कविता-गझल-चारोळी-वात्रटिका

हांसत आली सूर्य किरणे
झरोक्यातून देव्हारयांत
नाव्हू घालूनी जगदंबेला
केली किरणांची बरसात

पूजा केली किरणांनी
जगन्माता देवीची
प्रकाश स्पर्शुनी चरणाला
केली उधळण सुवर्णांची

तेजोमय दिसू लागले
मुखकमल जगदंबेचे
मधुर हास्य केले वदनी
पूजन स्वीकारते सूर्याचे

रोज सकाळी प्रात:काळी
येउनी पूजा तो करितो
भाव भक्तीने दर्शन देउन
स्रष्टीवर किरणे उधळतो

कोटी कोटी किरणांनी
तो देवीची पूजा करितो
केवळ त्याची पूजा बघुनी
मनी पावन मी होतो

डॉ. भगवान नागापूरकर
संपर्क - ९००४०७९८५०
bknagapurkar@gmail.com

सुख हे मृगजळ, फसविते सर्वांला

खेळ चालतो त्याचे, चकविणे मनाला ...१,

बाह्य वस्तूंचे सुख, क्षणिक ते असते,

मोहून जाता सर्व, लक्ष्य तेच वेधते...२,

खरे सुख अंतरी, परि शोधी बाहेरी,

चुकीचा हा हिशोब, निराशा मग करी...३,

अंतरातील सुख, नितांत ते असते

एकाच अनुभवाने, जग विसरविते...४

-- डॉ. भगवान नागापूरकर
९००४०७९८५०
bknagapurkar@gmail.com

कोण होतो, आहे कुठे, कुठे हा जाईन
कोण जाणे, किती वळणे कशी मी पाहीन
कुणाकुणाचे कोण जाणे कसे कधी नाते जडावे
कुणाकुणासाठी कोठपर्यंत कुणी का रडावे!

आगीने हृदयस्थ माझ्या सागर टाकावा गिळून
मस्तकाच्या ठिकऱ्या - ठिकऱ्या काळीज माझे छेदून
शून्यातल्या सुरुवातीने पुन्हा शून्यात का विरावे
कुणाकुणासाठी कोठपर्यंत कुणी का रडावे?

मनी जन्मलेल्या स्वप्नाने का मला पोरके करावे
दबकत्या उमेदीचे स्वप्न पुन्हा कसे ठाकावे
अंधारातले धागे हे कसे मला सापडावे
कुणाकुणासाठी कोठपर्यंत कुणी का रडावे?

काळापलीकडच्या वेदना या कशा कधी संपाव्या
ओल्या पापण्यामागील हास्यात किती त्या दडाव्या
व्याकुळ आर्ततेने गुदमरले मन भरावे
कुणाकुणासाठी कोठपर्यंत कुणी का रडावे?

चांदण्या वेचीत कुणी ओल्या उन्हात तृप्त न्हावे
सूर्याकडे नजर माझी का पोकळीशी नाते जडावे
दैवाचे फासे माझ्याच का उलटे पडावे
कुणाकुणासाठी कोठपर्यंत कुणी का रडावे?

शमावे वादळ आभाळ फाटके मागे ठेवून
विरावा वणवा जखमी खुणा जाग्या ठेऊन
संपून ही आग वेड्यापरी मन का धुमसावे
कुणाकुणासाठी कोठपर्यंत कुणी का रडावे?

विझावेत कढ - सल उरी जागते ठेवून
उरावे तरी का हे हृदय विदीर्ण होऊन
दुबळ्या हातांनी अनाहूत अश्रू कसे रोधावे
कुणाकुणासाठी कोठपर्यंत कुणी का रडावे?

-- यतीन सामंत

खेळत होता बाळ अंगणीं इकडूनी तिकडे

मेघनृत्य ते बघत असतां दृष्टी लागे नभाकडे

उलटी सुलटी कशी पाऊले घनांची पडत होती

लय लागून हास्य चमकले त्याच्या मुखावरती

तोच अचानक गडगडाट झाला एक नभांत

दचकून गेले बाळ तत्क्षणी होऊन भयभीत

धावत जावून घरामध्यें आईला बिलगले

वाचविण्या त्या भीतीपासून पदराखालीं दडले

जरी थांबला गडगडाट भीती कायम होती

आवाजाचे नाद अद्यपि कानीं त्याच्या घुमती

भीतीने नजिक चिकटला आईच्या जवळीं

धडकन ऐकूं आली त्याला पुनरपि त्यावेळीं

गडगड धडधड आवाजाचा धसका घेवूनी मनीं

तोंड लपविले हळूंच जाऊन गादीमध्यें त्यानी

पिच्छा न सोडी आवाज अजूनी बसली ज्याची भिती

श्वास वाढूनी, स्वह्रदयाची धडकन होती ती

तगमग बघूनी बाळाची ती थोपटे मांडीवर आई

निद्रेच्या तो अधीन झाला ऐकून मधूर अंगाई

-- डॉ. भगवान केशवराव नागापूरकर
९००४०७९८५०

गुरूचा महीमा थोर | उघडूनी जीवनाचे द्वार ||
सांगूनी आयुष्याचे सार | मार्ग दाखविती तुम्हां ||१||

वाटाड्या बनूनी | भटकणे थांबवूनी ||
मार्गासी लावूनी | ध्येय दाखवी तुम्हां ||२||

न कळला ईश | न उमगले आयुष्य ||
दु:ख देती जीवन पाश | बिना गुरू मुळे ||३||

अंधारातील पाऊल वाट | ठेचाळण्याची शक्यता दाट ||
प्रकाशाचा किरण झोत | योग्य रस्ता दाखवी ||४||

तैसा गुरू तुमचा | पडदा फाडी अज्ञानाचा ||
मार्ग दाखवी जीवनाचा । आनंद मिळण्यासाठी ||५||

गुरूविना नाही ज्ञान | दूर करी तुमचे अज्ञान ||
ज्ञान ज्योत देई पेटून । तुमच्या ज्ञानदिपाची ||६||

ओळखावा आत्माराम | जाणावा ज्ञान राम
समजावे मनोराम | आपल्या देहातील ||७||

गुरू असता देहमंदिरी | कां फिरतोस दारोदारी ||
करावी श्रद्धा प्रभूवरी | आत्म गुरूसी जाणोनी ||८||

गुरू भेटणे कठीण | जाणील त्यासी कोण ||
जवळी तुमच्या असून | कां शोधतासी ||९||

तुमच्या गुरू अंतर्मनी | महत्व त्याचे जानोणी ||
घ्यावे त्यास ओळखूनी । हेची तुमचे यश ||१०||

जाणावे आत्मज्ञान | करावे स्वचिंतन ||
तोच गुरू असून । उद्धारूनी नेई ||११||

ज्याचा गुरू त्याचे जवळ | मग का दवडसी वेळ ||
शोधण्यास जाई काळ | निरर्थक ||१२||

आयुष्य आहे थोडे | चित्त द्यावे प्रभूकडे ||
जीवनाचे उकलेले कोडे | त्याच्या आशिर्वादे ||१३||

जीवनाचे मर्म | जाणावे हा धर्म ||
त्याचप्रमाणे करावे कर्म | आयुष्य सार्थकी नेणेसी ||१४||

गुरूसी करावे वश | समजोनी त्यास ईश ||
घ्यावा त्याचा उपदेश | जीवनाचा ||१५||

एकदा अंतर गुरू लाभता | उपदेश त्याचा मिळता ||
मार्गदर्शन सतत होता | तुमच्या जीवनाचे ||१६||

श्रेष्ठ गुरू अंतरीचा | परि विवेक पाहीजे मनाचा ||
सराव करावा एकाग्रतेचा | उपदेश त्याचा घेण्या ||१७||

अंतरज्ञान मिळे कठीण | करावे लागते बहुत चिंतन ||
श्रद्धा प्रभूवर ठेवून | ध्यान करावे ||१८||

एकाग्रतेचे चिंतन | लागता प्रभूध्यान ||
विचार रहीत करावे मन | प्रकाश पडेल अंतरमनी ||१९||

आंतरमनातील प्रकाश | चेतना देईल सावकाश ||
आनंदी करील आयुष्य | गुरू बनोनी तुमचा ||२०||

रोज करावे ध्यान | मनी एकाग्र भाव आणून ||
जाता बाह्य जगाला विसरून | नियमाने ||२१||

योगाचे आसते सामर्थ्य | जीवनाचा दाखवी अर्थ ||
न जाई प्रयत्न व्यर्थ | विश्वास ठेवावा प्रभूवर ||२२||

गुरू तुमच्या अंतरी | शोधता त्यासी बाहेरी ||
हिच शोकांतिका खरी | तुमच्या जीवनाची ||२३||

सारे जीवन वाया जाई | जीवन तत्व ध्यानी न येई ||
पश्चातापूनी उपयोग नाही | शेवटचे क्षणी ||२४||

चार दिवसांचे जीवन | सार्थकी लागावे म्हणून ||
पाया त्याचा आत्मज्ञान | समजोनी घ्यावा ||२५||

संशय मनी न यावा | ध्यानयोग सिद्ध करावा ||
तोच आपुला गुरू समजावा । अंतरात्मा ||२६||

गुरू नसतो कुणी व्यक्ती | अंतर्मनातील ती शक्ती ||
आत्मा त्यास संबोधती । विद्वान जन ||२७||

जागृत अंतरात्मा तोच होय । परमात्मा ||
श्रम न येई कामा । शोधता देहाबाहेरी ||२८||

तुमचा गुरू तुमचेपाशी । परी तुम्ही वाट चुकलासी ||
जाणोनी घ्यावे गुरूसी । आत्मचिंतनाने ||२९||

प्रत्येक ती व्यक्ती । तिच्यातील सुप्त शक्ती ||
सूचना देत असती । जिवन मार्गाच्या ||३०||

जागृती आसवे चित्ती । चेतवावी सुप्त शक्ती ||
मार्ग तयांना दिसती । ज्ञान प्रकाशाने ||३१||

एकाग्र ज्याचे मन । न होत चुका त्याचे कडून ||
संसार सागर जाय पोहून, केव्हांही ||३२||

असावा आत्मविश्वास । मिळेल त्यासी यश ||
मदत करी ईश । तयांना ||३३||

आत्मबल महान । मार्ग त्यासी दिसून||
यश करी संपादून । जीवनाचे ||३४||

इच्छा तेथे मार्ग असती । अंतरगुरू मार्ग दाखविती ||
श्रद्धा ठेवावी त्याचे वरती । ध्येय गाठण्यासाठी ||३५||

आपण चुका करिती । दोष प्रभूसी देती ||
नशीबास नावे ठेवती । अज्ञानामुळे ||३६||

निर्णयाचे बहूत क्षण । सुख - दु:खे त्यावरी अवलंबून ||
जीवन होई कठीण । चूक तुमची घडता ||३७||

चूक होते विचारांची । परिस्थिती जाणण्याची ||
चाहूल न येती संकटाची । तुम्हांसी ||३८||

भावना आणि विचार । यांची मर्यादा असणार ||
नियती तिला न कळणार । हाच आहे निसर्ग ||३९||

आपण जगतो विचाराने । आपल्यातील भावनेने ||
परंतु जगावे आत्मज्ञानाने । हाच यशाचा मार्ग ||४०||

आत्म्याचे सामर्थ्य श्रेष्ठ । त्यास कळे इष्ट ||
अंश प्रभूचा स्पष्ट । असे तो एक ||४१||

म्हणून जाणावे आत्मज्ञान । जावे त्यास शरण ||
अंशात्मक परमात्मा समजून । चिंतन करावे त्याचे ||४२||

निर्णय कधी न चुकती । जेव्हां तो आत्मा देती ||
योग्य निर्णय आनंदती । तुम्हां लागी ||४३||

आत्मज्ञान हाचगुरू । सुप्त शक्ती जागृत करू ||
निर्णय त्याचे शिरी धरू । हाच करावा संकल्प ||४४||

एकाग्र होता मन । लागेल तुमचे ध्यान ||
निर्णय तोच देईन । तुमच्यातील सुप्त शक्ती ||४५||

प्रसंग येता तुमचे वरी । एकाग्र चित्ती विचारी ||
आत्मगुरू निर्णय करी । तुमचे साठी ||४६||

आत्म्त्याचा निर्णय । समाधान देय ||
चुका न होय । कधीही ||४७||

जीवानाचे सार । समजता ईश्वर ||
आत्मज्ञान गुरूवर । विश्वास ठेवावा ||४८||

आत्मज्ञान गुरू । चिंतन त्याचे करू ||
मार्ग तोच धरू | जीवन यशासाठी ||४९||

आत्मज्ञान असे महान | घ्यावे समजोन सर्वांनी ||५०||

|| शुभं भवतू ||

- डॉ. भगवान नागापूरकर
९००४०७९८५०
bknagapurkar@gmail.com

काल कालच्या काळामध्ये,
कलून पडला असा कसा?
भाव भावनांच्या लगोरिमध्ये,
रडत बसला ढसा-ढसा !!

भुत-भविष्य तुला न कळती,
स्व कुशीत निजलास कसा?
कोळ्याच्या जाळ्यात अडकुनी,
तडफड करसी, जणु तू मासा !!

दवबिंदूंचा पडता सडा अंगणी,
तव चुंबन घेता थेट सूर्या,
नव ध्येय अन् उम्मेदिने,
रूप हिरा चे लाभे तया !!

कुंभार तू तुझ्या जीवनाचा,
शिल्प घडवण्या हो स्तब्द जरा,
योग्य वेळ पाहुनी,
डाव आयुष्याचा साध, मर्द गड्या!!

– श्र्वेता संकपाळ.

दोन एकदिवसापूर्वी मुंब्र्यात एक लहान मुलगा शाळेत जात असताना सात – आठ भटक्याकुत्र्यांनी त्याचे लचके तोडून जखमी केले. त्या जखमी मुलाला जवळ पास १५० टाके पडले.जर लोकांनी योग्य वेळी मदत केली नसती तर कदाचित त्या मुलाला आपले प्राणही गमवावेलागले असते.

आजकाल होळीला मी तिच्या आठवणींच्या
रंगा व्यतिरीक्त दुसर्याआ रंगात रंगत नाही

तिने तिच्या प्रेमाने माझ्या चेहर्यातवर चढविलेला
रंग आजही कशाने फुसला जात नाही

त्या रंगावर आता कोणीही कितीही प्रेमाणे रंग
लावला तरी तो आता चढतच नाही.

का कोणास जाणे आता मला निसर्गातील कोणत्याच
रंगाबद्दल आकर्षण वाटत नाही.

आता होळी रे होळी ! ओरडत कोणावर प्रेमाने पाणी
ओतावे असे मनापासून वाटतच नाही.

रंगात रंगून विद्रूप झालेल्या पण तरीही उत्साही
दिसणार्या चेहर्यांाकडे हल्ली पाहवतच नाही.

होळीला मी हल्ली कोणाच्याही आग्रहाखातर घरातून
पाऊल बाहेर ठेवतच नाही.

हल्ली माझ्या घरात घुसून मला रंगविण्याची
हिंमत कोणी करीतच नाही

ती एकटीच होती मला रंग लावणारी जिला मी
कधीच नाही म्ह्णालो नाही.

माझ्या जीवनातील होळी तिच होती
तिच्या शिवाय आता जीवनात रंगच उरले नाही.

-- निलेश बामणे

एक होती साधीभोळी आजी ,
पण आजोबा होते कहर !
काहीतरी वेगळं करण्याची,
आजोबांना मध्येच आली लहर !!

“यावेळेस आपण करूया का गं,
प्रेमाचा आठवडा साजरा ?”
लाजत मुरडत हो म्हणत ,
आजीने लगेच माळला गजरा !!

“रोझ डे” चा गुलाबी दिवस ,
केला गोडाधोडाचा भडीमार !
एकमेकांना भरवला गुलकंद ,
मग रोझ सरबत थंडगार !!

हीरो प्रमाणे गुडघ्यावर बसून ,
आजोबांनी मागणी घातली आजीला !
“प्रपोज डे” साजरा करून गेले,
दोघं आठवडी बाजारात भाजीला !!

आता “चॉकलेट डे” ला काय द्यायचं ?,
म्हणून आजीने केला आटापिटा !
शेवटी ग्लास भरून दूध घेतलं ,
त्यात घातला भरपूर बोर्नविटा !!

“टेडी डे” ला आजोबांनी आणली,
छान अस्वलाच्या आकाराची उशी !
झोपेत दुखऱ्या मानेखाली ठेवताना,
आजीने आजोबांनाच मारली ढुशी !!

दिवसभर लवंगा चघळण्याची,
आजोबांना सवय होती फार !
“प्रॉमिस डे” ला आजीने दिल्या,
त्यांना प्रॉमिस टुथपेस्ट चार !!

म्हातार वयात काय हा चावटपणा ?,
असं म्हणत आजी बसली अडून !
“कीस डे” लाच झालं भांडण अन् ,
दिवस सरला शब्दांचा कीस पाडून !!

वाद मिटवायला आजोबांनी आणले,
आजीच्या आवडीचे खास बटाटेवडे !
अरेरे दुसऱ्या दिवशी पोट बिघडलं,
पार पडला मराठीतला “हग डे” !!

अखेर एकदाचा गाठला त्यांनी ,
“व्हॅलेंटाईन डे” चा अवघड टप्पा !
गरमागरम चहासोबत रंगल्या ,
राहिलेल्या बऱ्याच दिवसांच्या गप्पा !!

“जमायचं नाही बुवा आपल्याला,
असलं नाटकी प्रेम करणं !”
नुसता सोहळा करायच्या नादात ,
असं उगाचच्या उगाच झुरणं !!”

“प्रेमाचा फक्त एकंच दिवस ,
आपण म्हाताऱ्यांसाठी का असावा ? “
“प्रत्येक दिवस प्रत्येक श्वास ,
एकमेकांवर जीव लावून सोडावा !!”

सगळ्याचं प्रदर्शन करण्यापेक्षा,
आपलं मनातलं प्रेमच बरं !
दिसलं नाही कुणालाच तरी,
एकमेकांवर असतं मात्र खरं !!

सगळ्याचं प्रदर्शन करण्यापेक्षा,
आपलं मनातलं प्रेमच बरं
दिसलं नाही कुणालाच तरी,
एकमेकांवर असतं मात्र खरं !!

©️ क्षितिज दाते , ठाणे

माझ्या झोपडीच्या जागी झाला टॉवर
अन्‍ वाढली आता माझी पॉवर...
लिफ्टने आता मी होणार लिफ्ट
गरिबीतून श्रीमंतीत अचानक झालो शिफ्ट...
टॉयलेटमधे मी आता बसणार इंग्लिश
इंग्रजीबद्दल मनात नाही आता किल्मिश...
चुरगळले कपडे आता होणार हद्दपार
सुटबुट भरजरी आता अंगावर चढणार...
एस.आर.ए. ने केले झोपडपट्टीचे टॉवर
मलाही दिले माझ्या स्वप्नातील शॉवर...
मुंबई होणार आता झोपडी मुक्त
उरलेल्या मराठी माणसाला करून फस्त...

© कवी – निलेश बामणे ( एन.डी.)