कापावेत.
काटय़ाने प्रत्येक तुकडय़ावर भोके पाडावीत. शंकरपाळे बेकिंग ट्रे वर लावलेल्या बटर पेपरवर ठेवावीत.
ओव्हनमध्ये १७५ डिग्रीवर १५-२० मिनिटे, सोनेरी होईपर्यंत भाजा.
संजीव वेलणकर पुणे.
९४२२३०१७३३